odyssey — Greek (Homer, via Perseus)
Public-domain text, provided for transparency by Scriptorium Press


======== Book 1 ========

ανδρα μοι εννεπε, μουσα, πολυτροπον, ος μαλα πολλα
πλαγχθη, επει Τροιης ιερον πτολιεθρον επερσεν:
πολλων δ' ανθρωπων ιδεν αστεα και νοον εγνω,
πολλα δ' ο γ' εν ποντω παθεν αλγεα ον κατα θυμον,
αρνυμενος ην τε ψυχην και νοστον εταιρων.
αλλ' ουδ' ως εταρους ερρυσατο, ιεμενος περ:
αυτων γαρ σφετερησιν ατασθαλιησιν ολοντο,
νηπιοι, οι κατα βους Υπεριονος Ηελιοιο
ησθιον: αυταρ ο τοισιν αφειλετο νοστιμον ημαρ.
των αμοθεν γε,  θεα, θυγατερ Διος, ειπε και ημιν.
ενθ' αλλοι μεν παντες, οσοι φυγον αιπυν ολεθρον,
οικοι εσαν, πολεμον τε πεφευγοτες ηδε θαλασσαν:
τον δ' οιον νοστου κεχρημενον ηδε γυναικος
νυμφη ποτνι' ερυκε Καλυψω δια θεαων
εν σπεσσι γλαφυροισι,  λιλαιομενη ποσιν ειναι.
αλλ' οτε δη ετος ηλθε περιπλομενων ενιαυτων,
τω οι επεκλωσαντο θεοι οικονδε νεεσθαι
εις Ιθακην, ουδ' ενθα πεφυγμενος ηεν αεθλων
και μετα οισι φιλοισι. θεοι δ' ελεαιρον απαντες
νοσφι Ποσειδαωνος: ο δ' ασπερχες μενεαινεν
αντιθεω Οδυσηι παρος ην γαιαν ικεσθαι.
αλλ' ο μεν Αιθιοπας μετεκιαθε τηλοθ' εοντας,
Αιθιοπας τοι διχθα δεδαιαται, εσχατοι ανδρων,
οι μεν δυσομενου Υπεριονος οι δ' ανιοντος,
αντιοων ταυρων τε και αρνειων εκατομβης.
ενθ' ο γ' ετερπετο δαιτι παρημενος: οι δε δη αλλοι
Ζηνος ενι μεγαροισιν Ολυμπιου αθροοι ησαν.
τοισι δε μυθων ηρχε πατηρ ανδρων τε θεων τε:
μνησατο γαρ κατα θυμον αμυμονος Αιγισθοιο,
τον ρ' Αγαμεμνονιδης τηλεκλυτος εκταν' Ορεστης:
του ο γ' επιμνησθεις επε' αθανατοισι μετηυδα:
“ω ποποι, οιον δη νυ θεους βροτοι αιτιοωνται:
εξ ημεων γαρ φασι κακ' εμμεναι, οι δε και αυτοι
σφησιν ατασθαλιησιν υπερ μορον αλγε' εχουσιν,
ως και νυν Αιγισθος υπερ μορον Ατρειδαο
γημ' αλοχον μνηστην, τον δ' εκτανε νοστησαντα,
ειδως αιπυν ολεθρον, επει προ οι ειπομεν ημεις,
Ερμειαν πεμψαντες, ευσκοπον αργειφοντην,
μητ' αυτον κτεινειν μητε μναασθαι ακοιτιν:
εκ γαρ Ορεσταο τισις εσσεται Ατρειδαο,
οπποτ' αν ηβηση τε και ης ιμειρεται αιης.
ως εφαθ' Ερμειας, αλλ' ου φρενας Αιγισθοιο
πειθ' αγαθα φρονεων: νυν δ' αθροα παντ' απετισεν.”
τον δ' ημειβετ' επειτα θεα, γλαυκωπις Αθηνη:
“ω πατερ ημετερε Κρονιδη,  υπατε κρειοντων,
και λιην κεινος γε εοικοτι κειται ολεθρω:
ως απολοιτο και αλλος, οτις τοιαυτα γε ρεζοι:
αλλα μοι αμφ' Οδυσηι δαιφρονι δαιεται ητορ,
δυσμορω, ος δη δηθα φιλων απο πηματα πασχει
νησω εν αμφιρυτη,  οθι τ' ομφαλος εστι θαλασσης.
νησος δενδρηεσσα, θεα δ' εν δωματα ναιει,
Ατλαντος θυγατηρ ολοοφρονος, ος τε θαλασσης
πασης βενθεα οιδεν, εχει δε τε κιονας αυτος
μακρας, αι γαιαν τε και ουρανον αμφις εχουσιν.
του θυγατηρ δυστηνον οδυρομενον κατερυκει,
αιει δε μαλακοισι και αιμυλιοισι λογοισιν
θελγει, οπως Ιθακης επιλησεται: αυταρ Οδυσσευς,
ιεμενος και καπνον αποθρωσκοντα νοησαι
ης γαιης, θανεειν ιμειρεται. ουδε νυ σοι περ
εντρεπεται φιλον ητορ,  Ολυμπιε. ου νυ τ' Οδυσσευς
Αργειων παρα νηυσι χαριζετο ιερα ρεζων
Τροιη εν ευρειη; τι νυ οι τοσον ωδυσαο, Ζευ;”
την δ' απαμειβομενος προσεφη νεφεληγερετα Ζευς:”
“τεκνον εμον, ποιον σε επος φυγεν ερκος οδοντων.
πως αν επειτ' Οδυσηος εγω θειοιο λαθοιμην,
ος περι μεν νοον εστι βροτων, περι δ' ιρα θεοισιν
αθανατοισιν εδωκε, τοι ουρανον ευρυν εχουσιν;
αλλα Ποσειδαων γαιηοχος ασκελες αιει
Κυκλωπος κεχολωται, ον οφθαλμου αλαωσεν,
αντιθεον Πολυφημον,  οου κρατος εστι μεγιστον
πασιν Κυκλωπεσσι: Θοωσα δε μιν τεκε νυμφη,
Φορκυνος θυγατηρ αλος ατρυγετοιο μεδοντος,
εν σπεσσι γλαφυροισι Ποσειδαωνι μιγεισα.
εκ του δη Οδυσηα Ποσειδαων ενοσιχθων
ου τι κατακτεινει,  πλαζει δ' απο πατριδος αιης.
αλλ' αγεθ', ημεις οιδε περιφραζωμεθα παντες
νοστον, οπως ελθησι: Ποσειδαων δε μεθησει
ον χολον: ου μεν γαρ τι δυνησεται αντια παντων
αθανατων αεκητι θεων εριδαινεμεν οιος.”
τον δ' ημειβετ' επειτα θεα,  γλαυκωπις Αθηνη:
“ω πατερ ημετερε Κρονιδη, υπατε κρειοντων,
ει μεν δη νυν τουτο φιλον μακαρεσσι θεοισιν,
νοστησαι Οδυσηα πολυφρονα ονδε δομονδε,
Ερμειαν μεν επειτα διακτορον αργειφοντην
νησον ες Ωγυγιην οτρυνομεν,  οφρα ταχιστα
νυμφη ευπλοκαμω ειπη νημερτεα βουλην,
νοστον Οδυσσηος ταλασιφρονος, ως κε νεηται:
αυταρ εγων Ιθακηνδ' εσελευσομαι, οφρα οι υιον
μαλλον εποτρυνω και οι μενος εν φρεσι θειω,
εις αγορην καλεσαντα καρη κομοωντας Αχαιους
πασι μνηστηρεσσιν απειπεμεν, οι τε οι αιει
μηλ' αδινα σφαζουσι και ειλιποδας ελικας βους.
πεμψω δ' ες Σπαρτην τε και ες Πυλον ημαθοεντα
νοστον πευσομενον πατρος φιλου, ην που ακουση,
ηδ' ινα μιν κλεος εσθλον εν ανθρωποισιν εχησιν.”
ως ειπους' υπο ποσσιν εδησατο καλα πεδιλα,
αμβροσια χρυσεια, τα μιν φερον ημεν εφ' υγρην
ηδ' επ' απειρονα γαιαν αμα πνοιης ανεμοιο:
ειλετο δ' αλκιμον εγχος, ακαχμενον οξει χαλκω,
βριθυ μεγα στιβαρον,  τω δαμνησι στιχας ανδρων
ηρωων, τοισιν τε κοτεσσεται οβριμοπατρη.
βη δε κατ' Ουλυμποιο καρηνων αιξασα,
στη δ' Ιθακης ενι δημω επι προθυροις Οδυσηος,
ουδου επ' αυλειου: παλαμη δ' εχε χαλκεον εγχος,
ειδομενη ξεινω,  Ταφιων ηγητορι Μεντη.
ευρε δ' αρα μνηστηρας αγηνορας. οι μεν επειτα
πεσσοισι προπαροιθε θυραων θυμον ετερπον
ημενοι εν ρινοισι βοων, ους εκτανον αυτοι:
κηρυκες δ' αυτοισι και οτρηροι θεραποντες
οι μεν οινον εμισγον ενι κρητηρσι και υδωρ,
οι δ' αυτε σπογγοισι πολυτρητοισι τραπεζας
νιζον και προτιθεν, τοι δε κρεα πολλα δατευντο.
την δε πολυ πρωτος ιδε Τηλεμαχος θεοειδης,
ηστο γαρ εν μνηστηρσι φιλον τετιημενος ητορ,
οσσομενος πατερ' εσθλον ενι φρεσιν,  ει ποθεν ελθων
μνηστηρων των μεν σκεδασιν κατα δωματα θειη,
τιμην δ' αυτος εχοι και δωμασιν οισιν ανασσοι.
τα φρονεων, μνηστηρσι μεθημενος, εισιδ' Αθηνην.
βη δ' ιθυς προθυροιο, νεμεσσηθη δ' ενι θυμω
ξεινον δηθα θυρησιν εφεσταμεν: εγγυθι δε στας
χειρ' ελε δεξιτερην και εδεξατο χαλκεον εγχος,
και μιν φωνησας επεα πτεροεντα προσηυδα:
“χαιρε, ξεινε, παρ' αμμι φιλησεαι: αυταρ επειτα
δειπνου πασσαμενος μυθησεαι οττεο σε χρη.”
“ως ειπων ηγειθ',  η δ' εσπετο Παλλας Αθηνη.
οι δ' οτε δη ρ' εντοσθεν εσαν δομου υψηλοιο,
εγχος μεν ρ' εστησε φερων προς κιονα μακρην
δουροδοκης εντοσθεν ευξοου, ενθα περ αλλα
εγχε' Οδυσσηος ταλασιφρονος ιστατο πολλα,
αυτην δ' ες θρονον εισεν αγων,  υπο λιτα πετασσας,
καλον δαιδαλεον: υπο δε θρηνυς ποσιν ηεν.
παρ δ' αυτος κλισμον θετο ποικιλον, εκτοθεν αλλων
μνηστηρων, μη ξεινος ανιηθεις ορυμαγδω
δειπνω αδησειεν, υπερφιαλοισι μετελθων,
ηδ' ινα μιν περι πατρος αποιχομενοιο εροιτο.
χερνιβα δ' αμφιπολος προχοω επεχευε φερουσα
καλη χρυσειη, υπερ αργυρεοιο λεβητος,
νιψασθαι: παρα δε ξεστην ετανυσσε τραπεζαν.
σιτον δ' αιδοιη ταμιη παρεθηκε φερουσα,
ειδατα πολλ' επιθεισα,  χαριζομενη παρεοντων:
δαιτρος δε κρειων πινακας παρεθηκεν αειρας
παντοιων, παρα δε σφι τιθει χρυσεια κυπελλα:
κηρυξ δ' αυτοισιν θαμ' επωχετο οινοχοευων.
ες δ' ηλθον μνηστηρες αγηνορες. οι μεν επειτα
εξειης εζοντο κατα κλισμους τε θρονους τε,
τοισι δε κηρυκες μεν υδωρ επι χειρας εχευαν,
σιτον δε δμωαι παρενηνεον εν κανεοισιν,
κουροι δε κρητηρας επεστεψαντο ποτοιο.
οι δ' επ' ονειαθ' ετοιμα προκειμενα χειρας ιαλλον.
αυταρ επει ποσιος και εδητυος εξ ερον εντο
μνηστηρες, τοισιν μεν ενι φρεσιν αλλα μεμηλει,
μολπη τ' ορχηστυς τε: τα γαρ τ' αναθηματα δαιτος:
κηρυξ δ' εν χερσιν κιθαριν περικαλλεα θηκεν
Φημιω, ος ρ' ηειδε παρα μνηστηρσιν αναγκη.
η τοι ο φορμιζων ανεβαλλετο καλον αειδειν.
αυταρ Τηλεμαχος προσεφη γλαυκωπιν Αθηνην,
αγχι σχων κεφαλην, ινα μη πευθοιαθ' οι αλλοι:
“ξεινε φιλ', η και μοι νεμεσησεαι οττι κεν ειπω;
τουτοισιν μεν ταυτα μελει, κιθαρις και αοιδη,
ρει',  επει αλλοτριον βιοτον νηποινον εδουσιν,
ανερος, ου δη που λευκ' οστεα πυθεται ομβρω
κειμεν' επ' ηπειρου, η ειν αλι κυμα κυλινδει.
ει κεινον γ' Ιθακηνδε ιδοιατο νοστησαντα,
παντες κ' αρησαιατ' ελαφροτεροι ποδας ειναι
η αφνειοτεροι χρυσοιο τε εσθητος τε.
νυν δ' ο μεν ως απολωλε κακον μορον, ουδε τις ημιν
θαλπωρη, ει περ τις επιχθονιων ανθρωπων
φησιν ελευσεσθαι: του δ' ωλετο νοστιμον ημαρ.
αλλ' αγε μοι τοδε ειπε και ατρεκεως καταλεξον:
τις  ποθεν εις ανδρων; ποθι τοι πολις ηδε τοκηες;
οπποιης τ' επι νηος αφικεο: πως δε σε ναυται
ηγαγον εις Ιθακην; τινες εμμεναι ευχετοωντο;
ου μεν γαρ τι σε πεζον οιομαι ενθαδ' ικεσθαι.
και μοι τουτ' αγορευσον ετητυμον, οφρ' ευ ειδω,
ηε νεον μεθεπεις η και πατρωιος εσσι
ξεινος, επει πολλοι ισαν ανερες ημετερον δω
αλλοι, επει και κεινος επιστροφος ην ανθρωπων.”
τον δ' αυτε προσεειπε θεα, γλαυκωπις Αθηνη:
“τοιγαρ εγω τοι ταυτα μαλ' ατρεκεως αγορευσω.
Μεντης Αγχιαλοιο δαιφρονος ευχομαι ειναι
υιος, αταρ Ταφιοισι φιληρετμοισιν ανασσω.
νυν δ' ωδε ξυν νηι κατηλυθον ηδ' εταροισιν
πλεων επι οινοπα ποντον επ' αλλοθροους ανθρωπους,
ες Τεμεσην μετα χαλκον, αγω δ' αιθωνα σιδηρον.
νηυς δε μοι ηδ' εστηκεν επ' αγρου νοσφι ποληος,
εν λιμενι Ρειθρω υπο Νηιω υληεντι.
ξεινοι δ' αλληλων πατρωιοι ευχομεθ' ειναι
εξ αρχης, ει περ τε γεροντ' ειρηαι επελθων
Λαερτην ηρωα, τον ουκετι φασι πολινδε
ερχεσθ',  αλλ' απανευθεν επ' αγρου πηματα πασχειν
γρηι συν αμφιπολω, η οι βρωσιν τε ποσιν τε
παρτιθει, ευτ' αν μιν καματος κατα γυια λαβησιν
ερπυζοντ' ανα γουνον αλωης οινοπεδοιο.
νυν δ' ηλθον: δη γαρ μιν εφαντ' επιδημιον ειναι,
σον πατερ': αλλα νυ τον γε θεοι βλαπτουσι κελευθου.
ου γαρ πω τεθνηκεν επι χθονι διος Οδυσσευς,
αλλ' ετι που ζωος κατερυκεται ευρει ποντω
νησω εν αμφιρυτη, χαλεποι δε μιν ανδρες εχουσιν
αγριοι, οι που κεινον ερυκανοως' αεκοντα.
αυταρ νυν τοι εγω μαντευσομαι,  ως ενι θυμω
αθανατοι βαλλουσι και ως τελεεσθαι οιω,
ουτε τι μαντις εων ουτ' οιωνων σαφα ειδως.
ου τοι ετι δηρον γε φιλης απο πατριδος αιης
εσσεται, ουδ' ει περ τε σιδηρεα δεσματ' εχησιν:
φρασσεται ως κε νεηται,  επει πολυμηχανος εστιν.
αλλ' αγε μοι τοδε ειπε και ατρεκεως καταλεξον,
ει δη εξ αυτοιο τοσος παις εις Οδυσηος.
αινως μεν κεφαλην τε και ομματα καλα εοικας
κεινω, επει θαμα τοιον εμισγομεθ' αλληλοισιν,
πριν γε τον ες Τροιην αναβημεναι,  ενθα περ αλλοι
Αργειων οι αριστοι εβαν κοιλης ενι νηυσιν:
εκ του δ' ουτ' Οδυσηα εγων ιδον ουτ' εμ' εκεινος.”
την δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“τοιγαρ εγω τοι, ξεινε, μαλ' ατρεκεως αγορευσω.
μητηρ μεν τε με φησι του εμμεναι,  αυταρ εγω γε
ουκ οιδ': ου γαρ πω τις εον γονον αυτος ανεγνω.
ως δη εγω γ' οφελον μακαρος νυ τευ εμμεναι υιος
ανερος, ον κτεατεσσιν εοις επι γηρας ετετμε.
νυν δ' ος αποτμοτατος γενετο θνητων ανθρωπων,
του μ' εκ φασι γενεσθαι,  επει συ με τουτ' ερεεινεις.”
τον δ' αυτε προσεειπε θεα, γλαυκωπις Αθηνη:
“ου μεν τοι γενεην γε θεοι νωνυμνον οπισσω
θηκαν, επει σε γε τοιον εγεινατο Πηνελοπεια.
αλλ' αγε μοι τοδε ειπε και ατρεκεως καταλεξον:
τις δαις,  τις δε ομιλος οδ' επλετο; τιπτε δε σε χρεω;
ειλαπινη ηε γαμος; επει ουκ ερανος ταδε γ' εστιν:
ως τε μοι υβριζοντες υπερφιαλως δοκεουσι
δαινυσθαι κατα δωμα. νεμεσσησαιτο κεν ανηρ
αισχεα πολλ' οροων, ος τις πινυτος γε μετελθοι.”
την δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“ξειν', επει αρ δη ταυτα μ' ανειρεαι ηδε μεταλλας,
μελλεν μεν ποτε οικος οδ' αφνειος και αμυμων
εμμεναι, οφρ' ετι κεινος ανηρ επιδημιος ηεν:
νυν δ' ετερως εβολοντο θεοι κακα μητιοωντες,
οι κεινον μεν αιστον εποιησαν περι παντων
ανθρωπων, επει ου κε θανοντι περ ωδ' ακαχοιμην,
ει μετα οις εταροισι δαμη Τρωων ενι δημω,
ηε φιλων εν χερσιν, επει πολεμον τολυπευσεν.
τω κεν οι τυμβον μεν εποιησαν Παναχαιοι,
ηδε κε και ω παιδι μεγα κλεος ηρατ' οπισσω.
νυν δε μιν ακλειως αρπυιαι ανηρειψαντο:
οιχετ' αιστος απυστος, εμοι δ' οδυνας τε γοους τε
καλλιπεν. ουδε τι κεινον οδυρομενος στεναχιζω
οιον, επει νυ μοι αλλα θεοι κακα κηδε' ετευξαν.
οσσοι γαρ νησοισιν επικρατεουσιν αριστοι,
Δουλιχιω τε Σαμη τε και υληεντι Ζακυνθω,
ηδ' οσσοι κραναην Ιθακην κατα κοιρανεουσιν,
τοσσοι μητερ' εμην μνωνται, τρυχουσι δε οικον.
η δ' ουτ' αρνειται στυγερον γαμον ουτε τελευτην
ποιησαι δυναται: τοι δε φθινυθουσιν εδοντες
οικον εμον: ταχα δη με διαρραισουσι και αυτον.”
τον δ' επαλαστησασα προσηυδα Παλλας Αθηνη:
“ω ποποι, η δη πολλον αποιχομενου Οδυσηος
δευη, ο κε μνηστηρσιν αναιδεσι χειρας εφειη.
ει γαρ νυν ελθων δομου εν πρωτησι θυρησι
σταιη, εχων πηληκα και ασπιδα και δυο δουρε,
τοιος εων οιον μιν εγω τα πρωτ' ενοησα
οικω εν ημετερω πινοντα τε τερπομενον τε,
εξ Εφυρης ανιοντα παρ' Ιλου Μερμεριδαο—
ωχετο γαρ και κεισε θοης επι νηος Οδυσσευς
φαρμακον ανδροφονον διζημενος, οφρα οι ειη
ιους χριεσθαι χαλκηρεας: αλλ' ο μεν ου οι
δωκεν, επει ρα θεους νεμεσιζετο αιεν εοντας,
αλλα πατηρ οι δωκεν εμος: φιλεεσκε γαρ αινως—
τοιος εων μνηστηρσιν ομιλησειεν Οδυσσευς:
παντες κ' ωκυμοροι τε γενοιατο πικρογαμοι τε.
αλλ' η τοι μεν ταυτα θεων εν γουνασι κειται,
η κεν νοστησας αποτισεται, ηε και ουκι,
οισιν ενι μεγαροισι: σε δε φραζεσθαι ανωγα,
οππως κε μνηστηρας απωσεαι εκ μεγαροιο.
ει δ' αγε νυν ξυνιει και εμων εμπαζεο μυθων:
αυριον εις αγορην καλεσας ηρωας Αχαιους
μυθον πεφραδε πασι, θεοι δ' επι μαρτυροι εστων.
μνηστηρας μεν επι σφετερα σκιδνασθαι ανωχθι,
μητερα δ',  ει οι θυμος εφορμαται γαμεεσθαι,
αψ ιτω ες μεγαρον πατρος μεγα δυναμενοιο:
οι δε γαμον τευξουσι και αρτυνεουσιν εεδνα
πολλα μαλ', οσσα εοικε φιλης επι παιδος επεσθαι.
σοι δ' αυτω πυκινως υποθησομαι, αι κε πιθηαι:
νη' αρσας ερετησιν εεικοσιν,  η τις αριστη,
ερχεο πευσομενος πατρος δην οιχομενοιο,
ην τις τοι ειπησι βροτων, η οσσαν ακουσης
εκ Διος, η τε μαλιστα φερει κλεος ανθρωποισι.
πρωτα μεν ες Πυλον ελθε και ειρεο Νεστορα διον,
κειθεν δε Σπαρτηνδε παρα ξανθον Μενελαον:
ος γαρ δευτατος ηλθεν Αχαιων χαλκοχιτωνων.
ει μεν κεν πατρος βιοτον και νοστον ακουσης,
η τ' αν τρυχομενος περ ετι τλαιης ενιαυτον:
ει δε κε τεθνηωτος ακουσης μηδ' ετ' εοντος,
νοστησας δη επειτα φιλην ες πατριδα γαιαν
σημα τε οι χευαι και επι κτερεα κτερειξαι
πολλα μαλ', οσσα εοικε, και ανερι μητερα δουναι.
αυταρ επην δη ταυτα τελευτησης τε και ερξης,
φραζεσθαι δη επειτα κατα φρενα και κατα θυμον
οππως κε μνηστηρας ενι μεγαροισι τεοισι
κτεινης ηε δολω η αμφαδον: ουδε τι σε χρη
νηπιαας οχεειν, επει ουκετι τηλικος εσσι.
η ουκ αιεις οιον κλεος ελλαβε διος Ορεστης
παντας επ' ανθρωπους, επει εκτανε πατροφονηα,
Αιγισθον δολομητιν,  ο οι πατερα κλυτον εκτα;
και συ, φιλος, μαλα γαρ ς' οροω καλον τε μεγαν τε,
αλκιμος εσς', ινα τις σε και οψιγονων ευ ειπη.
αυταρ εγων επι νηα θοην κατελευσομαι ηδη
ηδ' εταρους, οι που με μαλ' ασχαλοωσι μενοντες:
σοι δ' αυτω μελετω,  και εμων εμπαζεο μυθων.”
την δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“ξειν', η τοι μεν ταυτα φιλα φρονεων αγορευεις,
ως τε πατηρ ω παιδι, και ου ποτε λησομαι αυτων.
αλλ' αγε νυν επιμεινον, επειγομενος περ οδοιο,
οφρα λοεσσαμενος τε τεταρπομενος τε φιλον κηρ,
δωρον εχων επι νηα κιης, χαιρων ενι θυμω,
τιμηεν, μαλα καλον, ο τοι κειμηλιον εσται
εξ εμευ, οια φιλοι ξεινοι ξεινοισι διδουσι.”
τον δ' ημειβετ' επειτα θεα, γλαυκωπις Αθηνη:
“μη μ' ετι νυν κατερυκε,  λιλαιομενον περ οδοιο.
δωρον δ' οττι κε μοι δουναι φιλον ητορ ανωγη,
αυτις ανερχομενω δομεναι οικονδε φερεσθαι,
και μαλα καλον ελων: σοι δ' αξιον εσται αμοιβης.”
η μεν αρ' ως ειπους' απεβη γλαυκωπις Αθηνη,
ορνις δ' ως ανοπαια διεπτατο: τω δ' ενι θυμω
θηκε μενος και θαρσος, υπεμνησεν τε ε πατρος
μαλλον ετ' η το παροιθεν. ο δε φρεσιν ησι νοησας
θαμβησεν κατα θυμον: οισατο γαρ θεον ειναι.
αυτικα δε μνηστηρας επωχετο ισοθεος φως.
τοισι δ' αοιδος αειδε περικλυτος,  οι δε σιωπη
ηατ' ακουοντες: ο δ' Αχαιων νοστον αειδε
λυγρον, ον εκ Τροιης επετειλατο Παλλας Αθηνη.
του δ' υπερωιοθεν φρεσι συνθετο θεσπιν αοιδην
κουρη Ικαριοιο, περιφρων Πηνελοπεια:
κλιμακα δ' υψηλην κατεβησετο οιο δομοιο,
ουκ οιη, αμα τη γε και αμφιπολοι δυ' εποντο.
η δ' οτε δη μνηστηρας αφικετο δια γυναικων,
στη ρα παρα σταθμον τεγεος πυκα ποιητοιο,
αντα παρειαων σχομενη λιπαρα κρηδεμνα:
αμφιπολος δ' αρα οι κεδνη εκατερθε παρεστη.
δακρυσασα δ' επειτα προσηυδα θειον αοιδον:
“Φημιε, πολλα γαρ αλλα βροτων θελκτηρια οιδας,
εργ' ανδρων τε θεων τε, τα τε κλειουσιν αοιδοι:
των εν γε σφιν αειδε παρημενος, οι δε σιωπη
οινον πινοντων: ταυτης δ' αποπαυε' αοιδης
λυγρης, η τε μοι αιει ενι στηθεσσι φιλον κηρ
τειρει, επει με μαλιστα καθικετο πενθος αλαστον.
τοιην γαρ κεφαλην ποθεω μεμνημενη αιει,
ανδρος, του κλεος ευρυ καθ' Ελλαδα και μεσον Αργος.”
την δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“μητερ εμη, τι τ' αρα φθονεεις εριηρον αοιδον
τερπειν οππη οι νοος ορνυται; ου νυ τ' αοιδοι
αιτιοι, αλλα ποθι Ζευς αιτιος, ος τε διδωσιν
ανδρασιν αλφηστησιν, οπως εθελησιν, εκαστω.
τουτω δ' ου νεμεσις Δαναων κακον οιτον αειδειν:
την γαρ αοιδην μαλλον επικλειους' ανθρωποι,
η τις ακουοντεσσι νεωτατη αμφιπεληται.
σοι δ' επιτολματω κραδιη και θυμος ακουειν:
ου γαρ Οδυσσευς οιος απωλεσε νοστιμον ημαρ
εν Τροιη,  πολλοι δε και αλλοι φωτες ολοντο.
αλλ' εις οικον ιουσα τα ς' αυτης εργα κομιζε,
ιστον τ' ηλακατην τε, και αμφιπολοισι κελευε
εργον εποιχεσθαι: μυθος δ' ανδρεσσι μελησει
πασι, μαλιστα δ' εμοι: του γαρ κρατος εστ' ενι οικω.”
η μεν θαμβησασα παλιν οικονδε βεβηκει:
παιδος γαρ μυθον πεπνυμενον ενθετο θυμω.
ες δ' υπερω' αναβασα συν αμφιπολοισι γυναιξι
κλαιεν επειτ' Οδυσηα φιλον ποσιν, οφρα οι υπνον
ηδυν επι βλεφαροισι βαλε γλαυκωπις Αθηνη.
μνηστηρες δ' ομαδησαν ανα μεγαρα σκιοεντα,
παντες δ' ηρησαντο παραι λεχεεσσι κλιθηναι.
τοισι δε Τηλεμαχος πεπνυμενος ηρχετο μυθων:
“μητρος εμης μνηστηρες υπερβιον υβριν εχοντες,
νυν μεν δαινυμενοι τερπωμεθα, μηδε βοητυς
εστω,  επει τοδε καλον ακουεμεν εστιν αοιδου
τοιουδ' οιος οδ' εστι, θεοις εναλιγκιος αυδην.
ηωθεν δ' αγορηνδε καθεζωμεσθα κιοντες
παντες, ιν' υμιν μυθον απηλεγεως αποειπω,
εξιεναι μεγαρων: αλλας δ' αλεγυνετε δαιτας,
υμα κτηματ' εδοντες,  αμειβομενοι κατα οικους.
ει δ' υμιν δοκεει τοδε λωιτερον και αμεινον
εμμεναι, ανδρος ενος βιοτον νηποινον ολεσθαι,
κειρετ': εγω δε θεους επιβωσομαι αιεν εοντας,
αι κε ποθι Ζευς δωσι παλιντιτα εργα γενεσθαι:
νηποινοι κεν επειτα δομων εντοσθεν ολοισθε.”
“ως εφαθ', οι δ' αρα παντες οδαξ εν χειλεσι φυντες
Τηλεμαχον θαυμαζον, ο θαρσαλεως αγορευεν.
τον δ' αυτ' Αντινοος προσεφη, Ευπειθεος υιος:
“Τηλεμαχ', η μαλα δη σε διδασκουσιν θεοι αυτοι
υψαγορην τ' εμεναι και θαρσαλεως αγορευειν:
μη σε γ' εν αμφιαλω Ιθακη βασιληα Κρονιων
ποιησειεν, ο τοι γενεη πατρωιον εστιν.”
τον δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“Αντινο', η και μοι νεμεσησεαι οττι κεν ειπω;
και κεν τουτ' εθελοιμι Διος γε διδοντος αρεσθαι.
η φης τουτο κακιστον εν ανθρωποισι τετυχθαι;
ου μεν γαρ τι κακον βασιλευεμεν: αιψα τε οι δω
αφνειον πελεται και τιμηεστερος αυτος.
αλλ' η τοι βασιληες Αχαιων εισι και αλλοι
πολλοι εν αμφιαλω Ιθακη,  νεοι ηδε παλαιοι,
των κεν τις τοδ' εχησιν, επει θανε διος Οδυσσευς:
αυταρ εγων οικοιο αναξ εσομ' ημετεροιο
και δμωων, ους μοι ληισσατο διος Οδυσσευς.”
τον δ' αυτ' Ευρυμαχος Πολυβου παις αντιον ηυδα:
“Τηλεμαχ',  η τοι ταυτα θεων εν γουνασι κειται,
ος τις εν αμφιαλω Ιθακη βασιλευσει Αχαιων:
κτηματα δ' αυτος εχοις και δωμασιν οισιν ανασσοις.
μη γαρ ο γ' ελθοι ανηρ ος τις ς' αεκοντα βιηφιν
κτηματ' απορραισει, Ιθακης ετι ναιετοωσης.
αλλ' εθελω σε,  φεριστε, περι ξεινοιο ερεσθαι,
οπποθεν ουτος ανηρ, ποιης δ' εξ ευχεται ειναι
γαιης, που δε νυ οι γενεη και πατρις αρουρα.
ηε τιν' αγγελιην πατρος φερει ερχομενοιο,
η εον αυτου χρειος εελδομενος τοδ' ικανει;
οιον αναιξας αφαρ οιχεται,  ουδ' υπεμεινε
γνωμεναι: ου μεν γαρ τι κακω εις ωπα εωκει.”
τον δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“Ευρυμαχ', η τοι νοστος απωλετο πατρος εμοιο:
ουτ' ουν αγγελιη ετι πειθομαι, ει ποθεν ελθοι,
ουτε θεοπροπιης εμπαζομαι,  ην τινα μητηρ
ες μεγαρον καλεσασα θεοπροπον εξερεηται.
ξεινος δ' ουτος εμος πατρωιος εκ Ταφου εστιν,
Μεντης δ' Αγχιαλοιο δαιφρονος ευχεται ειναι
υιος, αταρ Ταφιοισι φιληρετμοισιν ανασσει.”
ως φατο Τηλεμαχος, φρεσι δ' αθανατην θεον εγνω.
οι δ' εις ορχηστυν τε και ιμεροεσσαν αοιδην
τρεψαμενοι τερποντο, μενον δ' επι εσπερον ελθειν.
τοισι δε τερπομενοισι μελας επι εσπερος ηλθε:
δη τοτε κακκειοντες εβαν οικονδε εκαστος.
Τηλεμαχος δ',  οθι οι θαλαμος περικαλλεος αυλης
υψηλος δεδμητο περισκεπτω ενι χωρω,
ενθ' εβη εις ευνην πολλα φρεσι μερμηριζων.
τω δ' αρ' αμ' αιθομενας δαιδας φερε κεδνα ιδυια
Ευρυκλει', Ωπος θυγατηρ Πεισηνοριδαο,
την ποτε Λαερτης πριατο κτεατεσσιν εοισιν
πρωθηβην ετ' εουσαν, εεικοσαβοια δ' εδωκεν,
ισα δε μιν κεδνη αλοχω τιεν εν μεγαροισιν,
ευνη δ' ου ποτ' εμικτο, χολον δ' αλεεινε γυναικος:
η οι αμ' αιθομενας δαιδας φερε, και ε μαλιστα
δμωαων φιλεεσκε,  και ετρεφε τυτθον εοντα.
ωιξεν δε θυρας θαλαμου πυκα ποιητοιο,
εζετο δ' εν λεκτρω, μαλακον δ' εκδυνε χιτωνα:
και τον μεν γραιης πυκιμηδεος εμβαλε χερσιν.
η μεν τον πτυξασα και ασκησασα χιτωνα,
πασσαλω αγκρεμασασα παρα τρητοισι λεχεσσι
βη ρ' ιμεν εκ θαλαμοιο, θυρην δ' επερυσσε κορωνη
αργυρεη, επι δε κληιδ' ετανυσσεν ιμαντι.
ενθ' ο γε παννυχιος, κεκαλυμμενος οιος αωτω,
βουλευε φρεσιν ησιν οδον την πεφραδ' Αθηνη.

======== Book 2 ========

ημος δ' ηριγενεια φανη ροδοδακτυλος Ηως,
ωρνυτ' αρ' εξ ευνηφιν Οδυσσηος φιλος υιος
ειματα εσσαμενος, περι δε ξιφος οξυ θετ' ωμω,
ποσσι δ' υπο λιπαροισιν εδησατο καλα πεδιλα,
βη δ' ιμεν εκ θαλαμοιο θεω εναλιγκιος αντην.
αιψα δε κηρυκεσσι λιγυφθογγοισι κελευσε
κηρυσσειν αγορηνδε καρη κομοωντας Αχαιους.
οι μεν εκηρυσσον, τοι δ' ηγειροντο μαλ' ωκα.
αυταρ επει ρ' ηγερθεν ομηγερεες τ' εγενοντο,
βη ρ' ιμεν εις αγορην,  παλαμη δ' εχε χαλκεον εγχος,
ουκ οιος, αμα τω γε δυω κυνες αργοι εποντο.
θεσπεσιην δ' αρα τω γε χαριν κατεχευεν Αθηνη.
τον δ' αρα παντες λαοι επερχομενον θηευντο:
εζετο δ' εν πατρος θωκω, ειξαν δε γεροντες.
τοισι δ' επειθ' ηρως Αιγυπτιος ηρχ' αγορευειν,
ος δη γηραι κυφος εην και μυρια ηδη.
και γαρ του φιλος υιος αμ' αντιθεω Οδυσηι
Ιλιον εις ευπωλον εβη κοιλης ενι νηυσιν,
Αντιφος αιχμητης: τον δ' αγριος εκτανε Κυκλωψ
εν σπηι γλαφυρω,  πυματον δ' ωπλισσατο δορπον.
τρεις δε οι αλλοι εσαν, και ο μεν μνηστηρσιν ομιλει,
Ευρυνομος, δυο δ' αιεν εχον πατρωια εργα.
αλλ' ουδ' ως του ληθετ' οδυρομενος και αχευων.
του ο γε δακρυ χεων αγορησατο και μετεειπε:
“κεκλυτε δη νυν μευ,  Ιθακησιοι, οττι κεν ειπω:
ουτε ποθ' ημετερη αγορη γενετ' ουτε θοωκος
εξ ου Οδυσσευς διος εβη κοιλης ενι νηυσι.
νυν δε τις ωδ' ηγειρε; τινα χρειω τοσον ικει
ηε νεων ανδρων η οι προγενεστεροι εισιν;
ηε τιν' αγγελιην στρατου εκλυεν ερχομενοιο,
ην χ' ημιν σαφα ειποι, οτε προτερος γε πυθοιτο;
ηε τι δημιον αλλο πιφαυσκεται ηδ' αγορευει;
εσθλος μοι δοκει ειναι, ονημενος. ειθε οι αυτω
Ζευς αγαθον τελεσειεν, οτι φρεσιν ησι μενοινα.”
ως φατο,  χαιρε δε φημη Οδυσσηος φιλος υιος,
ουδ' αρ' ετι δην ηστο, μενοινησεν δ' αγορευειν,
στη δε μεση αγορη: σκηπτρον δε οι εμβαλε χειρι
κηρυξ Πεισηνωρ πεπνυμενα μηδεα ειδως.
πρωτον επειτα γεροντα καθαπτομενος προσεειπεν:
“ω γερον, ουχ εκας ουτος ανηρ, ταχα δ' εισεαι αυτος,
ος λαον ηγειρα: μαλιστα δε μ' αλγος ικανει.
ουτε τιν' αγγελιην στρατου εκλυον ερχομενοιο,
ην χ' υμιν σαφα ειπω, οτε προτερος γε πυθοιμην,
ουτε τι δημιον αλλο πιφαυσκομαι ουδ' αγορευω,
αλλ' εμον αυτου χρειος,  ο μοι κακα εμπεσεν οικω
δοια: το μεν πατερ' εσθλον απωλεσα, ος ποτ' εν υμιν
τοισδεσσιν βασιλευε, πατηρ δ' ως ηπιος ηεν:
νυν δ' αυ και πολυ μειζον, ο δη ταχα οικον απαντα
παγχυ διαρραισει, βιοτον δ' απο παμπαν ολεσσει.
μητερι μοι μνηστηρες επεχραον ουκ εθελουση,
των ανδρων φιλοι υιες, οι ενθαδε γ' εισιν αριστοι,
οι πατρος μεν ες οικον απερριγασι νεεσθαι
Ικαριου, ως κ' αυτος εεδνωσαιτο θυγατρα,
δοιη δ' ω κ' εθελοι και οι κεχαρισμενος ελθοι:
οι δ' εις ημετερον πωλευμενοι ηματα παντα,
βους ιερευοντες και οις και πιονας αιγας
ειλαπιναζουσιν πινουσι τε αιθοπα οινον
μαψιδιως: τα δε πολλα κατανεται. ου γαρ επ' ανηρ,
οιος Οδυσσευς εσκεν, αρην απο οικου αμυναι.
ημεις δ' ου νυ τι τοιοι αμυνεμεν: η και επειτα
λευγαλεοι τ' εσομεσθα και ου δεδαηκοτες αλκην.
η τ' αν αμυναιμην, ει μοι δυναμις γε παρειη.
ου γαρ ετ' ανσχετα εργα τετευχαται, ουδ' ετι καλως
οικος εμος διολωλε. νεμεσσηθητε και αυτοι,
αλλους τ' αιδεσθητε περικτιονας ανθρωπους,
οι περιναιεταουσι: θεων δ' υποδεισατε μηνιν,
μη τι μεταστρεψωσιν αγασσαμενοι κακα εργα.
λισσομαι ημεν Ζηνος Ολυμπιου ηδε Θεμιστος,
η τ' ανδρων αγορας ημεν λυει ηδε καθιζει:
σχεσθε,  φιλοι, και μ' οιον εασατε πενθει λυγρω
τειρεσθ', ει μη που τι πατηρ εμος εσθλος Οδυσσευς
δυσμενεων κακ' ερεξεν ευκνημιδας Αχαιους,
των μ' αποτινυμενοι κακα ρεζετε δυσμενεοντες,
τουτους οτρυνοντες. εμοι δε κε κερδιον ειη
υμεας εσθεμεναι κειμηλια τε προβασιν τε.
ει χ' υμεις γε φαγοιτε, ταχ' αν ποτε και τισις ειη:
τοφρα γαρ αν κατα αστυ ποτιπτυσσοιμεθα μυθω
χρηματ' απαιτιζοντες, εως κ' απο παντα δοθειη:
νυν δε μοι απρηκτους οδυνας εμβαλλετε θυμω.”
ως φατο χωομενος,  ποτι δε σκηπτρον βαλε γαιη
δακρυ' αναπρησας: οικτος δ' ελε λαον απαντα.
ενθ' αλλοι μεν παντες ακην εσαν, ουδε τις ετλη
Τηλεμαχον μυθοισιν αμειψασθαι χαλεποισιν:
Αντινοος δε μιν οιος αμειβομενος προσεειπε:
“Τηλεμαχ' υψαγορη,  μενος ασχετε, ποιον εειπες
ημεας αισχυνων: εθελοις δε κε μωμον αναψαι.
σοι δ' ου τι μνηστηρες Αχαιων αιτιοι εισιν,
αλλα φιλη μητηρ, η τοι περι κερδεα οιδεν.
ηδη γαρ τριτον εστιν ετος, ταχα δ' εισι τεταρτον,
εξ ου ατεμβει θυμον ενι στηθεσσιν Αχαιων.
παντας μεν ρ' ελπει και υπισχεται ανδρι εκαστω
αγγελιας προιεισα, νοος δε οι αλλα μενοινα.
η δε δολον τονδ' αλλον ενι φρεσι μερμηριξε:
στησαμενη μεγαν ιστον ενι μεγαροισιν υφαινε,
λεπτον και περιμετρον: αφαρ δ' ημιν μετεειπε:
“‘κουροι εμοι μνηστηρες, επει θανε διος Οδυσσευς,
μιμνετ' επειγομενοι τον εμον γαμον, εις ο κε φαρος
εκτελεσω, μη μοι μεταμωνια νηματ' οληται,
Λαερτη ηρωι ταφηιον, εις οτε κεν μιν
μοιρ' ολοη καθελησι τανηλεγεος θανατοιο,
μη τις μοι κατα δημον Αχαιιαδων νεμεσηση.
αι κεν ατερ σπειρου κειται πολλα κτεατισσας’.
“ως εφαθ', ημιν δ' αυτ' επεπειθετο θυμος αγηνωρ.
ενθα και ηματιη μεν υφαινεσκεν μεγαν ιστον,
νυκτας δ' αλλυεσκεν,  επει δαιδας παραθειτο.
ως τριετες μεν εληθε δολω και επειθεν Αχαιους:
αλλ' οτε τετρατον ηλθεν ετος και επηλυθον ωραι,
και τοτε δη τις εειπε γυναικων, η σαφα ηδη,
και την γ' αλλυουσαν εφευρομεν αγλαον ιστον.
ως το μεν εξετελεσσε και ουκ εθελους' υπ' αναγκης:
σοι δ' ωδε μνηστηρες υποκρινονται, ιν' ειδης
αυτος σω θυμω, ειδωσι δε παντες Αχαιοι:
μητερα σην αποπεμψον, ανωχθι δε μιν γαμεεσθαι
τω οτεω τε πατηρ κελεται και ανδανει αυτη.
ει δ' ετ' ανιησει γε πολυν χρονον υιας Αχαιων,
τα φρονεους' ανα θυμον, ο οι περι δωκεν Αθηνη
εργα τ' επιστασθαι περικαλλεα και φρενας εσθλας
κερδεα θ', οι' ου πω τιν' ακουομεν ουδε παλαιων,
ταων αι παρος ησαν ευπλοκαμιδες Αχαιαι,
Τυρω τ' Αλκμηνη τε ευστεφανος τε Μυκηνη:
ταων ου τις ομοια νοηματα Πηνελοπειη
ηδη: αταρ μεν τουτο γ' εναισιμον ουκ ενοησε.
τοφρα γαρ ουν βιοτον τε τεον και κτηματ' εδονται,
οφρα κε κεινη τουτον εχη νοον, ον τινα οι νυν
εν στηθεσσι τιθεισι θεοι.  μεγα μεν κλεος αυτη
ποιειτ', αυταρ σοι γε ποθην πολεος βιοτοιο.
ημεις δ' ουτ' επι εργα παρος γ' ιμεν ουτε πη αλλη,
πριν γ' αυτην γημασθαι Αχαιων ω κ' εθελησι.”
τον δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“Αντινο',  ου πως εστι δομων αεκουσαν απωσαι
η μ' ετεχ', η μ' εθρεψε: πατηρ δ' εμος αλλοθι γαιης,
ζωει ο γ' η τεθνηκε: κακον δε με πολλ' αποτινειν
Ικαριω, αι κ' αυτος εκων απο μητερα πεμψω.
εκ γαρ του πατρος κακα πεισομαι, αλλα δε δαιμων
δωσει,  επει μητηρ στυγερας αρησετ' ερινυς
οικου απερχομενη: νεμεσις δε μοι εξ ανθρωπων
εσσεται: ως ου τουτον εγω ποτε μυθον ενιψω.
υμετερος δ' ει μεν θυμος νεμεσιζεται αυτων,
εξιτε μοι μεγαρων, αλλας δ' αλεγυνετε δαιτας
υμα κτηματ' εδοντες αμειβομενοι κατα οικους.
ει δ' υμιν δοκεει τοδε λωιτερον και αμεινον
εμμεναι, ανδρος ενος βιοτον νηποινον ολεσθαι,
κειρετ': εγω δε θεους επιβωσομαι αιεν εοντας,
αι κε ποθι Ζευς δωσι παλιντιτα εργα γενεσθαι.
νηποινοι κεν επειτα δομων εντοσθεν ολοισθε.”
“ως φατο Τηλεμαχος, τω δ' αιετω ευρυοπα Ζευς
υψοθεν εκ κορυφης ορεος προεηκε πετεσθαι.
τω δ' εως μεν ρ' επετοντο μετα πνοιης ανεμοιο
πλησιω αλληλοισι τιταινομενω πτερυγεσσιν:
αλλ' οτε δη μεσσην αγορην πολυφημον ικεσθην,
ενθ' επιδινηθεντε τιναξασθην πτερα πυκνα,
ες δ' ιδετην παντων κεφαλας, οσσοντο δ' ολεθρον:
δρυψαμενω δ' ονυχεσσι παρειας αμφι τε δειρας
δεξιω ηιξαν δια τ' οικια και πολιν αυτων.
θαμβησαν δ' ορνιθας,  επει ιδον οφθαλμοισιν:
ωρμηναν δ' ανα θυμον α περ τελεεσθαι εμελλον.
τοισι δε και μετεειπε γερων ηρως Αλιθερσης
Μαστοριδης: ο γαρ οιος ομηλικιην εκεκαστο
ορνιθας γνωναι και εναισιμα μυθησασθαι:
ο σφιν ευ φρονεων αγορησατο και μετεειπε:
“κεκλυτε δη νυν μευ, Ιθακησιοι, οττι κεν ειπω:
μνηστηρσιν δε μαλιστα πιφαυσκομενος ταδε ειρω:
τοισιν γαρ μεγα πημα κυλινδεται: ου γαρ Οδυσσευς
δην απανευθε φιλων ων εσσεται, αλλα που ηδη
εγγυς εων τοισδεσσι φονον και κηρα φυτευει
παντεσσιν: πολεσιν δε και αλλοισιν κακον εσται,
οι νεμομεσθ' Ιθακην ευδειελον. αλλα πολυ πριν
φραζωμεσθ', ως κεν καταπαυσομεν: οι δε και αυτοι
παυεσθων: και γαρ σφιν αφαρ τοδε λωιον εστιν.
ου γαρ απειρητος μαντευομαι,  αλλ' ευ ειδως:
και γαρ κεινω φημι τελευτηθηναι απαντα,
ως οι εμυθεομην, οτε Ιλιον εισανεβαινον
Αργειοι, μετα δε σφιν εβη πολυμητις Οδυσσευς.
φην κακα πολλα παθοντ', ολεσαντ' απο παντας εταιρους,
αγνωστον παντεσσιν εεικοστω ενιαυτω
οικαδ' ελευσεσθαι: τα δε δη νυν παντα τελειται.”
τον δ' αυτ' Ευρυμαχος Πολυβου παις αντιον ηυδα:
“ω γερον, ει δ' αγε νυν μαντευεο σοισι τεκεσσιν
οικαδ' ιων, μη που τι κακον πασχωσιν οπισσω:
ταυτα δ' εγω σεο πολλον αμεινων μαντευεσθαι.
ορνιθες δε τε πολλοι υπ' αυγας ηελιοιο
φοιτως', ουδε τε παντες εναισιμοι: αυταρ Οδυσσευς
ωλετο τηλ', ως και συ καταφθισθαι συν εκεινω
ωφελες. ουκ αν τοσσα θεοπροπεων αγορευες,
ουδε κε Τηλεμαχον κεχολωμενον ωδ' ανιειης,
σω οικω δωρον ποτιδεγμενος, αι κε πορησιν.
αλλ' εκ τοι ερεω, το δε και τετελεσμενον εσται:
αι κε νεωτερον ανδρα παλαια τε πολλα τε ειδως
παρφαμενος επεεσσιν εποτρυνης χαλεπαινειν,
αυτω μεν οι πρωτον ανιηρεστερον εσται,
πρηξαι δ' εμπης ου τι δυνησεται εινεκα τωνδε:
σοι δε, γερον, θωην επιθησομεν, ην κ' ενι θυμω
τινων ασχαλλης: χαλεπον δε τοι εσσεται αλγος.
Τηλεμαχω δ' εν πασιν εγων υποθησομαι αυτος:
μητερα ην ες πατρος ανωγετω απονεεσθαι:
οι δε γαμον τευξουσι και αρτυνεουσιν εεδνα
πολλα μαλ', οσσα εοικε φιλης επι παιδος επεσθαι.
ου γαρ πριν παυσεσθαι οιομαι υιας Αχαιων
μνηστυος αργαλεης, επει ου τινα δειδιμεν εμπης,
ουτ' ουν Τηλεμαχον μαλα περ πολυμυθον εοντα,
ουτε θεοπροπιης εμπαζομεθ', ην συ, γεραιε,
μυθεαι ακρααντον, απεχθανεαι δ' ετι μαλλον.
χρηματα δ' αυτε κακως βεβρωσεται, ουδε ποτ' ισα
εσσεται, οφρα κεν η γε διατριβησιν Αχαιους
ον γαμον: ημεις δ' αυ ποτιδεγμενοι ηματα παντα
εινεκα της αρετης εριδαινομεν, ουδε μετ' αλλας
ερχομεθ', ας επιεικες οπυιεμεν εστιν εκαστω.”
τον δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“Ευρυμαχ' ηδε και αλλοι, οσοι μνηστηρες αγαυοι,
ταυτα μεν ουχ υμεας ετι λισσομαι ουδ' αγορευω:
ηδη γαρ τα ισασι θεοι και παντες Αχαιοι.
αλλ' αγε μοι δοτε νηα θοην και εικος' εταιρους,
οι κε μοι ενθα και ενθα διαπρησσωσι κελευθον.
ειμι γαρ ες Σπαρτην τε και ες Πυλον ημαθοεντα
νοστον πευσομενος πατρος δην οιχομενοιο,
ην τις μοι ειπησι βροτων η οσσαν ακουσω
εκ Διος, η τε μαλιστα φερει κλεος ανθρωποισιν:
ει μεν κεν πατρος βιοτον και νοστον ακουσω,
η τ' αν, τρυχομενος περ, ετι τλαιην ενιαυτον:
ει δε κε τεθνηωτος ακουσω μηδ' ετ' εοντος,
νοστησας δη επειτα φιλην ες πατριδα γαιαν
σημα τε οι χευω και επι κτερεα κτερειξω
πολλα μαλ', οσσα εοικε, και ανερι μητερα δωσω.”
η τοι ο γ' ως ειπων κατ' αρ' εζετο, τοισι δ' ανεστη
Μεντωρ,  ος ρ' Οδυσηος αμυμονος ηεν εταιρος,
και οι ιων εν νηυσιν επετρεπεν οικον απαντα,
πειθεσθαι τε γεροντι και εμπεδα παντα φυλασσειν:
ο σφιν ευ φρονεων αγορησατο και μετεειπεν:
“κεκλυτε δη νυν μευ, Ιθακησιοι, οττι κεν ειπω:
μη τις ετι προφρων αγανος και ηπιος εστω
σκηπτουχος βασιλευς, μηδε φρεσιν αισιμα ειδως,
αλλ' αιει χαλεπος τ' ειη και αισυλα ρεζοι:
ως ου τις μεμνηται Οδυσσηος θειοιο
λαων οισιν ανασσε, πατηρ δ' ως ηπιος ηεν.
αλλ' η τοι μνηστηρας αγηνορας ου τι μεγαιρω
ερδειν εργα βιαια κακορραφιησι νοοιο:
σφας γαρ παρθεμενοι κεφαλας κατεδουσι βιαιως
οικον Οδυσσηος, τον δ' ουκετι φασι νεεσθαι.
νυν δ' αλλω δημω νεμεσιζομαι, οιον απαντες
ησθ' ανεω,  αταρ ου τι καθαπτομενοι επεεσσι
παυρους μνηστηρας καταπαυετε πολλοι εοντες.”
τον δ' Ευηνοριδης Λειωκριτος αντιον ηυδα:
“Μεντορ αταρτηρε, φρενας ηλεε, ποιον εειπες
ημεας οτρυνων καταπαυεμεν. αργαλεον δε
ανδρασι και πλεονεσσι μαχησασθαι περι δαιτι.
ει περ γαρ κ' Οδυσευς Ιθακησιος αυτος επελθων
δαινυμενους κατα δωμα εον μνηστηρας αγαυους
εξελασαι μεγαροιο μενοινησει' ενι θυμω,
ου κεν οι κεχαροιτο γυνη, μαλα περ χατεουσα,
ελθοντ',  αλλα κεν αυτου αεικεα ποτμον επισποι,
ει πλεονεσσι μαχοιτο: συ δ' ου κατα μοιραν εειπες.
αλλ' αγε, λαοι μεν σκιδνασθ' επι εργα εκαστος,
τουτω δ' οτρυνεει Μεντωρ οδον ηδ' Αλιθερσης,
οι τε οι εξ αρχης πατρωιοι εισιν εταιροι.
αλλ' οιω,  και δηθα καθημενος αγγελιαων
πευσεται ειν Ιθακη, τελεει δ' οδον ου ποτε ταυτην.”
ως αρ' εφωνησεν, λυσεν δ' αγορην αιψηρην.
οι μεν αρ' εσκιδναντο εα προς δωμαθ' εκαστος,
μνηστηρες δ' ες δωματ' ισαν θειου Οδυσηος.
Τηλεμαχος δ' απανευθε κιων επι θινα θαλασσης,
χειρας νιψαμενος πολιης αλος ευχετ' Αθηνη:
“κλυθι μευ, ο χθιζος θεος ηλυθες ημετερον δω
και μ' εν νηι κελευσας επ' ηεροειδεα ποντον
νοστον πευσομενον πατρος δην οιχομενοιο
ερχεσθαι: τα δε παντα διατριβουσιν Αχαιοι,
μνηστηρες δε μαλιστα κακως υπερηνορεοντες.”
ως εφατ' ευχομενος, σχεδοθεν δε οι ηλθεν Αθηνη,
Μεντορι ειδομενη ημεν δεμας ηδε και αυδην,
και μιν φωνησας' επεα πτεροεντα προσηυδα:
“Τηλεμαχ', ουδ' οπιθεν κακος εσσεαι ουδ' ανοημων,
ει δη τοι σου πατρος ενεστακται μενος ηυ,
οιος κεινος εην τελεσαι εργον τε επος τε:
ου τοι επειθ' αλιη οδος εσσεται ουδ' ατελεστος.
ει δ' ου κεινου γ' εσσι γονος και Πηνελοπειης,
ου σε γ' επειτα εολπα τελευτησειν,  α μενοινας.
παυροι γαρ τοι παιδες ομοιοι πατρι πελονται,
οι πλεονες κακιους, παυροι δε τε πατρος αρειους.
αλλ' επει ουδ' οπιθεν κακος εσσεαι ουδ' ανοημων,
ουδε σε παγχυ γε μητις Οδυσσηος προλελοιπεν,
ελπωρη τοι επειτα τελευτησαι ταδε εργα.
τω νυν μνηστηρων μεν εα βουλην τε νοον τε
αφραδεων, επει ου τι νοημονες ουδε δικαιοι:
ουδε τι ισασιν θανατον και κηρα μελαιναν,
ος δη σφι σχεδον εστιν, επ' ηματι παντας ολεσθαι.
σοι δ' οδος ουκετι δηρον απεσσεται ην συ μενοινας:
τοιος γαρ τοι εταιρος εγω πατρωιος ειμι,
ος τοι νηα θοην στελεω και αμ' εψομαι αυτος.
αλλα συ μεν προς δωματ' ιων μνηστηρσιν ομιλει,
οπλισσον τ' ηια και αγγεσιν αρσον απαντα,
οινον εν αμφιφορευσι,  και αλφιτα, μυελον ανδρων,
δερμασιν εν πυκινοισιν: εγω δ' ανα δημον εταιρους
αιψ' εθελοντηρας συλλεξομαι. εισι δε νηες
πολλαι εν αμφιαλω Ιθακη, νεαι ηδε παλαιαι:
ταων μεν τοι εγων επιοψομαι η τις αριστη,
ωκα δ' εφοπλισσαντες ενησομεν ευρει ποντω.”
ως φατ' Αθηναιη κουρη Διος: ουδ' αρ' ετι δην
Τηλεμαχος παρεμιμνεν, επει θεου εκλυεν αυδην.
βη δ' ιεναι προς δωμα, φιλον τετιημενος ητορ,
ευρε δ' αρα μνηστηρας αγηνορας εν μεγαροισιν,
αιγας ανιεμενους σιαλους θ' ευοντας εν αυλη.
Αντινοος δ' ιθυς γελασας κιε Τηλεμαχοιο,
εν τ' αρα οι φυ χειρι, επος τ' εφατ' εκ τ' ονομαζε:
“Τηλεμαχ' υψαγορη, μενος ασχετε, μη τι τοι αλλο
εν στηθεσσι κακον μελετω εργον τε επος τε,
αλλα μοι εσθιεμεν και πινεμεν,  ως το παρος περ.
ταυτα δε τοι μαλα παντα τελευτησουσιν Αχαιοι,
νηα και εξαιτους ερετας, ινα θασσον ικηαι
ες Πυλον ηγαθεην μετ' αγαυου πατρος ακουην.”
τον δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“Αντινο',  ου πως εστιν υπερφιαλοισι μεθ' υμιν
δαινυσθαι τ' ακεοντα και ευφραινεσθαι εκηλον.
η ουχ αλις ως το παροιθεν εκειρετε πολλα και εσθλα
κτηματ' εμα, μνηστηρες, εγω δ' ετι νηπιος ηα;
νυν δ' οτε δη μεγας ειμι και αλλων μυθον ακουων
πυνθανομαι,  και δη μοι αεξεται ενδοθι θυμος,
πειρησω, ως κ' υμμι κακας επι κηρας ιηλω,
ηε Πυλονδ' ελθων, η αυτου τωδ' ενι δημω.
ειμι μεν, ουδ' αλιη οδος εσσεται ην αγορευω,
εμπορος: ου γαρ νηος επηβολος ουδ' ερεταων
γιγνομαι: ως νυ που υμμιν εεισατο κερδιον ειναι.”
η ρα, και εκ χειρος χειρα σπασατ' Αντινοοιο
ρεια: μνηστηρες δε δομον κατα δαιτα πενοντο.
οι δ' επελωβευον και εκερτομεον επεεσσιν.
ωδε δε τις ειπεσκε νεων υπερηνορεοντων:
“η μαλα Τηλεμαχος φονον ημιν μερμηριζει.
η τινας εκ Πυλου αξει αμυντορας ημαθοεντος
η ο γε και Σπαρτηθεν, επει νυ περ ιεται αινως:
ηε και εις Εφυρην εθελει, πιειραν αρουραν,
ελθειν, οφρ' ενθεν θυμοφθορα φαρμακ' ενεικη,
εν δε βαλη κρητηρι και ημεας παντας ολεσση.”
αλλος δ' αυτ' ειπεσκε νεων υπερηνορεοντων:
“τις δ' οιδ', ει κε και αυτος ιων κοιλης επι νηος
τηλε φιλων αποληται αλωμενος ως περ Οδυσσευς;
ουτω κεν και μαλλον οφελλειεν πονον αμμιν:
κτηματα γαρ κεν παντα δασαιμεθα,  οικια δ' αυτε
τουτου μητερι δοιμεν εχειν ηδ' ος τις οπυιοι.”
ως φαν, ο δ' υψοροφον θαλαμον κατεβησετο πατρος
ευρυν, οθι νητος χρυσος και χαλκος εκειτο
εσθης τ' εν χηλοισιν αλις τ' ευωδες ελαιον:
εν δε πιθοι οινοιο παλαιου ηδυποτοιο
εστασαν, ακρητον θειον ποτον εντος εχοντες,
εξειης ποτι τοιχον αρηροτες, ει ποτ' Οδυσσευς
οικαδε νοστησειε και αλγεα πολλα μογησας.
κληισται δ' επεσαν σανιδες πυκινως αραρυιαι,
δικλιδες: εν δε γυνη ταμιη νυκτας τε και ημαρ
εσχ', η παντ' εφυλασσε νοου πολυιδρειησιν,
Ευρυκλει', Ωπος θυγατηρ Πεισηνοριδαο.
την τοτε Τηλεμαχος προσεφη θαλαμονδε καλεσσας:
“μαι', αγε δη μοι οινον εν αμφιφορευσιν αφυσσον
ηδυν,  οτις μετα τον λαρωτατος ον συ φυλασσεις
κεινον οιομενη τον καμμορον, ει ποθεν ελθοι
διογενης Οδυσευς θανατον και κηρας αλυξας.
δωδεκα δ' εμπλησον και πωμασιν αρσον απαντας.
εν δε μοι αλφιτα χευον ευρραφεεσσι δοροισιν:
εικοσι δ' εστω μετρα μυληφατου αλφιτου ακτης.
αυτη δ' οιη ισθι: τα δ' αθροα παντα τετυχθω:
εσπεριος γαρ εγων αιρησομαι, οπποτε κεν δη
μητηρ εις υπερω' αναβη κοιτου τε μεδηται.
ειμι γαρ ες Σπαρτην τε και ες Πυλον ημαθοεντα
νοστον πευσομενος πατρος φιλου,  ην που ακουσω.”
ως φατο, κωκυσεν δε φιλη τροφος Ευρυκλεια,
και ρ' ολοφυρομενη επεα πτεροεντα προσηυδα:
“τιπτε δε τοι, φιλε τεκνον, ενι φρεσι τουτο νοημα
επλετο; πη δ' εθελεις ιεναι πολλην επι γαιαν
μουνος εων αγαπητος;  ο δ' ωλετο τηλοθι πατρης
διογενης Οδυσευς αλλογνωτω ενι δημω.
οι δε τοι αυτικ' ιοντι κακα φρασσονται οπισσω,
ως κε δολω φθιης, ταδε δ' αυτοι παντα δασονται.
αλλα μεν' αυθ' επι σοισι καθημενος: ουδε τι σε χρη
ποντον επ' ατρυγετον κακα πασχειν ουδ' αλαλησθαι.”
την δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“θαρσει, μαι', επει ου τοι ανευ θεου ηδε γε βουλη.
αλλ' ομοσον μη μητρι φιλη ταδε μυθησασθαι,
πριν γ' οτ' αν ενδεκατη τε δυωδεκατη τε γενηται,
η αυτην ποθεσαι και αφορμηθεντος ακουσαι,
ως αν μη κλαιουσα κατα χροα καλον ιαπτη.”
ως αρ' εφη, γρηυς δε θεων μεγαν ορκον απωμνυ.
αυταρ επει ρ' ομοσεν τε τελευτησεν τε τον ορκον,
αυτικ' επειτα οι οινον εν αμφιφορευσιν αφυσσεν,
εν δε οι αλφιτα χευεν ευρραφεεσσι δοροισι.
Τηλεμαχος δ' ες δωματ' ιων μνηστηρσιν ομιλει.
ενθ' αυτ' αλλ' ενοησε θεα, γλαυκωπις Αθηνη.
Τηλεμαχω εικυια κατα πτολιν ωχετο παντη,
και ρα εκαστω φωτι παρισταμενη φατο μυθον,
εσπεριους δ' επι νηα θοην αγερεσθαι ανωγει.
η δ' αυτε Φρονιοιο Νοημονα φαιδιμον υιον
ητεε νηα θοην: ο δε οι προφρων υπεδεκτο.
δυσετο τ' ηελιος σκιοωντο τε πασαι αγυιαι,
και τοτε νηα θοην αλαδ' ειρυσε, παντα δ' εν αυτη
οπλ' ετιθει,  τα τε νηες ευσσελμοι φορεουσι.
στησε δ' επ' εσχατιη λιμενος, περι δ' εσθλοι εταιροι
αθροοι ηγερεθοντο: θεα δ' ωτρυνεν εκαστον.
ενθ' αυτ' αλλ' ενοησε θεα, γλαυκωπις Αθηνη.
βη ρ' ιεναι προς δωματ' Οδυσσηος θειοιο:
ενθα μνηστηρεσσιν επι γλυκυν υπνον εχευε,
πλαζε δε πινοντας, χειρων δ' εκβαλλε κυπελλα.
οι δ' ευδειν ωρνυντο κατα πτολιν, ουδ' αρ' ετι δην
ηατ', επει σφισιν υπνος επι βλεφαροισιν επιπτεν.
αυταρ Τηλεμαχον προσεφη γλαυκωπις Αθηνη
εκπροκαλεσσαμενη μεγαρων ευ ναιεταοντων,
Μεντορι ειδομενη ημεν δεμας ηδε και αυδην:
“Τηλεμαχ', ηδη μεν τοι ευκνημιδες εταιροι
ηατ' επηρετμοι την σην ποτιδεγμενοι ορμην:
αλλ' ιομεν, μη δηθα διατριβωμεν οδοιο.”
ως αρα φωνησας' ηγησατο Παλλας Αθηνη
καρπαλιμως: ο δ' επειτα μετ' ιχνια βαινε θεοιο.
αυταρ επει ρ' επι νηα κατηλυθον ηδε θαλασσαν,
ευρον επειτ' επι θινι καρη κομοωντας εταιρους.
τοισι δε και μετεειφ' ιερη ις Τηλεμαχοιο:
“δευτε,  φιλοι, ηια φερωμεθα: παντα γαρ ηδη
αθρο' ενι μεγαρω. μητηρ δ' εμη ου τι πεπυσται,
ουδ' αλλαι δμωαι, μια δ' οιη μυθον ακουσεν.”
ως αρα φωνησας ηγησατο, τοι δ' αμ' εποντο.
οι δ' αρα παντα φεροντες ευσσελμω επι νηι
κατθεσαν,  ως εκελευσεν Οδυσσηος φιλος υιος.
αν δ' αρα Τηλεμαχος νηος βαιν', ηρχε δ' Αθηνη,
νηι δ' ενι πρυμνη κατ' αρ' εζετο: αγχι δ' αρ' αυτης
εζετο Τηλεμαχος. τοι δε πρυμνησι' ελυσαν,
αν δε και αυτοι βαντες επι κληισι καθιζον.
τοισιν δ' ικμενον ουρον ιει γλαυκωπις Αθηνη,
ακραη Ζεφυρον, κελαδοντ' επι οινοπα ποντον.
Τηλεμαχος δ' εταροισιν εποτρυνας εκελευσεν
οπλων απτεσθαι: τοι δ' οτρυνοντος ακουσαν.
ιστον δ' ειλατινον κοιλης εντοσθε μεσοδμης
στησαν αειραντες,  κατα δε προτονοισιν εδησαν,
ελκον δ' ιστια λευκα ευστρεπτοισι βοευσιν.
επρησεν δ' ανεμος μεσον ιστιον, αμφι δε κυμα
στειρη πορφυρεον μεγαλ' ιαχε νηος ιουσης:
η δ' εθεεν κατα κυμα διαπρησσουσα κελευθον.
δησαμενοι δ' αρα οπλα θοην ανα νηα μελαιναν
στησαντο κρητηρας επιστεφεας οινοιο,
λειβον δ' αθανατοισι θεοις αιειγενετησιν,
εκ παντων δε μαλιστα Διος γλαυκωπιδι κουρη.
παννυχιη μεν ρ' η γε και ηω πειρε κελευθον.

======== Book 3 ========

Ηελιος δ' ανορουσε, λιπων περικαλλεα λιμνην,
ουρανον ες πολυχαλκον, ιν' αθανατοισι φαεινοι
και θνητοισι βροτοισιν επι ζειδωρον αρουραν:
οι δε Πυλον, Νηληος ευκτιμενον πτολιεθρον,
ιξον: τοι δ' επι θινι θαλασσης ιερα ρεζον,
ταυρους παμμελανας, ενοσιχθονι κυανοχαιτη.
εννεα δ' εδραι εσαν, πεντακοσιοι δ' εν εκαστη
ηατο και προυχοντο εκαστοθι εννεα ταυρους.
ευθ' οι σπλαγχνα πασαντο, θεω δ' επι μηρι' εκαιον,
οι δ' ιθυς καταγοντο ιδ' ιστια νηος εισης
στειλαν αειραντες, την δ' ωρμισαν, εκ δ' εβαν αυτοι:
εκ δ' αρα Τηλεμαχος νηος βαιν', ηρχε δ' Αθηνη.
τον προτερη προσεειπε θεα, γλαυκωπις Αθηνη:
“Τηλεμαχ', ου μεν σε χρη ετ' αιδους, ουδ' ηβαιον:
τουνεκα γαρ και ποντον επεπλως,  οφρα πυθηαι
πατρος, οπου κυθε γαια και ον τινα ποτμον επεσπεν.
αλλ' αγε νυν ιθυς κιε Νεστορος ιπποδαμοιο:
ειδομεν ην τινα μητιν ενι στηθεσσι κεκευθε.
λισσεσθαι δε μιν αυτος, οπως νημερτεα ειπη:
ψευδος δ' ουκ ερεει: μαλα γαρ πεπνυμενος εστι.”
την δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“Μεντορ, πως τ' αρ' ιω; πως τ' αρ προσπτυξομαι αυτον;
ουδε τι πω μυθοισι πεπειρημαι πυκινοισιν:
αιδως δ' αυ νεον ανδρα γεραιτερον εξερεεσθαι.”
τον δ' αυτε προσεειπε θεα,  γλαυκωπις Αθηνη:
“Τηλεμαχ', αλλα μεν αυτος ενι φρεσι σησι νοησεις,
αλλα δε και δαιμων υποθησεται: ου γαρ οιω
ου σε θεων αεκητι γενεσθαι τε τραφεμεν τε.”
ως αρα φωνησας' ηγησατο Παλλας Αθηνη
καρπαλιμως: ο δ' επειτα μετ' ιχνια βαινε θεοιο.
ιξον δ' ες Πυλιων ανδρων αγυριν τε και εδρας,
ενθ' αρα Νεστωρ ηστο συν υιασιν, αμφι δ' εταιροι
δαιτ' εντυνομενοι κρεα τ' ωπτων αλλα τ' επειρον.
οι δ' ως ουν ξεινους ιδον, αθροοι ηλθον απαντες,
χερσιν τ' ησπαζοντο και εδριαασθαι ανωγον.
πρωτος Νεστοριδης Πεισιστρατος εγγυθεν ελθων
αμφοτερων ελε χειρα και ιδρυσεν παρα δαιτι
κωεσιν εν μαλακοισιν επι ψαμαθοις αλιησιν
παρ τε κασιγνητω Θρασυμηδει και πατερι ω:
δωκε δ' αρα σπλαγχνων μοιρας,  εν δ' οινον εχευεν
χρυσειω δεπαι: δειδισκομενος δε προσηυδα
Παλλαδ' Αθηναιην κουρην Διος αιγιοχοιο:
“ευχεο νυν, ω ξεινε, Ποσειδαωνι ανακτι:
του γαρ και δαιτης ηντησατε δευρο μολοντες.
αυταρ επην σπεισης τε και ευξεαι,  η θεμις εστι,
δος και τουτω επειτα δεπας μελιηδεος οινου
σπεισαι, επει και τουτον οιομαι αθανατοισιν
ευχεσθαι: παντες δε θεων χατεους' ανθρωποι.
αλλα νεωτερος εστιν, ομηλικιη δ' εμοι αυτω:
τουνεκα σοι προτερω δωσω χρυσειον αλεισον.”
ως ειπων εν χειρι τιθει δεπας ηδεος οινου:
χαιρε δ' Αθηναιη πεπνυμενω ανδρι δικαιω,
ουνεκα οι προτερη δωκε χρυσειον αλεισον:
αυτικα δ' ευχετο πολλα Ποσειδαωνι ανακτι:
“κλυθι,  Ποσειδαον γαιηοχε, μηδε μεγηρης
ημιν ευχομενοισι τελευτησαι ταδε εργα.
Νεστορι μεν πρωτιστα και υιασι κυδος οπαζε,
αυταρ επειτ' αλλοισι διδου χαριεσσαν αμοιβην
συμπασιν Πυλιοισιν αγακλειτης εκατομβης.
δος δ' ετι Τηλεμαχον και εμε πρηξαντα νεεσθαι,
ουνεκα δευρ' ικομεσθα θοη συν νηι μελαινη.”
ως αρ' επειτ' ηρατο και αυτη παντα τελευτα.
δωκε δε Τηλεμαχω καλον δεπας αμφικυπελλον:
ως δ' αυτως ηρατο Οδυσσηος φιλος υιος.
οι δ' επει ωπτησαν κρε' υπερτερα και ερυσαντο,
μοιρας δασσαμενοι δαινυντ' ερικυδεα δαιτα.
αυταρ επει ποσιος και εδητυος εξ ερον εντο,
τοις αρα μυθων ηρχε Γερηνιος ιπποτα Νεστωρ:
“νυν δη καλλιον εστι μεταλλησαι και ερεσθαι
ξεινους,  οι τινες εισιν, επει ταρπησαν εδωδης.
ω ξεινοι, τινες εστε; ποθεν πλειθ' υγρα κελευθα;
η τι κατα πρηξιν η μαψιδιως αλαλησθε
οια τε ληιστηρες υπειρ αλα, τοι τ' αλοωνται
ψυχας παρθεμενοι κακον αλλοδαποισι περοντες;”
τον δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα
θαρσησας: αυτη γαρ ενι φρεσι θαρσος Αθηνη
θηχ', ινα μιν περι πατρος αποιχομενοιο εροιτο
ηδ' ινα μιν κλεος εσθλον εν ανθρωποισιν εχησιν:
“ω Νεστορ Νηληιαδη, μεγα κυδος Αχαιων,
ειρεαι οπποθεν ειμεν: εγω δε κε τοι καταλεξω.
ημεις εξ Ιθακης υπονηιου ειληλουθμεν:
πρηξις δ' ηδ' ιδιη, ου δημιος, ην αγορευω.
πατρος εμου κλεος ευρυ μετερχομαι, ην  που ακουσω,
διου Οδυσσηος ταλασιφρονος, ον ποτε φασι
συν σοι μαρναμενον Τρωων πολιν εξαλαπαξαι.
αλλους μεν γαρ παντας, οσοι Τρωσιν πολεμιξον,
πευθομεθ', ηχι εκαστος απωλετο λυγρω ολεθρω,
κεινου δ' αυ και ολεθρον απευθεα θηκε Κρονιων.
ου γαρ τις δυναται σαφα ειπεμεν οπποθ' ολωλεν,
ειθ' ο γ' επ' ηπειρου δαμη ανδρασι δυσμενεεσσιν,
ειτε και εν πελαγει μετα κυμασιν Αμφιτριτης.
τουνεκα νυν τα σα γουναθ' ικανομαι, αι κ' εθελησθα
κεινου λυγρον ολεθρον ενισπειν, ει που οπωπας
οφθαλμοισι τεοισιν η αλλου μυθον ακουσας
πλαζομενου: περι γαρ μιν οιζυρον τεκε μητηρ.
μηδε τι μ' αιδομενος μειλισσεο μηδ' ελεαιρων,
αλλ' ευ μοι καταλεξον οπως ηντησας οπωπης.
λισσομαι, ει ποτε τοι τι πατηρ εμος, εσθλος Οδυσσευς,
η επος ηε τι εργον υποστας εξετελεσσε
δημω ενι Τρωων,  οθι πασχετε πηματ' Αχαιοι,
των νυν μοι μνησαι, και μοι νημερτες ενισπες.
τον δ' ημειβετ' επειτα Γερηνιος ιπποτα Νεστωρ:
“ω φιλ', επει μ' εμνησας οιζυος, ην εν εκεινω
δημω ανετλημεν μενος ασχετοι υιες Αχαιων,
ημεν οσα ξυν νηυσιν επ' ηεροειδεα ποντον
πλαζομενοι κατα ληιδ', οπη αρξειεν Αχιλλευς,
ηδ' οσα και περι αστυ μεγα Πριαμοιο ανακτος
μαρναμεθ': ενθα δ' επειτα κατεκταθεν οσσοι αριστοι.
ενθα μεν Αιας κειται αρηιος, ενθα δ' Αχιλλευς,
ενθα δε Πατροκλος,  θεοφιν μηστωρ αταλαντος,
ενθα δ' εμος φιλος υιος, αμα κρατερος και αμυμων,
Αντιλοχος, περι μεν θειειν ταχυς ηδε μαχητης:
αλλα τε πολλ' επι τοις παθομεν κακα: τις κεν εκεινα
παντα γε μυθησαιτο καταθνητων ανθρωπων;
ουδ' ει πενταετες γε και εξαετες παραμιμνων
εξερεοις οσα κειθι παθον κακα διοι Αχαιοι:
πριν κεν ανιηθεις σην πατριδα γαιαν ικοιο.
ειναετες γαρ σφιν κακα ραπτομεν αμφιεποντες
παντοιοισι δολοισι, μογις δ' ετελεσσε Κρονιων.
ενθ' ου τις ποτε μητιν ομοιωθημεναι αντην
ηθελ', επει μαλα πολλον ενικα διος Οδυσσευς
παντοιοισι δολοισι, πατηρ τεος, ει ετεον γε
κεινου εκγονος εσσι: σεβας μ' εχει εισοροωντα.
η τοι γαρ μυθοι γε εοικοτες, ουδε κε φαιης
ανδρα νεωτερον ωδε εοικοτα μυθησασθαι.
ενθ' η τοι ηος μεν εγω και διος Οδυσσευς
ουτε ποτ' ειν αγορη διχ' εβαζομεν ουτ' ενι βουλη,
αλλ' ενα θυμον εχοντε νοω και επιφρονι βουλη
φραζομεθ' Αργειοισιν οπως οχ' αριστα γενοιτο.
αυταρ επει Πριαμοιο πολιν διεπερσαμεν αιπην,
βημεν δ' εν νηεσσι, θεος δ' εσκεδασσεν Αχαιους,
και τοτε δη Ζευς λυγρον ενι φρεσι μηδετο νοστον
Αργειοις, επει ου τι νοημονες ουδε δικαιοι
παντες εσαν: τω σφεων πολεες κακον οιτον επεσπον
μηνιος εξ ολοης γλαυκωπιδος οβριμοπατρης.
η τ' εριν Ατρειδησι μετ' αμφοτεροισιν εθηκε.
τω δε καλεσσαμενω αγορην ες παντας Αχαιους,
μαψ, αταρ ου κατα κοσμον, ες ηελιον καταδυντα,
οι ηλθον οινω βεβαρηοτες υιες Αχαιων,
μυθον μυθεισθην,  του εινεκα λαον αγειραν.
ενθ' η τοι Μενελαος ανωγει παντας Αχαιους
νοστου μιμνησκεσθαι επ' ευρεα νωτα θαλασσης,
ουδ' Αγαμεμνονι παμπαν εηνδανε: βουλετο γαρ ρα
λαον ερυκακεειν ρεξαι θ' ιερας εκατομβας,
ως τον Αθηναιης δεινον χολον εξακεσαιτο,
νηπιος, ουδε το ηδη, ο ου πεισεσθαι εμελλεν:
ου γαρ τ' αιψα θεων τρεπεται νοος αιεν εοντων.
ως τω μεν χαλεποισιν αμειβομενω επεεσσιν
εστασαν: οι δ' ανορουσαν ευκνημιδες Αχαιοι
ηχη θεσπεσιη,  διχα δε σφισιν ηνδανε βουλη.
νυκτα μεν αεσαμεν χαλεπα φρεσιν ορμαινοντες
αλληλοις: επι γαρ Ζευς ηρτυε πημα κακοιο:
ηωθεν δ' οι μεν νεας ελκομεν εις αλα διαν
κτηματα τ' εντιθεμεσθα βαθυζωνους τε γυναικας.
ημισεες δ' αρα λαοι ερητυοντο μενοντες
αυθι παρ' Ατρειδη Αγαμεμνονι, ποιμενι λαων:
ημισεες δ' αναβαντες ελαυνομεν: αι δε μαλ' ωκα
επλεον, εστορεσεν δε θεος μεγακητεα ποντον.
ες Τενεδον δ' ελθοντες ερεξαμεν ιρα θεοισν,
οικαδε ιεμενοι: Ζευς δ' ου πω μηδετο νοστον,
σχετλιος, ος ρ' εριν ωρσε κακην επι δευτερον αυτις.
οι μεν αποστρεψαντες εβαν νεας αμφιελισσας
αμφ' Οδυσηα ανακτα δαιφρονα, ποικιλομητην,
αυτις επ' Ατρειδη Αγαμεμνονι ηρα φεροντες:
αυταρ εγω συν νηυσιν αολλεσιν, αι μοι εποντο,
φευγον, επει γιγνωσκον, οδη κακα μηδετο δαιμων.
φευγε δε Τυδεος υιος αρηιος, ωρσε δ' εταιρους.
οψε δε δη μετα νωι κιε ξανθος Μενελαος,
εν Λεσβω δ' εκιχεν δολιχον πλοον ορμαινοντας,
η καθυπερθε Χιοιο νεοιμεθα παιπαλοεσσης,
νησου επι Ψυριης, αυτην επ' αριστερ' εχοντες,
η υπενερθε Χιοιο, παρ' ηνεμοεντα Μιμαντα.
ητεομεν δε θεον φηναι τερας: αυταρ ο γ' ημιν
δειξε, και ηνωγει πελαγος μεσον εις Ευβοιαν
τεμνειν,  οφρα ταχιστα υπεκ κακοτητα φυγοιμεν.
ωρτο δ' επι λιγυς ουρος αημεναι: αι δε μαλ' ωκα
ιχθυοεντα κελευθα διεδραμον, ες δε Γεραιστον
εννυχιαι καταγοντο: Ποσειδαωνι δε ταυρων
πολλ' επι μηρ' εθεμεν, πελαγος μεγα μετρησαντες.
τετρατον ημαρ εην,  οτ' εν Αργει νηας εισας
Τυδειδεω εταροι Διομηδεος ιπποδαμοιο
ιστασαν: αυταρ εγω γε Πυλονδ' εχον, ουδε ποτ' εσβη
ουρος, επει δη πρωτα θεος προεηκεν αηναι.
“ως ηλθον, φιλε τεκνον, απευθης, ουδε τι οιδα
κεινων,  οι τ' εσαωθεν Αχαιων οι τ' απολοντο.
οσσα δ' ενι μεγαροισι καθημενος ημετεροισι
πευθομαι, η θεμις εστι, δαησεαι, κουδε σε δευσω.
ευ μεν Μυρμιδονας φας' ελθεμεν εγχεσιμωρους,
ους αγ' Αχιλληος μεγαθυμου φαιδιμος υιος,
ευ δε Φιλοκτητην,  Ποιαντιον αγλαον υιον.
παντας δ' Ιδομενευς Κρητην εισηγαγ' εταιρους,
οι φυγον εκ πολεμου, ποντος δε οι ου τιν' απηυρα.
Ατρειδην δε και αυτοι ακουετε, νοσφιν εοντες,
ως τ' ηλθ', ως τ' Αιγισθος εμησατο λυγρον ολεθρον.
αλλ' η τοι κεινος μεν επισμυγερως απετισεν:
ως αγαθον και παιδα καταφθιμενοιο λιπεσθαι
ανδρος, επει και κεινος ετισατο πατροφονηα,
Αιγισθον δολομητιν, ο οι πατερα κλυτον εκτα.
και συ φιλος, μαλα γαρ ς' οροω καλον τε μεγαν τε,
αλκιμος εσς',  ινα τις σε και οψιγονων ευ ειπη.”
τον δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“ω Νεστορ Νηληιαδη, μεγα κυδος Αχαιων,
και λιην κεινος μεν ετισατο, και οι Αχαιοι
οισουσι κλεος ευρυ και εσσομενοισι πυθεσθαι:
αι γαρ εμοι τοσσηνδε θεοι δυναμιν περιθειεν,
τισασθαι μνηστηρας υπερβασιης αλεγεινης,
οι τε μοι υβριζοντες ατασθαλα μηχανοωνται.
αλλ' ου μοι τοιουτον επεκλωσαν θεοι ολβον,
πατρι τ' εμω και εμοι: νυν δε χρη τετλαμεν εμπης.”
τον δ' ημειβετ' επειτα Γερηνιος ιπποτα Νεστωρ:
“ω φιλ', επει δη ταυτα μ' ανεμνησας και εειπες,
φασι μνηστηρας σης μητερος εινεκα πολλους
εν μεγαροις αεκητι σεθεν κακα μηχαναασθαι:
ειπε μοι, ηε εκων υποδαμνασαι, η σε γε λαοι
εχθαιρους' ανα δημον,  επισπομενοι θεου ομφη.
τις δ' οιδ' ει κε ποτε σφι βιας αποτισεται ελθων,
η ο γε μουνος εων η και συμπαντες Αχαιοι;
ει γαρ ς' ως εθελοι φιλεειν γλαυκωπις Αθηνη,
ως τοτ' Οδυσσηος περικηδετο κυδαλιμοιο
δημω ενι Τρωων,  οθι πασχομεν αλγε' Αχαιοι—
ου γαρ πω ιδον ωδε θεους αναφανδα φιλευντας,
ως κεινω αναφανδα παριστατο Παλλας Αθηνη—
ει ς' ουτως εθελοι φιλεειν κηδοιτο τε θυμω,
τω κεν τις κεινων γε και εκλελαθοιτο γαμοιο.”
τον δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“ω γερον, ου πω τουτο επος τελεεσθαι οιω:
λιην γαρ μεγα ειπες: αγη μ' εχει. ουκ αν εμοι γε
ελπομενω τα γενοιτ', ουδ' ει θεοι ως εθελοιεν.”
τον δ' αυτε προσεειπε θεα, γλαυκωπις Αθηνη:
“Τηλεμαχε,  ποιον σε επος φυγεν ερκος οδοντων.
ρεια θεος γ' εθελων και τηλοθεν ανδρα σαωσαι.
βουλοιμην δ' αν εγω γε και αλγεα πολλα μογησας
οικαδε τ' ελθεμεναι και νοστιμον ημαρ ιδεσθαι,
η ελθων απολεσθαι εφεστιος, ως Αγαμεμνων
ωλεθ' υπ' Αιγισθοιο δολω και ης αλοχοιο.
αλλ' η τοι θανατον μεν ομοιιον ουδε θεοι περ
και φιλω ανδρι δυνανται αλαλκεμεν, οπποτε κεν δη
μοιρ' ολοη καθελησι τανηλεγεος θανατοιο.”
την δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“Μεντορ,  μηκετι ταυτα λεγωμεθα κηδομενοι περ:
κεινω δ' ουκετι νοστος ετητυμος, αλλα οι ηδη
φρασσαντ' αθανατοι θανατον και κηρα μελαιναν.
νυν δ' εθελω επος αλλο μεταλλησαι και ερεσθαι
Νεστορ', επει περι οιδε δικας ηδε φρονιν αλλων:
τρις γαρ δη μιν φασιν αναξασθαι γενε' ανδρων:
ως τε μοι αθανατος ινδαλλεται εισοραασθαι.
ω Νεστορ Νηληιαδη, συ δ' αληθες ενισπες:
πως εθαν' Ατρειδης ευρυ κρειων Αγαμεμνων;
που Μενελαος εην; τινα δ' αυτω μησατ' ολεθρον
Αιγισθος δολομητις,  επει κτανε πολλον αρειω;
η ουκ Αργεος ηεν Αχαιικου, αλλα πη αλλη
πλαζετ' επ' ανθρωπους, ο δε θαρσησας κατεπεφνε;”
τον δ' ημειβετ' επειτα Γερηνιος ιπποτα Νεστωρ:
“τοιγαρ εγω τοι, τεκνον, αληθεα παντ' αγορευσω.
η τοι μεν ταδε καυτος οιεαι,  ως κεν ετυχθη,
ει ζωον γ' Αιγισθον ενι μεγαροισιν ετετμεν
Ατρειδης Τροιηθεν ιων, ξανθος Μενελαος:
τω κε οι ουδε θανοντι χυτην επι γαιαν εχευαν,
αλλ' αρα τον γε κυνες τε και οιωνοι κατεδαψαν
κειμενον εν πεδιω εκας αστεος,  ουδε κε τις μιν
κλαυσεν Αχαιιαδων: μαλα γαρ μεγα μησατο εργον.
ημεις μεν γαρ κειθι πολεας τελεοντες αεθλους
ημεθ': ο δ' ευκηλος μυχω Αργεος ιπποβοτοιο
πολλ' Αγαμεμνονεην αλοχον θελγεσκ' επεεσσιν.
η δ' η τοι το πριν μεν αναινετο εργον αεικες
δια Κλυταιμνηστρη: φρεσι γαρ κεχρητ' αγαθησι:
παρ δ' αρ' εην και αοιδος ανηρ, ω πολλ' επετελλεν
Ατρειδης Τροιηνδε κιων ερυσασθαι ακοιτιν.
αλλ' οτε δη μιν μοιρα θεων επεδησε δαμηναι,
δη τοτε τον μεν αοιδον αγων ες νησον ερημην
καλλιπεν οιωνοισιν ελωρ και κυρμα γενεσθαι,
την δ' εθελων εθελουσαν ανηγαγεν ονδε δομονδε.
πολλα δε μηρι' εκηε θεων ιεροις επι βωμοις,
πολλα δ' αγαλματ' ανηψεν, υφασματα τε χρυσον τε,
εκτελεσας μεγα εργον,  ο ου ποτε ελπετο θυμω.
“ημεις μεν γαρ αμα πλεομεν Τροιηθεν ιοντες,
Ατρειδης και εγω, φιλα ειδοτες αλληλοισιν:
αλλ' οτε Σουνιον ιρον αφικομεθ', ακρον Αθηνεων,
ενθα κυβερνητην Μενελαου Φοιβος Απολλων
οις αγανοις βελεεσσιν εποιχομενος κατεπεφνε,
πηδαλιον μετα χερσι θεουσης νηος εχοντα,
Φροντιν Ονητοριδην, ος εκαινυτο φυλ' ανθρωπων
νηα κυβερνησαι, οποτε σπερχοιεν αελλαι.
ως ο μεν ενθα κατεσχετ', επειγομενος περ οδοιο,
οφρ' εταρον θαπτοι και επι κτερεα κτερισειεν.
αλλ' οτε δη και κεινος ιων επι οινοπα ποντον
εν νηυσι γλαφυρησι Μαλειαων ορος αιπυ
ιξε θεων, τοτε δη στυγερην οδον ευρυοπα Ζευς
εφρασατο, λιγεων δ' ανεμων επ' αυτμενα χευε,
κυματα τε τροφεοντο πελωρια,  ισα ορεσσιν.
ενθα διατμηξας τας μεν Κρητη επελασσεν,
ηχι Κυδωνες εναιον Ιαρδανου αμφι ρεεθρα.
εστι δε τις λισση αιπεια τε εις αλα πετρη
εσχατιη Γορτυνος εν ηεροειδει ποντω:
ενθα Νοτος μεγα κυμα ποτι σκαιον ριον ωθει,
ες Φαιστον, μικρος δε λιθος μεγα κυμ' αποεργει.
αι μεν αρ' ενθ' ηλθον, σπουδη δ' ηλυξαν ολεθρον
ανδρες, αταρ νηας γε ποτι σπιλαδεσσιν εαξαν
κυματ': αταρ τας πεντε νεας κυανοπρωρειους
Αιγυπτω επελασσε φερων ανεμος τε και υδωρ.
ως ο μεν ενθα πολυν βιοτον και χρυσον αγειρων
ηλατο ξυν νηυσι κατ' αλλοθροους ανθρωπους:
τοφρα δε ταυτ' Αιγισθος εμησατο οικοθι λυγρα.
επταετες δ' ηνασσε πολυχρυσοιο Μυκηνης,
κτεινας Ατρειδην,  δεδμητο δε λαος υπ' αυτω.
τω δε οι ογδοατω κακον ηλυθε διος Ορεστης
αψ απ' Αθηναων, κατα δ' εκτανε πατροφονηα,
Αιγισθον δολομητιν, ο οι πατερα κλυτον εκτα.
η τοι ο τον κτεινας δαινυ ταφον Αργειοισιν
μητρος τε στυγερης και αναλκιδος Αιγισθοιο:
αυτημαρ δε οι ηλθε βοην αγαθος Μενελαος
πολλα κτηματ' αγων, οσα οι νεες αχθος αειραν.
“και συ, φιλος, μη δηθα δομων απο τηλ' αλαλησο,
κτηματα τε προλιπων ανδρας τ' εν σοισι δομοισιν
ουτω υπερφιαλους,  μη τοι κατα παντα φαγωσιν
κτηματα δασσαμενοι, συ δε τηυσιην οδον ελθης.
αλλ' ες μεν Μενελαον εγω κελομαι και ανωγα
ελθειν: κεινος γαρ νεον αλλοθεν ειληλουθεν,
εκ των ανθρωπων, οθεν ουκ ελποιτο γε θυμω
ελθεμεν,  ον τινα πρωτον αποσφηλωσιν αελλαι
ες πελαγος μεγα τοιον, οθεν τε περ ουδ' οιωνοι
αυτοετες οιχνευσιν, επει μεγα τε δεινον τε.
αλλ' ιθι νυν συν νηι τε ση και σοις εταροισιν:
ει δ' εθελεις πεζος, παρα τοι διφρος τε και ιπποι,
παρ δε τοι υιες εμοι,  οι τοι πομπηες εσονται
ες Λακεδαιμονα διαν, οθι ξανθος Μενελαος.
λισσεσθαι δε μιν αυτος, ινα νημερτες ενισπη:
ψευδος δ' ουκ ερεει: μαλα γαρ πεπνυμενος εστιν.”
ως εφατ', ηελιος δ' αρ' εδυ και επι κνεφας ηλθε.
τοισι δε και μετεειπε θεα,  γλαυκωπις Αθηνη:
“ω γερον, η τοι ταυτα κατα μοιραν κατελεξας:
αλλ' αγε ταμνετε μεν γλωσσας, κεραασθε δε οινον,
οφρα Ποσειδαωνι και αλλοις αθανατοισιν
σπεισαντες κοιτοιο μεδωμεθα: τοιο γαρ ωρη.
ηδη γαρ φαος οιχεθ' υπο ζοφον,  ουδε εοικεν:
δηθα θεων εν δαιτι θαασσεμεν, αλλα νεεσθαι.”
η ρα Διος θυγατηρ, οι δ' εκλυον αυδησασης.
τοισι δε κηρυκες μεν υδωρ επι χειρας εχευαν,
κουροι δε κρητηρας επεστεψαντο ποτοιο,
νωμησαν δ' αρα πασιν επαρξαμενοι δεπαεσσι:
γλωσσας δ' εν πυρι βαλλον, ανισταμενοι δ' επελειβον.
αυταρ επει σπεισαν τ' επιον θ', οσον ηθελε θυμος,
δη τοτ' Αθηναιη και Τηλεμαχος θεοειδης
αμφω ιεσθην κοιλην επι νηα νεεσθαι.
Νεστωρ δ' αυ κατερυκε καθαπτομενος επεεσσιν:
“Ζευς το γ' αλεξησειε και αθανατοι θεοι αλλοι,
ως υμεις παρ' εμειο θοην επι νηα κιοιτε
ως τε τευ η παρα παμπαν ανειμονος ηδε πενιχρου,
ω ου τι χλαιναι και ρηγεα πολλ' ενι οικω,
ουτ' αυτω μαλακως ουτε ξεινοισιν ενευδειν.
αυταρ εμοι παρα μεν χλαιναι και ρηγεα καλα.
ου θην δη τουδ' ανδρος Οδυσσηος φιλος υιος
νηος επ' ικριοφιν καταλεξεται, οφρ' αν εγω γε
ζωω, επειτα δε παιδες ενι μεγαροισι λιπωνται,
ξεινους ξεινιζειν,  ος τις κ' εμα δωμαθ' ικηται.”
τον δ' αυτε προσεειπε θεα, γλαυκωπις Αθηνη:
“ευ δη ταυτα γ' εφησθα, γερον φιλε: σοι δε εοικεν
Τηλεμαχον πειθεσθαι, επει πολυ καλλιον ουτως.
αλλ' ουτος μεν νυν σοι αμ' εψεται, οφρα κεν ευδη
σοισιν ενι μεγαροισιν: εγω δ' επι νηα μελαιναν
ειμ', ινα θαρσυνω θ' εταρους ειπω τε εκαστα.
οιος γαρ μετα τοισι γεραιτερος ευχομαι ειναι:
οι δ' αλλοι φιλοτητι νεωτεροι ανδρες επονται,
παντες ομηλικιη μεγαθυμου Τηλεμαχοιο.
ενθα κε λεξαιμην κοιλη παρα νηι μελαινη
νυν: αταρ ηωθεν μετα Καυκωνας μεγαθυμους
ειμ' ενθα χρειος μοι οφελλεται, ου τι νεον γε
ουδ' ολιγον. συ δε τουτον, επει τεον ικετο δωμα,
πεμψον συν διφρω τε και υιει: δος δε οι ιππους,
οι τοι ελαφροτατοι θειειν και καρτος αριστοι.”
ως αρα φωνησας' απεβη γλαυκωπις Αθηνη
φηνη ειδομενη: θαμβος δ' ελε παντας ιδοντας.
θαυμαζεν δ' ο γεραιος, οπως ιδεν οφθαλμοις:
Τηλεμαχου δ' ελε χειρα, επος τ' εφατ' εκ τ' ονομαζεν:
“ω φιλος, ου σε εολπα κακον και αναλκιν εσεσθαι,
ει δη τοι νεω ωδε θεοι πομπηες επονται.
ου μεν γαρ τις οδ' αλλος Ολυμπια δωματ' εχοντων,
αλλα Διος θυγατηρ, κυδιστη Τριτογενεια,
η τοι και πατερ' εσθλον εν Αργειοισιν ετιμα.
αλλα ανασς' ιληθι,  διδωθι δε μοι κλεος εσθλον,
αυτω και παιδεσσι και αιδοιη παρακοιτι:
σοι δ' αυ εγω ρεξω βουν ηνιν ευρυμετωπον
αδμητην, ην ου πω υπο ζυγον ηγαγεν ανηρ:
την τοι εγω ρεξω χρυσον κερασιν περιχευας.”
ως εφατ' ευχομενος, του δ' εκλυε Παλλας Αθηνη.
τοισιν δ' ηγεμονευε Γερηνιος ιπποτα Νεστωρ,
υιασι και γαμβροισιν, εα προς δωματα καλα.
αλλ' οτε δωμαθ' ικοντο αγακλυτα τοιο ανακτος,
εξειης εζοντο κατα κλισμους τε θρονους τε:
τοις δ' ο γερων ελθουσιν ανα κρητηρα κερασσεν
οινου ηδυποτοιο, τον ενδεκατω ενιαυτω
ωιξεν ταμιη και απο κρηδεμνον ελυσε:
του ο γερων κρητηρα κερασσατο, πολλα δ' Αθηνη
ευχετ' αποσπενδων, κουρη Διος αιγιοχοιο.
αυταρ επει σπεισαν τ' επιον θ', οσον ηθελε θυμος,
οι μεν κακκειοντες εβαν οικονδε εκαστος,
τον δ' αυτου κοιμησε Γερηνιος ιπποτα Νεστωρ,
Τηλεμαχον, φιλον υιον Οδυσσηος θειοιο,
τρητοις εν λεχεεσσιν υπ' αιθουση εριδουπω,
παρ' δ' αρ' ευμμελιην Πεισιστρατον, ορχαμον ανδρων,
ος οι ετ' ηιθεος παιδων ην εν μεγαροισιν:
αυτος δ' αυτε καθευδε μυχω δομου υψηλοιο,
τω δ' αλοχος δεσποινα λεχος πορσυνε και ευνην.
ημος δ' ηριγενεια φανη ροδοδακτυλος Ηως,
ωρνυτ' αρ' εξ ευνηφι Γερηνιος ιπποτα Νεστωρ,
εκ δ' ελθων κατ' αρ' εζετ' επι ξεστοισι λιθοισιν,
οι οι εσαν προπαροιθε θυραων υψηλαων,
λευκοι, αποστιλβοντες αλειφατος: οις επι μεν πριν
Νηλευς ιζεσκεν, θεοφιν μηστωρ αταλαντος:
αλλ' ο μεν ηδη κηρι δαμεις Αιδοσδε βεβηκει,
Νεστωρ αυ τοτ' εφιζε Γερηνιος, ουρος Αχαιων,
σκηπτρον εχων. περι δ' υιες αολλεες ηγερεθοντο
εκ θαλαμων ελθοντες, Εχεφρων τε Στρατιος τε
Περσευς τ' Αρητος τε και αντιθεος Θρασυμηδης.
τοισι δ' επειθ' εκτος Πεισιστρατος ηλυθεν ηρως,
παρ δ' αρα Τηλεμαχον θεοεικελον εισαν αγοντες.
τοισι δε μυθων ηρχε Γερηνιος ιπποτα Νεστωρ:
“καρπαλιμως μοι, τεκνα φιλα, κρηηνατ' εελδωρ,
οφρ' η τοι πρωτιστα θεων ιλασσομ' Αθηνην,
η μοι εναργης ηλθε θεου ες δαιτα θαλειαν.
αλλ' αγ' ο μεν πεδιονδ' επι βουν, ιτω, οφρα ταχιστα
ελθησιν, ελαση δε βοων επιβουκολος ανηρ:
εις δ' επι Τηλεμαχου μεγαθυμου νηα μελαιναν
παντας ιων εταρους αγετω, λιπετω δε δυ' οιους:
εις δ' αυ χρυσοχοον Λαερκεα δευρο κελεσθω
ελθειν, οφρα βοος χρυσον κερασιν περιχευη.
οι δ' αλλοι μενετ' αυτου αολλεες, ειπατε δ' εισω
δμωησιν κατα δωματ' αγακλυτα δαιτα πενεσθαι,
εδρας τε ξυλα τ' αμφι και αγλαον οισεμεν υδωρ.”
ως εφαθ',  οι δ' αρα παντες εποιπνυον. ηλθε μεν αρ βους
εκ πεδιου, ηλθον δε θοης παρα νηος εισης
Τηλεμαχου εταροι μεγαλητορος, ηλθε δε χαλκευς
οπλ' εν χερσιν εχων χαλκηια, πειρατα τεχνης,
ακμονα τε σφυραν τ' ευποιητον τε πυραγρην,
οισιν τε χρυσον ειργαξετο: ηλθε δ' Αθηνη
ιρων αντιοωσα. γερων δ' ιππηλατα Νεστωρ
χρυσον εδωχ': ο δ' επειτα βοος κερασιν περιχευεν
ασκησας, ιν' αγαλμα θεα κεχαροιτο ιδουσα.
βουν δ' αγετην κεραων Στρατιος και διος Εχεφρων.
χερνιβα δε σφ' Αρητος εν ανθεμοεντι λεβητι
ηλυθεν εκ θαλαμοιο φερων, ετερη δ' εχεν ουλας
εν κανεω πελεκυν δε μενεπτολεμος Θρασυμηδης
οξυν εχων εν χειρι παριστατο βουν επικοψων.
Περσευς δ' αμνιον ειχε: γερων δ' ιππηλατα Νεστωρ
χερνιβα τ' ουλοχυτας τε κατηρχετο, πολλα δ' Αθηνη
ευχετ' απαρχομενος,  κεφαλης τριχας εν πυρι βαλλων.
αυταρ επει ρ' ευξαντο και ουλοχυτας προβαλοντο,
αυτικα Νεστορος υιος υπερθυμος Θρασυμηδης
ηλασεν αγχι στας: πελεκυς δ' απεκοψε τενοντας
αυχενιους,  λυσεν δε βοος μενος. αι δ' ολολυξαν
θυγατερες τε νυοι τε και αιδοιη παρακοιτις
Νεστορος, Ευρυδικη, πρεσβα Κλυμενοιο θυγατρων.
οι μεν επειτ' ανελοντες απο χθονος ευρυοδειης
εσχον: αταρ σφαξεν Πεισιστρατος, ορχαμος ανδρων.
της δ' επει εκ μελαν αιμα ρυη,  λιπε δ' οστεα θυμος,
αιψ' αρα μιν διεχευαν, αφαρ δ' εκ μηρια ταμνον
παντα κατα μοιραν, κατα τε κνιση εκαλυψαν
διπτυχα ποιησαντες, επ' αυτων δ' ωμοθετησαν.
καιε δ' επι σχιζης ο γερων, επι δ' αιθοπα οινον
λειβε: νεοι δε παρ' αυτον εχον πεμπωβολα χερσιν.
αυταρ επει κατα μηρ' εκαη και σπλαγχνα πασαντο,
μιστυλλον τ' αρα ταλλα και αμφ' οβελοισιν επειραν,
ωπτων δ' ακροπορους οβελους εν χερσιν εχοντες.
τοφρα δε Τηλεμαχον λουσεν καλη Πολυκαστη,
Νεστορος οπλοτατη θυγατηρ Νηληιαδαο.
αυταρ επει λουσεν τε και εχρισεν λιπ' ελαιω,
αμφι δε μιν φαρος καλον βαλεν ηδε χιτωνα,
εκ ρ' ασαμινθου βη δεμας αθανατοισιν ομοιος:
παρ δ' ο γε Νεστορ' ιων κατ' αρ' εζετο, ποιμενα λαων.
οι δ' επει ωπτησαν κρε' υπερτερα και ερυσαντο,
δαινυνθ' εζομενοι: επι δ' ανερες εσθλοι οροντο
οινον οινοχοευντες ενι χρυσεοις δεπαεσσιν.
αυταρ επει ποσιος και εδητυος εξ ερον εντο,
τοισι δε μυθων ηρχε Γερηνιος ιπποτα Νεστωρ:
“παιδες εμοι,  αγε Τηλεμαχω καλλιτριχας ιππους
ζευξαθ' υφ' αρματ' αγοντες, ινα πρησσησιν οδοιο.”
ως εφαθ', οι δ' αρα του μαλα μεν κλυον ηδ' επιθοντο,
καρπαλιμως δ' εζευξαν υφ' αρμασιν ωκεας ιππους.
εν δε γυνη ταμιη σιτον και οινον εθηκεν
οψα τε,  οια εδουσι διοτρεφεες βασιληες.
αν δ' αρα Τηλεμαχος περικαλλεα βησετο διφρον:
παρ δ' αρα Νεστοριδης Πεισιστρατος, ορχαμος ανδρων,
ες διφρον τ' ανεβαινε και ηνια λαζετο χερσι,
μαστιξεν δ' ελααν, τω δ' ουκ αεκοντε πετεσθην
ες πεδιον,  λιπετην δε Πυλου αιπυ πτολιεθρον.
οι δε πανημεριοι σειον ζυγον αμφις εχοντες.
δυσετο τ' ηελιος σκιοωντο τε πασαι αγυιαι,
ες Φηρας δ' ικοντο Διοκληος ποτι δωμα,
υιεος Ορτιλοχοιο, τον Αλφειος τεκε παιδα.
ενθα δε νυκτ' αεσαν,  ο δε τοις παρ ξεινια θηκεν.
ημος δ' ηριγενεια φανη ροδοδακτυλος Ηως,
ιππους τε ζευγνυντ' ανα θ' αρματα ποικιλ' εβαινον:
εκ δ' ελασαν προθυροιο και αιθουσης εριδουπου:
μαστιξεν δ' ελααν, τω δ' ουκ αεκοντε πετεσθην.
ιξον δ' ες πεδιον πυρηφορον,  ενθα δ' επειτα
ηνον οδον: τοιον γαρ υπεκφερον ωκεες ιπποι.
δυσετο τ' ηελιος σκιοωντο τε πασαι αγυιαι.

======== Book 4 ========

οι δ' ιξον κοιλην Λακεδαιμονα κητωεσσαν,
προς δ' αρα δωματ' ελων Μενελαου κυδαλιμοιο.
τον δ' ευρον δαινυντα γαμον πολλοισιν ετησιν
υιεος ηδε θυγατρος αμυμονος ω ενι οικω.
την μεν Αχιλληος ρηξηνορος υιει πεμπεν:
εν Τροιη γαρ πρωτον υπεσχετο και κατενευσε
δωσεμεναι, τοισιν δε θεοι γαμον εξετελειον.
την αρ' ο γ' ενθ' ιπποισι και αρμασι πεμπε νεεσθαι
Μυρμιδονων προτι αστυ περικλυτον, οισιν ανασσεν.
υιει δε Σπαρτηθεν Αλεκτορος ηγετο κουρην,
ος οι τηλυγετος γενετο κρατερος Μεγαπενθης
εκ δουλης: Ελενη δε θεοι γονον ουκετ' εφαινον,
επει δη το πρωτον εγεινατο παιδ' ερατεινην,
Ερμιονην, η ειδος εχε χρυσεης Αφροδιτης.
ως οι μεν δαινυντο καθ' υψερεφες μεγα δωμα
γειτονες ηδε εται Μενελαου κυδαλιμοιο,
τερπομενοι: μετα δε σφιν εμελπετο θειος αοιδος
φορμιζων, δοιω δε κυβιστητηρε κατ' αυτους,
μολπης εξαρχοντος, εδινευον κατα μεσσους.
τω δ' αυτ' εν προθυροισι δομων αυτω τε και ιππω,
Τηλεμαχος θ' ηρως και Νεστορος αγλαος υιος,
στησαν: ο δε προμολων ιδετο κρειων Ετεωνευς,
οτρηρος θεραπων Μενελαου κυδαλιμοιο,
βη δ' ιμεν αγγελεων δια δωματα ποιμενι λαων,
αγχου δ' ισταμενος επεα πτεροεντα προσηυδα:
“ξεινω δη τινε τωδε, διοτρεφες ω Μενελαε,
ανδρε δυω, γενεη δε Διος μεγαλοιο εικτον.
αλλ' ειπ', η σφωιν καταλυσομεν ωκεας ιππους,
η αλλον πεμπωμεν ικανεμεν, ος κε φιληση.”
τον δε μεγ' οχθησας προσεφη ξανθος Μενελαος:
“ου μεν νηπιος ησθα, Βοηθοιδη Ετεωνευ,
το πριν: αταρ μεν νυν γε παις ως νηπια βαζεις.
η μεν δη νωι ξεινηια πολλα φαγοντε
αλλων ανθρωπων δευρ' ικομεθ', αι κε ποθι Ζευς
εξοπισω περ παυση οιζυος.  αλλα λυ' ιππους
ξεινων, ες δ' αυτους προτερω αγε θοινηθηναι.”
ως φαθ', ο δε μεγαροιο διεσσυτο, κεκλετο δ' αλλους
οτρηρους θεραποντας αμα σπεσθαι εοι αυτω.
οι δ' ιππους μεν λυσαν υπο ζυγου ιδρωοντας,
και τους μεν κατεδησαν εφ' ιππειησι καπησι,
παρ δ' εβαλον ζειας, ανα δε κρι λευκον εμιξαν,
αρματα δ' εκλιναν προς ενωπια παμφανοωντα,
αυτους δ' εισηγον θειον δομον. οι δε ιδοντες
θαυμαζον κατα δωμα διοτρεφεος βασιληος:
ως τε γαρ ηελιου αιγλη πελεν ηε σεληνης
δωμα καθ' υψερεφες Μενελαου κυδαλιμοιο.
αυταρ επει ταρπησαν ορωμενοι οφθαλμοισιν,
ες ρ' ασαμινθους βαντες ευξεστας λουσαντο.
τους δ' επει ουν δμωαι λουσαν και χρισαν ελαιω,
αμφι δ' αρα χλαινας ουλας βαλον ηδε χιτωνας,
ες ρα θρονους εζοντο παρ' Ατρειδην Μενελαον.
χερνιβα δ' αμφιπολος προχοω επεχευε φερουσα
καλη χρυσειη υπερ αργυρεοιο λεβητος,
νιψασθαι: παρα δε ξεστην ετανυσσε τραπεζαν.
σιτον δ' αιδοιη ταμιη παρεθηκε φερουσα,
ειδατα πολλ' επιθεισα, χαριζομενη παρεοντων.
δαιτρος δε κρειων πινακας παρεθηκεν αειρας
παντοιων, παρα δε σφι τιθει χρυσεια κυπελλα.
τω και δεικνυμενος προσεφη ξανθος Μενελαος:
“σιτου θ' απτεσθον και χαιρετον.  αυταρ επειτα
δειπνου πασσαμενω ειρησομεθ', οι τινες εστον
ανδρων: ου γαρ σφων γε γενος απολωλε τοκηων,
αλλ' ανδρων γενος εστε διοτρεφεων βασιληων
σκηπτουχων, επει ου κε κακοι τοιουσδε τεκοιεν.”
ως φατο,  και σφιν νωτα βοος παρα πιονα θηκεν
οπτ' εν χερσιν ελων, τα ρα οι γερα παρθεσαν αυτω.
οι δ' επ' ονειαθ' ετοιμα προκειμενα χειρας ιαλλον.
αυταρ επει ποσιος και εδητυος εξ ερον εντο,
δη τοτε Τηλεμαχος προσεφωνεε Νεστορος υιον,
αγχι σχων κεφαλην,  ινα μη πευθοιαθ' οι αλλοι:
“φραζεο, Νεστοριδη, τω εμω κεχαρισμενε θυμω,
χαλκου τε στεροπην καδ δωματα ηχηεντα
χρυσου τ' ηλεκτρου τε και αργυρου ηδ' ελεφαντος.
Ζηνος που τοιηδε γ' Ολυμπιου ενδοθεν αυλη,
οσσα ταδ' ασπετα πολλα: σεβας μ' εχει εισοροωντα.”
του δ' αγορευοντος ξυνετο ξανθος Μενελαος,
και σφεας φωνησας επεα πτεροεντα προσηυδα:
“τεκνα φιλ', η τοι Ζηνι βροτων ουκ αν τις εριζοι:
αθανατοι γαρ του γε δομοι και κτηματ' εασιν:
ανδρων δ' η κεν τις μοι ερισσεται,  ηε και ουκι,
κτημασιν. η γαρ πολλα παθων και πολλ' επαληθεις
ηγαγομην εν νηυσι και ογδοατω ετει ηλθον,
Κυπρον Φοινικην τε και Αιγυπτιους επαληθεις,
Αιθιοπας θ' ικομην και Σιδονιους και Ερεμβους
και Λιβυην,  ινα τ' αρνες αφαρ κεραοι τελεθουσι.
τρις γαρ τικτει μηλα τελεσφορον εις ενιαυτον.
ενθα μεν ουτε αναξ επιδευης ουτε τι ποιμην
τυρου και κρειων ουδε γλυκεροιο γαλακτος,
αλλ' αιει παρεχουσιν επηετανον γαλα θησθαι.
ηος εγω περι κεινα πολυν βιοτον συναγειρων
ηλωμην, τηος μοι αδελφεον αλλος επεφνεν
λαθρη, ανωιστι, δολω ουλομενης αλοχοιο:
ως ου τοι χαιρων τοισδε κτεατεσσιν ανασσω.
και πατερων ταδε μελλετ' ακουεμεν, οι τινες υμιν
εισιν,  επει μαλα πολλα παθον, και απωλεσα οικον
ευ μαλα ναιεταοντα, κεχανδοτα πολλα και εσθλα.
ων οφελον τριτατην περ εχων εν δωμασι μοιραν
ναιειν, οι δ' ανδρες σοοι εμμεναι, οι τοτ' ολοντο
Τροιη εν ευρειη εκας Αργεος ιπποβοτοιο.
αλλ' εμπης παντας μεν οδυρομενος και αχευων
πολλακις εν μεγαροισι καθημενος ημετεροισιν
αλλοτε μεν τε γοω φρενα τερπομαι, αλλοτε δ' αυτε
παυομαι: αιψηρος δε κορος κρυεροιο γοοιο.
των παντων ου τοσσον οδυρομαι, αχνυμενος περ,
ως ενος,  ος τε μοι υπνον απεχθαιρει και εδωδην
μνωομενω, επει ου τις Αχαιων τοσς' εμογησεν,
οσς' Οδυσευς εμογησε και ηρατο. τω δ' αρ' εμελλεν
αυτω κηδε' εσεσθαι, εμοι δ' αχος αιεν αλαστον
κεινου, οπως δη δηρον αποιχεται, ουδε τι ιδμεν,
ζωει ο γ' η τεθνηκεν.  οδυρονται νυ που αυτον
Λαερτης θ' ο γερων και εχεφρων Πηνελοπεια
Τηλεμαχος θ', ον ελειπε νεον γεγαωτ' ενι οικω.”
ως φατο, τω δ' αρα πατρος υφ' ιμερον ωρσε γοοιο.
δακρυ δ' απο βλεφαρων χαμαδις βαλε πατρος ακουσας,
χλαιναν πορφυρεην αντ' οφθαλμοιιν ανασχων
αμφοτερησιν χερσι. νοησε δε μιν Μενελαος,
μερμηριξε δ' επειτα κατα φρενα και κατα θυμον,
ηε μιν αυτον πατρος εασειε μνησθηναι
η πρωτ' εξερεοιτο εκαστα τε πειρησαιτο.
ηος ο ταυθ' ωρμαινε κατα φρενα και κατα θυμον,
εκ δ' Ελενη θαλαμοιο θυωδεος υψοροφοιο
ηλυθεν Αρτεμιδι χρυσηλακατω εικυια.
τη δ' αρ' αμ' Αδρηστη κλισιην ευτυκτον εθηκεν,
Αλκιππη δε ταπητα φερεν μαλακου εριοιο,
Φυλω δ' αργυρεον ταλαρον φερε,  τον οι εθηκεν
Αλκανδρη, Πολυβοιο δαμαρ, ος εναι' ενι Θηβης
Αιγυπτιης, οθι πλειστα δομοις εν κτηματα κειται:
ος Μενελαω δωκε δυ' αργυρεας ασαμινθους,
δοιους δε τριποδας, δεκα δε χρυσοιο ταλαντα.
χωρις δ' αυθ' Ελενη αλοχος πορε καλλιμα δωρα:
χρυσεην τ' ηλακατην ταλαρον θ' υποκυκλον οπασσεν
αργυρεον, χρυσω δ' επι χειλεα κεκρααντο.
τον ρα οι αμφιπολος Φυλω παρεθηκε φερουσα
νηματος ασκητοιο βεβυσμενον: αυταρ επ' αυτω
ηλακατη τετανυστο ιοδνεφες ειρος εχουσα.
εζετο δ' εν κλισμω, υπο δε θρηνυς ποσιν ηεν.
αυτικα δ' η γ' επεεσσι ποσιν ερεεινεν εκαστα:
“ιδμεν δη, Μενελαε διοτρεφες, οι τινες οιδε
ανδρων ευχετοωνται ικανεμεν ημετερον δω;
ψευσομαι η ετυμον ερεω;  κελεται δε με θυμος.
ου γαρ πω τινα φημι εοικοτα ωδε ιδεσθαι
ουτ' ανδρ' ουτε γυναικα, σεβας μ' εχει εισοροωσαν,
ως οδ' Οδυσσηος μεγαλητορος υιι εοικε,
Τηλεμαχω, τον ελειπε νεον γεγαωτ' ενι οικω
κεινος ανηρ,  οτ' εμειο κυνωπιδος εινεκ' Αχαιοι
ηλθεθ' υπο Τροιην πολεμον θρασυν ορμαινοντες.”
την δ' απαμειβομενος προσεφη ξανθος Μενελαος:
“ουτω νυν και εγω νοεω, γυναι, ως συ εισκεις:
κεινου γαρ τοιοιδε ποδες τοιαιδε τε χειρες
οφθαλμων τε βολαι κεφαλη τ' εφυπερθε τε χαιται.
και νυν η τοι εγω μεμνημενος αμφ' Οδυσηι
μυθεομην, οσα κεινος οιζυσας εμογησεν
αμφ' εμοι, αυταρ ο πικρον υπ' οφρυσι δακρυον ειβε,
χλαιναν πορφυρεην αντ' οφθαλμοιιν ανασχων.”
τον δ' αυ Νεστοριδης Πεισιστρατος αντιον ηυδα:
“Ατρειδη Μενελαε διοτρεφες, ορχαμε λαων,
κεινου μεν τοι οδ' υιος ετητυμον, ως αγορευεις:
αλλα σαοφρων εστι, νεμεσσαται δ' ενι θυμω
ωδ' ελθων το πρωτον επεσβολιας αναφαινειν
αντα σεθεν,  του νωι θεου ως τερπομεθ' αυδη.
αυταρ εμε προεηκε Γερηνιος ιπποτα Νεστωρ
τω αμα πομπον επεσθαι: εελδετο γαρ σε ιδεσθαι,
οφρα οι η τι επος υποθησεαι ηε τι εργον.
πολλα γαρ αλγε' εχει πατρος παις οιχομενοιο
εν μεγαροις,  ω μη αλλοι αοσσητηρες εωσιν,
ως νυν Τηλεμαχω ο μεν οιχεται, ουδε οι αλλοι
εις' οι κεν κατα δημον αλαλκοιεν κακοτητα.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφη ξανθος Μενελαος:
“ω ποποι, η μαλα δη φιλου ανερος υιος εμον δω
ικεθ',  ος εινεκ' εμειο πολεας εμογησεν αεθλους:
και μιν εφην ελθοντα φιλησεμεν εξοχον αλλων
Αργειων, ει νωιν υπειρ αλα νοστον εδωκε
νηυσι θοησι γενεσθαι Ολυμπιος ευρυοπα Ζευς.
και κε οι Αργει νασσα πολιν και δωματ' ετευξα,
εξ Ιθακης αγαγων συν κτημασι και τεκει ω
και πασιν λαοισι, μιαν πολιν εξαλαπαξας,
αι περιναιεταουσιν, ανασσονται δ' εμοι αυτω.
και κε θαμ' ενθαδ' εοντες εμισγομεθ': ουδε κεν ημεας
αλλο διεκρινεν φιλεοντε τε τερπομενω τε,
πριν γ' οτε δη θανατοιο μελαν νεφος αμφεκαλυψεν.
αλλα τα μεν που μελλεν αγασσεσθαι θεος αυτος,
ος κεινον δυστηνον ανοστιμον οιον εθηκεν.”
ως φατο, τοισι δε πασιν υφ' ιμερον ωρσε γοοιο.
κλαιε μεν Αργειη Ελενη, Διος εκγεγαυια,
κλαιε δε Τηλεμαχος τε και Ατρειδης Μενελαος,
ουδ' αρα Νεστορος υιος αδακρυτω εχεν οσσε:
μνησατο γαρ κατα θυμον αμυμονος Αντιλοχοιο,
τον ρ' Ηους εκτεινε φαεινης αγλαος υιος:
του ο γ' επιμνησθεις επεα πτεροεντ' αγορευεν:
“Ατρειδη,  περι μεν σε βροτων πεπνυμενον ειναι
Νεστωρ φασχ' ο γερων, οτ' επιμνησαιμεθα σειο
οισιν ενι μεγαροισι, και αλληλους ερεοιμεν.
και νυν, ει τι που εστι, πιθοιο μοι: ου γαρ εγω γε
τερπομ' οδυρομενος μεταδορπιος, αλλα και ηως
εσσεται ηριγενεια: νεμεσσωμαι γε μεν ουδεν
κλαιειν ος κε θανησι βροτων και ποτμον επισπη.
τουτο νυ και γερας οιον οιζυροισι βροτοισιν,
κειρασθαι τε κομην βαλεειν τ' απο δακρυ παρειων.
και γαρ εμος τεθνηκεν αδελφεος, ου τι κακιστος
Αργειων: μελλεις δε συ ιδμεναι: ου γαρ εγω γε
ηντης' ουδε ιδον: περι δ' αλλων φασι γενεσθαι
Αντιλοχον, περι μεν θειειν ταχυν ηδε μαχητην.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφη ξανθος Μενελαος:
“ω φιλ', επει τοσα ειπες, ος' αν πεπνυμενος ανηρ
ειποι και ρεξειε,  και ος προγενεστερος ειη:
τοιου γαρ και πατρος, ο και πεπνυμενα βαζεις,
ρεια δ' αριγνωτος γονος ανερος ω τε Κρονιων
ολβον επικλωση γαμεοντι τε γεινομενω τε,
ως νυν Νεστορι δωκε διαμπερες ηματα παντα
αυτον μεν λιπαρως γηρασκεμεν εν μεγαροισιν,
υιεας αυ πινυτους τε και εγχεσιν ειναι αριστους.
ημεις δε κλαυθμον μεν εασομεν, ος πριν ετυχθη,
δορπου δ' εξαυτις μνησωμεθα, χερσι δ' εφ' υδωρ
χευαντων. μυθοι δε και ηωθεν περ εσονται
Τηλεμαχω και εμοι διαειπεμεν αλληλοισιν.”
ως εφατ', Ασφαλιων δ' αρ υδωρ επι χειρας εχευεν,
οτρηρος θεραπων Μενελαου κυδαλιμοιο.
οι δ' επ' ονειαθ' ετοιμα προκειμενα χειρας ιαλλον.
ενθ' αυτ' αλλ' ενοης' Ελενη Διος εκγεγαυια:
αυτικ' αρ' εις οινον βαλε φαρμακον,  ενθεν επινον,
νηπενθες τ' αχολον τε, κακων επιληθον απαντων.
ος το καταβροξειεν, επην κρητηρι μιγειη,
ου κεν εφημεριος γε βαλοι κατα δακρυ παρειων,
ουδ' ει οι κατατεθναιη μητηρ τε πατηρ τε,
ουδ' ει οι προπαροιθεν αδελφεον η φιλον υιον
χαλκω δηιοωεν, ο δ' οφθαλμοισιν ορωτο.
τοια Διος θυγατηρ εχε φαρμακα μητιοεντα,
εσθλα, τα οι Πολυδαμνα πορεν, Θωνος παρακοιτις
Αιγυπτιη, τη πλειστα φερει ζειδωρος αρουρα
φαρμακα,  πολλα μεν εσθλα μεμιγμενα πολλα δε λυγρα:
ιητρος δε εκαστος επισταμενος περι παντων
ανθρωπων: η γαρ Παιηονος εισι γενεθλης.
αυταρ επει ρ' ενεηκε κελευσε τε οινοχοησαι,
εξαυτις μυθοισιν αμειβομενη προσεειπεν:
“Ατρειδη Μενελαε διοτρεφες ηδε και οιδε
ανδρων εσθλων παιδες: αταρ θεος αλλοτε αλλω
Ζευς αγαθον τε κακον τε διδοι: δυναται γαρ απαντα:
η τοι νυν δαινυσθε καθημενοι εν μεγαροισι
και μυθοις τερπεσθε: εοικοτα γαρ καταλεξω.
παντα μεν ουκ αν εγω μυθησομαι ουδ' ονομηνω,
οσσοι Οδυσσηος ταλασιφρονος εισιν αεθλοι:
αλλ' οιον τοδ' ερεξε και ετλη καρτερος ανηρ
δημω ενι Τρωων, οθι πασχετε πηματ' Αχαιοι.
αυτον μιν πληγησιν αεικελιησι δαμασσας,
σπειρα κακ' αμφ' ωμοισι βαλων,  οικηι εοικως,
ανδρων δυσμενεων κατεδυ πολιν ευρυαγυιαν:
αλλω δ' αυτον φωτι κατακρυπτων ηισκε,
δεκτη, ος ουδεν τοιος εην επι νηυσιν Αχαιων.
τω ικελος κατεδυ Τρωων πολιν, οι δ' αβακησαν
παντες: εγω δε μιν οιη ανεγνων τοιον εοντα,
και μιν ανηρωτων: ο δε κερδοσυνη αλεεινεν.
αλλ' οτε δη μιν εγω λοεον και χριον ελαιω,
αμφι δε ειματα εσσα και ωμοσα καρτερον ορκον
μη μεν πριν Οδυσηα μετα Τρωεσς' αναφηναι,
πριν γε τον ες νηας τε θοας κλισιας τ' αφικεσθαι,
και τοτε δη μοι παντα νοον κατελεξεν Αχαιων.
πολλους δε Τρωων κτεινας ταναηκει χαλκω
ηλθε μετ' Αργειους, κατα δε φρονιν ηγαγε πολλην.
ενθ' αλλαι Τρωαι λιγ' εκωκυον: αυταρ εμον κηρ
χαιρ',  επει ηδη μοι κραδιη τετραπτο νεεσθαι
αψ οικονδ', ατην δε μετεστενον, ην Αφροδιτη
δωχ', οτε μ' ηγαγε κεισε φιλης απο πατριδος αιης,
παιδα τ' εμην νοσφισσαμενην θαλαμον τε ποσιν τε
ου τευ δευομενον, ουτ' αρ φρενας ουτε τι ειδος.”
την δ' απαμειβομενος προσεφη ξανθος Μενελαος:
“ναι δη ταυτα γε παντα, γυναι, κατα μοιραν εειπες.
ηδη μεν πολεων εδαην βουλην τε νοον τε
ανδρων ηρωων, πολλην δ' επεληλυθα γαιαν:
αλλ' ου πω τοιουτον εγων ιδον οφθαλμοισιν,
οιν Οδυσσηος ταλασιφρονος εσκε φιλον κηρ.
οιον και τοδ' ερεξε και ετλη καρτερος ανηρ
ιππω ενι ξεστω, ιν' ενημεθα παντες αριστοι
Αργειων Τρωεσσι φονον και κηρα φεροντες.
ηλθες επειτα συ κεισε: κελευσεμεναι δε ς' εμελλε
δαιμων,  ος Τρωεσσιν εβουλετο κυδος ορεξαι:
και τοι Δηιφοβος θεοεικελος εσπετ' ιουση.
τρις δε περιστειξας κοιλον λοχον αμφαφοωσα,
εκ δ' ονομακληδην Δαναων ονομαζες αριστους,
παντων Αργειων φωνην ισκους' αλοχοισιν.
αυταρ εγω και Τυδειδης και διος Οδυσσευς
ημενοι εν μεσσοισιν ακουσαμεν ως εβοησας.
νωι μεν αμφοτερω μενεηναμεν ορμηθεντε
η εξελθεμεναι, η ενδοθεν αιψ' υπακουσαι:
αλλ' Οδυσευς κατερυκε και εσχεθεν ιεμενω περ.
ενθ' αλλοι μεν παντες ακην εσαν υιες Αχαιων,
Αντικλος δε σε γ' οιος αμειψασθαι επεεσσιν
ηθελεν. αλλ' Οδυσευς επι μαστακα χερσι πιεζεν
νωλεμεως κρατερησι, σαωσε δε παντας Αχαιους:
τοφρα δ' εχ', οφρα σε νοσφιν απηγαγε Παλλας Αθηνη.”
τον δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“Ατρειδη Μενελαε διοτρεφες, ορχαμε λαων,
αλγιον: ου γαρ οι τι ταδ' ηρκεσε λυγρον ολεθρον,
ουδ' ει οι κραδιη γε σιδηρεη ενδοθεν ηεν.
αλλ' αγετ' εις ευνην τραπεθ' ημεας, οφρα και ηδη
υπνω υπο γλυκερω ταρπωμεθα κοιμηθεντες.”
ως εφατ', Αργειη δ' Ελενη δμωησι κελευσεν
δεμνι' υπ' αιθουση θεμεναι και ρηγεα καλα
πορφυρε' εμβαλεειν στορεσαι τ' εφυπερθε ταπητας,
χλαινας τ' ενθεμεναι ουλας καθυπερθεν εσασθαι.
αι δ' ισαν εκ μεγαροιο δαος μετα χερσιν εχουσαι,
δεμνια δε στορεσαν: εκ δε ξεινους αγε κηρυξ.
οι μεν αρ' εν προδομω δομου αυτοθι κοιμησαντο,
Τηλεμαχος θ' ηρως και Νεστορος αγλαος υιος:
Ατρειδης δε καθευδε μυχω δομου υψηλοιο,
παρ δ' Ελενη τανυπεπλος ελεξατο,  δια γυναικων.
ημος δ' ηριγενεια φανη ροδοδακτυλος Ηως,
ωρνυτ' αρ' εξ ευνηφι βοην αγαθος Μενελαος
ειματα εσσαμενος, περι δε ξιφος οξυ θετ' ωμω,
ποσσι δ' υπο λιπαροισιν εδησατο καλα πεδιλα,
βη δ' ιμεν εκ θαλαμοιο θεω εναλιγκιος αντην,
Τηλεμαχω δε παριζεν, επος τ' εφατ' εκ τ' ονομαζεν:
“τιπτε δε σε χρειω δευρ' ηγαγε, Τηλεμαχ' ηρως,
ες Λακεδαιμονα διαν, επ' ευρεα νωτα θαλασσης;
δημιον η ιδιον; τοδε μοι νημερτες ενισπες.”
τον δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“Ατρειδη Μενελαε διοτρεφες, ορχαμε λαων,
ηλυθον, ει τινα μοι κληηδονα πατρος ενισποις.
εσθιεται μοι οικος, ολωλε δε πιονα εργα,
δυσμενεων δ' ανδρων πλειος δομος, οι τε μοι αιει
μηλ' αδινα σφαζουσι και ειλιποδας ελικας βους,
μητρος εμης μνηστηρες υπερβιον υβριν εχοντες.
τουνεκα νυν τα σα γουναθ' ικανομαι, αι κ' εθελησθα
κεινου λυγρον ολεθρον ενισπειν, ει που οπωπας
οφθαλμοισι τεοισιν η αλλου μυθον ακουσας
πλαζομενου: περι γαρ μιν οιζυρον τεκε μητηρ.
μηδε τι μ' αιδομενος μειλισσεο μηδ' ελεαιρων,
αλλ' ευ μοι καταλεξον οπως ηντησας οπωπης.
λισσομαι, ει ποτε τοι τι πατηρ εμος, εσθλος Οδυσσευς
η επος ηε τι εργον υποστας εξετελεσσε
δημω ενι Τρωων,  οθι πασχετε πηματ' Αχαιοι,
των νυν μοι μνησαι, και μοι νημερτες ενισπες.”
τον δε μεγ' οχθησας προσεθη ξανθος Μενελαος:
“ω ποποι, η μαλα δη κρατεροφρονος ανδρος εν ευνη
ηθελον ευνηθηναι αναλκιδες αυτοι εοντες.
ως δ' οποτ' εν ξυλοχω ελαφος κρατεροιο λεοντος
νεβρους κοιμησασα νεηγενεας γαλαθηνους
κνημους εξερεησι και αγκεα ποιηεντα
βοσκομενη, ο δ' επειτα εην εισηλυθεν ευνην,
αμφοτεροισι δε τοισιν αεικεα ποτμον εφηκεν,
ως Οδυσευς κεινοισιν αεικεα ποτμον εφησει.
αι γαρ, Ζευ τε πατερ και Αθηναιη και Απολλον,
τοιος εων, οιος ποτ' ευκτιμενη ενι Λεσβω
εξ εριδος Φιλομηλειδη επαλαισεν αναστας,
καδ δ' εβαλε κρατερως, κεχαροντο δε παντες Αχαιοι,
τοιος εων μνηστηρσιν ομιλησειεν Οδυσσευς:
παντες κ' ωκυμοροι τε γενοιατο πικρογαμοι τε.
ταυτα δ' α μ' ειρωτας και λισσεαι, ουκ αν εγω γε
αλλα παρεξ ειποιμι παρακλιδον, ουδ' απατησω,
αλλα τα μεν μοι εειπε γερων αλιος νημερτης,
των ουδεν τοι εγω κρυψω επος ουδ' επικευσω.
“Αιγυπτω μ' ετι δευρο θεοι μεμαωτα νεεσθαι
εσχον, επει ου σφιν ερεξα τεληεσσας εκατομβας.
οι δ' αιει βουλοντο θεοι μεμνησθαι εφετμεων.
νησος επειτα τις εστι πολυκλυστω ενι ποντω
Αιγυπτου προπαροιθε,  Φαρον δε ε κικλησκουσι,
τοσσον ανευθ' οσσον τε πανημεριη γλαφυρη νηυς
ηνυσεν, η λιγυς ουρος επιπνειησιν οπισθεν:
εν δε λιμην ευορμος, οθεν τ' απο νηας εισας
ες ποντον βαλλουσιν, αφυσσαμενοι μελαν υδωρ.
ενθα μ' εεικοσιν ηματ' εχον θεοι,  ουδε ποτ' ουροι
πνειοντες φαινονθ' αλιαεες, οι ρα τε νηων
πομπηες γιγνονται επ' ευρεα νωτα θαλασσης.
και νυ κεν ηια παντα κατεφθιτο και μενε' ανδρων,
ει μη τις με θεων ολοφυρατο και μ' εσαωσε,
Πρωτεος ιφθιμου θυγατηρ αλιοιο γεροντος,
Ειδοθεη: τη γαρ ρα μαλιστα γε θυμον ορινα.
η μ' οιω ερροντι συνηντετο νοσφιν εταιρων:
αιει γαρ περι νησον αλωμενοι ιχθυαασκον
γναμπτοις αγκιστροισιν, ετειρε δε γαστερα λιμος.
η δε μευ αγχι στασα επος φατο φωνησεν τε:
“‘νηπιος εις, ω ξεινε, λιην τοσον ηδε χαλιφρων,
ηε εκων μεθιεις και τερπεαι αλγεα πασχων;
ως δη δηθ' ενι νησω ερυκεαι, ουδε τι τεκμωρ
ευρεμεναι δυνασαι, μινυθει δε τοι ητορ εταιρων.’”
“ως εφατ', αυταρ εγω μιν αμειβομενος προσεειπον:
‘εκ μεν τοι ερεω,  η τις συ περ εσσι θεαων,
ως εγω ου τι εκων κατερυκομαι, αλλα νυ μελλω
αθανατους αλιτεσθαι, οι ουρανον ευρυν εχουσιν.
αλλα συ περ μοι ειπε, θεοι δε τε παντα ισασιν,
ος τις μ' αθανατων πεδαα και εδησε κελευθου,
νοστον θ', ως επι ποντον ελευσομαι ιχθυοεντα.’
“ως εφαμην, η δ' αυτικ' αμειβετο δια θεαων:
‘τοιγαρ εγω τοι, ξεινε, μαλ' ατρεκεως αγορευσω.
πωλειται τις δευρο γερων αλιος νημερτης
αθανατος Πρωτευς Αιγυπτιος,  ος τε θαλασσης
πασης βενθεα οιδε, Ποσειδαωνος υποδμως:
τον δε τ' εμον φασιν πατερ' εμμεναι ηδε τεκεσθαι.
τον γ' ει πως συ δυναιο λοχησαμενος λελαβεσθαι,
ος κεν τοι ειπησιν οδον και μετρα κελευθου
νοστον θ',  ως επι ποντον ελευσεαι ιχθυοεντα.
και δε κε τοι ειπησι, διοτρεφες, αι κ' εθελησθα,
οττι τοι εν μεγαροισι κακον τ' αγαθον τε τετυκται
οιχομενοιο σεθεν δολιχην οδον αργαλεην τε.’
“ως εφατ', αυταρ εγω μιν αμειβομενος προσεειπον:
‘αυτη νυν φραζευ συ λοχον θειοιο γεροντος,
μη πως με προιδων ηε προδαεις αλεηται:
αργαλεος γαρ τ' εστι θεος βροτω ανδρι δαμηναι.’
“ως εφαμην, η δ' αυτικ' αμειβετο δια θεαων:
‘τοιγαρ εγω τοι, ξεινε, μαλ' ατρεκεως αγορευσω.
ημος δ' ηελιος μεσον ουρανον αμφιβεβηκη,
τημος αρ' εξ αλος εισι γερων αλιος νημερτης
πνοιη υπο Ζεφυροιο μελαινη φρικι καλυφθεις,
εκ δ' ελθων κοιμαται υπο σπεσσι γλαφυροισιν:
αμφι δε μιν φωκαι νεποδες καλης αλοσυδνης
αθροαι ευδουσιν,  πολιης αλος εξαναδυσαι,
πικρον αποπνειουσαι αλος πολυβενθεος οδμην.
ενθα ς' εγων αγαγουσα αμ' ηοι φαινομενηφιν
ευνασω εξειης: συ δ' ευ κρινασθαι εταιρους
τρεις, οι τοι παρα νηυσιν ευσσελμοισιν αριστοι.
παντα δε τοι ερεω ολοφωια τοιο γεροντος.
φωκας μεν τοι πρωτον αριθμησει και επεισιν:
αυταρ επην πασας πεμπασσεται ηδε ιδηται,
λεξεται εν μεσσησι νομευς ως πωεσι μηλων.
τον μεν επην δη πρωτα κατευνηθεντα ιδησθε,
και τοτ' επειθ' υμιν μελετω καρτος τε βιη τε,
αυθι δ' εχειν μεμαωτα και εσσυμενον περ αλυξαι.
παντα δε γιγνομενος πειρησεται, οσς' επι γαιαν
ερπετα γιγνονται, και υδωρ και θεσπιδαες πυρ:
υμεις δ' αστεμφεως εχεμεν μαλλον τε πιεζειν.
αλλ' οτε κεν δη ς' αυτος ανειρηται επεεσσι,
τοιος εων οιον κε κατευνηθεντα ιδησθε,
και τοτε δη σχεσθαι τε βιης λυσαι τε γεροντα,
ηρως, ειρεσθαι δε, θεων ος τις σε χαλεπτει,
νοστον θ', ως επι ποντον ελευσεαι ιχθυοεντα.’
“ως ειπους' υπο ποντον εδυσετο κυμαινοντα.
αυταρ εγων επι νηας, οθ' εστασαν εν ψαμαθοισιν,
ηια: πολλα δε μοι κραδιη πορφυρε κιοντι.
αυταρ επει ρ' επι νηα κατηλυθον ηδε θαλασσαν,
δορπον θ' οπλισαμεσθ', επι τ' ηλυθεν αμβροσιη νυξ:
δη τοτε κοιμηθημεν επι ρηγμινι θαλασσης.
ημος δ' ηριγενεια φανη ροδοδακτυλος Ηως,
και τοτε δη παρα θινα θαλασσης ευρυποροιο
ηια πολλα θεους γουνουμενος: αυταρ εταιρους
τρεις αγον, οισι μαλιστα πεποιθεα πασαν επ' ιθυν.
“τοφρα δ' αρ' η γ' υποδυσα θαλασσης ευρεα κολπον
τεσσαρα φωκαων εκ ποντου δερματ' ενεικε:
παντα δ' εσαν νεοδαρτα: δολον δ' επεμηδετο πατρι.
ευνας δ' εν ψαμαθοισι διαγλαψας' αλιησιν
ηστο μενους': ημεις δε μαλα σχεδον ηλθομεν αυτης:
εξειης δ' ευνησε,  βαλεν δ' επι δερμα εκαστω.
ενθα κεν αινοτατος λοχος επλετο: τειρε γαρ αινως
φωκαων αλιοτρεφεων ολοωτατος οδμη:
τις γαρ κ' ειναλιω παρα κητει κοιμηθειη;
αλλ' αυτη εσαωσε και εφρασατο μεγ' ονειαρ:
αμβροσιην υπο ρινα εκαστω θηκε φερουσα
ηδυ μαλα πνειουσαν, ολεσσε δε κητεος οδμην.
πασαν δ' ηοιην μενομεν τετληοτι θυμω:
φωκαι δ' εξ αλος ηλθον αολλεες. αι μεν επειτα
εξης ευναζοντο παρα ρηγμινι θαλασσης:
ενδιος δ' ο γερων ηλθ' εξ αλος,  ευρε δε φωκας
ζατρεφεας, πασας δ' αρ' επωχετο, λεκτο δ' αριθμον:
εν δ' ημεας πρωτους λεγε κητεσιν, ουδε τι θυμω
ωισθη δολον ειναι: επειτα δε λεκτο και αυτος.
ημεις δε ιαχοντες επεσσυμεθ', αμφι δε χειρας
βαλλομεν: ουδ' ο γερων δολιης επεληθετο τεχνης,
αλλ' η τοι πρωτιστα λεων γενετ' ηυγενειος,
αυταρ επειτα δρακων και παρδαλις ηδε μεγας συς:
γιγνετο δ' υγρον υδωρ και δενδρεον υψιπετηλον:
ημεις δ' αστεμφεως εχομεν τετληοτι θυμω.
αλλ' οτε δη ρ' ανιαζ' ο γερων ολοφωια ειδως,
και τοτε δη μ' επεεσσιν ανειρομενος προσεειπε:
“‘τις νυ τοι, Ατρεος υιε, θεων συμφρασσατο βουλας,
οφρα μ' ελοις αεκοντα λοχησαμενος; τεο σε χρη;’
“ως εφατ', αυταρ εγω μιν αμειβομενος προσεειπον:
‘οισθα, γερον, τι με ταυτα παρατροπεων ερεεινεις;
ως δη δηθ' ενι νησω ερυκομαι, ουδε τι τεκμωρ
ευρεμεναι δυναμαι, μινυθει δε μοι ενδοθεν ητορ.
αλλα συ περ μοι ειπε, θεοι δε τε παντα ισασιν,
ος τις μ' αθανατων πεδαα και εδησε κελευθου,
νοστον θ',  ως επι ποντον ελευσομαι ιχθυοεντα.’
“ως εφαμην, ο δε μ' αυτικ' αμειβομενος προσεειπεν:
‘αλλα μαλ' ωφελλες Διι τ' αλλοισιν τε θεοισι
ρεξας ιερα καλ' αναβαινεμεν, οφρα ταχιστα
σην ες πατριδ' ικοιο πλεων επι οινοπα ποντον.
ου γαρ τοι πριν μοιρα φιλους τ' ιδεειν και ικεσθαι
οικον ευκτιμενον και σην ες πατριδα γαιαν,
πριν γ' οτ' αν Αιγυπτοιο, διιπετεος ποταμοιο,
αυτις υδωρ ελθης ρεξης θ' ιερας εκατομβας
αθανατοισι θεοισι, τοι ουρανον ευρυν εχουσι:
και τοτε τοι δωσουσιν οδον θεοι,  ην συ μενοινας.’
“ως εφατ', αυταρ εμοι γε κατεκλασθη φιλον ητορ,
ουνεκα μ' αυτις ανωγεν επ' ηεροειδεα ποντον
Αιγυπτονδ' ιεναι, δολιχην οδον αργαλεην τε.
αλλα και ως μυθοισιν αμειβομενος προσεειπον:
“‘ταυτα μεν ουτω δη τελεω, γερον, ως συ κελευεις.
αλλ' αγε μοι τοδε ειπε και ατρεκεως καταλεξον,
η παντες συν νηυσιν απημονες ηλθον Αχαιοι,
ους Νεστωρ και εγω λιπομεν Τροιηθεν ιοντες,
ηε τις ωλετ' ολεθρω αδευκει ης επι νηος
ηε φιλων εν χερσιν,  επει πολεμον τολυπευσεν’.
“ως εφαμην, ο δε μ' αυτικ' αμειβομενος προσεειπεν:
Ατρειδη, τι με ταυτα διειρεαι; ουδε τι σε χρη
ιδμεναι, ουδε δαηναι εμον νοον: ουδε σε φημι
δην ακλαυτον εσεσθαι, επην ευ παντα πυθηαι.
πολλοι μεν γαρ των γε δαμεν,  πολλοι δε λιποντο:
αρχοι δ' αυ δυο μουνοι Αχαιων χαλκοχιτωνων
εν νοστω απολοντο: μαχη δε τε και συ παρησθα.
εις δ' ετι που ζωος κατερυκεται ευρει ποντω.
“Αιας μεν μετα νηυσι δαμη δολιχηρετμοισι.
Γυρησιν μιν πρωτα Ποσειδαων επελασσεν
πετρησιν μεγαλησι και εξεσαωσε θαλασσης:
και νυ κεν εκφυγε κηρα και εχθομενος περ Αθηνη,
ει μη υπερφιαλον επος εκβαλε και μεγ' αασθη:
φη ρ' αεκητι θεων φυγεειν μεγα λαιτμα θαλασσης.
του δε Ποσειδαων μεγαλ' εκλυεν αυδησαντος:
αυτικ' επειτα τριαιναν ελων χερσι στιβαρησιν
ηλασε Γυραιην πετρην, απο δ' εσχισεν αυτην:
και το μεν αυτοθι μεινε, το δε τρυφος εμπεσε ποντω,
τω ρ' Αιας το πρωτον εφεζομενος μεγ' αασθη:
τον δ' εφορει κατα ποντον απειρονα κυμαινοντα.
ως ο μεν ενθ' απολωλεν, επει πιεν αλμυρον υδωρ.
“‘σος δε που εκφυγε κηρας αδελφεος ηδ' υπαλυξεν
εν νηυσι γλαφυρησι: σαωσε δε ποτνια Ηρη.
αλλ' οτε δη ταχ' εμελλε Μαλειαων ορος αιπυ
ιξεσθαι,  τοτε δη μιν αναρπαξασα θυελλα
ποντον επ' ιχθυοεντα φερεν βαρεα στεναχοντα,
αγρου επ' εσχατιην, οθι δωματα ναιε Θυεστης
το πριν, αταρ τοτ' εναιε Θυεστιαδης Αιγισθος.
αλλ' οτε δη και κειθεν εφαινετο νοστος απημων,
αψ δε θεοι ουρον στρεψαν,  και οικαδ' ικοντο,
η τοι ο μεν χαιρων επεβησετο πατριδος αιης
και κυνει απτομενος ην πατριδα: πολλα δ' απ' αυτου
δακρυα θερμα χεοντ', επει ασπασιως ιδε γαιαν.
τον δ' αρ' απο σκοπιης ειδε σκοπος, ον ρα καθεισεν
Αιγισθος δολομητις αγων,  υπο δ' εσχετο μισθον
χρυσου δοια ταλαντα: φυλασσε δ' ο γ' εις ενιαυτον,
μη ε λαθοι παριων, μνησαιτο δε θουριδος αλκης.
βη δ' ιμεν αγγελεων προς δωματα ποιμενι λαων.
αυτικα δ' Αιγισθος δολιην εφρασσατο τεχνην:
κριναμενος κατα δημον εεικοσι φωτας αριστους
εισε λοχον, ετερωθι δ' ανωγει δαιτα πενεσθαι.
αυταρ ο βη καλεων Αγαμεμνονα, ποιμενα λαων
ιπποισιν και οχεσφιν, αεικεα μερμηριζων.
τον δ' ουκ ειδοτ' ολεθρον ανηγαγε και κατεπεφνεν
δειπνισσας,  ως τις τε κατεκτανε βουν επι φατνη.
ουδε τις Ατρειδεω εταρων λιπεθ' οι οι εποντο,
ουδε τις Αιγισθου, αλλ' εκταθεν εν μεγαροισιν’.
“ως εφατ', αυταρ εμοι γε κατεκλασθη φιλον ητορ,
κλαιον δ' εν ψαμαθοισι καθημενος, ουδε νυ μοι κηρ
ηθελ' ετι ζωειν και οραν φαος ηελιοιο.
αυταρ επει κλαιων τε κυλινδομενος τε κορεσθην,
δη τοτε με προσεειπε γερων αλιος νημερτης:
“‘μηκετι, Ατρεος υιε, πολυν χρονον ασκελες ουτω
κλαι', επει ουκ ανυσιν τινα δηομεν: αλλα ταχιστα
πειρα οπως κεν δη σην πατριδα γαιαν ικηαι.
η γαρ μιν ζωον γε κιχησεαι, η κεν Ορεστης
κτεινεν υποφθαμενος, συ δε κεν ταφου αντιβολησαις.’
“ως εφατ', αυταρ εμοι κραδιη και θυμος αγηνωρ
αυτις ενι στηθεσσι και αχνυμενω περ ιανθη,
και μιν φωνησας επεα πτεροεντα προσηυδων:
“‘τουτους μεν δη οιδα: συ δε τριτον ανδρ' ονομαζε,
ος τις ετι ζωος κατερυκεται ευρει ποντω
ηε θανων: εθελω δε και αχνυμενος περ ακουσαι’.
“ως εφαμην, ο δε μ' αυτικ' αμειβομενος προσεειπεν:
‘υιος Λαερτεω,  Ιθακη ενι οικια ναιων:
τον δ' ιδον εν νησω θαλερον κατα δακρυ χεοντα,
νυμφης εν μεγαροισι Καλυψους, η μιν αναγκη
ισχει: ο δ' ου δυναται ην πατριδα γαιαν ικεσθαι:
ου γαρ οι παρα νηες επηρετμοι και εταιροι,
οι κεν μιν πεμποιεν επ' ευρεα νωτα θαλασσης.
σοι δ' ου θεσφατον εστι, διοτρεφες ω Μενελαε,
Αργει εν ιπποβοτω θανεειν και ποτμον επισπειν,
αλλα ς' ες Ηλυσιον πεδιον και πειρατα γαιης
αθανατοι πεμψουσιν, οθι ξανθος Ραδαμανθυς,
τη περ ρηιστη βιοτη πελει ανθρωποισιν:
ου νιφετος, ουτ' αρ χειμων πολυς ουτε ποτ' ομβρος,
αλλ' αιει Ζεφυροιο λιγυ πνειοντος αητας
Ωκεανος ανιησιν αναψυχειν ανθρωπους:
ουνεκ' εχεις Ελενην και σφιν γαμβρος Διος εσσι’.
“ως ειπων υπο ποντον εδυσετο κυμαινοντα.
αυταρ εγων επι νηας αμ' αντιθεοις εταροισιν
ηια, πολλα δε μοι κραδιη πορφυρε κιοντι.
αυταρ επει ρ' επι νηα κατηλθομεν ηδε θαλασσαν,
δορπον θ' οπλισαμεσθ', επι τ' ηλυθεν αμβροσιη νυξ,
δη τοτε κοιμηθημεν επι ρηγμινι θαλασσης.
ημος δ' ηριγενεια φανη ροδοδακτυλος Ηως,
νηας μεν παμπρωτον ερυσσαμεν εις αλα διαν,
εν δ' ιστους τιθεμεσθα και ιστια νηυσιν εισης,
αν δε και αυτοι βαντες επι κληισι καθιζον:
εξης δ' εζομενοι πολιην αλα τυπτον ερετμοις.
αψ δ' εις Αιγυπτοιο διιπετεος ποταμοιο
στησα νεας, και ερεξα τεληεσσας εκατομβας.
αυταρ επει κατεπαυσα θεων χολον αιεν εοντων,
χευ' Αγαμεμνονι τυμβον, ιν' ασβεστον κλεος ειη.
ταυτα τελευτησας νεομην,  εδοσαν δε μοι ουρον
αθανατοι, τοι μ' ωκα φιλην ες πατριδ' επεμψαν.
αλλ' αγε νυν επιμεινον ενι μεγαροισιν εμοισιν,
οφρα κεν ενδεκατη τε δυωδεκατη τε γενηται:
και τοτε ς' ευ πεμψω, δωσω δε τοι αγλαα δωρα,
τρεις ιππους και διφρον ευξοον: αυταρ επειτα
δωσω καλον αλεισον, ινα σπενδησθα θεοισιν
αθανατοις εμεθεν μεμνημενος ηματα παντα.”
τον δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“Ατρειδη, μη δη με πολυν χρονον ενθαδ' ερυκε.
και γαρ κ' εις ενιαυτον εγω παρα σοι γ' ανεχοιμην
ημενος, ουδε κε μ' οικου ελοι ποθος ουδε τοκηων:
αινως γαρ μυθοισιν επεσσι τε σοισιν ακουων
τερπομαι. αλλ' ηδη μοι ανιαζουσιν εταιροι
εν Πυλω ηγαθεη: συ δε με χρονον ενθαδ' ερυκεις.
δωρον δ' οττι κε μοι δοιης,  κειμηλιον εστω:
ιππους δ' εις Ιθακην ουκ αξομαι, αλλα σοι αυτω
ενθαδε λειψω αγαλμα: συ γαρ πεδιοιο ανασσεις
ευρεος, ω ενι μεν λωτος πολυς, εν δε κυπειρον
πυροι τε ζειαι τε ιδ' ευρυφυες κρι λευκον.
εν δ' Ιθακη ουτ' αρ δρομοι ευρεες ουτε τι λειμων:
αιγιβοτος, και μαλλον επηρατος ιπποβοτοιο.
ου γαρ τις νησων ιππηλατος ουδ' ευλειμων,
αι θ' αλι κεκλιαται: Ιθακη δε τε και περι πασεων.”
ως φατο, μειδησεν δε βοην αγαθος Μενελαος,
χειρι τε μιν κατερεξεν επος τ' εφατ' εκ τ' ονομαζεν:
“αιματος εις αγαθοιο, φιλον τεκος, οι' αγορευεις:
τοιγαρ εγω τοι ταυτα μεταστησω: δυναμαι γαρ.
δωρων δ' οσς' εν εμω οικω κειμηλια κειται,
δωσω ο καλλιστον και τιμηεστατον εστιν:
δωσω τοι κρητηρα τετυγμενον: αργυρεος δε
εστιν απας, χρυσω δ' χειλεα κεκραανται,
εργον δ' Ηφαιστοιο. πορεν δε ε Φαιδιμος ηρως,
Σιδονιων βασιλευς, οθ' εος δομος αμφεκαλυψε
κεισε με νοστησαντα: τειν δ' εθελω τοδ' οπασσαι.”
ως οι μεν τοιαυτα προς αλληλους αγορευον,
δαιτυμονες δ' ες δωματ' ισαν θειου βασιληος.
οι δ' ηγον μεν μηλα, φερον δ' ευηνορα οινον:
σιτον δε σφ' αλοχοι καλλικρηδεμνοι επεμπον.
ως οι μεν περι δειπνον ενι μεγαροισι πενοντο.
μνηστηρες δε παροιθεν Οδυσσηος μεγαροιο
δισκοισιν τερποντο και αιγανεησιν ιεντες
εν τυκτω δαπεδω, οθι περ παρος, υβριν εχοντες.
Αντινοος δε καθηστο και Ευρυμαχος θεοειδης,
αρχοι μνηστηρων, αρετη δ' εσαν εξοχ' αριστοι.
τοις δ' υιος Φρονιοιο Νοημων εγγυθεν ελθων
Αντινοον μυθοισιν ανειρομενος προσεειπεν:
“Αντινο', η ρα τι ιδμεν ενι φρεσιν, ηε και ουκι,
οπποτε Τηλεμαχος νειτ' εκ Πυλου ημαθοεντος;
νηα μοι οιχετ' αγων: εμε δε χρεω γιγνεται αυτης
Ηλιδ' ες ευρυχορον διαβημεναι,  ενθα μοι ιπποι
δωδεκα θηλειαι, υπο δ' ημιονοι ταλαεργοι
αδμητες: των κεν τιν' ελασσαμενος δαμασαιμην.”
ως εφαθ', οι δ' ανα θυμον εθαμβεον: ου γαρ εφαντο
ες Πυλον οιχεσθαι Νηληιον, αλλα που αυτου
αγρων η μηλοισι παρεμμεναι ηε συβωτη.
τον δ' αυτ' Αντινοος προσεφη Ευπειθεος υιος:
“νημερτες μοι ενισπε, ποτ' ωχετο και τινες αυτω
κουροι εποντ'; Ιθακης εξαιρετοι, η εοι αυτου
θητες τε δμωες τε; δυναιτο κε και το τελεσσαι.
και μοι τουτ' αγορευσον ετητυμον,  οφρ' ευ ειδω,
η σε βιη αεκοντος απηυρα νηα μελαιναν,
ηε εκων οι δωκας, επει προσπτυξατο μυθω.”
τον δ' υιος Φρονιοιο Νοημων αντιον ηυδα:
“αυτος εκων οι δωκα: τι κεν ρεξειε και αλλος,
οπποτ' ανηρ τοιουτος εχων μελεδηματα θυμω
αιτιζη; χαλεπον κεν ανηνασθαι δοσιν ειη.
κουροι δ', οι κατα δημον αριστευουσι μεθ' ημεας,
οι οι εποντ': εν δ' αρχον εγω βαινοντ' ενοησα
Μεντορα, ηε θεον, τω δ' αυτω παντα εωκει.
αλλα το θαυμαζω: ιδον ενθαδε Μεντορα διον
χθιζον υπηοιον, τοτε δ' εμβη νηι Πυλονδε.”
ως αρα φωνησας απεβη προς δωματα πατρος,
τοισιν δ' αμφοτεροισιν αγασσατο θυμος αγηνωρ.
μνηστηρας δ' αμυδις καθισαν και παυσαν αεθλων.
τοισιν δ' Αντινοος μετεφη Ευπειθεος υιος,
αχνυμενος: μενεος δε μεγα φρενες αμφιμελαιναι
πιμπλαντ', οσσε δε οι πυρι λαμπετοωντι εικτην:
“ω ποποι, η μεγα εργον υπερφιαλως ετελεσθη
Τηλεμαχω οδος ηδε: φαμεν δε οι ου τελεεσθαι.
εκ τοσσωνδ' αεκητι νεος παις οιχεται αυτως
νηα ερυσσαμενος, κρινας τ' ανα δημον αριστους.
αρξει και προτερω κακον εμμεναι: αλλα οι αυτω
Ζευς ολεσειε βιην, πριν ηβης μετρον ικεσθαι.
αλλ' αγε μοι δοτε νηα θοην και εικος' εταιρους,
οφρα μιν αυτον ιοντα λοχησομαι ηδε φυλαξω
εν πορθμω Ιθακης τε Σαμοιο τε παιπαλοεσσης,
ως αν επισμυγερως ναυτιλλεται εινεκα πατρος.”
“ως εφαθ', οι δ' αρα παντες επηνεον ηδ' εκελευον.
αυτικ' επειτ' ανσταντες εβαν δομον εις Οδυσηος.
ουδ' αρα Πηνελοπεια πολυν χρονον ηεν απυστος
μυθων, ους μνηστηρες ενι φρεσι βυσσοδομευον:
κηρυξ γαρ οι εειπε Μεδων, ος επευθετο βουλας
αυλης εκτος εων: οι δ' ενδοθι μητιν υφαινον.
βη δ' ιμεν αγγελεων δια δωματα Πηνελοπειη:
τον δε κατ' ουδου βαντα προσηυδα Πηνελοπεια:
“κηρυξ, τιπτε δε σε προεσαν μνηστηρες αγαυοι;
η ειπεμεναι δμωησιν Οδυσσηος θειοιο
εργων παυσασθαι, σφισι δ' αυτοις δαιτα πενεσθαι;
μη μνηστευσαντες μηδ' αλλοθ' ομιλησαντες
υστατα και πυματα νυν ενθαδε δειπνησειαν:
οι θαμ' αγειρομενοι βιοτον κατακειρετε πολλον,
κτησιν Τηλεμαχοιο δαιφρονος: ουδε τι πατρων
υμετερων το προσθεν ακουετε, παιδες εοντες,
οιος Οδυσσευς εσκε μεθ' υμετεροισι τοκευσιν,
ουτε τινα ρεξας εξαισιον ουτε τι ειπων
εν δημω, η τ' εστι δικη θειων βασιληων:
αλλον κ' εχθαιρησι βροτων, αλλον κε φιλοιη.
κεινος δ' ου ποτε παμπαν ατασθαλον ανδρα εωργει.
αλλ' ο μεν υμετερος θυμος και αεικεα εργα
φαινεται,  ουδε τις εστι χαρις μετοπισθ' ευεργεων.”
την δ' αυτε προσεειπε Μεδων πεπνυμενα ειδως:
“αι γαρ δη, βασιλεια, τοδε πλειστον κακον ειη.
αλλα πολυ μειζον τε και αργαλεωτερον αλλο
μνηστηρες φραζονται, ο μη τελεσειε Κρονιων:
Τηλεμαχον μεμαασι κατακταμεν οξει χαλκω
οικαδε νισομενον: ο δ' εβη μετα πατρος ακουην
ες Πυλον ηγαθεην ηδ' ες Λακεδαιμονα διαν.”
ως φατο, της δ' αυτου λυτο γουνατα και φιλον ητορ,
δην δε μιν αμφασιη επεων λαβε: τω δε οι οσσε
δακρυοφι πλησθεν,  θαλερη δε οι εσχετο φωνη.
οψε δε δη μιν επεσσιν αμειβομενη προσεειπε:
“κηρυξ, τιπτε δε μοι παις οιχεται; ουδε τι μιν χρεω
νηων ωκυπορων επιβαινεμεν, αι θ' αλος ιπποι
ανδρασι γιγνονται, περοωσι δε πουλυν εφ' υγρην.
η ινα μηδ' ονομ' αυτου εν ανθρωποισι λιπηται;”
την δ' ημειβετ' επειτα Μεδων πεπνυμενα ειδως:
“ουκ οιδ' η τις μιν θεος ωρορεν, ηε και αυτου
θυμος εφωρμηθη ιμεν ες Πυλον, οφρα πυθηται
πατρος εου η νοστον η ον τινα ποτμον επεσπεν.”
ως αρα φωνησας απεβη κατα δωμ' Οδυσηος.
την δ' αχος αμφεχυθη θυμοφθορον, ουδ' αρ' ετ' ετλη
διφρω εφεζεσθαι πολλων κατα οικον εοντων,
αλλ' αρ' επ' ουδου ιζε πολυκμητου θαλαμοιο
οικτρ' ολοφυρομενη: περι δε δμωαι μινυριζον
πασαι,  οσαι κατα δωματ' εσαν νεαι ηδε παλαιαι.
της δ' αδινον γοοωσα μετηυδα Πηνελοπεια:
“κλυτε, φιλαι: περι γαρ μοι Ολυμπιος αλγε' εδωκεν
εκ πασεων, οσσαι μοι ομου τραφεν ηδ' εγενοντο:
η πριν μεν ποσιν εσθλον απωλεσα θυμολεοντα,
παντοιης αρετησι κεκασμενον εν Δαναοισιν,
εσθλον, του κλεος ευρυ καθ' Ελλαδα και μεσον Αργος.
νυν αυ παιδ' αγαπητον ανηρειψαντο θυελλαι
ακλεα εκ μεγαρων, ουδ' ορμηθεντος ακουσα.
σχετλιαι, ουδ' υμεις περ ενι φρεσι θεσθε εκαστη
εκ λεχεων μ' ανεγειραι,  επισταμεναι σαφα θυμω,
οπποτ' εκεινος εβη κοιλην επι νηα μελαιναν.
ει γαρ εγω πυθομην ταυτην οδον ορμαινοντα,
τω κε μαλ' η κεν εμεινε και εσσυμενος περ οδοιο,
η κε με τεθνηκυιαν ενι μεγαροισιν ελειπεν.
αλλα τις οτρηρως Δολιον καλεσειε γεροντα,
δμω' εμον, ον μοι δωκε πατηρ ετι δευρο κιουση,
και μοι κηπον εχει πολυδενδρεον, οφρα ταχιστα
Λαερτη ταδε παντα παρεζομενος καταλεξη,
ει δη που τινα κεινος ενι φρεσι μητιν υφηνας
εξελθων λαοισιν οδυρεται,  οι μεμαασιν
ον και Οδυσσηος φθισαι γονον αντιθεοιο.”
την δ' αυτε προσεειπε φιλη τροφος Ευρυκλεια:
“νυμφα φιλη, συ μεν αρ με κατακτανε νηλει χαλκω
η εα εν μεγαρω: μυθον δε τοι ουκ επικευσω.
ηδε' εγω ταδε παντα,  πορον δε οι οσς' εκελευε,
σιτον και μεθυ ηδυ: εμευ δ' ελετο μεγαν ορκον
μη πριν σοι ερεειν, πριν δωδεκατην γε γενεσθαι
η ς' αυτην ποθεσαι και αφορμηθεντος ακουσαι,
ως αν μη κλαιουσα κατα χροα καλον ιαπτης.
αλλ' υδρηναμενη,  καθαρα χροι ειμαθ' ελουσα,
εις υπερω' αναβασα συν αμφιπολοισι γυναιξιν
ευχε' Αθηναιη κουρη Διος αιγιοχοιο:
η γαρ κεν μιν επειτα και εκ θανατοιο σαωσαι.
μηδε γεροντα κακου κεκακωμενον: ου γαρ οιω
παγχυ θεοις μακαρεσσι γονην Αρκεισιαδαο
εχθεσθ', αλλ' ετι που τις επεσσεται ος κεν εχησι
δωματα θ' υψερεφεα και αποπροθι πιονας αγρους.”
ως φατο, της δ' ευνησε γοον, σχεθε δ' οσσε γοοιο.
η δ' υδρηναμενη, καθαρα χροι ειμαθ' ελουσα
εις υπερω' ανεβαινε συν αμφιπολοισι γυναιξιν,
εν δ' εθετ' ουλοχυτας κανεω, ηρατο δ' Αθηνη:
“κλυθι μευ, αιγιοχοιο Διος τεκος, Ατρυτωνη,
ει ποτε τοι πολυμητις ενι μεγαροισιν Οδυσσευς
η βοος η οιος κατα πιονα μηρι' εκηε,
των νυν μοι μνησαι,  και μοι φιλον υια σαωσον,
μνηστηρας δ' απαλαλκε κακως υπερηνορεοντας.”
ως ειπους' ολολυξε, θεα δε οι εκλυεν αρης.
μνηστηρες δ' ομαδησαν ανα μεγαρα σκιοεντα:
ωδε δε τις ειπεσκε νεων υπερηνορεοντων:
“η μαλα δη γαμον αμμι πολυμνηστη βασιλεια
αρτυει, ουδε τι οιδεν ο οι φονος υιι τετυκται.”
“ως αρα τις ειπεσκε, τα δ' ουκ ισαν ως ετετυκτο.
τοισιν δ' Αντινοος αγορησατο και μετεειπε:
“δαιμονιοι, μυθους μεν υπερφιαλους αλεασθε
παντας ομως,  μη που τις απαγγειλησι και εισω.
αλλ' αγε σιγη τοιον ανασταντες τελεωμεν
μυθον, ο δη και πασιν ενι φρεσιν ηραρεν ημιν.”
ως ειπων εκρινατ' εεικοσι φωτας αριστους,
βαν δ' ιεναι επι νηα θοην και θινα θαλασσης.
νηα μεν ουν παμπρωτον αλος βενθοσδε ερυσσαν,
εν δ' ιστον τ' ετιθεντο και ιστια νηι μελαινη,
ηρτυναντο δ' ερετμα τροποις εν δερματινοισιν,
παντα κατα μοιραν, ανα θ' ιστια λευκα πετασσαν:
τευχεα δε σφ' ηνεικαν υπερθυμοι θεραποντες.
υψου δ' εν νοτιω την γ' ωρμισαν,  εκ δ' εβαν αυτοι:
ενθα δε δορπον ελοντο, μενον δ' επι εσπερον ελθειν.
η δ' υπερωιω αυθι περιφρων Πηνελοπεια
κειτ' αρ' ασιτος, απαστος εδητυος ηδε ποτητος,
ορμαινους' η οι θανατον φυγοι υιος αμυμων,
η ο γ' υπο μνηστηρσιν υπερφιαλοισι δαμειη.
οσσα δε μερμηριξε λεων ανδρων εν ομιλω
δεισας, οπποτε μιν δολιον περι κυκλον αγωσι,
τοσσα μιν ορμαινουσαν επηλυθε νηδυμος υπνος:
ευδε δ' ανακλινθεισα, λυθεν δε οι αψεα παντα.
ενθ' αυτ' αλλ' ενοησε θεα,  γλαυκωπις Αθηνη:
ειδωλον ποιησε, δεμας δ' ηικτο γυναικι,
Ιφθιμη, κουρη μεγαλητορος Ικαριοιο,
την Ευμηλος οπυιε Φερης ενι οικια ναιων.
πεμπε δε μιν προς δωματ' Οδυσσηος θειοιο,
ηος Πηνελοπειαν οδυρομενην γοοωσαν
παυσειε κλαυθμοιο γοοιο τε δακρυοεντος.
ες θαλαμον δ' εισηλθε παρα κληιδος ιμαντα,
στη δ' αρ υπερ κεφαλης, και μιν προς μυθον εειπεν:
“ευδεις, Πηνελοπεια, φιλον τετιημενη ητορ;
ου μεν ς' ουδε εωσι θεοι ρεια ζωοντες
κλαιειν ουδ' ακαχησθαι, επει ρ' ετι νοστιμος εστι
σος παις: ου μεν γαρ τι θεοις αλιτημενος εστι.”
την δ' ημειβετ' επειτα περιφρων Πηνελοπεια,
ηδυ μαλα κνωσσους' εν ονειρειησι πυλησιν:
“τιπτε,  κασιγνητη, δευρ' ηλυθες; ου τι παρος γε
πωλε', επει μαλα πολλον αποπροθι δωματα ναιεις:
και με κελεαι παυσασθαι οιζυος ηδ' οδυναων
πολλεων, αι μ' ερεθουσι κατα φρενα και κατα θυμον,
η πριν μεν ποσιν εσθλον απωλεσα θυμολεοντα,
παντοιης αρετησι κεκασμενον εν Δαναοισιν,
εσθλον, του κλεος ευρυ καθ' Ελλαδα και μεσον Αργος:
νυν αυ παις αγαπητος εβη κοιλης επι νηος,
νηπιος, ουτε πονων ευ ειδως ουτ' αγοραων.
του δη εγω και μαλλον οδυρομαι η περ εκεινου:
του δ' αμφιτρομεω και δειδια, μη τι παθησιν,
η ο γε των ενι δημω, ιν' οιχεται, η ενι ποντω:
δυσμενεες γαρ πολλοι επ' αυτω μηχανοωνται,
ιεμενοι κτειναι πριν πατριδα γαιαν ικεσθαι.”
την δ' απαμειβομενον προσεφη ειδωλον αμαυρον:
“θαρσει,  μηδε τι παγχυ μετα φρεσι δειδιθι λιην:
τοιη γαρ οι πομπος αμ' ερχεται, ην τε και αλλοι
ανερες ηρησαντο παρεσταμεναι, δυναται γαρ,
Παλλας Αθηναιη: σε δ' οδυρομενην ελεαιρει:
η νυν με προεηκε τειν ταδε μυθησασθαι.”
την δ' αυτε προσεειπε περιφρων Πηνελοπεια:
“ει μεν δη θεος εσσι θεοιο τε εκλυες αυδης,
ει δ' αγε μοι και κεινον οιζυρον καταλεξον,
η που ετι ζωει και ορα φαος ηελιοιο,
η ηδη τεθνηκε και ειν Αιδαο δομοισι.”
την δ' απαμειβομενον προσεφη ειδωλον αμαυρον:
“ου μεν τοι κεινον γε διηνεκεως αγορευσω,
ζωει ο γ' η τεθνηκε: κακον δ' ανεμωλια βαζειν.”
ως ειπον σταθμοιο παρα κληιδα λιασθη
ες πνοιας ανεμων. η δ' εξ υπνου ανορουσε
κουρη Ικαριοιο: φιλον δε οι ητορ ιανθη,
ως οι εναργες ονειρον επεσσυτο νυκτος αμολγω.
μνηστηρες δ' αναβαντες επεπλεον υγρα κελευθα
Τηλεμαχω φονον αιπυν ενι φρεσιν ορμαινοντες.
εστι δε τις νησος μεσση αλι πετρηεσσα,
μεσσηγυς Ιθακης τε Σαμοιο τε παιπαλοεσσης,
Αστερις, ου μεγαλη: λιμενες δ' ενι ναυλοχοι αυτη
αμφιδυμοι: τη τον γε μενον λοχοωντες Αχαιοι.

======== Book 5 ========

Ηως δ' εκ λεχεων παρ' αγαυου Τιθωνοιο
ωρνυθ', ιν' αθανατοισι φοως φεροι ηδε βροτοισιν:
οι δε θεοι θωκονδε καθιζανον, εν δ' αρα τοισι
Ζευς υψιβρεμετης, ου τε κρατος εστι μεγιστον.
τοισι δ' Αθηναιη λεγε κηδεα πολλ' Οδυσηος
μνησαμενη: μελε γαρ οι εων εν δωμασι νυμφης:
“Ζευ πατερ ηδ' αλλοι μακαρες θεοι αιεν εοντες,
μη τις ετι προφρων αγανος και ηπιος εστω
σκηπτουχος βασιλευς, μηδε φρεσιν αισιμα ειδως,
αλλ' αιει χαλεπος τ' ειη και αισυλα ρεζοι:
ως ου τις μεμνηται Οδυσσηος θειοιο
λαων οισιν ανασσε, πατηρ δ' ως ηπιος ηεν.
αλλ' ο μεν εν νησω κειται κρατερ' αλγεα πασχων
νυμφης εν μεγαροισι Καλυψους, η μιν αναγκη
ισχει: ο δ' ου δυναται ην πατριδα γαιαν ικεσθαι:
ου γαρ οι παρα νηες επηρετμοι και εταιροι,
οι κεν μιν πεμποιεν επ' ευρεα νωτα θαλασσης.
νυν αυ παιδ' αγαπητον αποκτειναι μεμαασιν
οικαδε νισομενον: ο δ' εβη μετα πατρος ακουην
ες Πυλον ηγαθεην ηδ' ες Λακεδαιμονα διαν.”
την δ' απαμειβομενος προσεφη νεφεληγερετα Ζευς:
“τεκνον εμον, ποιον σε επος φυγεν ερκος οδοντων.
ου γαρ δη τουτον μεν εβουλευσας νοον αυτη,
ως η τοι κεινους Οδυσευς αποτισεται ελθων;
Τηλεμαχον δε συ πεμψον επισταμενως,  δυνασαι γαρ,
ως κε μαλ' ασκηθης ην πατριδα γαιαν ικηται,
μνηστηρες δ' εν νηι: παλιμπετες απονεωνται.”
η ρα και Ερμειαν, υιον φιλον, αντιον ηυδα:
“Ερμεια, συ γαρ αυτε τα τ' αλλα περ αγγελος εσσι,
νυμφη ευπλοκαμω ειπειν νημερτεα βουλην,
νοστον Οδυσσηος ταλασιφρονος, ως κε νεηται
ουτε θεων πομπη ουτε θνητων ανθρωπων:
αλλ' ο γ' επι σχεδιης πολυδεσμου πηματα πασχων
ηματι κ' εικοστω Σχεριην εριβωλον ικοιτο,
Φαιηκων ες γαιαν,  οι αγχιθεοι γεγαασιν,
οι κεν μιν περι κηρι θεον ως τιμησουσιν,
πεμψουσιν δ' εν νηι φιλην ες πατριδα γαιαν,
χαλκον τε χρυσον τε αλις εσθητα τε δοντες,
πολλ', ος' αν ουδε ποτε Τροιης εξηρατ' Οδυσσευς,
ει περ απημων ηλθε,  λαχων απο ληιδος αισαν.
ως γαρ οι μοιρ' εστι φιλους τ' ιδεειν και ικεσθαι
οικον ες υψοροφον και εην ες πατριδα γαιαν.”
ως εφατ', ουδ' απιθησε διακτορος αργειφοντης.
αυτικ' επειθ' υπο ποσσιν εδησατο καλα πεδιλα,
αμβροσια χρυσεια,  τα μιν φερον ημεν εφ' υγρην
ηδ' επ' απειρονα γαιαν αμα πνοιης ανεμοιο.
ειλετο δε ραβδον, τη τ' ανδρων ομματα θελγει,
ων εθελει, τους δ' αυτε και υπνωοντας εγειρει.
την μετα χερσιν εχων πετετο κρατυς αργειφοντης.
Πιεριην δ' επιβας εξ αιθερος εμπεσε ποντω:
σευατ' επειτ' επι κυμα λαρω ορνιθι εοικως,
ος τε κατα δεινους κολπους αλος ατρυγετοιο
ιχθυς αγρωσσων πυκινα πτερα δευεται αλμη:
τω ικελος πολεεσσιν οχησατο κυμασιν Ερμης.
αλλ' οτε δη την νησον αφικετο τηλοθ' εουσαν,
ενθ' εκ ποντου βας ιοειδεος ηπειρονδε
ηιεν, οφρα μεγα σπεος ικετο, τω ενι νυμφη
ναιεν ευπλοκαμος: την δ' ενδοθι τετμεν εουσαν.
πυρ μεν επ' εσχαροφιν μεγα καιετο, τηλοσε δ' οδμη
κεδρου τ' ευκεατοιο θυου τ' ανα νησον οδωδει
δαιομενων: η δ' ενδον αοιδιαους' οπι καλη
ιστον εποιχομενη χρυσειη κερκιδ' υφαινεν.
υλη δε σπεος αμφι πεφυκει τηλεθοωσα,
κληθρη τ' αιγειρος τε και ευωδης κυπαρισσος.
ενθα δε τ' ορνιθες τανυσιπτεροι ευναζοντο,
σκωπες τ' ιρηκες τε τανυγλωσσοι τε κορωναι
ειναλιαι, τησιν τε θαλασσια εργα μεμηλεν.
η δ' αυτου τετανυστο περι σπειους γλαφυροιο
ημερις ηβωωσα, τεθηλει δε σταφυλησι.
κρηναι δ' εξειης πισυρες ρεον υδατι λευκω,
πλησιαι αλληλων τετραμμεναι αλλυδις αλλη.
αμφι δε λειμωνες μαλακοι ιου ηδε σελινου
θηλεον. ενθα κ' επειτα και αθανατος περ επελθων
θηησαιτο ιδων και τερφθειη φρεσιν ησιν.
ενθα στας θηειτο διακτορος αργειφοντης.
αυταρ επει δη παντα εω θηησατο θυμω,
αυτικ' αρ' εις ευρυ σπεος ηλυθεν. ουδε μιν αντην
ηγνοιησεν ιδουσα Καλυψω, δια θεαων:
ου γαρ τ' αγνωτες θεοι αλληλοισι πελονται
αθανατοι,  ουδ' ει τις αποπροθι δωματα ναιει.
ουδ' αρ' Οδυσσηα μεγαλητορα ενδον ετετμεν,
αλλ' ο γ' επ' ακτης κλαιε καθημενος, ενθα παρος περ,
δακρυσι και στοναχησι και αλγεσι θυμον ερεχθων.
ποντον επ' ατρυγετον δερκεσκετο δακρυα λειβων.
Ερμειαν δ' ερεεινε Καλυψω,  δια θεαων,
εν θρονω ιδρυσασα φαεινω σιγαλοεντι:
“τιπτε μοι, Ερμεια χρυσορραπι, ειληλουθας
αιδοιος τε φιλος τε; παρος γε μεν ου τι θαμιζεις.
αυδα ο τι φρονεεις: τελεσαι δε με θυμος ανωγεν,
ει δυναμαι τελεσαι γε και ει τετελεσμενον εστιν.
αλλ' επεο προτερω, ινα τοι παρ ξεινια θειω.”
ως αρα φωνησασα θεα παρεθηκε τραπεζαν
αμβροσιης πλησασα, κερασσε δε νεκταρ ερυθρον.
αυταρ ο πινε και ησθε διακτορος αργειφοντης.
αυταρ επει δειπνησε και ηραρε θυμον εδωδη,
και τοτε δη μιν επεσσιν αμειβομενος προσεειπεν:
“ειρωτας μ' ελθοντα θεα θεον: αυταρ εγω τοι
νημερτεως τον μυθον ενισπησω: κελεαι γαρ.
Ζευς εμε γ' ηνωγει δευρ' ελθεμεν ουκ εθελοντα:
τις δ' αν εκων τοσσονδε διαδραμοι αλμυρον υδωρ
ασπετον; ουδε τις αγχι βροτων πολις, οι τε θεοισιν
ιερα τε ρεζουσι και εξαιτους εκατομβας.
αλλα μαλ' ου πως εστι Διος νοον αιγιοχοιο
ουτε παρεξελθειν αλλον θεον ουθ' αλιωσαι.
φησι τοι ανδρα παρειναι οιζυρωτατον αλλων,
των ανδρων, οι αστυ περι Πριαμοιο μαχοντο
ειναετες, δεκατω δε πολιν περσαντες εβησαν
οικαδ': αταρ εν νοστω Αθηναιην αλιτοντο,
η σφιν επωρς' ανεμον τε κακον και κυματα μακρα.
ενθ' αλλοι μεν παντες απεφθιθεν εσθλοι εταιροι,
τον δ' αρα δευρ' ανεμος τε φερων και κυμα πελασσε.
τον νυν ς' ηνωγειν αποπεμπεμεν οττι ταχιστα:
ου γαρ οι τηδ' αισα φιλων απονοσφιν ολεσθαι,
αλλ' ετι οι μοιρ' εστι φιλους τ' ιδεειν και ικεσθαι
οικον ες υψοροφον και εην ες πατριδα γαιαν.”
ως φατο, ριγησεν δε Καλυψω, δια θεαων,
και μιν φωνησας' επεα πτεροεντα προσηυδα:
“σχετλιοι εστε, θεοι, ζηλημονες εξοχον αλλων,
οι τε θεαις αγαασθε παρ' ανδρασιν ευναζεσθαι
αμφαδιην,  ην τις τε φιλον ποιησετ' ακοιτην.
ως μεν οτ' Ωριων' ελετο ροδοδακτυλος Ηως,
τοφρα οι ηγαασθε θεοι ρεια ζωοντες,
ηος εν Ορτυγιη χρυσοθρονος Αρτεμις αγνη
οις αγανοις βελεεσσιν εποιχομενη κατεπεφνεν.
ως δ' οποτ' Ιασιωνι ευπλοκαμος Δημητηρ,
ω θυμω ειξασα, μιγη φιλοτητι και ευνη
νειω ενι τριπολω: ουδε δην ηεν απυστος
Ζευς, ος μιν κατεπεφνε βαλων αργητι κεραυνω.
ως δ' αυ νυν μοι αγασθε, θεοι, βροτον ανδρα παρειναι.
τον μεν εγων εσαωσα περι τροπιος βεβαωτα
οιον, επει οι νηα θοην αργητι κεραυνω
Ζευς ελσας εκεασσε μεσω ενι οινοπι ποντω.
ενθ' αλλοι μεν παντες απεφθιθεν εσθλοι εταιροι,
τον δ' αρα δευρ' ανεμος τε φερων και κυμα πελασσε.
τον μεν εγω φιλεον τε και ετρεφον,  ηδε εφασκον
θησειν αθανατον και αγηραον ηματα παντα.
αλλ' επει ου πως εστι Διος νοον αιγιοχοιο
ουτε παρεξελθειν αλλον θεον ουθ' αλιωσαι,
ερρετω, ει μιν κεινος εποτρυνει και ανωγει,
ποντον επ' ατρυγετον: πεμψω δε μιν ου πη εγω γε:
ου γαρ μοι παρα νηες επηρετμοι και εταιροι,
οι κεν μιν πεμποιεν επ' ευρεα νωτα θαλασσης.
αυταρ οι προφρων υποθησομαι, ουδ' επικευσω,
ως κε μαλ' ασκηθης ην πατριδα γαιαν ικηται.”
την δ' αυτε προσεειπε διακτορος αργειφοντης:
“ουτω νυν αποπεμπε, Διος δ' εποπιζεο μηνιν,
μη πως τοι μετοπισθε κοτεσσαμενος χαλεπηνη.”
ως αρα φωνησας απεβη κρατυς αργειφοντης:
η δ' επ' Οδυσσηα μεγαλητορα ποτνια νυμφη
ηι',  επει δη Ζηνος επεκλυεν αγγελιαων.
τον δ' αρ' επ' ακτης ευρε καθημενον: ουδε ποτ' οσσε
δακρυοφιν τερσοντο, κατειβετο δε γλυκυς αιων
νοστον οδυρομενω, επει ουκετι ηνδανε νυμφη.
αλλ' η τοι νυκτας μεν ιαυεσκεν και αναγκη
εν σπεσσι γλαφυροισι παρ' ουκ εθελων εθελουση:
ηματα δ' αμ πετρησι και ηιονεσσι καθιζων
δακρυσι και στοναχησι και αλγεσι θυμον ερεχθων
ποντον επ' ατρυγετον δερκεσκετο δακρυα λειβων.
αγχου δ' ισταμενη προσεφωνεε δια θεαων:
“καμμορε,  μη μοι ετ' ενθαδ' οδυρεο, μηδε τοι αιων
φθινετω: ηδη γαρ σε μαλα προφρασς' αποπεμψω.
αλλ' αγε δουρατα μακρα ταμων αρμοζεο χαλκω
ευρειαν σχεδιην: αταρ ικρια πηξαι επ' αυτης
υψου, ως σε φερησιν επ' ηεροειδεα ποντον.
αυταρ εγω σιτον και υδωρ και οινον ερυθρον
ενθησω μενοεικε', α κεν τοι λιμον ερυκοι,
ειματα τ' αμφιεσω: πεμψω δε τοι ουρον οπισθεν,
ως κε μαλ' ασκηθης σην πατριδα γαιαν ικηαι,
αι κε θεοι γ' εθελωσι, τοι ουρανον ευρυν εχουσιν,
οι μευ φερτεροι εισι νοησαι τε κρηναι τε.”
ως φατο, ριγησεν δε πολυτλας διος Οδυσσευς,
και μιν φωνησας επεα πτεροεντα προσηυδα:
“αλλο τι δη συ, θεα, τοδε μηδεαι, ουδε τι πομπην,
η με κελεαι σχεδιη περααν μεγα λαιτμα θαλασσης,
δεινον τ' αργαλεον τε: το δ' ουδ' επι νηες εισαι
ωκυποροι περοωσιν, αγαλλομεναι Διος ουρω.
ουδ' αν εγων αεκητι σεθεν σχεδιης επιβαιην,
ει μη μοι τλαιης γε, θεα, μεγαν ορκον ομοσσαι
μη τι μοι αυτω πημα κακον βουλευσεμεν αλλο.”
ως φατο,  μειδησεν δε Καλυψω δια θεαων,
χειρι τε μιν κατερεξεν επος τ' εφατ' εκ τ' ονομαζεν:
“η δη αλιτρος γ' εσσι και ουκ αποφωλια ειδως,
οιον δη τον μυθον επεφρασθης αγορευσαι.
ιστω νυν τοδε γαια και ουρανος ευρυς υπερθε
και το κατειβομενον Στυγος υδωρ,  ος τε μεγιστος
ορκος δεινοτατος τε πελει μακαρεσσι θεοισι,
μη τι τοι αυτω πημα κακον βουλευσεμεν αλλο.
αλλα τα μεν νοεω και φρασσομαι, ασς' αν εμοι περ
αυτη μηδοιμην, οτε με χρειω τοσον ικοι:
και γαρ εμοι νοος εστιν εναισιμος,  ουδε μοι αυτη
θυμος ενι στηθεσσι σιδηρεος, αλλ' ελεημων.”
ως αρα φωνησας' ηγησατο δια θεαων
καρπαλιμως: ο δ' επειτα μετ' ιχνια βαινε θεοιο.
ιξον δε σπειος γλαφυρον θεος ηδε και ανηρ,
και ρ' ο μεν ενθα καθεζετ' επι θρονου ενθεν ανεστη
Ερμειας, νυμφη δ' ετιθει παρα πασαν εδωδην,
εσθειν και πινειν, οια βροτοι ανδρες εδουσιν:
αυτη δ' αντιον ιζεν Οδυσσηος θειοιο,
τη δε παρ' αμβροσιην δμωαι και νεκταρ εθηκαν.
οι δ' επ' ονειαθ' ετοιμα προκειμενα χειρας ιαλλον.
αυταρ επει ταρπησαν εδητυος ηδε ποτητος,
τοις αρα μυθων ηρχε Καλυψω, δια θεαων:
“διογενες Λαερτιαδη, πολυμηχαν' Οδυσσευ,
ουτω δη οικονδε φιλην ες πατριδα γαιαν
αυτικα νυν εθελεις ιεναι;  συ δε χαιρε και εμπης.
ει γε μεν ειδειης σησι φρεσιν οσσα τοι αισα
κηδε' αναπλησαι, πριν πατριδα γαιαν ικεσθαι,
ενθαδε κ' αυθι μενων συν εμοι τοδε δωμα φυλασσοις
αθανατος τ' ειης, ιμειρομενος περ ιδεσθαι
σην αλοχον,  της τ' αιεν εελδεαι ηματα παντα.
ου μεν θην κεινης γε χερειων ευχομαι ειναι,
ου δεμας ουδε φυην, επει ου πως ουδε εοικεν
θνητας αθανατησι δεμας και ειδος εριζειν.”
την δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“ποτνα θεα,  μη μοι τοδε χωεο: οιδα και αυτος
παντα μαλ', ουνεκα σειο περιφρων Πηνελοπεια
ειδος ακιδνοτερη μεγεθος τ' εισαντα ιδεσθαι:
η μεν γαρ βροτος εστι, συ δ' αθανατος και αγηρως.
αλλα και ως εθελω και εελδομαι ηματα παντα
οικαδε τ' ελθεμεναι και νοστιμον ημαρ ιδεσθαι.
ει δ' αυ τις ραιησι θεων ενι οινοπι ποντω,
τλησομαι εν στηθεσσιν εχων ταλαπενθεα θυμον:
ηδη γαρ μαλα πολλα παθον και πολλα μογησα
κυμασι και πολεμω: μετα και τοδε τοισι γενεσθω.”
ως εφατ', ηελιος δ' αρ' εδυ και επι κνεφας ηλθεν:
ελθοντες δ' αρα τω γε μυχω σπειους γλαφυροιο
τερπεσθην φιλοτητι, παρ' αλληλοισι μενοντες.
ημος δ' ηριγενεια φανη ροδοδακτυλος Ηως,
αυτιχ' ο μεν χλαιναν τε χιτωνα τε εννυτ' Οδυσσευς,
αυτη δ' αργυφεον φαρος μεγα εννυτο νυμφη,
λεπτον και χαριεν, περι δε ζωνην βαλετ' ιξυι
καλην χρυσειην, κεφαλη δ' εφυπερθε καλυπτρην.
και τοτ' Οδυσσηι μεγαλητορι μηδετο πομπην:
δωκεν οι πελεκυν μεγαν, αρμενον εν παλαμησι,
χαλκεον,  αμφοτερωθεν ακαχμενον: αυταρ εν αυτω
στειλειον περικαλλες ελαινον, ευ εναρηρος:
δωκε δ' επειτα σκεπαρνον ευξοον: ηρχε δ' οδοιο
νησου επ' εσχατιης, οθι δενδρεα μακρα πεφυκει,
κληθρη τ' αιγειρος τ', ελατη τ' ην ουρανομηκης,
αυα παλαι,  περικηλα, τα οι πλωοιεν ελαφρως.
αυταρ επει δη δειξ', οθι δενδρεα μακρα πεφυκει,
η μεν εβη προς δωμα Καλυψω, δια θεαων,
αυταρ ο ταμνετο δουρα: θοως δε οι ηνυτο εργον.
εικοσι δ' εκβαλε παντα, πελεκκησεν δ' αρα χαλκω,
ξεσσε δ' επισταμενως και επι σταθμην ιθυνεν.
τοφρα δ' ενεικε τερετρα Καλυψω, δια θεαων:
τετρηνεν δ' αρα παντα και ηρμοσεν αλληλοισιν,
γομφοισιν δ' αρα την γε και αρμονιησιν αρασσεν.
οσσον τις τ' εδαφος νηος τορνωσεται ανηρ
φορτιδος ευρειης,  ευ ειδως τεκτοσυναων,
τοσσον επ' ευρειαν σχεδιην ποιησατ' Οδυσσευς.
ικρια δε στησας, αραρων θαμεσι σταμινεσσι,
ποιει: αταρ μακρησιν επηγκενιδεσσι τελευτα.
εν δ' ιστον ποιει και επικριον αρμενον αυτω:
προς δ' αρα πηδαλιον ποιησατο,  οφρ' ιθυνοι.
φραξε δε μιν ριπεσσι διαμπερες οισυινησι
κυματος ειλαρ εμεν: πολλην δ' επεχευατο υλην.
τοφρα δε φαρε' ενεικε Καλυψω, δια θεαων,
ιστια ποιησασθαι: ο δ' ευ τεχνησατο και τα.
εν δ' υπερας τε καλους τε ποδας τ' ενεδησεν εν αυτη,
μοχλοισιν δ' αρα την γε κατειρυσεν εις αλα διαν.
τετρατον ημαρ εην, και τω τετελεστο απαντα:
τω δ' αρα πεμπτω πεμπ' απο νησου δια Καλυψω,
ειματα τ' αμφιεσασα θυωδεα και λουσασα.
εν δε οι ασκον εθηκε θεα μελανος οινοιο
τον ετερον, ετερον δ' υδατος μεγαν, εν δε και ηα
κωρυκω: εν δε οι οψα τιθει μενοεικεα πολλα:
ουρον δε προεηκεν απημονα τε λιαρον τε.
γηθοσυνος δ' ουρω πετας' ιστια διος Οδυσσευς.
αυταρ ο πηδαλιω ιθυνετο τεχνηεντως
ημενος, ουδε οι υπνος επι βλεφαροισιν επιπτεν
Πληιαδας τ' εσορωντι και οψε δυοντα Βοωτην
Αρκτον θ', ην και αμαξαν επικλησιν καλεουσιν,
η τ' αυτου στρεφεται και τ' Ωριωνα δοκευει,
οιη δ' αμμορος εστι λοετρων Ωκεανοιο:
την γαρ δη μιν ανωγε Καλυψω, δια θεαων,
ποντοπορευεμεναι επ' αριστερα χειρος εχοντα.
επτα δε και δεκα μεν πλεεν ηματα ποντοπορευων,
οκτωκαιδεκατη δ' εφανη ορεα σκιοεντα
γαιης Φαιηκων,  οθι τ' αγχιστον πελεν αυτω:
εισατο δ' ως οτε ρινον εν ηεροειδει ποντω.
τον δ' εξ Αιθιοπων ανιων κρειων ενοσιχθων
τηλοθεν εκ Σολυμων ορεων ιδεν: εισατο γαρ οι
ποντον επιπλωων. ο δ' εχωσατο κηροθι μαλλον,
κινησας δε καρη προτι ον μυθησατο θυμον:
“ω ποποι, η μαλα δη μετεβουλευσαν θεοι αλλως
αμφ' Οδυσηι εμειο μετ' Αιθιοπεσσιν εοντος,
και δη Φαιηκων γαιης σχεδον, ενθα οι αισα
εκφυγεειν μεγα πειραρ οιζυος, η μιν ικανει.
αλλ' ετι μεν μιν φημι αδην ελααν κακοτητος.”
ως ειπων συναγεν νεφελας, εταραξε δε ποντον
χερσι τριαιναν ελων: πασας δ' οροθυνεν αελλας
παντοιων ανεμων, συν δε νεφεεσσι καλυψε
γαιαν ομου και ποντον: ορωρει δ' ουρανοθεν νυξ.
συν δ' Ευρος τε Νοτος τ' επεσον Ζεφυρος τε δυσαης
και Βορεης αιθρηγενετης, μεγα κυμα κυλινδων.
και τοτ' Οδυσσηος λυτο γουνατα και φιλον ητορ,
οχθησας δ' αρα ειπε προς ον μεγαλητορα θυμον:
“ω μοι εγω δειλος, τι νυ μοι μηκιστα γενηται;
δειδω μη δη παντα θεα νημερτεα ειπεν,
η μ' εφατ' εν ποντω, πριν πατριδα γαιαν ικεσθαι,
αλγε' αναπλησειν: τα δε δη νυν παντα τελειται.
οιοισιν νεφεεσσι περιστεφει ουρανον ευρυν
Ζευς, εταραξε δε ποντον, επισπερχουσι δ' αελλαι
παντοιων ανεμων.  νυν μοι σως αιπυς ολεθρος.
τρις μακαρες Δαναοι και τετρακις, οι τοτ' ολοντο
Τροιη εν ευρειη χαριν Ατρειδησι φεροντες.
ως δη εγω γ' οφελον θανεειν και ποτμον επισπειν
ηματι τω οτε μοι πλειστοι χαλκηρεα δουρα
Τρωες επερριψαν περι Πηλειωνι θανοντι.
τω κ' ελαχον κτερεων, και μευ κλεος ηγον Αχαιοι:
νυν δε λευγαλεω θανατω ειμαρτο αλωναι.”
ως αρα μιν ειποντ' ελασεν μεγα κυμα κατ' ακρης
δεινον επεσσυμενον, περι δε σχεδιην ελελιξε.
τηλε δ' απο σχεδιης αυτος πεσε,  πηδαλιον δε
εκ χειρων προεηκε: μεσον δε οι ιστον εαξεν
δεινη μισγομενων ανεμων ελθουσα θυελλα,
τηλου δε σπειρον και επικριον εμπεσε ποντω.
τον δ' αρ' υποβρυχα θηκε πολυν χρονον, ουδ' εδυνασθη
αιψα μαλ' ανσχεθεειν μεγαλου υπο κυματος ορμης:
ειματα γαρ ρ' εβαρυνε, τα οι πορε δια Καλυψω.
οψε δε δη ρ' ανεδυ, στοματος δ' εξεπτυσεν αλμην
πικρην, η οι πολλη απο κρατος κελαρυζεν.
αλλ' ουδ' ως σχεδιης επεληθετο, τειρομενος περ,
αλλα μεθορμηθεις ενι κυμασιν ελλαβετ' αυτης,
εν μεσση δε καθιζε τελος θανατου αλεεινων.
την δ' εφορει μεγα κυμα κατα ροον ενθα και ενθα.
ως δ' οτ' οπωρινος Βορεης φορεησιν ακανθας
αμ πεδιον, πυκιναι δε προς αλληλησιν εχονται,
ως την αμ πελαγος ανεμοι φερον ενθα και ενθα:
αλλοτε μεν τε Νοτος Βορεη προβαλεσκε φερεσθαι,
αλλοτε δ' αυτ' Ευρος Ζεφυρω ειξασκε διωκειν.
τον δε ιδεν Καδμου θυγατηρ, καλλισφυρος Ινω,
Λευκοθεη, η πριν μεν εην βροτος αυδηεσσα,
νυν δ' αλος εν πελαγεσσι θεων εξ εμμορε τιμης.
η ρ' Οδυση' ελεησεν αλωμενον, αλγε' εχοντα,
αιθυιη δ' εικυια ποτη ανεδυσετο λιμνης,
ιζε δ' επι σχεδιης πολυδεσμου ειπε τε μυθον:
“καμμορε, τιπτε τοι ωδε Ποσειδαων ενοσιχθων
ωδυσατ' εκπαγλως,  οτι τοι κακα πολλα φυτευει;
ου μεν δη σε καταφθισει μαλα περ μενεαινων.
αλλα μαλ' ωδ' ερξαι, δοκεεις δε μοι ουκ απινυσσειν:
ειματα ταυτ' αποδυς σχεδιην ανεμοισι φερεσθαι
καλλιπ', αταρ χειρεσσι νεων επιμαιεο νοστου
γαιης Φαιηκων,  οθι τοι μοιρ' εστιν αλυξαι.
τη δε, τοδε κρηδεμνον υπο στερνοιο τανυσσαι
αμβροτον: ουδε τι τοι παθεειν δεος ουδ' απολεσθαι.
αυταρ επην χειρεσσιν εφαψεαι ηπειροιο,
αψ απολυσαμενος βαλεειν εις οινοπα ποντον
πολλον απ' ηπειρου,  αυτος δ' απονοσφι τραπεσθαι.”
ως αρα φωνησασα θεα κρηδεμνον εδωκεν,
αυτη δ' αψ ες ποντον εδυσετο κυμαινοντα
αιθυιη εικυια: μελαν δε ε κυμα καλυψεν.
αυταρ ο μερμηριξε πολυτλας διος Οδυσσευς,
οχθησας δ' αρα ειπε προς ον μεγαλητορα θυμον:
“ω μοι εγω, μη τις μοι υφαινησιν δολον αυτε
αθανατων, ο τε με σχεδιης αποβηναι ανωγει.
αλλα μαλ' ου πω πεισομ', επει εκας οφθαλμοισιν
γαιαν εγων ιδομην, οθι μοι φατο φυξιμον ειναι.
αλλα μαλ' ωδ' ερξω,  δοκεει δε μοι ειναι αριστον:
οφρ' αν μεν κεν δουρατ' εν αρμονιησιν αρηρη,
τοφρ' αυτου μενεω και τλησομαι αλγεα πασχων:
αυταρ επην δη μοι σχεδιην δια κυμα τιναξη,
νηξομ', επει ου μεν τι παρα προνοησαι αμεινον.”
ηος ο ταυθ' ωρμαινε κατα φρενα και κατα θυμον,
ωρσε δ' επι μεγα κυμα Ποσειδαων ενοσιχθων,
δεινον τ' αργαλεον τε, κατηρεφες, ηλασε δ' αυτον.
ως δ' ανεμος ζαης ηιων θημωνα τιναξη
καρφαλεων: τα μεν αρ τε διεσκεδας' αλλυδις αλλη:
ως της δουρατα μακρα διεσκεδας'.  αυταρ Οδυσσευς
αμφ' ενι δουρατι βαινε, κεληθ' ως ιππον ελαυνων,
ειματα δ' εξαπεδυνε, τα οι πορε δια Καλυψω.
αυτικα δε κρηδεμνον υπο στερνοιο τανυσσεν,
αυτος δε πρηνης αλι καππεσε, χειρε πετασσας,
νηχεμεναι μεμαως.  ιδε δε κρειων ενοσιχθων,
κινησας δε καρη προτι ον μυθησατο θυμον:
“ουτω νυν κακα πολλα παθων αλοω κατα ποντον,
εις ο κεν ανθρωποισι διοτρεφεεσσι μιγηης.
αλλ' ουδ' ως σε εολπα ονοσσεσθαι κακοτητος.”
ως αρα φωνησας ιμασεν καλλιτριχας ιππους,
ικετο δ' εις Αιγας, οθι οι κλυτα δωματ' εασιν.
αυταρ Αθηναιη κουρη Διος αλλ' ενοησεν.
η τοι των αλλων ανεμων κατεδησε κελευθους,
παυσασθαι δ' εκελευσε και ευνηθηναι απαντας:
ωρσε δ' επι κραιπνον Βορεην,  προ δε κυματ' εαξεν,
ηος ο Φαιηκεσσι φιληρετμοισι μιγειη
διογενης Οδυσευς θανατον και κηρας αλυξας.
ενθα δυω νυκτας δυο τ' ηματα κυματι πηγω
πλαζετο, πολλα δε οι κραδιη προτιοσσετ' ολεθρον.
αλλ' οτε δη τριτον ημαρ ευπλοκαμος τελες' Ηως,
και τοτ' επειτ' ανεμος μεν επαυσατο ηδε γαληνη
επλετο νηνεμιη: ο δ' αρα σχεδον εισιδε γαιαν
οξυ μαλα προιδων, μεγαλου υπο κυματος αρθεις.
ως δ' οτ' αν ασπασιος βιοτος παιδεσσι φανηη
πατρος,  ος εν νουσω κειται κρατερ' αλγεα πασχων,
δηρον τηκομενος, στυγερος δε οι εχραε δαιμων,
ασπασιον δ' αρα τον γε θεοι κακοτητος ελυσαν,
ως Οδυσει ασπαστον εεισατο γαια και υλη,
νηχε δ' επειγομενος ποσιν ηπειρου επιβηναι.
αλλ' οτε τοσσον απην οσσον τε γεγωνε βοησας,
και δη δουπον ακουσε ποτι σπιλαδεσσι θαλασσης:
ροχθει γαρ μεγα κυμα ποτι ξερον ηπειροιο
δεινον ερευγομενον, ειλυτο δε πανθ' αλος αχνη:
ου γαρ εσαν λιμενες νηων οχοι, ουδ' επιωγαι.
αλλ' ακται προβλητες εσαν σπιλαδες τε παγοι τε:
και τοτ' Οδυσσηος λυτο γουνατα και φιλον ητορ,
οχθησας δ' αρα ειπε προς ον μεγαλητορα θυμον:
“ω μοι, επει δη γαιαν αελπεα δωκεν ιδεσθαι
Ζευς, και δη τοδε λαιτμα διατμηξας επερησα,
εκβασις ου πη φαινεθ' αλος πολιοιο θυραζε:
εκτοσθεν μεν γαρ παγοι οξεες, αμφι δε κυμα
βεβρυχεν ροθιον, λισση δ' αναδεδρομε πετρη,
αγχιβαθης δε θαλασσα, και ου πως εστι ποδεσσι
στημεναι αμφοτεροισι και εκφυγεειν κακοτητα:
μη πως μ' εκβαινοντα βαλη λιθακι ποτι πετρη
κυμα μεγ' αρπαξαν: μελεη δε μοι εσσεται ορμη.
ει δε κ' ετι προτερω παρανηξομαι, ην που εφευρω
ηιονας τε παραπληγας λιμενας τε θαλασσης,
δειδω μη μ' εξαυτις αναρπαξασα θυελλα
ποντον επ' ιχθυοεντα φερη βαρεα στεναχοντα,
ηε τι μοι και κητος επισσευη μεγα δαιμων
εξ αλος, οια τε πολλα τρεφει κλυτος Αμφιτριτη:
οιδα γαρ, ως μοι οδωδυσται κλυτος εννοσιγαιος.”
ηος ο ταυθ' ωρμαινε κατα φρενα και κατα θυμον,
τοφρα δε μιν μεγα κυμα φερε τρηχειαν επ' ακτην.
ενθα κ' απο ρινους δρυφθη, συν δ' οστε' αραχθη,
ει μη επι φρεσι θηκε θεα, γλαυκωπις Αθηνη:
αμφοτερησι δε χερσιν επεσσυμενος λαβε πετρης,
της εχετο στεναχων, ηος μεγα κυμα παρηλθε.
και το μεν ως υπαλυξε,  παλιρροθιον δε μιν αυτις
πληξεν επεσσυμενον, τηλου δε μιν εμβαλε ποντω.
ως δ' οτε πουλυποδος θαλαμης εξελκομενοιο
προς κοτυληδονοφιν πυκιναι λαιγγες εχονται,
ως του προς πετρησι θρασειαων απο χειρων
ρινοι απεδρυφθεν: τον δε μεγα κυμα καλυψεν.
ενθα κε δη δυστηνος υπερ μορον ωλετ' Οδυσσευς,
ει μη επιφροσυνην δωκε γλαυκωπις Αθηνη.
κυματος εξαναδυς, τα τ' ερευγεται ηπειρονδε,
νηχε παρεξ, ες γαιαν ορωμενος, ει που εφευροι
ηιονας τε παραπληγας λιμενας τε θαλασσης.
αλλ' οτε δη ποταμοιο κατα στομα καλλιροοιο
ιξε νεων, τη δη οι εεισατο χωρος αριστος,
λειος πετραων, και επι σκεπας ην ανεμοιο,
εγνω δε προρεοντα και ευξατο ον κατα θυμον:
“κλυθι,  αναξ, οτις εσσι: πολυλλιστον δε ς' ικανω,
φευγων εκ ποντοιο Ποσειδαωνος ενιπας.
αιδοιος μεν τ' εστι και αθανατοισι θεοισιν
ανδρων ος τις ικηται αλωμενος, ως και εγω νυν
σον τε ροον σα τε γουναθ' ικανω πολλα μογησας.
αλλ' ελεαιρε,  αναξ: ικετης δε τοι ευχομαι ειναι.”
ως φαθ', ο δ' αυτικα παυσεν εον ροον, εσχε δε κυμα,
προσθε δε οι ποιησε γαληνην, τον δ' εσαωσεν
ες ποταμου προχοας. ο δ' αρ' αμφω γουνατ' εκαμψε
χειρας τε στιβαρας. αλι γαρ δεδμητο φιλον κηρ.
ωδεε δε χροα παντα,  θαλασσα δε κηκιε πολλη
αν στομα τε ρινας θ': ο δ' αρ' απνευστος και αναυδος
κειτ' ολιγηπελεων, καματος δε μιν αινος ικανεν.
αλλ' οτε δη ρ' αμπνυτο και ες φρενα θυμος αγερθη,
και τοτε δη κρηδεμνον απο εο λυσε θεοιο.
και το μεν ες ποταμον αλιμυρηεντα μεθηκεν,
αψ δ' εφερεν μεγα κυμα κατα ροον, αιψα δ' αρ' Ινω
δεξατο χερσι φιλησιν: ο δ' εκ ποταμοιο λιασθεις
σχοινω υπεκλινθη, κυσε δε ζειδωρον αρουραν.
οχθησας δ' αρα ειπε προς ον μεγαλητορα θυμον:
“ω μοι εγω,  τι παθω; τι νυ μοι μηκιστα γενηται;
ει μεν κ' εν ποταμω δυσκηδεα νυκτα φυλασσω,
μη μ' αμυδις στιβη τε κακη και θηλυς εερση
εξ ολιγηπελιης δαμαση κεκαφηοτα θυμον:
αυρη δ' εκ ποταμου ψυχρη πνεει ηωθι προ.
ει δε κεν ες κλιτυν αναβας και δασκιον υλην
θαμνοις εν πυκινοισι καταδραθω, ει με μεθειη
ριγος και καματος, γλυκερος δε μοι υπνος επελθη,
δειδω, μη θηρεσσιν ελωρ και κυρμα γενωμαι.”
ως αρα οι φρονεοντι δοασσατο κερδιον ειναι:
βη ρ' ιμεν εις υλην: την δε σχεδον υδατος ευρεν
εν περιφαινομενω: δοιους δ' αρ' υπηλυθε θαμνους,
εξ ομοθεν πεφυωτας: ο μεν φυλιης, ο δ' ελαιης.
τους μεν αρ' ουτ' ανεμων διαη μενος υγρον αεντων,
ουτε ποτ' ηελιος φαεθων ακτισιν εβαλλεν,
ουτ' ομβρος περαασκε διαμπερες: ως αρα πυκνοι
αλληλοισιν εφυν επαμοιβαδις: ους υπ' Οδυσσευς
δυσετ'. αφαρ δ' ευνην επαμησατο χερσι φιλησιν
ευρειαν: φυλλων γαρ εην χυσις ηλιθα πολλη,
οσσον τ' ηε δυω ηε τρεις ανδρας ερυσθαι
ωρη χειμεριη,  ει και μαλα περ χαλεπαινοι.
την μεν ιδων γηθησε πολυτλας διος Οδυσσευς,
εν δ' αρα μεσση λεκτο, χυσιν δ' επεχευατο φυλλων.
ως δ' οτε τις δαλον σποδιη ενεκρυψε μελαινη
αγρου επ' εσχατιης, ω μη παρα γειτονες αλλοι,
σπερμα πυρος σωζων,  ινα μη ποθεν αλλοθεν αυοι,
ως Οδυσευς φυλλοισι καλυψατο: τω δ' αρ' Αθηνη
υπνον επ' ομμασι χευ', ινα μιν παυσειε ταχιστα
δυσπονεος καματοιο φιλα βλεφαρ' αμφικαλυψας.

======== Book 6 ========

ως ο μεν ενθα καθευδε πολυτλας διος Οδυσσευς
υπνω και καματω αρημενος: αυταρ Αθηνη
βη ρ' ες Φαιηκων ανδρων δημον τε πολιν τε,
οι πριν μεν ποτ' εναιον εν ευρυχορω Υπερειη,
αγχου Κυκλωπων ανδρων υπερηνορεοντων,
οι σφεας σινεσκοντο, βιηφι δε φερτεροι ησαν.
ενθεν αναστησας αγε Ναυσιθοος θεοειδης,
εισεν δε Σχεριη, εκας ανδρων αλφησταων,
αμφι δε τειχος ελασσε πολει, και εδειματο οικους,
και νηους ποιησε θεων,  και εδασσατ' αρουρας.
αλλ' ο μεν ηδη κηρι δαμεις Αιδοσδε βεβηκει,
Αλκινοος δε τοτ' ηρχε, θεων απο μηδεα ειδως.
του μεν εβη προς δωμα θεα, γλαυκωπις Αθηνη,
νοστον Οδυσσηι μεγαλητορι μητιοωσα.
βη δ' ιμεν ες θαλαμον πολυδαιδαλον,  ω ενι κουρη
κοιματ' αθανατησι φυην και ειδος ομοιη,
Ναυσικαα, θυγατηρ μεγαλητορος Αλκινοοιο,
παρ δε δυ' αμφιπολοι, Χαριτων απο καλλος εχουσαι,
σταθμοιιν εκατερθε: θυραι δ' επεκειντο φαειναι.
η δ' ανεμου ως πνοιη επεσσυτο δεμνια κουρης,
στη δ' αρ' υπερ κεφαλης, και μιν προς μυθον εειπεν,
ειδομενη κουρη ναυσικλειτοιο Δυμαντος,
η οι ομηλικιη μεν εην, κεχαριστο δε θυμω.
τη μιν εεισαμενη προσεφη γλαυκωπις Αθηνη:
“Ναυσικαα,  τι νυ ς' ωδε μεθημονα γεινατο μητηρ;
ειματα μεν τοι κειται ακηδεα σιγαλοεντα,
σοι δε γαμος σχεδον εστιν, ινα χρη καλα μεν αυτην
εννυσθαι, τα δε τοισι παρασχειν, οι κε ς' αγωνται.
εκ γαρ τοι τουτων φατις ανθρωπους αναβαινει
εσθλη,  χαιρουσιν δε πατηρ και ποτνια μητηρ.
αλλ' ιομεν πλυνεουσαι αμ' ηοι φαινομενηφι:
και τοι εγω συνεριθος αμ' εψομαι, οφρα ταχιστα
εντυνεαι, επει ου τοι ετι δην παρθενος εσσεαι:
ηδη γαρ σε μνωνται αριστηες κατα δημον
παντων Φαιηκων,  οθι τοι γενος εστι και αυτη.
αλλ' αγ' εποτρυνον πατερα κλυτον ηωθι προ
ημιονους και αμαξαν εφοπλισαι, η κεν αγησι
ζωστρα τε και πεπλους και ρηγεα σιγαλοεντα.
και δε σοι ωδ' αυτη πολυ καλλιον ηε ποδεσσιν
ερχεσθαι: πολλον γαρ απο πλυνοι εισι ποληος.”
η μεν αρ' ως ειπους' απεβη γλαυκωπις Αθηνη
Ουλυμπονδ', οθι φασι θεων εδος ασφαλες αιει
εμμεναι. ουτ' ανεμοισι τινασσεται ουτε ποτ' ομβρω
δευεται ουτε χιων επιπιλναται, αλλα μαλ' αιθρη
πεπταται ανεφελος,  λευκη δ' επιδεδρομεν αιγλη:
τω ενι τερπονται μακαρες θεοι ηματα παντα.
ενθ' απεβη γλαυκωπις, επει διεπεφραδε κουρη.
αυτικα δ' Ηως ηλθεν ευθρονος, η μιν εγειρε
Ναυσικααν ευπεπλον: αφαρ δ' απεθαυμας' ονειρον,
βη δ' ιεναι δια δωμαθ',  ιν' αγγειλειε τοκευσιν,
πατρι φιλω και μητρι: κιχησατο δ' ενδον εοντας:
η μεν επ' εσχαρη ηστο συν αμφιπολοισι γυναιξιν
ηλακατα στρωφως' αλιπορφυρα: τω δε θυραζε
ερχομενω ξυμβλητο μετα κλειτους βασιληας
ες βουλην,  ινα μιν καλεον Φαιηκες αγαυοι.
η δε μαλ' αγχι στασα φιλον πατερα προσεειπε:
“παππα φιλ', ουκ αν δη μοι εφοπλισσειας απηνην
υψηλην ευκυκλον, ινα κλυτα ειματ' αγωμαι
ες ποταμον πλυνεουσα, τα μοι ρερυπωμενα κειται;
και δε σοι αυτω εοικε μετα πρωτοισιν εοντα.
βουλας βουλευειν καθαρα χροι ειματ' εχοντα.
πεντε δε τοι φιλοι υιες ενι μεγαροις γεγαασιν,
οι δυ' οπυιοντες, τρεις δ' ηιθεοι θαλεθοντες:
οι δ' αιει εθελουσι νεοπλυτα ειματ' εχοντες
ες χορον ερχεσθαι: τα δ' εμη φρενι παντα μεμηλεν.”
ως εφατ': αιδετο γαρ θαλερον γαμον εξονομηναι
πατρι φιλω. ο δε παντα νοει και αμειβετο μυθω:
“ουτε τοι ημιονων φθονεω, τεκος, ουτε τευ αλλου.
ερχευ: αταρ τοι δμωες εφοπλισσουσιν απηνην
υψηλην ευκυκλον,  υπερτεριη αραρυιαν.”
ως ειπων δμωεσσιν εκεκλετο, τοι δ' επιθοντο.
οι μεν αρ' εκτος αμαξαν ευτροχον ημιονειην
ωπλεον, ημιονους θ' υπαγον ζευξαν θ' υπ' απηνη:
κουρη δ' εκ θαλαμοιο φερεν εσθητα φαεινην.
και την μεν κατεθηκεν ευξεστω επ' απηνη,
μητηρ δ' εν κιστη ετιθει μενοεικε' εδωδην
παντοιην, εν δ' οψα τιθει, εν δ' οινον εχευεν
ασκω εν αιγειω: κουρη δ' επεβησετ' απηνης.
δωκεν δε χρυσεη εν ληκυθω υγρον ελαιον,
ηος χυτλωσαιτο συν αμφιπολοισι γυναιξιν.
η δ' ελαβεν μαστιγα και ηνια σιγαλοεντα,
μαστιξεν δ' ελααν: καναχη δ' ην ημιονοιιν.
αι δ' αμοτον τανυοντο, φερον δ' εσθητα και αυτην,
ουκ οιην, αμα τη γε και αμφιπολοι κιον αλλαι.
αι δ' οτε δη ποταμοιο ροον περικαλλε' ικοντο,
ενθ' η τοι πλυνοι ησαν επηετανοι, πολυ δ' υδωρ
καλον υπεκπρορεεν μαλα περ ρυποωντα καθηραι,
ενθ' αι γ' ημιονους μεν υπεκπροελυσαν απηνης.
και τας μεν σευαν ποταμον παρα δινηεντα
τρωγειν αγρωστιν μελιηδεα: ται δ' απ' απηνης
ειματα χερσιν ελοντο και εσφορεον μελαν υδωρ,
στειβον δ' εν βοθροισι θοως εριδα προφερουσαι.
αυταρ επει πλυναν τε καθηραν τε ρυπα παντα,
εξειης πετασαν παρα θιν' αλος, ηχι μαλιστα
λαιγγας ποτι χερσον αποπλυνεσκε θαλασσα.
αι δε λοεσσαμεναι και χρισαμεναι λιπ' ελαιω
δειπνον επειθ' ειλοντο παρ' οχθησιν ποταμοιο,
ειματα δ' ηελιοιο μενον τερσημεναι αυγη.
αυταρ επει σιτου ταρφθεν δμωαι τε και αυτη,
σφαιρη ται δ' αρ' επαιζον,  απο κρηδεμνα βαλουσαι:
τησι δε Ναυσικαα λευκωλενος ηρχετο μολπης.
οιη δ' Αρτεμις εισι κατ' ουρεα ιοχεαιρα,
η κατα Τηυγετον περιμηκετον η Ερυμανθον,
τερπομενη καπροισι και ωκειης ελαφοισι:
τη δε θ' αμα νυμφαι,  κουραι Διος αιγιοχοιο,
αγρονομοι παιζουσι, γεγηθε δε τε φρενα Λητω:
πασαων δ' υπερ η γε καρη εχει ηδε μετωπα,
ρεια τ' αριγνωτη πελεται, καλαι δε τε πασαι:
ως η γ' αμφιπολοισι μετεπρεπε παρθενος αδμης.
αλλ' οτε δη αρ' εμελλε παλιν οικονδε νεεσθαι
ζευξας' ημιονους πτυξασα τε ειματα καλα,
ενθ' αυτ' αλλ' ενοησε θεα, γλαυκωπις Αθηνη,
ως Οδυσευς εγροιτο, ιδοι τ' ευωπιδα κουρην,
η οι Φαιηκων ανδρων πολιν ηγησαιτο.
σφαιραν επειτ' ερριψε μετ' αμφιπολον βασιλεια:
αμφιπολου μεν αμαρτε, βαθειη δ' εμβαλε δινη:
αι δ' επι μακρον αυσαν: ο δ' εγρετο διος Οδυσσευς,
εζομενος δ' ωρμαινε κατα φρενα και κατα θυμον:
“ω μοι εγω, τεων αυτε βροτων ες γαιαν ικανω;
η ρ' οι γ' υβρισται τε και αγριοι ουδε δικαιοι,
ηε φιλοξεινοι και σφιν νοος εστι θεουδης;
ως τε με κουραων αμφηλυθε θηλυς αυτη:
νυμφαων, αι εχους' ορεων αιπεινα καρηνα
και πηγας ποταμων και πισεα ποιηεντα.
η νυ που ανθρωπων ειμι σχεδον αυδηεντων;
αλλ' αγ' εγων αυτος πειρησομαι ηδε ιδωμαι.”
ως ειπων θαμνων υπεδυσετο διος Οδυσσευς,
εκ πυκινης δ' υλης πτορθον κλασε χειρι παχειη
φυλλων, ως ρυσαιτο περι χροι μηδεα φωτος.
βη δ' ιμεν ως τε λεων ορεσιτροφος αλκι πεποιθως,
ος τ' εις' υομενος και αημενος, εν δε οι οσσε
δαιεται: αυταρ ο βουσι μετερχεται η οιεσσιν
ηε μετ' αγροτερας ελαφους: κελεται δε ε γαστηρ
μηλων πειρησοντα και ες πυκινον δομον ελθειν:
ως Οδυσευς κουρησιν ευπλοκαμοισιν εμελλε
μιξεσθαι, γυμνος περ εων: χρειω γαρ ικανε.
σμερδαλεος δ' αυτησι φανη κεκακωμενος αλμη,
τρεσσαν δ' αλλυδις αλλη επ' ηιονας προυχουσας:
οιη δ' Αλκινοου θυγατηρ μενε: τη γαρ Αθηνη
θαρσος ενι φρεσι θηκε και εκ δεος ειλετο γυιων.
στη δ' αντα σχομενη: ο δε μερμηριξεν Οδυσσευς,
η γουνων λισσοιτο λαβων ευωπιδα κουρην,
η αυτως επεεσσιν αποσταδα μειλιχιοισι
λισσοιτ', ει δειξειε πολιν και ειματα δοιη.
ως αρα οι φρονεοντι δοασσατο κερδιον ειναι,
λισσεσθαι επεεσσιν αποσταδα μειλιχιοισι,
μη οι γουνα λαβοντι χολωσαιτο φρενα κουρη.
αυτικα μειλιχιον και κερδαλεον φατο μυθον.
“γουνουμαι σε, ανασσα: θεος νυ τις, η βροτος εσσι;
ει μεν τις θεος εσσι,  τοι ουρανον ευρυν εχουσιν,
Αρτεμιδι σε εγω γε, Διος κουρη μεγαλοιο,
ειδος τε μεγεθος τε φυην τ' αγχιστα εισκω:
ει δε τις εσσι βροτων, τοι επι χθονι ναιεταουσιν,
τρις μακαρες μεν σοι γε πατηρ και ποτνια μητηρ,
τρις μακαρες δε κασιγνητοι: μαλα που σφισι θυμος
αιεν ευφροσυνησιν ιαινεται εινεκα σειο,
λευσσοντων τοιονδε θαλος χορον εισοιχνευσαν.
κεινος δ' αυ περι κηρι μακαρτατος εξοχον αλλων,
ος κε ς' εεδνοισι βρισας οικονδ' αγαγηται.
ου γαρ πω τοιουτον ιδον βροτον οφθαλμοισιν,
ουτ' ανδρ' ουτε γυναικα: σεβας μ' εχει εισοροωντα.
Δηλω δη ποτε τοιον Απολλωνος παρα βωμω
φοινικος νεον ερνος ανερχομενον ενοησα:
ηλθον γαρ και κεισε, πολυς δε μοι εσπετο λαος,
την οδον η δη μελλεν εμοι κακα κηδε' εσεσθαι.
ως δ' αυτως και κεινο ιδων ετεθηπεα θυμω
δην, επει ου πω τοιον ανηλυθεν εκ δορυ γαιης,
ως σε, γυναι, αγαμαι τε τεθηπα τε, δειδια δ' αινως
γουνων αψασθαι: χαλεπον δε με πενθος ικανει.
χθιζος εεικοστω φυγον ηματι οινοπα ποντον:
τοφρα δε μ' αιει κυμ' εφορει κραιπναι τε θυελλαι
νησου απ' Ωγυγιης. νυν δ' ενθαδε καββαλε δαιμων,
οφρ' ετι που και τηδε παθω κακον: ου γαρ οιω
παυσεσθ', αλλ' ετι πολλα θεοι τελεουσι παροιθεν.
αλλα,  ανασς', ελεαιρε: σε γαρ κακα πολλα μογησας
ες πρωτην ικομην, των δ' αλλων ου τινα οιδα
ανθρωπων, οι τηνδε πολιν και γαιαν εχουσιν.
αστυ δε μοι δειξον, δος δε ρακος αμφιβαλεσθαι,
ει τι που ειλυμα σπειρων εχες ενθαδ' ιουσα.
σοι δε θεοι τοσα δοιεν οσα φρεσι σησι μενοινας,
ανδρα τε και οικον, και ομοφροσυνην οπασειαν
εσθλην: ου μεν γαρ του γε κρεισσον και αρειον,
η οθ' ομοφρονεοντε νοημασιν οικον εχητον
ανηρ ηδε γυνη: πολλ' αλγεα δυσμενεεσσι,
χαρματα δ' ευμενετησι,  μαλιστα δε τ' εκλυον αυτοι.”
τον δ' αυ Ναυσικαα λευκωλενος αντιον ηυδα:
“ξειν', επει ουτε κακω ουτ' αφρονι φωτι εοικας:
Ζευς δ' αυτος νεμει ολβον Ολυμπιος ανθρωποισιν,
εσθλοις ηδε κακοισιν, οπως εθελησιν, εκαστω:
και που σοι ταδ' εδωκε,  σε δε χρη τετλαμεν εμπης.
νυν δ', επει ημετερην τε πολιν και γαιαν ικανεις,
ουτ' ουν εσθητος δευησεαι ουτε τευ αλλου,
ων επεοιχ' ικετην ταλαπειριον αντιασαντα.
αστυ δε τοι δειξω, ερεω δε τοι ουνομα λαων.
Φαιηκες μεν τηνδε πολιν και γαιαν εχουσιν,
ειμι δ' εγω θυγατηρ μεγαλητορος Αλκινοοιο,
του δ' εκ Φαιηκων εχεται καρτος τε βιη τε.”
η ρα και αμφιπολοισιν ευπλοκαμοισι κελευσε:
“στητε μοι, αμφιπολοι: ποσε φευγετε φωτα ιδουσαι;
η μη που τινα δυσμενεων φασθ' εμμεναι ανδρων;
ουκ εσθ' ουτος ανηρ διερος βροτος ουδε γενηται,
ος κεν Φαιηκων ανδρων ες γαιαν ικηται
δηιοτητα φερων: μαλα γαρ φιλοι αθανατοισιν.
οικεομεν δ' απανευθε πολυκλυστω ενι ποντω,
εσχατοι,  ουδε τις αμμι βροτων επιμισγεται αλλος.
αλλ' οδε τις δυστηνος αλωμενος ενθαδ' ικανει,
τον νυν χρη κομεειν: προς γαρ Διος εισιν απαντες
ξεινοι τε πτωχοι τε, δοσις δ' ολιγη τε φιλη τε.
αλλα δοτ', αμφιπολοι, ξεινω βρωσιν τε ποσιν τε,
λουσατε τ' εν ποταμω,  οθ' επι σκεπας εστ' ανεμοιο.”
ως εφαθ', αι δ' εσταν τε και αλληλησι κελευσαν,
καδ δ' αρ' Οδυσση' εισαν επι σκεπας, ως εκελευσεν
Ναυσικαα θυγατηρ μεγαλητορος Αλκινοοιο:
παρ δ' αρα οι φαρος τε χιτωνα τε ειματ' εθηκαν,
δωκαν δε χρυσεη εν ληκυθω υγρον ελαιον,
ηνωγον δ' αρα μιν λουσθαι ποταμοιο ροησιν.
δη ρα τοτ' αμφιπολοισι μετηυδα διος Οδυσσευς:
“αμφιπολοι, στηθ' ουτω αποπροθεν, οφρ' εγω αυτος
αλμην ωμοιιν απολουσομαι, αμφι δ' ελαιω
χρισομαι: η γαρ δηρον απο χροος εστιν αλοιφη.
αντην δ' ουκ αν εγω γε λοεσσομαι: αιδεομαι γαρ
γυμνουσθαι κουρησιν ευπλοκαμοισι μετελθων.”
ως εφαθ', αι δ' απανευθεν ισαν, ειπον δ' αρα κουρη.
αυταρ ο εκ ποταμου χροα νιζετο διος Οδυσσευς
αλμην,  η οι νωτα και ευρεας αμπεχεν ωμους,
εκ κεφαλης δ' εσμηχεν αλος χνοον ατρυγετοιο.
αυταρ επει δη παντα λοεσσατο και λιπ' αλειψεν,
αμφι δε ειματα εσσαθ' α οι πορε παρθενος αδμης,
τον μεν Αθηναιη θηκεν Διος εκγεγαυια
μειζονα τ' εισιδεειν και πασσονα,  καδ δε καρητος
ουλας ηκε κομας, υακινθινω ανθει ομοιας.
ως δ' οτε τις χρυσον περιχευεται αργυρω ανηρ
ιδρις, ον Ηφαιστος δεδαεν και Παλλας Αθηνη
τεχνην παντοιην, χαριεντα δε εργα τελειει,
ως αρα τω κατεχευε χαριν κεφαλη τε και ωμοις.
εζετ' επειτ' απανευθε κιων επι θινα θαλασσης,
καλλει και χαρισι στιλβων: θηειτο δε κουρη.
δη ρα τοτ' αμφιπολοισιν ευπλοκαμοισι μετηυδα:
“κλυτε μευ, αμφιπολοι λευκωλενοι, οφρα τι ειπω.
ου παντων αεκητι θεων,  οι Ολυμπον εχουσιν,
Φαιηκεσς' οδ' ανηρ επιμισγεται αντιθεοισι:
προσθεν μεν γαρ δη μοι αεικελιος δεατ' ειναι,
νυν δε θεοισιν εοικε, τοι ουρανον ευρυν εχουσιν.
αι γαρ εμοι τοιοσδε ποσις κεκλημενος ειη
ενθαδε ναιεταων,  και οι αδοι αυτοθι μιμνειν.
αλλα δοτ', αμφιπολοι, ξεινω βρωσιν τε ποσιν τε.”
ως εφαθ', αι δ' αρα της μαλα μεν κλυον ηδ' επιθοντο,
παρ δ' αρ' Οδυσσηι εθεσαν βρωσιν τε ποσιν τε.
η τοι ο πινε και ησθε πολυτλας διος Οδυσσευς
αρπαλεως: δηρον γαρ εδητυος ηεν απαστος.
αυταρ Ναυσικαα λευκωλενος αλλ' ενοησεν:
ειματ' αρα πτυξασα τιθει καλης επ' απηνης,
ζευξεν δ' ημιονους κρατερωνυχας, αν δ' εβη αυτη,
ωτρυνεν δ' Οδυσηα, επος τ' εφατ' εκ τ' ονομαζεν:
“ορσεο δη νυν, ξεινε, πολινδ' ιμεν οφρα σε πεμψω
πατρος εμου προς δωμα δαιφρονος,  ενθα σε φημι
παντων Φαιηκων ειδησεμεν οσσοι αριστοι.
αλλα μαλ' ωδ' ερδειν, δοκεεις δε μοι ουκ απινυσσειν:
οφρ' αν μεν κ' αγρους ιομεν και εργ' ανθρωπων,
τοφρα συν αμφιπολοισι μεθ' ημιονους και αμαξαν
καρπαλιμως ερχεσθαι: εγω δ' οδον ηγεμονευσω.
αυταρ επην πολιος επιβηομεν, ην περι πυργος
υψηλος, καλος δε λιμην εκατερθε ποληος,
λεπτη δ' εισιθμη: νηες δ' οδον αμφιελισσαι
ειρυαται: πασιν γαρ επιστιον εστιν εκαστω.
ενθα δε τε σφ' αγορη καλον Ποσιδηιον αμφις,
ρυτοισιν λαεσσι κατωρυχεεσς' αραρυια.
ενθα δε νηων οπλα μελαιναων αλεγουσι,
πεισματα και σπειρα, και αποξυνουσιν ερετμα.
ου γαρ Φαιηκεσσι μελει βιος ουδε φαρετρη,
αλλ' ιστοι και ερετμα νεων και νηες εισαι,
ησιν αγαλλομενοι πολιην περοωσι θαλασσαν.
των αλεεινω φημιν αδευκεα, μη τις οπισσω
μωμευη: μαλα δ' εισιν υπερφιαλοι κατα δημον:
και νυ τις ωδ' ειπησι κακωτερος αντιβολησας:
‘τις δ' οδε Ναυσικαα επεται καλος τε μεγας τε
ξεινος; που δε μιν ευρε; ποσις νυ οι εσσεται αυτη.
η τινα που πλαγχθεντα κομισσατο ης απο νηος
ανδρων τηλεδαπων, επει ου τινες εγγυθεν εισιν:
η τις οι ευξαμενη πολυαρητος θεος ηλθεν
ουρανοθεν καταβας, εξει δε μιν ηματα παντα.
βελτερον, ει καυτη περ εποιχομενη ποσιν ευρεν
αλλοθεν: η γαρ τουσδε γ' ατιμαζει κατα δημον
Φαιηκας, τοι μιν μνωνται πολεες τε και εσθλοι.’
ως ερεουσιν,  εμοι δε κ' ονειδεα ταυτα γενοιτο.
και δ' αλλη νεμεσω, η τις τοιαυτα γε ρεζοι,
η τ' αεκητι φιλων πατρος και μητρος εοντων,
ανδρασι μισγηται, πριν γ' αμφαδιον γαμον ελθειν.
ξεινε, συ δ' ωκ' εμεθεν ξυνιει επος, οφρα ταχιστα
πομπης και νοστοιο τυχης παρα πατρος εμοιο.
δηεις αγλαον αλσος Αθηνης αγχι κελευθου
αιγειρων: εν δε κρηνη ναει, αμφι δε λειμων:
ενθα δε πατρος εμου τεμενος τεθαλυια τ' αλωη,
τοσσον απο πτολιος, οσσον τε γεγωνε βοησας.
ενθα καθεζομενος μειναι χρονον,  εις ο κεν ημεις
αστυδε ελθωμεν και ικωμεθα δωματα πατρος.
αυταρ επην ημεας ελπη ποτι δωματ' αφιχθαι,
και τοτε Φαιηκων ιμεν ες πολιν ηδ' ερεεσθαι
δωματα πατρος εμου μεγαλητορος Αλκινοοιο.
ρεια δ' αριγνωτ' εστι,  και αν παις ηγησαιτο
νηπιος: ου μεν γαρ τι εοικοτα τοισι τετυκται
δωματα Φαιηκων, οιος δομος Αλκινοοιο
ηρωος. αλλ' οποτ' αν σε δομοι κεκυθωσι και αυλη,
ωκα μαλα μεγαροιο διελθεμεν, οφρ' αν ικηαι
μητερ' εμην: η δ' ησται επ' εσχαρη εν πυρος αυγη,
ηλακατα στρωφως' αλιπορφυρα, θαυμα ιδεσθαι,
κιονι κεκλιμενη: δμωαι δε οι ειατ' οπισθεν.
ενθα δε πατρος εμοιο θρονος ποτικεκλιται αυτη,
τω ο γε οινοποταζει εφημενος αθανατος ως.
τον παραμειψαμενος μητρος περι γουνασι χειρας
βαλλειν ημετερης, ινα νοστιμον ημαρ ιδηαι
χαιρων καρπαλιμως, ει και μαλα τηλοθεν εσσι.
ει κεν τοι κεινη γε φιλα φρονεης' ενι θυμω,
ελπωρη τοι επειτα φιλους τ' ιδεειν και ικεσθαι
οικον ευκτιμενον και σην ες πατριδα γαιαν.”
ως αρα φωνησας' ιμασεν μαστιγι φαεινη
ημιονους: αι δ' ωκα λιπον ποταμοιο ρεεθρα.
αι δ' ευ μεν τρωχων, ευ δε πλισσοντο ποδεσσιν:
η δε μαλ' ηνιοχευεν, οπως αμ' εποιατο πεζοι
αμφιπολοι τ' Οδυσευς τε, νοω δ' επεβαλλεν ιμασθλην.
δυσετο τ' ηελιος και τοι κλυτον αλσος ικοντο
ιρον Αθηναιης, ιν' αρ' εζετο διος Οδυσσευς.
αυτικ' επειτ' ηρατο Διος κουρη μεγαλοιο:
“κλυθι μευ, αιγιοχοιο Διος τεκος, Ατρυτωνη:
νυν δη περ μευ ακουσον,  επει παρος ου ποτ' ακουσας
ραιομενου, οτε μ' ερραιε κλυτος εννοσιγαιος.
δος μ' ες Φαιηκας φιλον ελθειν ηδ' ελεεινον.”
ως εφατ' ευχομενος, του δ' εκλυε Παλλας Αθηνη.
αυτω δ' ου πω φαινετ' εναντιη: αιδετο γαρ ρα
πατροκασιγνητον: ο δ' επιζαφελως μενεαινεν
αντιθεω Οδυσηι παρος ην γαιαν ικεσθαι.

======== Book 7 ========

ως ο μεν ενθ' ηρατο πολυτλας διος Οδυσσευς,
κουρην δε προτι αστυ φερεν μενος ημιονοιιν.
η δ' οτε δη ου πατρος αγακλυτα δωμαθ' ικανε,
στησεν αρ' εν προθυροισι, κασιγνητοι δε μιν αμφις
ισταντ' αθανατοις εναλιγκιοι,  οι ρ' υπ' απηνης
ημιονους ελυον εσθητα τε εσφερον εισω.
αυτη δ' ες θαλαμον εον ηιε: δαιε δε οι πυρ
γρηυς Απειραιη, θαλαμηπολος Ευρυμεδουσα,
την ποτ' Απειρηθεν νεες ηγαγον αμφιελισσαι:
Αλκινοω δ' αυτην γερας εξελον,  ουνεκα πασιν
Φαιηκεσσιν ανασσε, θεου δ' ως δημος ακουεν:
η τρεφε Ναυσικααν λευκωλενον εν μεγαροισιν.
η οι πυρ ανεκαιε και εισω δορπον εκοσμει.
και τοτ' Οδυσσευς ωρτο πολινδ' ιμεν: αμφι δ' Αθηνη
πολλην ηερα χευε φιλα φρονεους' Οδυσηι,
μη τις Φαιηκων μεγαθυμων αντιβολησας
κερτομεοι τ' επεεσσι και εξερεοιθ' οτις ειη.
αλλ' οτε δη αρ' εμελλε πολιν δυσεσθαι εραννην,
ενθα οι αντεβολησε θεα, γλαυκωπις Αθηνη,
παρθενικη εικυια νεηνιδι,  καλπιν εχουση.
στη δε προσθ' αυτου, ο δ' ανειρετο διος Οδυσσευς:
“ω τεκος, ουκ αν μοι δομον ανερος ηγησαιο
Αλκινοου, ος τοισδε μετ' ανθρωποισι ανασσει;
και γαρ εγω ξεινος ταλαπειριος ενθαδ' ικανω
τηλοθεν εξ απιης γαιης: τω ου τινα οιδα
ανθρωπων, οι τηνδε πολιν και γαιαν εχουσιν.”
τον δ' αυτε προσεειπε θεα, γλαυκωπις Αθηνη:
“τοιγαρ εγω τοι, ξεινε πατερ, δομον, ον με κελευεις,
δειξω, επει μοι πατρος αμυμονος εγγυθι ναιει.
αλλ' ιθι σιγη τοιον,  εγω δ' οδον ηγεμονευσω,
μηδε τιν' ανθρωπων προτιοσσεο μηδ' ερεεινε.
ου γαρ ξεινους οιδε μαλ' ανθρωπους ανεχονται,
ουδ' αγαπαζομενοι φιλεους' ος κ' αλλοθεν ελθη.
νηυσι θοησιν τοι γε πεποιθοτες ωκειησι
λαιτμα μεγ' εκπεροωσιν,  επει σφισι δωκ' ενοσιχθων:
των νεες ωκειαι ως ει πτερον ηε νοημα.”
ως αρα φωνησας' ηγησατο Παλλας Αθηνη
καρπαλιμως: ο δ' επειτα μετ' ιχνια βαινε θεοιο.
τον δ' αρα Φαιηκες ναυσικλυτοι ουκ ενοησαν
ερχομενον κατα αστυ δια σφεας: ου γαρ Αθηνη
εια ευπλοκαμος, δεινη θεος, η ρα οι αχλυν
θεσπεσιην κατεχευε φιλα φρονεους' ενι θυμω.
θαυμαζεν δ' Οδυσευς λιμενας και νηας εισας
αυτων θ' ηρωων αγορας και τειχεα μακρα
υψηλα,  σκολοπεσσιν αρηροτα, θαυμα ιδεσθαι.
αλλ' οτε δη βασιληος αγακλυτα δωμαθ' ικοντο,
τοισι δε μυθων ηρχε θεα, γλαυκωπις Αθηνη:
“ουτος δη τοι, ξεινε πατερ, δομος, ον με κελευεις
πεφραδεμεν: δηεις δε διοτρεφεας βασιληας
δαιτην δαινυμενους: συ δ' εσω κιε,  μηδε τι θυμω
ταρβει: θαρσαλεος γαρ ανηρ εν πασιν αμεινων
εργοισιν τελεθει, ει και ποθεν αλλοθεν ελθοι.
δεσποιναν μεν πρωτα κιχησεαι εν μεγαροισιν:
Αρητη δ' ονομ' εστιν επωνυμον, εκ δε τοκηων
των αυτων οι περ τεκον Αλκινοον βασιληα.
Ναυσιθοον μεν πρωτα Ποσειδαων ενοσιχθων
γεινατο και Περιβοια, γυναικων ειδος αριστη,
οπλοτατη θυγατηρ μεγαλητορος Ευρυμεδοντος,
ος ποθ' υπερθυμοισι Γιγαντεσσιν βασιλευεν.
αλλ' ο μεν ωλεσε λαον ατασθαλον,  ωλετο δ' αυτος:
τη δε Ποσειδαων εμιγη και εγεινατο παιδα
Ναυσιθοον μεγαθυμον, ος εν Φαιηξιν ανασσε:
Ναυσιθοος δ' ετεκεν Ρηξηνορα τ' Αλκινοον τε.
τον μεν ακουρον εοντα βαλ' αργυροτοξος Απολλων
νυμφιον εν μεγαρω,  μιαν οιην παιδα λιποντα
Αρητην: την δ' Αλκινοος ποιησατ' ακοιτιν,
και μιν ετις', ως ου τις επι χθονι τιεται αλλη,
οσσαι νυν γε γυναικες υπ' ανδρασιν οικον εχουσιν.
ως κεινη περι κηρι τετιμηται τε και εστιν
εκ τε φιλων παιδων εκ τ' αυτου Αλκινοοιο
και λαων, οι μιν ρα θεον ως εισοροωντες
δειδεχαται μυθοισιν, οτε στειχης' ανα αστυ.
ου μεν γαρ τι νοου γε και αυτη δευεται εσθλου:
ησι τ' ευ φρονεησι και ανδρασι νεικεα λυει.
ει κεν τοι κεινη γε φιλα φρονεης' ενι θυμω,
ελπωρη τοι επειτα φιλους τ' ιδεειν και ικεσθαι
οικον ες υψοροφον και σην ες πατριδα γαιαν.”
ως αρα φωνησας' απεβη γλαυκωπις Αθηνη
ποντον επ' ατρυγετον, λιπε δε Σχεριην ερατεινην,
ικετο δ' ες Μαραθωνα και ευρυαγυιαν Αθηνην,
δυνε δ' Ερεχθηος πυκινον δομον. αυταρ Οδυσσευς
Αλκινοου προς δωματ' ιε κλυτα: πολλα δε οι κηρ
ωρμαιν' ισταμενω, πριν χαλκεον ουδον ικεσθαι.
ως τε γαρ ηελιου αιγλη πελεν ηε σεληνης
δωμα καθ' υψερεφες μεγαλητορος Αλκινοοιο.
χαλκεοι μεν γαρ τοιχοι εληλεδατ' ενθα και ενθα,
ες μυχον εξ ουδου, περι δε θριγκος κυανοιο:
χρυσειαι δε θυραι πυκινον δομον εντος εεργον:
σταθμοι δ' αργυρεοι εν χαλκεω εστασαν ουδω,
αργυρεον δ' εφ' υπερθυριον,  χρυσεη δε κορωνη.
χρυσειοι δ' εκατερθε και αργυρεοι κυνες ησαν,
ους Ηφαιστος ετευξεν ιδυιησι πραπιδεσσι
δωμα φυλασσεμεναι μεγαλητορος Αλκινοοιο,
αθανατους οντας και αγηρως ηματα παντα.
εν δε θρονοι περι τοιχον ερηρεδατ' ενθα και ενθα,
ες μυχον εξ ουδοιο διαμπερες, ενθ' ενι πεπλοι
λεπτοι ευννητοι βεβληατο, εργα γυναικων.
ενθα δε Φαιηκων ηγητορες εδριοωντο
πινοντες και εδοντες: επηετανον γαρ εχεσκον.
χρυσειοι δ' αρα κουροι ευδμητων επι βωμων
εστασαν αιθομενας δαιδας μετα χερσιν εχοντες,
φαινοντες νυκτας κατα δωματα δαιτυμονεσσι.
πεντηκοντα δε οι δμωαι κατα δωμα γυναικες
αι μεν αλετρευουσι μυλης επι μηλοπα καρπον,
αι δ' ιστους υφοωσι και ηλακατα στρωφωσιν
ημεναι, οια τε φυλλα μακεδνης αιγειροιο:
καιρουσσεων δ' οθονεων απολειβεται υγρον ελαιον.
οσσον Φαιηκες περι παντων ιδριες ανδρων
νηα θοην ενι ποντω ελαυνεμεν, ως δε γυναικες
ιστων τεχνησσαι: περι γαρ σφισι δωκεν Αθηνη
εργα τ' επιστασθαι περικαλλεα και φρενας εσθλας.
εκτοσθεν δ' αυλης μεγας ορχατος αγχι θυραων
τετραγυος: περι δ' ερκος εληλαται αμφοτερωθεν.
ενθα δε δενδρεα μακρα πεφυκασι τηλεθοωντα,
ογχναι και ροιαι και μηλεαι αγλαοκαρποι
συκεαι τε γλυκεραι και ελαιαι τηλεθοωσαι.
ταων ου ποτε καρπος απολλυται ουδ' απολειπει
χειματος ουδε θερευς, επετησιος: αλλα μαλ' αιει
Ζεφυριη πνειουσα τα μεν φυει, αλλα δε πεσσει.
ογχνη επ' ογχνη γηρασκει,  μηλον δ' επι μηλω,
αυταρ επι σταφυλη σταφυλη, συκον δ' επι συκω.
ενθα δε οι πολυκαρπος αλωη ερριζωται,
της ετερον μεν θειλοπεδον λευρω ενι χωρω
τερσεται ηελιω, ετερας δ' αρα τε τρυγοωσιν,
αλλας δε τραπεουσι: παροιθε δε τ' ομφακες εισιν
ανθος αφιεισαι, ετεραι δ' υποπερκαζουσιν.
ενθα δε κοσμηται πρασιαι παρα νειατον ορχον
παντοιαι πεφυασιν, επηετανον γανοωσαι:
εν δε δυω κρηναι η μεν τ' ανα κηπον απαντα
σκιδναται,  η δ' ετερωθεν υπ' αυλης ουδον ιησι
προς δομον υψηλον, οθεν υδρευοντο πολιται.
τοι' αρ' εν Αλκινοοιο θεων εσαν αγλαα δωρα.
ενθα στας θηειτο πολυτλας διος Οδυσσευς.
αυταρ επει δη παντα εω θηησατο θυμω,
καρπαλιμως υπερ ουδον εβησετο δωματος εισω.
ευρε δε Φαιηκων ηγητορας ηδε μεδοντας
σπενδοντας δεπαεσσιν ευσκοπω αργειφοντη,
ω πυματω σπενδεσκον, οτε μνησαιατο κοιτου.
αυταρ ο βη δια δωμα πολυτλας διος Οδυσσευς
πολλην ηερ' εχων,  ην οι περιχευεν Αθηνη,
οφρ' ικετ' Αρητην τε και Αλκινοον βασιληα.
αμφι δ' αρ' Αρητης βαλε γουνασι χειρας Οδυσσευς,
και τοτε δη ρ' αυτοιο παλιν χυτο θεσφατος αηρ.
οι δ' ανεω εγενοντο, δομον κατα φωτα ιδοντες:
θαυμαζον δ' οροωντες.  ο δε λιτανευεν Οδυσσευς:
“Αρητη, θυγατερ Ρηξηνορος αντιθεοιο,
σον τε ποσιν σα τε γουναθ' ικανω πολλα μογησας
τουσδε τε δαιτυμονας: τοισιν θεοι ολβια δοιεν
ζωεμεναι, και παισιν επιτρεψειεν εκαστος
κτηματ' ενι μεγαροισι γερας θ' ο τι δημος εδωκεν:
αυταρ εμοι πομπην οτρυνετε πατριδ' ικεσθαι
θασσον, επει δη δηθα φιλων απο πηματα πασχω.”
ως ειπων κατ' αρ' εζετ' επ' εσχαρη εν κονιησιν
παρ πυρι: οι δ' αρα παντες ακην εγενοντο σιωπη.
οψε δε δη μετεειπε γερων ηρως Εχενηος,
ος δη Φαιηκων ανδρων προγενεστερος ηεν
και μυθοισι κεκαστο, παλαια τε πολλα τε ειδως:
ο σφιν ευ φρονεων αγορησατο και μετεειπεν:
“Αλκινο', ου μεν τοι τοδε καλλιον, ουδε εοικε,
ξεινον μεν χαμαι ησθαι επ' εσχαρη εν κονιησιν,
οιδε δε σον μυθον ποτιδεγμενοι ισχανοωνται.
αλλ' αγε δη ξεινον μεν επι θρονου αργυροηλου
εισον αναστησας, συ δε κηρυκεσσι κελευσον
οινον επικρησαι, ινα και Διι τερπικεραυνω
σπεισομεν,  ος θ' ικετησιν αμ' αιδοιοισιν οπηδει:
δορπον δε ξεινω ταμιη δοτω ενδον εοντων.”
αυταρ επει το γ' ακους' ιερον μενος Αλκινοοιο,
χειρος ελων Οδυσηα δαιφρονα ποικιλομητην
ωρσεν απ' εσχαροφιν και επι θρονου εισε φαεινου,
υιον αναστησας αγαπηνορα Λαοδαμαντα,
ος οι πλησιον ιζε, μαλιστα δε μιν φιλεεσκεν.
χερνιβα δ' αμφιπολος προχοω επεχευε φερουσα
καλη χρυσειη υπερ αργυρεοιο λεβητος,
νιψασθαι: παρα δε ξεστην ετανυσσε τραπεζαν.
σιτον δ' αιδοιη ταμιη παρεθηκε φερουσα,
ειδατα πολλ' επιθεισα, χαριζομενη παρεοντων.
αυταρ ο πινε και ησθε πολυτλας διος Οδυσσευς.
και τοτε κηρυκα προσεφη μενος Αλκινοοιο:
“Ποντονοε, κρητηρα κερασσαμενος μεθυ νειμον
πασιν ανα μεγαρον,  ινα και Διι τερπικεραυνω
σπεισομεν, ος θ' ικετησιν αμ' αιδοιοισιν οπηδει.”
ως φατο, Ποντονοος δε μελιφρονα οινον εκιρνα,
νωμησεν δ' αρα πασιν επαρξαμενος δεπαεσσιν.
αυταρ επει σπεισαν τ' επιον θ', οσον ηθελε θυμος,
τοισιν δ' Αλκινοος αγορησατο και μετεειπε:
“κεκλυτε, Φαιηκων ηγητορες ηδε μεδοντες
οφρ' ειπω τα με θυμος ενι στηθεσσι κελευει.
νυν μεν δαισαμενοι κατακειετε οικαδ' ιοντες:
ηωθεν δε γεροντας επι πλεονας καλεσαντες
ξεινον ενι μεγαροις ξεινισσομεν ηδε θεοισιν
ρεξομεν ιερα καλα, επειτα δε και περι πομπης
μνησομεθ', ως χ' ο ξεινος ανευθε πονου και ανιης
πομπη υφ' ημετερη ην πατριδα γαιαν ικηται
χαιρων καρπαλιμως, ει και μαλα τηλοθεν εστι,
μηδε τι μεσσηγυς γε κακον και πημα παθησι,
πριν γε τον ης γαιης επιβημεναι: ενθα δ' επειτα
πεισεται, ασσα οι αισα κατα κλωθες τε βαρειαι
γιγνομενω νησαντο λινω, οτε μιν τεκε μητηρ.
ει δε τις αθανατων γε κατ' ουρανου ειληλουθεν,
αλλο τι δη τοδ' επειτα θεοι περιμηχανοωνται.
αιει γαρ το παρος γε θεοι φαινονται εναργεις
ημιν, ευτ' ερδωμεν αγακλειτας εκατομβας,
δαινυνται τε παρ' αμμι καθημενοι ενθα περ ημεις.
ει δ' αρα τις και μουνος ιων ξυμβληται οδιτης,
ου τι κατακρυπτουσιν,  επει σφισιν εγγυθεν ειμεν,
ως περ Κυκλωπες τε και αγρια φυλα Γιγαντων.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“Αλκινο', αλλο τι τοι μελετω φρεσιν: ου γαρ εγω γε
αθανατοισιν εοικα, τοι ουρανον ευρυν εχουσιν,
ου δεμας ουδε φυην,  αλλα θνητοισι βροτοισιν.
ους τινας υμεις ιστε μαλιστ' οχεοντας οιζυν
ανθρωπων, τοισιν κεν εν αλγεσιν ισωσαιμην.
και δ' ετι κεν και μαλλον εγω κακα μυθησαιμην,
οσσα γε δη ξυμπαντα θεων ιοτητι μογησα.
αλλ' εμε μεν δορπησαι εασατε κηδομενον περ:
ου γαρ τι στυγερη επι γαστερι κυντερον αλλο
επλετο, η τ' εκελευσεν εο μνησασθαι αναγκη
και μαλα τειρομενον και ενι φρεσι πενθος εχοντα,
ως και εγω πενθος μεν εχω φρεσιν, η δε μαλ' αιει
εσθεμεναι κελεται και πινεμεν,  εκ δε με παντων
ληθανει οσς' επαθον, και ενιπλησθηναι ανωγει.
υμεις δ' οτρυνεσθαι αμ' ηοι φαινομενηφιν,
ως κ' εμε τον δυστηνον εμης επιβησετε πατρης
και περ πολλα παθοντα: ιδοντα με και λιποι αιων
κτησιν εμην, δμωας τε και υψερεφες μεγα δωμα.”
ως εφαθ', οι δ' αρα παντες επηνεον ηδ' εκελευον
πεμπεμεναι τον ξεινον, επει κατα μοιραν εειπεν.
αυταρ επει σπεισαν τ' επιον θ' οσον ηθελε θυμος,
οι μεν κακκειοντες εβαν οικονδε εκαστος,
αυταρ ο εν μεγαρω υπελειπετο διος Οδυσσευς,
παρ δε οι Αρητη τε και Αλκινοος θεοειδης
ησθην: αμφιπολοι δ' απεκοσμεον εντεα δαιτος.
τοισιν δ' Αρητη λευκωλενος ηρχετο μυθων:
εγνω γαρ φαρος τε χιτωνα τε ειματ' ιδουσα
καλα,  τα ρ' αυτη τευξε συν αμφιπολοισι γυναιξι:
και μιν φωνησας' επεα πτεροεντα προσηυδα:
“ξεινε, το μεν σε πρωτον εγων ειρησομαι αυτη:
τις ποθεν εις ανδρων; τις τοι ταδε ειματ' εδωκεν;
ου δη φης επι ποντον αλωμενος ενθαδ' ικεσθαι;”
την δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“αργαλεον,  βασιλεια, διηνεκεως αγορευσαι
κηδε', επει μοι πολλα δοσαν θεοι Ουρανιωνες:
τουτο δε τοι ερεω ο μ' ανειρεαι ηδε μεταλλας.
Ωγυγιη τις νησος αποπροθεν ειν αλι κειται:
ενθα μεν Ατλαντος θυγατηρ,  δολοεσσα Καλυψω
ναιει ευπλοκαμος, δεινη θεος: ουδε τις αυτη
μισγεται ουτε θεων ουτε θνητων ανθρωπων.
αλλ' εμε τον δυστηνον εφεστιον ηγαγε δαιμων
οιον, επει μοι νηα θοην αργητι κεραυνω
Ζευς ελσας εκεασσε μεσω ενι οινοπι ποντω.
ενθ' αλλοι μεν παντες απεφθιθεν εσθλοι εταιροι,
αυταρ εγω τροπιν αγκας ελων νεος αμφιελισσης
εννημαρ φερομην: δεκατη δε με νυκτι μελαινη
νησον ες Ωγυγιην πελασαν θεοι, ενθα Καλυψω
ναιει ευπλοκαμος,  δεινη θεος, η με λαβουσα
ενδυκεως εφιλει τε και ετρεφεν ηδε εφασκε
θησειν αθανατον και αγηραον ηματα παντα:
αλλ' εμον ου ποτε θυμον ενι στηθεσσιν επειθεν.
ενθα μεν επταετες μενον εμπεδον, ειματα δ' αιει
δακρυσι δευεσκον,  τα μοι αμβροτα δωκε Καλυψω:
αλλ' οτε δη ογδοατον μοι επιπλομενον ετος ηλθεν,
και τοτε δη μ' εκελευσεν εποτρυνουσα νεεσθαι
Ζηνος υπ' αγγελιης, η και νοος ετραπετ' αυτης.
πεμπε δ' επι σχεδιης πολυδεσμου, πολλα δ' εδωκε,
σιτον και μεθυ ηδυ,  και αμβροτα ειματα εσσεν,
ουρον δε προεηκεν απημονα τε λιαρον τε.
επτα δε και δεκα μεν πλεον ηματα ποντοπορευων,
οκτωκαιδεκατη δ' εφανη ορεα σκιοεντα
γαιης υμετερης, γηθησε δε μοι φιλον ητορ
δυσμορω: η γαρ εμελλον ετι ξυνεσεσθαι οιζυι
πολλη, την μοι επωρσε Ποσειδαων ενοσιχθων,
ος μοι εφορμησας ανεμους κατεδησε κελευθον,
ωρινεν δε θαλασσαν αθεσφατον, ουδε τι κυμα
εια επι σχεδιης αδινα στεναχοντα φερεσθαι.
την μεν επειτα θυελλα διεσκεδας': αυταρ εγω γε
νηχομενος τοδε λαιτμα διετμαγον, οφρα με γαιη
υμετερη επελασσε φερων ανεμος τε και υδωρ.
ενθα κε μ' εκβαινοντα βιησατο κυμ' επι χερσου,
πετρης προς μεγαλησι βαλον και ατερπει χωρω:
αλλ' αναχασσαμενος νηχον παλιν,  ηος επηλθον
ες ποταμον, τη δη μοι εεισατο χωρος αριστος,
λειος πετραων, και επι σκεπας ην ανεμοιο.
εκ δ' επεσον θυμηγερεων, επι δ' αμβροσιη νυξ
ηλυθ'. εγω δ' απανευθε διιπετεος ποταμοιο
εκβας εν θαμνοισι κατεδραθον,  αμφι δε φυλλα
ηφυσαμην: υπνον δε θεος κατ' απειρονα χευεν.
ενθα μεν εν φυλλοισι φιλον τετιημενος ητορ
ευδον παννυχιος και επ' ηω και μεσον ημαρ.
δειλετο τ' ηελιος και με γλυκυς υπνος ανηκεν.
αμφιπολους δ' επι θινι τεης ενοησα θυγατρος
παιζουσας, εν δ' αυτη εην εικυια θεησι:
την ικετευς': η δ' ου τι νοηματος ημβροτεν εσθλου,
ως ουκ αν ελποιο νεωτερον αντιασαντα
ερξεμεν: αιει γαρ τε νεωτεροι αφραδεουσιν.
η μοι σιτον εδωκεν αλις ηδ' αιθοπα οινον
και λους' εν ποταμω και μοι ταδε ειματ' εδωκε.
ταυτα τοι αχνυμενος περ αληθειην κατελεξα.”
τον δ' αυτ' Αλκινοος απαμειβετο φωνησεν τε:
“ξειν', η τοι μεν τουτο γ' εναισιμον ουκ ενοησε
παις εμη,  ουνεκα ς' ου τι μετ' αμφιπολοισι γυναιξιν
ηγεν ες ημετερον, συ δ' αρα πρωτην ικετευσας.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“ηρως, μη τοι τουνεκ' αμυμονα νεικεε κουρην:
η μεν γαρ μ' εκελευε συν αμφιπολοισιν επεσθαι,
αλλ' εγω ουκ εθελον δεισας αισχυνομενος τε,
μη πως και σοι θυμος επισκυσσαιτο ιδοντι:
δυσζηλοι γαρ τ' ειμεν επι χθονι φυλ' ανθρωπων.”
τον δ' αυτ' Αλκινοος απαμειβετο φωνησεν τε:
“ξειν', ου μοι τοιουτον ενι στηθεσσι φιλον κηρ
μαψιδιως κεχολωσθαι: αμεινω δ' αισιμα παντα.
αι γαρ, Ζευ τε πατερ και Αθηναιη και Απολλον,
τοιος εων οιος εσσι, τα τε φρονεων α τ' εγω περ,
παιδα τ' εμην εχεμεν και εμος γαμβρος καλεεσθαι
αυθι μενων: οικον δε κ' εγω και κτηματα δοιην,
ει κ' εθελων γε μενοις: αεκοντα δε ς' ου τις ερυξει
Φαιηκων: μη τουτο φιλον Διι πατρι γενοιτο.
πομπην δ' ες τοδ' εγω τεκμαιρομαι, οφρ' ευ ειδης,
αυριον ες: τημος δε συ μεν δεδμημενος υπνω
λεξεαι, οι δ' ελοωσι γαληνην, οφρ' αν ικηαι
πατριδα σην και δωμα,  και ει που τοι φιλον εστιν,
ει περ και μαλα πολλον εκαστερω εστ' Ευβοιης,
την περ τηλοτατω φας' εμμεναι, οι μιν ιδοντο
λαων ημετερων, οτε τε ξανθον Ραδαμανθυν
ηγον εποψομενον Τιτυον Γαιηιον υιον.
και μεν οι ενθ' ηλθον και ατερ καματοιο τελεσσαν
ηματι τω αυτω και απηνυσαν οικαδ' οπισσω.
ειδησεις δε και αυτος ενι φρεσιν οσσον αρισται
νηες εμαι και κουροι αναρριπτειν αλα πηδω.”
ως φατο, γηθησεν δε πολυτλας διος Οδυσσευς,
ευχομενος δ' αρα ειπεν,  επος τ' εφατ' εκ τ' ονομαζεν:
“Ζευ πατερ, αιθ' οσα ειπε τελευτησειεν απαντα
Αλκινοος: του μεν κεν επι ζειδωρον αρουραν
ασβεστον κλεος ειη, εγω δε κε πατριδ' ικοιμην.”
ως οι μεν τοιαυτα προς αλληλους αγορευον:
κεκλετο δ' Αρητη λευκωλενος αμφιπολοισιν
δεμνι' υπ' αιθουση θεμεναι και ρηγεα καλα
πορφυρε' εμβαλεειν, στορεσαι τ' εφυπερθε ταπητας
χλαινας τ' ενθεμεναι ουλας καθυπερθεν εσασθαι.
αι δ' ισαν εκ μεγαροιο δαος μετα χερσιν εχουσαι:
αυταρ επει στορεσαν πυκινον λεχος εγκονεουσαι,
ωτρυνον δ' Οδυσηα παρισταμεναι επεεσσιν:
“ορσο κεων, ω ξεινε: πεποιηται δε τοι ευνη.”
ως φαν, τω δ' ασπαστον εεισατο κοιμηθηναι.
ως ο μεν ενθα καθευδε πολυτλας διος Οδυσσευς
τρητοις εν λεχεεσσιν υπ' αιθουση εριδουπω:
Αλκινοος δ' αρα λεκτο μυχω δομου υψηλοιο,
παρ δε γυνη δεσποινα λεχος πορσυνε και ευνην.

======== Book 8 ========

ημος δ' ηριγενεια φανη ροδοδακτυλος Ηως,
ωρνυτ' αρ' εξ ευνης ιερον μενος Αλκινοοιο,
αν δ' αρα διογενης ωρτο πτολιπορθος Οδυσσευς.
τοισιν δ' ηγεμονευ' ιερον μενος Αλκινοοιο
Φαιηκων αγορηνδ',  η σφιν παρα νηυσι τετυκτο.
ελθοντες δε καθιζον επι ξεστοισι λιθοισι
πλησιον. η δ' ανα αστυ μετωχετο Παλλας Αθηνη
ειδομενη κηρυκι δαιφρονος Αλκινοοιο,
νοστον Οδυσσηι μεγαλητορι μητιοωσα,
και ρα εκαστω φωτι παρισταμενη φατο μυθον:
“δευτ' αγε, Φαιηκων ηγητορες ηδε μεδοντες,
εις αγορην ιεναι, οφρα ξεινοιο πυθησθε,
ος νεον Αλκινοοιο δαιφρονος ικετο δωμα
ποντον επιπλαγχθεις, δεμας αθανατοισιν ομοιος.”
ως ειπους' ωτρυνε μενος και θυμον εκαστου.
καρπαλιμως δ' εμπληντο βροτων αγοραι τε και εδραι
αγρομενων: πολλοι δ' αρ' εθηησαντο ιδοντες
υιον Λαερταο δαιφρονα: τω δ' αρ' Αθηνη
θεσπεσιην κατεχευε χαριν κεφαλη τε και ωμοις
και μιν μακροτερον και πασσονα θηκεν ιδεσθαι,
ως κεν Φαιηκεσσι φιλος παντεσσι γενοιτο
δεινος τ' αιδοιος τε και εκτελεσειεν αεθλους
πολλους, τους Φαιηκες επειρησαντ' Οδυσηος.
αυταρ επει ρ' ηγερθεν ομηγερεες τ' εγενοντο,
τοισιν δ' Αλκινοος αγορησατο και μετεειπε:
“κεκλυτε, Φαιηκων ηγητορες ηδε μεδοντες,
οφρ' ειπω τα με θυμος ενι στηθεσσι κελευει.
ξεινος οδ', ουκ οιδ' ος τις, αλωμενος ικετ' εμον δω,
ηε προς ηοιων η εσπεριων ανθρωπων:
πομπην δ' οτρυνει,  και λισσεται εμπεδον ειναι.
ημεις δ', ως το παρος περ, εποτρυνωμεθα πομπην.
ουδε γαρ ουδε τις αλλος, οτις κ' εμα δωμαθ' ικηται,
ενθαδ' οδυρομενος δηρον μενει εινεκα πομπης.
αλλ' αγε νηα μελαιναν ερυσσομεν εις αλα διαν
πρωτοπλοον,  κουρω δε δυω και πεντηκοντα
κρινασθων κατα δημον, οσοι παρος εισιν αριστοι.
δησαμενοι δ' ευ παντες επι κληισιν ερετμα
εκβητ': αυταρ επειτα θοην αλεγυνετε δαιτα
ημετερονδ' ελθοντες: εγω δ' ευ πασι παρεξω.
κουροισιν μεν ταυτ' επιτελλομαι: αυταρ οι αλλοι
σκηπτουχοι βασιληες εμα προς δωματα καλα
ερχεσθ', οφρα ξεινον ενι μεγαροισι φιλεωμεν,
μηδε τις αρνεισθω. καλεσασθε δε θειον αοιδον
Δημοδοκον: τω γαρ ρα θεος περι δωκεν αοιδην
τερπειν,  οππη θυμος εποτρυνησιν αειδειν.”
ως αρα φωνησας ηγησατο, τοι δ' αμ' εποντο
σκηπτουχοι: κηρυξ δε μετωχετο θειον αοιδον.
κουρω δε κρινθεντε δυω και πεντηκοντα
βητην, ως εκελευς', επι θιν' αλος ατρυγετοιο.
αυταρ επει ρ' επι νηα κατηλυθον ηδε θαλασσαν,
νηα μεν οι γε μελαιναν αλος βενθοσδε ερυσσαν,
εν δ' ιστον τ' ετιθεντο και ιστια νηι μελαινη,
ηρτυναντο δ' ερετμα τροποις εν δερματινοισι,
παντα κατα μοιραν, ανα θ' ιστια λευκα πετασσαν.
υψου δ' εν νοτιω την γ' ωρμισαν: αυταρ επειτα
βαν ρ' ιμεν Αλκινοοιο δαιφρονος ες μεγα δωμα.
πληντο δ' αρ' αιθουσαι τε και ερκεα και δομοι ανδρων
αγρομενων: πολλοι δ' αρ' εσαν, νεοι ηδε παλαιοι.
τοισιν δ' Αλκινοος δυοκαιδεκα μηλ' ιερευσεν,
οκτω δ' αργιοδοντας υας,  δυο δ' ειλιποδας βους:
τους δερον αμφι θ' επον, τετυκοντο τε δαιτ' ερατεινην.
κηρυξ δ' εγγυθεν ηλθεν αγων εριηρον αοιδον,
τον περι μους' εφιλησε, διδου δ' αγαθον τε κακον τε:
οφθαλμων μεν αμερσε, διδου δ' ηδειαν αοιδην.
τω δ' αρα Ποντονοος θηκε θρονον αργυροηλον
μεσσω δαιτυμονων, προς κιονα μακρον ερεισας:
καδ δ' εκ πασσαλοφι κρεμασεν φορμιγγα λιγειαν
αυτου υπερ κεφαλης και επεφραδε χερσιν ελεσθαι
κηρυξ: παρ δ' ετιθει κανεον καλην τε τραπεζαν,
παρ δε δεπας οινοιο,  πιειν οτε θυμος ανωγοι.
οι δ' επ' ονειαθ' ετοιμα προκειμενα χειρας ιαλλον.
αυταρ επει ποσιος και εδητυος εξ ερον εντο,
μους' αρ' αοιδον ανηκεν αειδεμεναι κλεα ανδρων,
οιμης της τοτ' αρα κλεος ουρανον ευρυν ικανε,
νεικος Οδυσσηος και Πηλειδεω Αχιληος,
ως ποτε δηρισαντο θεων εν δαιτι θαλειη
εκπαγλοις επεεσσιν, αναξ δ' ανδρων Αγαμεμνων
χαιρε νοω, ο τ' αριστοι Αχαιων δηριοωντο.
ως γαρ οι χρειων μυθησατο Φοιβος Απολλων
Πυθοι εν ηγαθεη,  οθ' υπερβη λαινον ουδον
χρησομενος: τοτε γαρ ρα κυλινδετο πηματος αρχη
Τρωσι τε και Δαναοισι Διος μεγαλου δια βουλας.
ταυτ' αρ' αοιδος αειδε περικλυτος: αυταρ Οδυσσευς
πορφυρεον μεγα φαρος ελων χερσι στιβαρησι
κακ κεφαλης ειρυσσε,  καλυψε δε καλα προσωπα:
αιδετο γαρ Φαιηκας υπ' οφρυσι δακρυα λειβων.
η τοι οτε ληξειεν αειδων θειος αοιδος,
δακρυ ομορξαμενος κεφαλης απο φαρος ελεσκε
και δεπας αμφικυπελλον ελων σπεισασκε θεοισιν:
αυταρ οτ' αψ αρχοιτο και οτρυνειαν αειδειν
Φαιηκων οι αριστοι, επει τερποντ' επεεσσιν,
αψ Οδυσευς κατα κρατα καλυψαμενος γοαασκεν.
ενθ' αλλους μεν παντας ελανθανε δακρυα λειβων,
Αλκινοος δε μιν οιος επεφρασατ' ηδ' ενοησεν
ημενος αγχ' αυτου,  βαρυ δε στεναχοντος ακουσεν.
αιψα δε Φαιηκεσσι φιληρετμοισι μετηυδα:
“κεκλυτε, Φαιηκων ηγητορες ηδε μεδοντες.
ηδη μεν δαιτος κεκορημεθα θυμον εισης
φορμιγγος θ', η δαιτι συνηορος εστι θαλειη:
νυν δ' εξελθωμεν και αεθλων πειρηθωμεν
παντων, ως χ' ο ξεινος ενισπη οισι φιλοισιν
οικαδε νοστησας, οσσον περιγιγνομεθ' αλλων
πυξ τε παλαιμοσυνη τε και αλμασιν ηδε ποδεσσιν.”
ως αρα φωνησας ηγησατο, τοι δ' αμ' εποντο.
καδ δ' εκ πασσαλοφι κρεμασεν φορμιγγα λιγειαν,
Δημοδοκου δ' ελε χειρα και εξαγεν εκ μεγαροιο
κηρυξ: ηρχε δε τω αυτην οδον ην περ οι αλλοι
Φαιηκων οι αριστοι, αεθλια θαυμανεοντες.
βαν δ' ιμεν εις αγορην, αμα δ' εσπετο πουλυς ομιλος,
μυριοι: αν δ' ισταντο νεοι πολλοι τε και εσθλοι.
ωρτο μεν Ακρονεως τε και Ωκυαλος και Ελατρευς,
Ναυτευς τε Πρυμνευς τε και Αγχιαλος και Ερετμευς,
Ποντευς τε Πρωρευς τε, Θοων Αναβησινεως τε
Αμφιαλος θ', υιος Πολυνηου Τεκτονιδαο:
αν δε και Ευρυαλος,  βροτολοιγω ισος Αρηι,
Ναυβολιδης, ος αριστος εην ειδος τε δεμας τε
παντων Φαιηκων μετ' αμυμονα Λαοδαμαντα.
αν δ' εσταν τρεις παιδες αμυμονος Αλκινοοιο,
Λαοδαμας θ' Αλιος τε και αντιθεος Κλυτονηος.
οι δ' η τοι πρωτον μεν επειρησαντο ποδεσσι.
τοισι δ' απο νυσσης τετατο δρομος: οι δ' αμα παντες
καρπαλιμως επετοντο κονιοντες πεδιοιο:
των δε θεειν οχ' αριστος εην Κλυτονηος αμυμων:
οσσον τ' εν νειω ουρον πελει ημιονοιιν,
τοσσον υπεκπροθεων λαους ικεθ', οι δ' ελιποντο.
οι δε παλαιμοσυνης αλεγεινης πειρησαντο:
τη δ' αυτ' Ευρυαλος απεκαινυτο παντας αριστους.
αλματι δ' Αμφιαλος παντων προφερεστατος ηεν:
δισκω δ' αυ παντων πολυ φερτατος ηεν Ελατρευς,
πυξ δ' αυ Λαοδαμας,  αγαθος παις Αλκινοοιο.
αυταρ επει δη παντες ετερφθησαν φρεν' αεθλοις,
τοις αρα Λαοδαμας μετεφη παις Αλκινοοιο:
“δευτε, φιλοι, τον ξεινον ερωμεθα ει τιν' αεθλον
οιδε τε και δεδαηκε. φυην γε μεν ου κακος εστι,
μηρους τε κνημας τε και αμφω χειρας υπερθεν
αυχενα τε στιβαρον μεγα τε σθενος: ουδε τι ηβης
δευεται, αλλα κακοισι συνερρηκται πολεεσσιν:
ου γαρ εγω γε τι φημι κακωτερον αλλο θαλασσης
ανδρα γε συγχευαι, ει και μαλα καρτερος ειη.”
τον δ' αυτ' Ευρυαλος απαμειβετο φωνησεν τε:
“Λαοδαμα, μαλα τουτο επος κατα μοιραν εειπες.
αυτος νυν προκαλεσσαι ιων και πεφραδε μυθον.”
αυταρ επει το γ' ακους' αγαθος παις Αλκινοοιο,
στη ρ' ες μεσσον ιων και Οδυσσηα προσεειπε:
“δευρ' αγε και συ,  ξεινε πατερ, πειρησαι αεθλων,
ει τινα που δεδαηκας: εοικε δε ς' ιδμεν αεθλους:
ου μεν γαρ μειζον κλεος ανερος οφρα κ' εησιν,
η ο τι ποσσιν τε ρεξη και χερσιν εησιν.
αλλ' αγε πειρησαι, σκεδασον δ' απο κηδεα θυμου.
σοι δ' οδος ουκετι δηρον απεσσεται,  αλλα τοι ηδη
νηυς τε κατειρυσται και επαρτεες εισιν εταιροι.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“Λαοδαμα, τι με ταυτα κελευετε κερτομεοντες;
κηδεα μοι και μαλλον ενι φρεσιν η περ αεθλοι,
ος πριν μεν μαλα πολλα παθον και πολλα μογησα,
νυν δε μεθ' υμετερη αγορη νοστοιο χατιζων
ημαι, λισσομενος βασιληα τε παντα τε δημον.”
τον δ' αυτ' Ευρυαλος απαμειβετο νεικεσε τ' αντην:
“ου γαρ ς' ουδε, ξεινε, δαημονι φωτι εισκω
αθλων,  οια τε πολλα μετ' ανθρωποισι πελονται,
αλλα τω, ος θ' αμα νηι πολυκληιδι θαμιζων,
αρχος ναυταων οι τε πρηκτηρες εασιν,
φορτου τε μνημων και επισκοπος ησιν οδαιων
κερδεων θ' αρπαλεων: ουδ' αθλητηρι εοικας.”
τον δ' αρ' υποδρα ιδων προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“ξειν',  ου καλον εειπες: ατασθαλω ανδρι εοικας.
ουτως ου παντεσσι θεοι χαριεντα διδουσιν
ανδρασιν, ουτε φυην ουτ' αρ φρενας ουτ' αγορητυν.
αλλος μεν γαρ τ' ειδος ακιδνοτερος πελει ανηρ,
αλλα θεος μορφην επεσι στεφει,  οι δε τ' ες αυτον
τερπομενοι λευσσουσιν: ο δ' ασφαλεως αγορευει
αιδοι μειλιχιη, μετα δε πρεπει αγρομενοισιν,
ερχομενον δ' ανα αστυ θεον ως εισοροωσιν.
αλλος δ' αυ ειδος μεν αλιγκιος αθανατοισιν,
αλλ' ου οι χαρις αμφιπεριστεφεται επεεσσιν,
ως και σοι ειδος μεν αριπρεπες, ουδε κεν αλλως
ουδε θεος τευξειε, νοον δ' αποφωλιος εσσι.
ωρινας μοι θυμον ενι στηθεσσι φιλοισιν
ειπων ου κατα κοσμον. εγω δ' ου νηις αεθλων,
ως συ γε μυθειαι,  αλλ' εν πρωτοισιν οιω
εμμεναι, οφρ' ηβη τε πεποιθεα χερσι τ' εμησι.
νυν δ' εχομαι κακοτητι και αλγεσι: πολλα γαρ ετλην
ανδρων τε πτολεμους αλεγεινα τε κυματα πειρων.
αλλα και ως, κακα πολλα παθων, πειρησομ' αεθλων:
θυμοδακης γαρ μυθος,  επωτρυνας δε με ειπων.”
η ρα και αυτω φαρει αναιξας λαβε δισκον
μειζονα και παχετον, στιβαρωτερον ουκ ολιγον περ
η οιω Φαιηκες εδισκεον αλληλοισι.
τον ρα περιστρεψας ηκε στιβαρης απο χειρος,
βομβησεν δε λιθος: κατα δ' επτηξαν ποτι γαιη
Φαιηκες δολιχηρετμοι, ναυσικλυτοι ανδρες,
λαος υπο ριπης: ο δ' υπερπτατο σηματα παντων
ριμφα θεων απο χειρος. εθηκε δε τερματ' Αθηνη
ανδρι δεμας εικυια, επος τ' εφατ' εκ τ' ονομαζεν:
“και κ' αλαος τοι,  ξεινε, διακρινειε το σημα
αμφαφοων, επει ου τι μεμιγμενον εστιν ομιλω,
αλλα πολυ πρωτον. συ δε θαρσει τονδε γ' αεθλον:
ου τις Φαιηκων τοδε γ' ιξεται, ουδ' υπερησει.”
“ως φατο, γηθησεν δε πολυτλας διος Οδυσσευς,
χαιρων,  ουνεχ' εταιρον ενηεα λευσς' εν αγωνι.
και τοτε κουφοτερον μετεφωνεε Φαιηκεσσιν:
“τουτον νυν αφικεσθε, νεοι. ταχα δ' υστερον αλλον
ησειν η τοσσουτον οιομαι η ετι μασσον.
των δ' αλλων οτινα κραδιη θυμος τε κελευει,
δευρ' αγε πειρηθητω,  επει μ' εχολωσατε λιην,
η πυξ ηε παλη η και ποσιν, ου τι μεγαιρω,
παντων Φαιηκων, πλην γ' αυτου Λαοδαμαντος.
ξεινος γαρ μοι οδ' εστι: τις αν φιλεοντι μαχοιτο;
αφρων δη κεινος γε και ουτιδανος πελει ανηρ,
ος τις ξεινοδοκω εριδα προφερηται αεθλων
δημω εν αλλοδαπω: εο δ' αυτου παντα κολουει.
των δ' αλλων ου περ τιν' αναινομαι ουδ' αθεριζω,
αλλ' εθελω ιδμεν και πειρηθημεναι αντην.
παντα γαρ ου κακος ειμι, μετ' ανδρασιν οσσοι αεθλοι:
ευ μεν τοξον οιδα ευξοον αμφαφαασθαι:
πρωτος κ' ανδρα βαλοιμι οιστευσας εν ομιλω
ανδρων δυσμενεων, ει και μαλα πολλοι εταιροι
αγχι παρασταιεν και τοξαζοιατο φωτων.
οιος δη με Φιλοκτητης απεκαινυτο τοξω
δημω ενι Τρωων,  οτε τοξαζοιμεθ' Αχαιοι.
των δ' αλλων εμε φημι πολυ προφερεστερον ειναι,
οσσοι νυν βροτοι εισιν επι χθονι σιτον εδοντες.
ανδρασι δε προτεροισιν εριζεμεν ουκ εθελησω,
ουθ' Ηρακληι ουτ' Ευρυτω Οιχαλιηι,
οι ρα και αθανατοισιν εριζεσκον περι τοξων.
τω ρα και αιψ' εθανεν μεγας Ευρυτος, ουδ' επι γηρας
ικετ' ενι μεγαροισι: χολωσαμενος γαρ Απολλων
εκτανεν, ουνεκα μιν προκαλιζετο τοξαζεσθαι.
δουρι δ' ακοντιζω οσον ουκ αλλος τις οιστω.
οιοισιν δειδοικα ποσιν μη τις με παρελθη
Φαιηκων: λιην γαρ αεικελιως εδαμασθην
κυμασιν εν πολλοις, επει ου κομιδη κατα νηα
ηεν επηετανος: τω μοι φιλα γυια λελυνται.”
ως εφαθ', οι δ' αρα παντες ακην εγενοντο σιωπη.
Αλκινοος δε μιν οιος αμειβομενος προσεειπεν:
“ξειν', επει ουκ αχαριστα μεθ' ημιν ταυτ' αγορευεις,
αλλ' εθελεις αρετην σην φαινεμεν, η τοι οπηδει,
χωομενος οτι ς' ουτος ανηρ εν αγωνι παραστας
νεικεσεν, ως αν σην αρετην βροτος ου τις ονοιτο,
ος τις επισταιτο ησι φρεσιν αρτια βαζειν:
αλλ' αγε νυν εμεθεν ξυνιει επος, οφρα και αλλω
ειπης ηρωων, οτε κεν σοις εν μεγαροισι
δαινυη παρα ση τ' αλοχω και σοισι τεκεσσιν,
ημετερης αρετης μεμνημενος, οια και ημιν
Ζευς επι εργα τιθησι διαμπερες εξ ετι πατρων.
ου γαρ πυγμαχοι ειμεν αμυμονες ουδε παλαισται,
αλλα ποσι κραιπνως θεομεν και νηυσιν αριστοι,
αιει δ' ημιν δαις τε φιλη κιθαρις τε χοροι τε
ειματα τ' εξημοιβα λοετρα τε θερμα και ευναι.
αλλ' αγε,  Φαιηκων βηταρμονες οσσοι αριστοι,
παισατε, ως χ' ο ξεινος ενισπη οισι φιλοισιν
οικαδε νοστησας, οσσον περιγιγνομεθ' αλλων
ναυτιλιη και ποσσι και ορχηστυι και αοιδη.
Δημοδοκω δε τις αιψα κιων φορμιγγα λιγειαν
οισετω,  η που κειται εν ημετεροισι δομοισιν.”
ως εφατ' Αλκινοος θεοεικελος, ωρτο δε κηρυξ
οισων φορμιγγα γλαφυρην δομου εκ βασιληος.
αισυμνηται δε κριτοι εννεα παντες ανεσταν
δημιοι, οι κατ' αγωνας ευ πρησσεσκον εκαστα,
λειηναν δε χορον,  καλον δ' ευρυναν αγωνα.
κηρυξ δ' εγγυθεν ηλθε φερων φορμιγγα λιγειαν
Δημοδοκω: ο δ' επειτα κι' ες μεσον: αμφι δε κουροι
πρωθηβαι ισταντο, δαημονες ορχηθμοιο,
πεπληγον δε χορον θειον ποσιν. αυταρ Οδυσσευς
μαρμαρυγας θηειτο ποδων,  θαυμαζε δε θυμω.
αυταρ ο φορμιζων ανεβαλλετο καλον αειδειν
αμφ' Αρεος φιλοτητος ευστεφανου τ' Αφροδιτης,
ως τα πρωτα μιγησαν εν Ηφαιστοιο δομοισι
λαθρη, πολλα δ' εδωκε, λεχος δ' ησχυνε και ευνην
Ηφαιστοιο ανακτος.  αφαρ δε οι αγγελος ηλθεν
Ηλιος, ο σφ' ενοησε μιγαζομενους φιλοτητι.
Ηφαιστος δ' ως ουν θυμαλγεα μυθον ακουσε,
βη ρ' ιμεν ες χαλκεωνα κακα φρεσι βυσσοδομευων,
εν δ' εθετ' ακμοθετω μεγαν ακμονα, κοπτε δε δεσμους
αρρηκτους αλυτους,  οφρ' εμπεδον αυθι μενοιεν.
αυταρ επει δη τευξε δολον κεχολωμενος Αρει,
βη ρ' ιμεν ες θαλαμον, οθι οι φιλα δεμνι' εκειτο,
αμφι δ' αρ' ερμισιν χεε δεσματα κυκλω απαντη:
πολλα δε και καθυπερθε μελαθροφιν εξεκεχυντο,
ηυτ' αραχνια λεπτα,  τα γ' ου κε τις ουδε ιδοιτο,
ουδε θεων μακαρων: περι γαρ δολοεντα τετυκτο.
αυταρ επει δη παντα δολον περι δεμνια χευεν,
εισατ' ιμεν ες Λημνον, ευκτιμενον πτολιεθρον,
η οι γαιαων πολυ φιλτατη εστιν απασεων.
ουδ' αλαοσκοπιην ειχε χρυσηνιος Αρης,
ως ιδεν Ηφαιστον κλυτοτεχνην νοσφι κιοντα:
βη δ' ιεναι προς δωμα περικλυτου Ηφαιστοιο
ισχανοων φιλοτητος ευστεφανου Κυθερειης.
η δε νεον παρα πατρος ερισθενεος Κρονιωνος
ερχομενη κατ' αρ' εζεθ': ο δ' εισω δωματος ηει,
εν τ' αρα οι φυ χειρι, επος τ' εφατ' εκ τ' ονομαζε:
“δευρο, φιλη, λεκτρονδε τραπειομεν ευνηθεντες:
ου γαρ εθ' Ηφαιστος μεταδημιος, αλλα που ηδη
οιχεται ες Λημνον μετα Σιντιας αγριοφωνους.”
ως φατο,  τη δ' ασπαστον εεισατο κοιμηθηναι.
τω δ' ες δεμνια βαντε κατεδραθον: αμφι δε δεσμοι
τεχνηεντες εχυντο πολυφρονος Ηφαιστοιο,
ουδε τι κινησαι μελεων ην ουδ' αναειραι.
και τοτε δη γιγνωσκον, ο τ' ουκετι φυκτα πελοντο.
αγχιμολον δε σφ' ηλθε περικλυτος αμφιγυηεις,
αυτις υποστρεψας πριν Λημνου γαιαν ικεσθαι:
Ηελιος γαρ οι σκοπιην εχεν ειπε τε μυθον.
βη δ' ιμεναι προς δωμα φιλον τετιημενος ητορ:
εστη δ' εν προθυροισι, χολος δε μιν αγριος ηρει:
σμερδαλεον δ' εβοησε,  γεγωνε τε πασι θεοισιν:
“Ζευ πατερ ηδ' αλλοι μακαρες θεοι αιεν εοντες,
δευθ', ινα εργα γελαστα και ουκ επιεικτα ιδησθε,
ως εμε χωλον εοντα Διος θυγατηρ Αφροδιτη
αιεν ατιμαζει, φιλεει δ' αιδηλον Αρηα,
ουνεχ' ο μεν καλος τε και αρτιπος,  αυταρ εγω γε
ηπεδανος γενομην. αταρ ου τι μοι αιτιος αλλος,
αλλα τοκηε δυω, τω μη γεινασθαι οφελλον.
αλλ' οψεσθ', ινα τω γε καθευδετον εν φιλοτητι
εις εμα δεμνια βαντες, εγω δ' οροων ακαχημαι.
ου μεν σφεας ετ' εολπα μινυνθα γε κειεμεν ουτως
και μαλα περ φιλεοντε: ταχ' ουκ εθελησετον αμφω
ευδειν: αλλα σφωε δολος και δεσμος ερυξει,
εις ο κε μοι μαλα παντα πατηρ αποδωσιν εεδνα,
οσσα οι εγγυαλιξα κυνωπιδος εινεκα κουρης,
ουνεκα οι καλη θυγατηρ,  αταρ ουκ εχεθυμος.”
ως εφαθ', οι δ' αγεροντο θεοι ποτι χαλκοβατες δω:
ηλθε Ποσειδαων γαιηοχος, ηλθ' εριουνης
Ερμειας, ηλθεν δε αναξ εκαεργος Απολλων.
θηλυτεραι δε θεαι μενον αιδοι οικοι εκαστη.
εσταν δ' εν προθυροισι θεοι,  δωτηρες εαων:
ασβεστος δ' αρ' ενωρτο γελως μακαρεσσι θεοισι
τεχνας εισοροωσι πολυφρονος Ηφαιστοιο.
ωδε δε τις ειπεσκεν ιδων ες πλησιον αλλον:
“ουκ αρετα κακα εργα: κιχανει τοι βραδυς ωκυν,
ως και νυν Ηφαιστος εων βραδυς ειλεν Αρηα
ωκυτατον περ εοντα θεων οι Ολυμπον εχουσιν,
χωλος εων τεχνησι: το και μοιχαγρι' οφελλει.”
ως οι μεν τοιαυτα προς αλληλους αγορευον:
Ερμην δε προσεειπεν αναξ Διος υιος Απολλων:
“Ερμεια,  Διος υιε, διακτορε, δωτορ εαων,
η ρα κεν εν δεσμοις εθελοις κρατεροισι πιεσθεις
ευδειν εν λεκτροισι παρα χρυσεη Αφροδιτη;”
τον δ' ημειβετ' επειτα διακτορος αργειφοντης:
“αι γαρ τουτο γενοιτο, αναξ εκατηβολ' Απολλον:
δεσμοι μεν τρις τοσσοι απειρονες αμφις εχοιεν,
υμεις δ' εισοροωτε θεοι πασαι τε θεαιναι,
αυταρ εγων ευδοιμι παρα χρυσεη Αφροδιτη.”
ως εφατ', εν δε γελως ωρτ' αθανατοισι θεοισιν.
ουδε Ποσειδαωνα γελως εχε, λισσετο δ' αιει
Ηφαιστον κλυτοεργον οπως λυσειεν Αρηα.
και μιν φωνησας επεα πτεροεντα προσηυδα:
“λυσον: εγω δε τοι αυτον υπισχομαι, ως συ κελευεις,
τισειν αισιμα παντα μετ' αθανατοισι θεοισιν.”
τον δ' αυτε προσεειπε περικλυτος αμφιγυηεις:
“μη με,  Ποσειδαον γαιηοχε, ταυτα κελευε:
δειλαι τοι δειλων γε και εγγυαι εγγυαασθαι.
πως αν εγω σε δεοιμι μετ' αθανατοισι θεοισιν,
ει κεν Αρης οιχοιτο χρεος και δεσμον αλυξας;”
τον δ' αυτε προσεειπε Ποσειδαων ενοσιχθων:
“Ηφαιστ',  ει περ γαρ κεν Αρης χρειος υπαλυξας
οιχηται φευγων, αυτος τοι εγω ταδε τισω.”
τον δ' ημειβετ' επειτα περικλυτος αμφιγυηεις:
“ουκ εστ' ουδε εοικε τεον επος αρνησασθαι.”
ως ειπων δεσμον ανιει μενος Ηφαιστοιο.
τω δ' επει εκ δεσμοιο λυθεν,  κρατερου περ εοντος,
αυτικ' αναιξαντε ο μεν Θρηκηνδε βεβηκει,
η δ' αρα Κυπρον ικανε φιλομμειδης Αφροδιτη,
ες Παφον: ενθα δε οι τεμενος βωμος τε θυηεις.
ενθα δε μιν Χαριτες λουσαν και χρισαν ελαιω
αμβροτω,  οια θεους επενηνοθεν αιεν εοντας,
αμφι δε ειματα εσσαν επηρατα, θαυμα ιδεσθαι.
ταυτ' αρ' αοιδος αειδε περικλυτος: αυταρ Οδυσσευς
τερπετ' ενι φρεσιν ησιν ακουων ηδε και αλλοι
Φαιηκες δολιχηρετμοι, ναυσικλυτοι ανδρες.
Αλκινοος δ' Αλιον και Λαοδαμαντα κελευσεν
μουναξ ορχησασθαι, επει σφισιν ου τις εριζεν.
οι δ' επει ουν σφαιραν καλην μετα χερσιν ελοντο,
πορφυρεην, την σφιν Πολυβος ποιησε δαιφρων,
την ετερος ριπτασκε ποτι νεφεα σκιοεντα
ιδνωθεις οπισω,  ο δ' απο χθονος υψος' αερθεις
ρηιδιως μεθελεσκε, παρος ποσιν ουδας ικεσθαι.
αυταρ επει δη σφαιρη αν' ιθυν πειρησαντο,
ωρχεισθην δη επειτα ποτι χθονι πουλυβοτειρη
ταρφε' αμειβομενω: κουροι δ' επεληκεον αλλοι
εστεωτες κατ' αγωνα,  πολυς δ' υπο κομπος ορωρει.
δη τοτ' αρ' Αλκινοον προσεφωνεε διος Οδυσσευς:
“Αλκινοε κρειον, παντων αριδεικετε λαων,
ημεν απειλησας βηταρμονας ειναι αριστους,
ηδ' αρ' ετοιμα τετυκτο: σεβας μ' εχει εισοροωντα.”
ως φατο,  γηθησεν δ' ιερον μενος Αλκινοοιο,
αιψα δε Φαιηκεσσι φιληρετμοισι μετηυδα:
“κεκλυτε, Φαιηκων ηγητορες ηδε μεδοντες.
ο ξεινος μαλα μοι δοκεει πεπνυμενος ειναι.
αλλ' αγε οι δωμεν ξεινηιον, ως επιεικες.
δωδεκα γαρ κατα δημον αριπρεπεες βασιληες
αρχοι κραινουσι, τρισκαιδεκατος δ' εγω αυτος:
των οι εκαστος φαρος ευπλυνες ηδε χιτωνα
και χρυσοιο ταλαντον ενεικατε τιμηεντος.
αιψα δε παντα φερωμεν αολλεα, οφρ' ενι χερσιν
ξεινος εχων επι δορπον ιη χαιρων ενι θυμω.
Ευρυαλος δε ε αυτον αρεσσασθω επεεσσι
και δωρω, επει ου τι επος κατα μοιραν εειπεν.”
ως εφαθ', οι δ' αρα παντες επηνεον ηδ' εκελευον,
δωρα δ' αρ' οισεμεναι προεσαν κηρυκα εκαστος.
τον δ' αυτ' Ευρυαλος απαμειβετο φωνησεν τε:
“Αλκινοε κρειον, παντων αριδεικετε λαων,
τοιγαρ εγω τον ξεινον αρεσσομαι, ως συ κελευεις.
δωσω οι τοδ' αορ παγχαλκεον, ω επι κωπη
αργυρεη, κολεον δε νεοπριστου ελεφαντος
αμφιδεδινηται: πολεος δε οι αξιον εσται.”
ως ειπων εν χερσι τιθει ξιφος αργυροηλον
και μιν φωνησας επεα πτεροεντα προσηυδα:
“χαιρε, πατερ ω ξεινε: επος δ' ει περ τι βεβακται
δεινον, αφαρ το φεροιεν αναρπαξασαι αελλαι.
σοι δε θεοι αλοχον τ' ιδεειν και πατριδ' ικεσθαι
δοιεν, επει δη δηθα φιλων απο πηματα πασχεις.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“και συ φιλος μαλα χαιρε, θεοι δε τοι ολβια δοιεν.
μηδε τι τοι ξιφεος γε ποθη μετοπισθε γενοιτο
τουτου,  ο δη μοι δωκας αρεσσαμενος επεεσσιν.”
η ρα και αμφ' ωμοισι θετο ξιφος αργυροηλον.
δυσετο τ' ηελιος, και τω κλυτα δωρα παρηεν.
και τα γ' ες Αλκινοοιο φερον κηρυκες αγαυοι:
δεξαμενοι δ' αρα παιδες αμυμονος Αλκινοοιο
μητρι παρ' αιδοιη εθεσαν περικαλλεα δωρα.
τοισιν δ' ηγεμονευ' ιερον μενος Αλκινοοιο,
ελθοντες δε καθιζον εν υψηλοισι θρονοισι.
δη ρα τοτ' Αρητην προσεφη μενος Αλκινοοιο:
“δευρο, γυναι, φερε χηλον αριπρεπε', η τις αριστη:
εν δ' αυτη θες φαρος ευπλυνες ηδε χιτωνα.
αμφι δε οι πυρι χαλκον ιηνατε, θερμετε δ' υδωρ,
οφρα λοεσσαμενος τε ιδων τ' ευ κειμενα παντα
δωρα, τα οι Φαιηκες αμυμονες ενθαδ' ενεικαν,
δαιτι τε τερπηται και αοιδης υμνον ακουων.
και οι εγω τοδ' αλεισον εμον περικαλλες οπασσω,
χρυσεον, οφρ' εμεθεν μεμνημενος ηματα παντα
σπενδη ενι μεγαρω Διι τ' αλλοισιν τε θεοισιν.”
ως εφατ', Αρητη δε μετα δμωησιν εειπεν
αμφι πυρι στησαι τριποδα μεγαν οττι ταχιστα.
αι δε λοετροχοον τριποδ' ιστασαν εν πυρι κηλεω,
εν δ' αρ' υδωρ εχεαν, υπο δε ξυλα δαιον ελουσαι.
γαστρην μεν τριποδος πυρ αμφεπε, θερμετο δ' υδωρ:
τοφρα δ' αρ' Αρητη ξεινω περικαλλεα χηλον
εξεφερεν θαλαμοιο, τιθει δ' ενι καλλιμα δωρα,
εσθητα χρυσον τε,  τα οι Φαιηκες εδωκαν:
εν δ' αυτη φαρος θηκεν καλον τε χιτωνα,
και μιν φωνησας' επεα πτεροεντα προσηυδα:
“αυτος νυν ιδε πωμα, θοως δ' επι δεσμον ιηλον,
μη τις τοι καθ' οδον δηλησεται, οπποτ' αν αυτε
ευδησθα γλυκυν υπνον ιων εν νηι μελαινη.”
αυταρ επει το γ' ακουσε πολυτλας διος Οδυσσευς,
αυτικ' επηρτυε πωμα, θοως δ' επι δεσμον ιηλεν
ποικιλον, ον ποτε μιν δεδαε φρεσι ποτνια Κιρκη:
αυτοδιον δ' αρα μιν ταμιη λουσασθαι ανωγει
ες ρ' ασαμινθον βανθ': ο δ' αρ ασπασιως ιδε θυμω
θερμα λοετρ', επει ου τι κομιζομενος γε θαμιζεν,
επει δη λιπε δωμα Καλυψους ηυκομοιο.
τοφρα δε οι κομιδη γε θεω ως εμπεδος ηεν.
τον δ' επει ουν δμωαι λουσαν και χρισαν ελαιω,
αμφι δε μιν χλαιναν καλην βαλον ηδε χιτωνα,
εκ ρ' ασαμινθου βας ανδρας μετα οινοποτηρας
ηιε: Ναυσικαα δε θεων απο καλλος εχουσα
στη ρα παρα σταθμον τεγεος πυκα ποιητοιο,
θαυμαζεν δ' Οδυσηα εν οφθαλμοισιν ορωσα,
και μιν φωνησας' επεα πτεροεντα προσηυδα:
“χαιρε, ξειν', ινα και ποτ' εων εν πατριδι γαιη
μνηση εμευ, οτι μοι πρωτη ζωαγρι' οφελλεις.”
την δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς.
“Ναυσικαα θυγατερ μεγαλητορος Αλκινοοιο,
ουτω νυν Ζευς θειη,  εριγδουπος ποσις Ηρης,
οικαδε τ' ελθεμεναι και νοστιμον ημαρ ιδεσθαι:
τω κεν τοι και κειθι θεω ως ευχετοωμην
αιει ηματα παντα: συ γαρ μ' εβιωσαο, κουρη.”
η ρα και ες θρονον ιζε παρ' Αλκινοον βασιληα:
οι δ' ηδη μοιρας τ' ενεμον κεροωντο τε οινον.
κηρυξ δ' εγγυθεν ηλθεν αγων εριηρον αοιδον,
Δημοδοκον λαοισι τετιμενον: εισε δ' αρ' αυτον
μεσσω δαιτυμονων, προς κιονα μακρον ερεισας.
δη τοτε κηρυκα προσεφη πολυμητις Οδυσσευς,
νωτου αποπροταμων,  επι δε πλειον ελελειπτο,
αργιοδοντος υος, θαλερη δ' ην αμφις αλοιφη:
“κηρυξ, τη δη, τουτο πορε κρεας, οφρα φαγησιν,
Δημοδοκω: και μιν προσπτυξομαι αχνυμενος περ:
πασι γαρ ανθρωποισιν επιχθονιοισιν αοιδοι
τιμης εμμοροι εισι και αιδους,  ουνεκ' αρα σφεας
οιμας μους' εδιδαξε, φιλησε δε φυλον αοιδων.”
ως αρ' εφη, κηρυξ δε φερων εν χερσιν εθηκεν
ηρω Δημοδοκω: ο δ' εδεξατο, χαιρε δε θυμω.
οι δ' επ' ονειαθ' ετοιμα προκειμενα χειρας ιαλλον.
αυταρ επει ποσιος και εδητυος εξ ερον εντο,
δη τοτε Δημοδοκον προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“Δημοδοκ', εξοχα δη σε βροτων αινιζομ' απαντων.
η σε γε μους' εδιδαξε, Διος παις, η σε γ' Απολλων:
λιην γαρ κατα κοσμον Αχαιων οιτον αειδεις,
οσς' ερξαν τ' επαθον τε και οσς' εμογησαν Αχαιοι,
ως τε που η αυτος παρεων η αλλου ακουσας.
αλλ' αγε δη μεταβηθι και ιππου κοσμον αεισον
δουρατεου, τον Επειος εποιησεν συν Αθηνη,
ον ποτ' ες ακροπολιν δολον ηγαγε διος Οδυσσευς
ανδρων εμπλησας οι ρ' Ιλιον εξαλαπαξαν.
αι κεν δη μοι ταυτα κατα μοιραν καταλεξης,
αυτικ' εγω πασιν μυθησομαι ανθρωποισιν,
ως αρα τοι προφρων θεος ωπασε θεσπιν αοιδην.”
ως φαθ', ο δ' ορμηθεις θεου ηρχετο, φαινε δ' αοιδην,
ενθεν ελων ως οι μεν ευσσελμων επι νηων
βαντες απεπλειον, πυρ εν κλισιησι βαλοντες,
Αργειοι, τοι δ' ηδη αγακλυτον αμφ' Οδυσηα
ηατ' ενι Τρωων αγορη κεκαλυμμενοι ιππω:
αυτοι γαρ μιν Τρωες ες ακροπολιν ερυσαντο.
ως ο μεν εστηκει,  τοι δ' ακριτα πολλ' αγορευον
ημενοι αμφ' αυτον: τριχα δε σφισιν ηνδανε βουλη,
ηε διαπληξαι κοιλον δορυ νηλει χαλκω,
η κατα πετραων βαλεειν ερυσαντας επ' ακρης,
η εααν μεγ' αγαλμα θεων θελκτηριον ειναι,
τη περ δη και επειτα τελευτησεσθαι εμελλεν:
αισα γαρ ην απολεσθαι, επην πολις αμφικαλυψη
δουρατεον μεγαν ιππον, οθ' ηατο παντες αριστοι
Αργειων Τρωεσσι φονον και κηρα φεροντες.
ηειδεν δ' ως αστυ διεπραθον υιες Αχαιων
ιπποθεν εκχυμενοι,  κοιλον λοχον εκπρολιποντες.
αλλον δ' αλλη αειδε πολιν κεραιζεμεν αιπην,
αυταρ Οδυσσηα προτι δωματα Δηιφοβοιο
βημεναι, ηυτ' Αρηα συν αντιθεω Μενελαω.
κειθι δη αινοτατον πολεμον φατο τολμησαντα
νικησαι και επειτα δια μεγαθυμον Αθηνην.
ταυτ' αρ' αοιδος αειδε περικλυτος: αυταρ Οδυσσευς
τηκετο, δακρυ δ' εδευεν υπο βλεφαροισι παρειας.
ως δε γυνη κλαιησι φιλον ποσιν αμφιπεσουσα,
ος τε εης προσθεν πολιος λαων τε πεσησιν,
αστει και τεκεεσσιν αμυνων νηλεες ημαρ:
η μεν τον θνησκοντα και ασπαιροντα ιδουσα
αμφ' αυτω χυμενη λιγα κωκυει: οι δε τ' οπισθε
κοπτοντες δουρεσσι μεταφρενον ηδε και ωμους
ειρερον εισαναγουσι, πονον τ' εχεμεν και οιζυν:
της δ' ελεεινοτατω αχει φθινυθουσι παρειαι:
ως Οδυσευς ελεεινον υπ' οφρυσι δακρυον ειβεν.
ενθ' αλλους μεν παντας ελανθανε δακρυα λειβων,
Αλκινοος δε μιν οιος επεφρασατ' ηδ' ενοησεν,
ημενος αγχ' αυτου, βαρυ δε στεναχοντος ακουσεν.
αιψα δε Φαιηκεσσι φιληρετμοισι μετηυδα:
“κεκλυτε, Φαιηκων ηγητορες ηδε μεδοντες,
Δημοδοκος δ' ηδη σχεθετω φορμιγγα λιγειαν:
ου γαρ πως παντεσσι χαριζομενος ταδ' αειδει.
εξ ου δορπεομεν τε και ωρορε θειος αοιδος,
εκ του δ' ου πω παυσατ' οιζυροιο γοοιο
ο ξεινος: μαλα που μιν αχος φρενας αμφιβεβηκεν.
αλλ' αγ' ο μεν σχεθετω, ιν' ομως τερπωμεθα παντες,
ξεινοδοκοι και ξεινος, επει πολυ καλλιον ουτως:
εινεκα γαρ ξεινοιο ταδ' αιδοιοιο τετυκται,
πομπη και φιλα δωρα,  τα οι διδομεν φιλεοντες.
αντι κασιγνητου ξεινος θ' ικετης τε τετυκται
ανερι, ος τ' ολιγον περ επιψαυη πραπιδεσσι.
τω νυν μηδε συ κευθε νοημασι κερδαλεοισιν
οττι κε ς' ειρωμαι: φασθαι δε σε καλλιον εστιν.
ειπ' ονομ' οττι σε κειθι καλεον μητηρ τε πατηρ τε
αλλοι θ' οι κατα αστυ και οι περιναιεταουσιν.
ου μεν γαρ τις παμπαν ανωνυμος εστ' ανθρωπων,
ου κακος ουδε μεν εσθλος, επην τα πρωτα γενηται,
αλλ' επι πασι τιθενται, επει κε τεκωσι, τοκηες.
ειπε δε μοι γαιαν τε: τεην δημον τε πολιν τε,
οφρα σε τη πεμπωσι τιτυσκομεναι φρεσι νηες:
ου γαρ Φαιηκεσσι κυβερνητηρες εασιν,
ουδε τι πηδαλι' εστι, τα τ' αλλαι νηες εχουσιν:
αλλ' αυται ισασι νοηματα και φρενας ανδρων,
και παντων ισασι πολιας και πιονας αγρους
ανθρωπων, και λαιτμα ταχισθ' αλος εκπεροωσιν
ηερι και νεφελη κεκαλυμμεναι: ουδε ποτε σφιν
ουτε τι πημανθηναι επι δεος ουτ' απολεσθαι.
αλλα τοδ' ως ποτε πατρος εγων ειποντος ακουσα
Ναυσιθοου,  ος εφασκε Ποσειδαων' αγασασθαι
ημιν, ουνεκα πομποι απημονες ειμεν απαντων.
φη ποτε Φαιηκων ανδρων ευεργεα νηα
εκ πομπης ανιουσαν εν ηεροειδει ποντω
ραισεμεναι, μεγα δ' ημιν ορος πολει αμφικαλυψειν.
ως αγορευ' ο γερων: τα δε κεν θεος η τελεσειεν
η κ' ατελεστ' ειη, ως οι φιλον επλετο θυμω:
αλλ' αγε μοι τοδε ειπε και ατρεκεως καταλεξον,
οππη απεπλαγχθης τε και ας τινας ικεο χωρας
ανθρωπων, αυτους τε πολιας τ' ευ ναιετοωσας,
ημεν οσοι χαλεποι τε και αγριοι ουδε δικαιοι,
οι τε φιλοξεινοι, και σφιν νοος εστι θεουδης.
ειπε δ' ο τι κλαιεις και οδυρεαι ενδοθι θυμω
Αργειων Δαναων ηδ' Ιλιου οιτον ακουων.
τον δε θεοι μεν τευξαν, επεκλωσαντο δ' ολεθρον
ανθρωποις,  ινα ησι και εσσομενοισιν αοιδη.
η τις τοι και πηος απεφθιτο Ιλιοθι προ
εσθλος εων, γαμβρος η πενθερος, οι τε μαλιστα
κηδιστοι τελεθουσι μεθ' αιμα τε και γενος αυτων;
η τις που και εταιρος ανηρ κεχαρισμενα ειδως,
εσθλος;  επει ου μεν τι κασιγνητοιο χερειων
γιγνεται, ος κεν εταιρος εων πεπνυμενα ειδη.”

======== Book 9 ========

τον δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“Αλκινοε κρειον, παντων αριδεικετε λαων,
η τοι μεν τοδε καλον ακουεμεν εστιν αοιδου
τοιουδ' οιος οδ' εστι, θεοις εναλιγκιος αυδην.
ου γαρ εγω γε τι φημι τελος χαριεστερον ειναι
η οτ' ευφροσυνη μεν εχη κατα δημον απαντα,
δαιτυμονες δ' ανα δωματ' ακουαζωνται αοιδου
ημενοι εξειης, παρα δε πληθωσι τραπεζαι
σιτου και κρειων, μεθυ δ' εκ κρητηρος αφυσσων
οινοχοος φορεησι και εγχειη δεπαεσσι:
τουτο τι μοι καλλιστον ενι φρεσιν ειδεται ειναι.
σοι δ' εμα κηδεα θυμος επετραπετο στονοεντα
ειρεσθ', οφρ' ετι μαλλον οδυρομενος στεναχιζω:
τι πρωτον τοι επειτα, τι δ' υστατιον καταλεξω;
κηδε' επει μοι πολλα δοσαν θεοι Ουρανιωνες.
νυν δ' ονομα πρωτον μυθησομαι, οφρα και υμεις
ειδετ', εγω δ' αν επειτα φυγων υπο νηλεες ημαρ
υμιν ξεινος εω και αποπροθι δωματα ναιων.
ειμ' Οδυσευς Λαερτιαδης, ος πασι δολοισιν
ανθρωποισι μελω,  και μευ κλεος ουρανον ικει.
ναιεταω δ' Ιθακην ευδειελον: εν δ' ορος αυτη
Νηριτον εινοσιφυλλον, αριπρεπες: αμφι δε νησοι
πολλαι ναιεταουσι μαλα σχεδον αλληλησι,
Δουλιχιον τε Σαμη τε και υληεσσα Ζακυνθος.
αυτη δε χθαμαλη πανυπερτατη ειν αλι κειται
προς ζοφον, αι δε τ' ανευθε προς ηω τ' ηελιον τε,
τρηχει', αλλ' αγαθη κουροτροφος: ου τοι εγω γε
ης γαιης δυναμαι γλυκερωτερον αλλο ιδεσθαι.
η μεν μ' αυτοθ' ερυκε Καλυψω, δια θεαων,
εν σπεσσι γλαφυροισι,  λιλαιομενη ποσιν ειναι:
ως δ' αυτως Κιρκη κατερητυεν εν μεγαροισιν
Αιαιη δολοεσσα, λιλαιομενη ποσιν ειναι:
αλλ' εμον ου ποτε θυμον ενι στηθεσσιν επειθον.
ως ουδεν γλυκιον ης πατριδος ουδε τοκηων
γιγνεται,  ει περ και τις αποπροθι πιονα οικον
γαιη εν αλλοδαπη ναιει απανευθε τοκηων.
ει δ' αγε τοι και νοστον εμον πολυκηδε' ενισπω,
ον μοι Ζευς εφεηκεν απο Τροιηθεν ιοντι.
“Ιλιοθεν με φερων ανεμος Κικονεσσι πελασσεν,
Ισμαρω.  ενθα δ' εγω πολιν επραθον, ωλεσα δ' αυτους:
εκ πολιος δ' αλοχους και κτηματα πολλα λαβοντες
δασσαμεθ', ως μη τις μοι ατεμβομενος κιοι ισης.
ενθ' η τοι μεν εγω διερω ποδι φευγεμεν ημεας
ηνωγεα, τοι δε μεγα νηπιοι ουκ επιθοντο.
ενθα δε πολλον μεν μεθυ πινετο,  πολλα δε μηλα
εσφαζον παρα θινα και ειλιποδας ελικας βους:
τοφρα δ' αρ' οιχομενοι Κικονες Κικονεσσι γεγωνευν,
οι σφιν γειτονες ησαν, αμα πλεονες και αρειους,
ηπειρον ναιοντες, επισταμενοι μεν αφ' ιππων
ανδρασι μαρνασθαι και οθι χρη πεζον εοντα.
ηλθον επειθ' οσα φυλλα και ανθεα γιγνεται ωρη,
ηεριοι: τοτε δη ρα κακη Διος αισα παρεστη
ημιν αινομοροισιν, ιν' αλγεα πολλα παθοιμεν.
στησαμενοι δ' εμαχοντο μαχην παρα νηυσι θοησι,
βαλλον δ' αλληλους χαλκηρεσιν εγχειησιν.
οφρα μεν ηως ην και αεξετο ιερον ημαρ,
τοφρα δ' αλεξομενοι μενομεν πλεονας περ εοντας.
ημος δ' ηελιος μετενισσετο βουλυτονδε,
και τοτε δη Κικονες κλιναν δαμασαντες Αχαιους.
εξ δ' αφ' εκαστης νηος ευκνημιδες εταιροι
ωλονθ': οι δ' αλλοι φυγομεν θανατον τε μορον τε.
“ενθεν δε προτερω πλεομεν ακαχημενοι ητορ,
ασμενοι εκ θανατοιο, φιλους ολεσαντες εταιρους.
ουδ' αρα μοι προτερω νηες κιον αμφιελισσαι,
πριν τινα των δειλων εταρων τρις εκαστον αυσαι,
οι θανον εν πεδιω Κικονων υπο δηωθεντες.
νηυσι δ' επωρς' ανεμον Βορεην νεφεληγερετα Ζευς
λαιλαπι θεσπεσιη, συν δε νεφεεσσι καλυψε
γαιαν ομου και ποντον: ορωρει δ' ουρανοθεν νυξ.
αι μεν επειτ' εφεροντ' επικαρσιαι,  ιστια δε σφιν
τριχθα τε και τετραχθα διεσχισεν ις ανεμοιο.
και τα μεν ες νηας καθεμεν, δεισαντες ολεθρον,
αυτας δ' εσσυμενως προερεσσαμεν ηπειρονδε.
ενθα δυω νυκτας δυο τ' ηματα συνεχες αιει
κειμεθ',  ομου καματω τε και αλγεσι θυμον εδοντες.
αλλ' οτε δη τριτον ημαρ ευπλοκαμος τελες' Ηως,
ιστους στησαμενοι ανα θ' ιστια λευκ' ερυσαντες
ημεθα, τας δ' ανεμος τε κυβερνηται τ' ιθυνον.
και νυ κεν ασκηθης ικομην ες πατριδα γαιαν:
αλλα με κυμα ροος τε περιγναμπτοντα Μαλειαν
και Βορεης απεωσε, παρεπλαγξεν δε Κυθηρων.
“ενθεν δ' εννημαρ φερομην ολοοις ανεμοισιν
ποντον επ' ιχθυοεντα: αταρ δεκατη επεβημεν
γαιης Λωτοφαγων, οι τ' ανθινον ειδαρ εδουσιν.
ενθα δ' επ' ηπειρου βημεν και αφυσσαμεθ' υδωρ,
αιψα δε δειπνον ελοντο θοης παρα νηυσιν εταιροι.
αυταρ επει σιτοιο τ' επασσαμεθ' ηδε ποτητος,
δη τοτ' εγων εταρους προιειν πευθεσθαι ιοντας,
οι τινες ανερες ειεν επι χθονι σιτον εδοντες
ανδρε δυω κρινας,  τριτατον κηρυχ' αμ' οπασσας.
οι δ' αιψ' οιχομενοι μιγεν ανδρασι Λωτοφαγοισιν:
ουδ' αρα Λωτοφαγοι μηδονθ' εταροισιν ολεθρον
ημετεροις, αλλα σφι δοσαν λωτοιο πασασθαι.
των δ' ος τις λωτοιο φαγοι μελιηδεα καρπον,
ουκετ' απαγγειλαι παλιν ηθελεν ουδε νεεσθαι,
αλλ' αυτου βουλοντο μετ' ανδρασι Λωτοφαγοισι
λωτον ερεπτομενοι μενεμεν νοστου τε λαθεσθαι.
τους μεν εγων επι νηας αγον κλαιοντας αναγκη,
νηυσι δ' ενι γλαφυρησιν υπο ζυγα δησα ερυσσας.
αυταρ τους αλλους κελομην εριηρας εταιρους
σπερχομενους νηων επιβαινεμεν ωκειαων,
μη πως τις λωτοιο φαγων νοστοιο λαθηται.
οι δ' αιψ' εισβαινον και επι κληισι καθιζον,
εξης δ' εζομενοι πολιην αλα τυπτον ερετμοις.
“ενθεν δε προτερω πλεομεν ακαχημενοι ητορ:
Κυκλωπων δ' ες γαιαν υπερφιαλων αθεμιστων
ικομεθ', οι ρα θεοισι πεποιθοτες αθανατοισιν
ουτε φυτευουσιν χερσιν φυτον ουτ' αροωσιν,
αλλα τα γ' ασπαρτα και ανηροτα παντα φυονται,
πυροι και κριθαι ηδ' αμπελοι,  αι τε φερουσιν
οινον ερισταφυλον, και σφιν Διος ομβρος αεξει.
τοισιν δ' ουτ' αγοραι βουληφοροι ουτε θεμιστες,
αλλ' οι γ' υψηλων ορεων ναιουσι καρηνα
εν σπεσσι γλαφυροισι, θεμιστευει δε εκαστος
παιδων ηδ' αλοχων,  ουδ' αλληλων αλεγουσιν.
“νησος επειτα λαχεια παρεκ λιμενος τετανυσται,
γαιης Κυκλωπων ουτε σχεδον ουτ' αποτηλου,
υληεσς': εν δ' αιγες απειρεσιαι γεγαασιν
αγριαι: ου μεν γαρ πατος ανθρωπων απερυκει,
ουδε μιν εισοιχνευσι κυνηγεται,  οι τε καθ' υλην
αλγεα πασχουσιν κορυφας ορεων εφεποντες.
ουτ' αρα ποιμνησιν καταισχεται ουτ' αροτοισιν,
αλλ' η γ' ασπαρτος και ανηροτος ηματα παντα
ανδρων χηρευει, βοσκει δε τε μηκαδας αιγας.
ου γαρ Κυκλωπεσσι νεες παρα μιλτοπαρηοι,
ουδ' ανδρες νηων ενι τεκτονες, οι κε καμοιεν
νηας ευσσελμους, αι κεν τελεοιεν εκαστα
αστε' επ' ανθρωπων ικνευμεναι, οια τε πολλα
ανδρες επ' αλληλους νηυσιν περοωσι θαλασσαν:
οι κε σφιν και νησον ευκτιμενην εκαμοντο.
ου μεν γαρ τι κακη γε, φεροι δε κεν ωρια παντα:
εν μεν γαρ λειμωνες αλος πολιοιο παρ' οχθας
υδρηλοι μαλακοι: μαλα κ' αφθιτοι αμπελοι ειεν.
εν δ' αροσις λειη: μαλα κεν βαθυ ληιον αιει
εις ωρας αμωεν,  επει μαλα πιαρ υπ' ουδας.
εν δε λιμην ευορμος, ιν' ου χρεω πεισματος εστιν,
ουτ' ευνας βαλεειν ουτε πρυμνησι' αναψαι,
αλλ' επικελσαντας μειναι χρονον εις ο κε ναυτεων
θυμος εποτρυνη και επιπνευσωσιν αηται.
αυταρ επι κρατος λιμενος ρεει αγλαον υδωρ,
κρηνη υπο σπειους: περι δ' αιγειροι πεφυασιν.
ενθα κατεπλεομεν, και τις θεος ηγεμονευεν
νυκτα δι' ορφναιην, ουδε προυφαινετ' ιδεσθαι:
αηρ γαρ περι νηυσι βαθει' ην, ουδε σεληνη
ουρανοθεν προυφαινε,  κατειχετο δε νεφεεσσιν.
ενθ' ου τις την νησον εσεδρακεν οφθαλμοισιν,
ουτ' ουν κυματα μακρα κυλινδομενα προτι χερσον
εισιδομεν, πριν νηας ευσσελμους επικελσαι.
κελσασησι δε νηυσι καθειλομεν ιστια παντα,
εκ δε και αυτοι βημεν επι ρηγμινι θαλασσης:
ενθα δ' αποβριξαντες εμειναμεν Ηω διαν.
“ημος δ' ηριγενεια φανη ροδοδακτυλος Ηως,
νησον θαυμαζοντες εδινεομεσθα κατ' αυτην.
ωρσαν δε νυμφαι, κουραι Διος αιγιοχοιο,
αιγας ορεσκωους,  ινα δειπνησειαν εταιροι.
αυτικα καμπυλα τοξα και αιγανεας δολιχαυλους
ειλομεθ' εκ νηων, δια δε τριχα κοσμηθεντες
βαλλομεν: αιψα δ' εδωκε θεος μενοεικεα θηρην.
νηες μεν μοι εποντο δυωδεκα, ες δε εκαστην
εννεα λαγχανον αιγες: εμοι δε δεκ' εξελον οιω.
“ως τοτε μεν προπαν ημαρ ες ηελιον καταδυντα
ημεθα δαινυμενοι κρεα τ' ασπετα και μεθυ ηδυ:
ου γαρ πω νηων εξεφθιτο οινος ερυθρος,
αλλ' ενεην: πολλον γαρ εν αμφιφορευσιν εκαστοι
ηφυσαμεν Κικονων. ιερον πτολιεθρον ελοντες.
Κυκλωπων δ' ες γαιαν ελευσσομεν εγγυς εοντων,
καπνον τ' αυτων τε φθογγην οιων τε και αιγων.
ημος δ' ηελιος κατεδυ και επι κνεφας ηλθε,
δη τοτε κοιμηθημεν επι ρηγμινι θαλασσης.
ημος δ' ηριγενεια φανη ροδοδακτυλος Ηως,
και τοτ' εγων αγορην θεμενος μετα πασιν εειπον:
“‘αλλοι μεν νυν μιμνετ', εμοι εριηρες εταιροι:
αυταρ εγω συν νηι τ' εμη και εμοις εταροισιν
ελθων τωνδ' ανδρων πειρησομαι, οι τινες εισιν,
η ρ' οι γ' υβρισται τε και αγριοι ουδε δικαιοι,
ηε φιλοξεινοι, και σφιν νοος εστι θεουδης.’
“ως ειπων ανα νηος εβην, εκελευσα δ' εταιρους
αυτους τ' αμβαινειν ανα τε πρυμνησια λυσαι.
οι δ' αιψ' εισβαινον και επι κληισι καθιζον,
εξης δ' εζομενοι πολιην αλα τυπτον ερετμοις.
αλλ' οτε δη τον χωρον αφικομεθ' εγγυς εοντα,
ενθα δ' επ' εσχατιη σπεος ειδομεν αγχι θαλασσης,
υψηλον, δαφνησι κατηρεφες. ενθα δε πολλα
μηλ', οιες τε και αιγες, ιαυεσκον: περι δ' αυλη
υψηλη δεδμητο κατωρυχεεσσι λιθοισι
μακρησιν τε πιτυσσιν ιδε δρυσιν υψικομοισιν.
ενθα δ' ανηρ ενιαυε πελωριος, ος ρα τα μηλα
οιος ποιμαινεσκεν αποπροθεν: ουδε μετ' αλλους
πωλειτ', αλλ' απανευθεν εων αθεμιστια ηδη.
και γαρ θαυμ' ετετυκτο πελωριον,  ουδε εωκει
ανδρι γε σιτοφαγω, αλλα ριω υληεντι
υψηλων ορεων, ο τε φαινεται οιον απ' αλλων.
“δη τοτε τους αλλους κελομην εριηρας εταιρους
αυτου παρ νηι τε μενειν και νηα ερυσθαι,
αυταρ εγω κρινας εταρων δυοκαιδεκ' αριστους
βην: αταρ αιγεον ασκον εχον μελανος οινοιο
ηδεος, ον μοι εδωκε Μαρων, Ευανθεος υιος,
ιρευς Απολλωνος, ος Ισμαρον αμφιβεβηκει,
ουνεκα μιν συν παιδι περισχομεθ' ηδε γυναικι
αζομενοι: ωκει γαρ εν αλσει δενδρηεντι
Φοιβου Απολλωνος. ο δε μοι πορεν αγλαα δωρα:
χρυσου μεν μοι εδωκ' ευεργεος επτα ταλαντα,
δωκε δε μοι κρητηρα παναργυρον, αυταρ επειτα
οινον εν αμφιφορευσι δυωδεκα πασιν αφυσσας
ηδυν ακηρασιον,  θειον ποτον: ουδε τις αυτον
ηειδη δμωων ουδ' αμφιπολων ενι οικω,
αλλ' αυτος αλοχος τε φιλη ταμιη τε μι' οιη.
τον δ' οτε πινοιεν μελιηδεα οινον ερυθρον,
εν δεπας εμπλησας υδατος ανα εικοσι μετρα
χευ',  οδμη δ' ηδεια απο κρητηρος οδωδει
θεσπεσιη: τοτ' αν ου τοι αποσχεσθαι φιλον ηεν.
του φερον εμπλησας ασκον μεγαν, εν δε και ηα
κωρυκω: αυτικα γαρ μοι οισατο θυμος αγηνωρ
ανδρ' επελευσεσθαι μεγαλην επιειμενον αλκην,
αγριον,  ουτε δικας ευ ειδοτα ουτε θεμιστας.
“καρπαλιμως δ' εις αντρον αφικομεθ', ουδε μιν ενδον
ευρομεν, αλλ' ενομευε νομον κατα πιονα μηλα.
ελθοντες δ' εις αντρον εθηευμεσθα εκαστα.
ταρσοι μεν τυρων βριθον, στεινοντο δε σηκοι
αρνων ηδ' εριφων: διακεκριμεναι δε εκασται
ερχατο, χωρις μεν προγονοι, χωρις δε μετασσαι,
χωρις δ' αυθ' ερσαι. ναιον δ' ορω αγγεα παντα,
γαυλοι τε σκαφιδες τε, τετυγμενα, τοις εναμελγεν.
ενθ' εμε μεν πρωτισθ' εταροι λισσοντ' επεεσσιν
τυρων αινυμενους ιεναι παλιν,  αυταρ επειτα
καρπαλιμως επι νηα θοην εριφους τε και αρνας
σηκων εξελασαντας επιπλειν αλμυρον υδωρ:
αλλ' εγω ου πιθομην, η τ' αν πολυ κερδιον ηεν,
οφρ' αυτον τε ιδοιμι, και ει μοι ξεινια δοιη.
ουδ' αρ' εμελλ' εταροισι φανεις ερατεινος εσεσθαι.
“ενθα δε πυρ κηαντες εθυσαμεν ηδε και αυτοι
τυρων αινυμενοι φαγομεν, μενομεν τε μιν ενδον
ημενοι, ηος επηλθε νεμων. φερε δ' οβριμον αχθος
υλης αζαλεης, ινα οι ποτιδορπιον ειη,
εντοσθεν δ' αντροιο βαλων ορυμαγδον εθηκεν:
ημεις δε δεισαντες απεσσυμεθ' ες μυχον αντρου.
αυταρ ο γ' εις ευρυ σπεος ηλασε πιονα μηλα
παντα μαλ' οσς' ημελγε, τα δ' αρσενα λειπε θυρηφιν,
αρνειους τε τραγους τε, βαθειης εκτοθεν αυλης.
αυταρ επειτ' επεθηκε θυρεον μεγαν υψος' αειρας,
οβριμον: ουκ αν τον γε δυω και εικος' αμαξαι
εσθλαι τετρακυκλοι απ' ουδεος οχλισσειαν:
τοσσην ηλιβατον πετρην επεθηκε θυρησιν.
εζομενος δ' ημελγεν οις και μηκαδας αιγας,
παντα κατα μοιραν,  και υπ' εμβρυον ηκεν εκαστη.
αυτικα δ' ημισυ μεν θρεψας λευκοιο γαλακτος
πλεκτοις εν ταλαροισιν αμησαμενος κατεθηκεν,
ημισυ δ' αυτ' εστησεν εν αγγεσιν, οφρα οι ειη
πινειν αινυμενω και οι ποτιδορπιον ειη.
αυταρ επει δη σπευσε πονησαμενος τα α εργα,
και τοτε πυρ ανεκαιε και εισιδεν, ειρετο δ' ημεας:
“ ‘ω ξεινοι, τινες εστε; ποθεν πλειθ' υγρα κελευθα;
η τι κατα πρηξιν η μαψιδιως αλαλησθε,
οια τε ληιστηρες, υπειρ αλα, τοι τ' αλοωνται
ψυχας παρθεμενοι κακον αλλοδαποισι φεροντες;”
“ως εφαθ', ημιν δ' αυτε κατεκλασθη φιλον ητορ,
δεισαντων φθογγον τε βαρυν αυτον τε πελωρον.
αλλα και ως μιν επεσσιν αμειβομενος προσεειπον:
“ ‘ημεις τοι Τροιηθεν αποπλαγχθεντες Αχαιοι
παντοιοις ανεμοισιν υπερ μεγα λαιτμα θαλασσης,
οικαδε ιεμενοι, αλλην οδον αλλα κελευθα
ηλθομεν: ουτω που Ζευς ηθελε μητισασθαι.
λαοι δ' Ατρειδεω Αγαμεμνονος ευχομεθ' ειναι,
του δη νυν γε μεγιστον υπουρανιον κλεος εστι:
τοσσην γαρ διεπερσε πολιν και απωλεσε λαους
πολλους. ημεις δ' αυτε κιχανομενοι τα σα γουνα
ικομεθ', ει τι ποροις ξεινηιον ηε και αλλως
δοιης δωτινην, η τε ξεινων θεμις εστιν.
αλλ' αιδειο, φεριστε, θεους: ικεται δε τοι ειμεν,
Ζευς δ' επιτιμητωρ ικεταων τε ξεινων τε,
ξεινιος, ος ξεινοισιν αμ' αιδοιοισιν οπηδει.’
ως εφαμην, ο δε μ' αυτικ' αμειβετο νηλει θυμω:
“νηπιος εις, ω ξειν', η τηλοθεν ειληλουθας,
ος με θεους κελεαι η δειδιμεν η αλεασθαι:
ου γαρ Κυκλωπες Διος αιγιοχου αλεγουσιν
ουδε θεων μακαρων, επει η πολυ φερτεροι ειμεν:
ουδ' αν εγω Διος εχθος αλευαμενος πεφιδοιμην
ουτε σευ ουθ' εταρων, ει μη θυμος με κελευοι.
αλλα μοι ειφ' οπη εσχες ιων ευεργεα νηα,
η που επ' εσχατιης, η και σχεδον,  οφρα δαειω.’
“ως φατο πειραζων, εμε δ' ου λαθεν ειδοτα πολλα,
αλλα μιν αψορρον προσεφην δολιοις επεεσσι:
“ ‘νεα μεν μοι κατεαξε Ποσειδαων ενοσιχθων
προς πετρησι βαλων υμης επι πειρασι γαιης,
ακρη προσπελασας: ανεμος δ' εκ ποντου ενεικεν:
αυταρ εγω συν τοισδε υπεκφυγον αιπυν ολεθρον.’
“ως εφαμην, ο δε μ' ουδεν αμειβετο νηλει θυμω,
αλλ' ο γ' αναιξας εταροις επι χειρας ιαλλε,
συν δε δυω μαρψας ως τε σκυλακας ποτι γαιη
κοπτ': εκ δ' εγκεφαλος χαμαδις ρεε,  δευε δε γαιαν.
τους δε δια μελειστι ταμων ωπλισσατο δορπον:
ησθιε δ' ως τε λεων ορεσιτροφος, ουδ' απελειπεν,
εγκατα τε σαρκας τε και οστεα μυελοεντα.
ημεις δε κλαιοντες ανεσχεθομεν Διι χειρας,
σχετλια εργ' οροωντες,  αμηχανιη δ' εχε θυμον.
αυταρ επει Κυκλωψ μεγαλην εμπλησατο νηδυν
ανδρομεα κρε' εδων και επ' ακρητον γαλα πινων,
κειτ' εντοσθ' αντροιο τανυσσαμενος δια μηλων.
τον μεν εγω βουλευσα κατα μεγαλητορα θυμον
ασσον ιων,  ξιφος οξυ ερυσσαμενος παρα μηρου,
ουταμεναι προς στηθος, οθι φρενες ηπαρ εχουσι,
χειρ' επιμασσαμενος: ετερος δε με θυμος ερυκεν.
αυτου γαρ κε και αμμες απωλομεθ' αιπυν ολεθρον:
ου γαρ κεν δυναμεσθα θυραων υψηλαων
χερσιν απωσασθαι λιθον οβριμον,  ον προσεθηκεν.
ως τοτε μεν στεναχοντες εμειναμεν Ηω διαν.
“ημος δ' ηριγενεια φανη ροδοδακτυλος Ηως,
και τοτε πυρ ανεκαιε και ημελγε κλυτα μηλα,
παντα κατα μοιραν, και υπ' εμβρυον ηκεν εκαστη.
αυταρ επει δη σπευσε πονησαμενος τα α εργα,
συν δ' ο γε δη αυτε δυω μαρψας ωπλισσατο δειπνον.
δειπνησας δ' αντρου εξηλασε πιονα μηλα,
ρηιδιως αφελων θυρεον μεγαν: αυταρ επειτα
αψ επεθηχ', ως ει τε φαρετρη πωμ' επιθειη.
πολλη δε ροιζω προς ορος τρεπε πιονα μηλα
Κυκλωψ: αυταρ εγω λιπομην κακα βυσσοδομευων,
ει πως τισαιμην, δοιη δε μοι ευχος Αθηνη.
“ηδε δε μοι κατα θυμον αριστη φαινετο βουλη.
Κυκλωπος γαρ εκειτο μεγα ροπαλον παρα σηκω,
χλωρον ελαινεον: το μεν εκταμεν,  οφρα φοροιη
αυανθεν. το μεν αμμες εισκομεν εισοροωντες
οσσον θ' ιστον νηος εεικοσοροιο μελαινης,
φορτιδος ευρειης, η τ' εκπεραα μεγα λαιτμα:
τοσσον εην μηκος, τοσσον παχος εισοραασθαι.
του μεν οσον τ' οργυιαν εγων απεκοψα παραστας
και παρεθηχ' εταροισιν, αποξυναι δ' εκελευσα:
οι δ' ομαλον ποιησαν: εγω δ' εθοωσα παραστας
ακρον, αφαρ δε λαβων επυρακτεον εν πυρι κηλεω.
και το μεν ευ κατεθηκα κατακρυψας υπο κοπρω,
η ρα κατα σπειους κεχυτο μεγαλ' ηλιθα πολλη:
αυταρ τους αλλους κληρω πεπαλασθαι ανωγον,
ος τις τολμησειεν εμοι συν μοχλον αειρας
τριψαι εν οφθαλμω, οτε τον γλυκυς υπνος ικανοι.
οι δ' ελαχον τους αν κε και ηθελον αυτος ελεσθαι,
τεσσαρες,  αυταρ εγω πεμπτος μετα τοισιν ελεγμην.
εσπεριος δ' ηλθεν καλλιτριχα μηλα νομευων.
αυτικα δ' εις ευρυ σπεος ηλασε πιονα μηλα
παντα μαλ', ουδε τι λειπε βαθειης εκτοθεν αυλης,
η τι οισαμενος, η και θεος ως εκελευσεν.
αυταρ επειτ' επεθηκε θυρεον μεγαν υψος' αειρας,
εζομενος δ' ημελγεν οις και μηκαδας αιγας,
παντα κατα μοιραν, και υπ' εμβρυον ηκεν εκαστη.
αυταρ επει δη σπευσε πονησαμενος τα α εργα,
συν δ' ο γε δη αυτε δυω μαρψας ωπλισσατο δορπον.
και τοτ' εγω Κυκλωπα προσηυδων αγχι παραστας,
κισσυβιον μετα χερσιν εχων μελανος οινοιο:
“Κυκλωψ, τη, πιε οινον, επει φαγες ανδρομεα κρεα,
οφρ' ειδης οιον τι ποτον τοδε νηυς εκεκευθει
ημετερη. σοι δ' αυ λοιβην φερον, ει μ' ελεησας
οικαδε πεμψειας: συ δε μαινεαι ουκετ' ανεκτως.
σχετλιε, πως κεν τις σε και υστερον αλλος ικοιτο
ανθρωπων πολεων, επει ου κατα μοιραν ερεξας;”
“ως εφαμην, ο δ' εδεκτο και εκπιεν: ησατο δ' αινως
ηδυ ποτον πινων και μ' ητεε δευτερον αυτις:
“‘δος μοι ετι προφρων,  και μοι τεον ουνομα ειπε
αυτικα νυν, ινα τοι δω ξεινιον, ω κε συ χαιρης:
και γαρ Κυκλωπεσσι φερει ζειδωρος αρουρα
οινον ερισταφυλον, και σφιν Διος ομβρος αεξει:
αλλα τοδ' αμβροσιης και νεκταρος εστιν απορρωξ.’
“ως φατ',  αταρ οι αυτις εγω πορον αιθοπα οινον.
τρις μεν εδωκα φερων, τρις δ' εκπιεν αφραδιησιν.
αυταρ επει Κυκλωπα περι φρενας ηλυθεν οινος,
και τοτε δη μιν επεσσι προσηυδων μειλιχιοισι:
“Κυκλωψ, ειρωτας μ' ονομα κλυτον, αυταρ εγω τοι
εξερεω: συ δε μοι δος ξεινιον,  ως περ υπεστης.
Ουτις εμοι γ' ονομα: Ουτιν δε με κικλησκουσι
μητηρ ηδε πατηρ ηδ' αλλοι παντες εταιροι.’
“ως εφαμην, ο δε μ' αυτικ' αμειβετο νηλει θυμω:
“Ουτιν εγω πυματον εδομαι μετα οις εταροισιν,
τους δ' αλλους προσθεν: το δε τοι ξεινηιον εσται.
“η και ανακλινθεις πεσεν υπτιος, αυταρ επειτα
κειτ' αποδοχμωσας παχυν αυχενα, καδ δε μιν υπνος
ηρει πανδαματωρ: φαρυγος δ' εξεσσυτο οινος
ψωμοι τ' ανδρομεοι: ο δ' ερευγετο οινοβαρειων.
και τοτ' εγω τον μοχλον υπο σποδου ηλασα πολλης,
ηος θερμαινοιτο: επεσσι δε παντας εταιρους
θαρσυνον, μη τις μοι υποδεισας αναδυη.
αλλ' οτε δη ταχ' ο μοχλος ελαινος εν πυρι μελλεν
αψεσθαι, χλωρος περ εων, διεφαινετο δ' αινως,
και τοτ' εγων ασσον φερον εκ πυρος,  αμφι δ' εταιροι
ισταντ': αυταρ θαρσος ενεπνευσεν μεγα δαιμων.
οι μεν μοχλον ελοντες ελαινον, οξυν επ' ακρω,
οφθαλμω ενερεισαν: εγω δ' εφυπερθεν ερεισθεις
δινεον, ως οτε τις τρυπω δορυ νηιον ανηρ
τρυπανω,  οι δε τ' ενερθεν υποσσειουσιν ιμαντι
αψαμενοι εκατερθε, το δε τρεχει εμμενες αιει.
ως του εν οφθαλμω πυριηκεα μοχλον ελοντες
δινεομεν, τον δ' αιμα περιρρεε θερμον εοντα.
παντα δε οι βλεφαρ' αμφι και οφρυας ευσεν αυτμη
γληνης καιομενης,  σφαραγευντο δε οι πυρι ριζαι.
ως δ' οτ' ανηρ χαλκευς πελεκυν μεγαν ηε σκεπαρνον
ειν υδατι ψυχρω βαπτη μεγαλα ιαχοντα
φαρμασσων: το γαρ αυτε σιδηρου γε κρατος εστιν
ως του σιζ' οφθαλμος ελαινεω περι μοχλω.
σμερδαλεον δε μεγ' ωμωξεν,  περι δ' ιαχε πετρη,
ημεις δε δεισαντες απεσσυμεθ': αυταρ ο μοχλον
εξερυς' οφθαλμοιο πεφυρμενον αιματι πολλω.
τον μεν επειτ' ερριψεν απο εο χερσιν αλυων,
αυταρ ο Κυκλωπας μεγαλ' ηπυεν, οι ρα μιν αμφις
ωκεον εν σπηεσσι δι' ακριας ηνεμοεσσας.
οι δε βοης αιοντες εφοιτων αλλοθεν αλλος,
ισταμενοι δ' ειροντο περι σπεος οττι ε κηδοι:
“‘τιπτε τοσον, Πολυφημ', αρημενος ωδ' εβοησας
νυκτα δι' αμβροσιην και αυπνους αμμε τιθησθα;
η μη τις σευ μηλα βροτων αεκοντος ελαυνει;
η μη τις ς' αυτον κτεινει δολω ηε βιηφιν;”
“τους δ' αυτ' εξ αντρου προσεφη κρατερος Πολυφημος:
‘ω φιλοι, Ουτις με κτεινει δολω ουδε βιηφιν.’
“οι δ' απαμειβομενοι επεα πτεροεντ' αγορευον:
ει μεν δη μη τις σε βιαζεται οιον εοντα,
νουσον γ' ου πως εστι Διος μεγαλου αλεασθαι,
αλλα συ γ' ευχεο πατρι Ποσειδαωνι ανακτι.’
“ως αρ' εφαν απιοντες, εμον δ' εγελασσε φιλον κηρ,
ως ονομ' εξαπατησεν εμον και μητις αμυμων.
Κυκλωψ δε στεναχων τε και ωδινων οδυνησι
χερσι ψηλαφοων απο μεν λιθον ειλε θυραων,
αυτος δ' εινι θυρησι καθεζετο χειρε πετασσας,
ει τινα που μετ' οεσσι λαβοι στειχοντα θυραζε:
ουτω γαρ που μ' ηλπετ' ενι φρεσι νηπιον ειναι.
αυταρ εγω βουλευον,  οπως οχ' αριστα γενοιτο,
ει τιν' εταιροισιν θανατου λυσιν ηδ' εμοι αυτω
ευροιμην: παντας δε δολους και μητιν υφαινον
ως τε περι ψυχης: μεγα γαρ κακον εγγυθεν ηεν.
ηδε δε μοι κατα θυμον αριστη φαινετο βουλη.
αρσενες οιες ησαν ευτρεφεες,  δασυμαλλοι,
καλοι τε μεγαλοι τε, ιοδνεφες ειρος εχοντες:
τους ακεων συνεεργον ευστρεφεεσσι λυγοισιν,
της επι Κυκλωψ ευδε πελωρ, αθεμιστια ειδως,
συντρεις αινυμενος: ο μεν εν μεσω ανδρα φερεσκε,
τω δ' ετερω εκατερθεν ιτην σωοντες εταιρους.
τρεις δε εκαστον φωτ' οιες φερον: αυταρ εγω γε—
αρνειος γαρ εην μηλων οχ' αριστος απαντων,
του κατα νωτα λαβων, λασιην υπο γαστερ' ελυσθεις
κειμην: αυταρ χερσιν αωτου θεσπεσιοιο
νωλεμεως στρεφθεις εχομην τετληοτι θυμω.
ως τοτε μεν στεναχοντες εμειναμεν Ηω διαν.
“ημος δ' ηριγενεια φανη ροδοδακτυλος Ηως,
και τοτ' επειτα νομονδ' εξεσσυτο αρσενα μηλα,
θηλειαι δε μεμηκον ανημελκτοι περι σηκους:
ουθατα γαρ σφαραγευντο. αναξ δ' οδυνησι κακησι
τειρομενος παντων οιων επεμαιετο νωτα
ορθων εσταοτων: το δε νηπιος ουκ ενοησεν,
ως οι υπ' ειροποκων οιων στερνοισι δεδεντο.
υστατος αρνειος μηλων εστειχε θυραζε
λαχνω στεινομενος και εμοι πυκινα φρονεοντι.
τον δ' επιμασσαμενος προσεφη κρατερος Πολυφημος:
“‘κριε πεπον, τι μοι ωδε δια σπεος εσσυο μηλων
υστατος; ου τι παρος γε λελειμμενος ερχεαι οιων,
αλλα πολυ πρωτος νεμεαι τερεν' ανθεα ποιης
μακρα βιβας,  πρωτος δε ροας ποταμων αφικανεις,
πρωτος δε σταθμονδε λιλαιεαι απονεεσθαι
εσπεριος: νυν αυτε πανυστατος. η συ γ' ανακτος
οφθαλμον ποθεεις, τον ανηρ κακος εξαλαωσε
συν λυγροις εταροισι δαμασσαμενος φρενας οινω,
Ουτις,  ον ου πω φημι πεφυγμενον ειναι ολεθρον.
ει δη ομοφρονεοις ποτιφωνηεις τε γενοιο
ειπειν οππη κεινος εμον μενος ηλασκαζει:
τω κε οι εγκεφαλος γε δια σπεος αλλυδις αλλη
θεινομενου ραιοιτο προς ουδει, καδ δε κ' εμον κηρ
λωφησειε κακων,  τα μοι ουτιδανος πορεν Ουτις.’
“ως ειπων τον κριον απο εο πεμπε θυραζε.
ελθοντες δ' ηβαιον απο σπειους τε και αυλης
πρωτος υπ' αρνειου λυομην, υπελυσα δ' εταιρους.
καρπαλιμως δε τα μηλα ταναυποδα, πιονα δημω,
πολλα περιτροπεοντες ελαυνομεν,  οφρ' επι νηα
ικομεθ'. ασπασιοι δε φιλοις εταροισι φανημεν,
οι φυγομεν θανατον, τους δε στεναχοντο γοωντες.
αλλ' εγω ουκ ειων, ανα δ' οφρυσι νευον εκαστω,
κλαιειν, αλλ' εκελευσα θοως καλλιτριχα μηλα
πολλ' εν νηι βαλοντας επιπλειν αλμυρον υδωρ.
οι δ' αιψ' εισβαινον και επι κληισι καθιζον,
εξης δ' εζομενοι πολιην αλα τυπτον ερετμοις.
αλλ' οτε τοσσον απην, οσσον τε γεγωνε βοησας,
και τοτ' εγω Κυκλωπα προσηυδων κερτομιοισι:
“Κυκλωψ,  ουκ αρ' εμελλες αναλκιδος ανδρος εταιρους
εδμεναι εν σπηι γλαφυρω κρατερηφι βιηφι.
και λιην σε γ' εμελλε κιχησεσθαι κακα εργα,
σχετλι', επει ξεινους ουχ αζεο σω ενι οικω
εσθεμεναι: τω σε Ζευς τισατο και θεοι αλλοι.’
“ως εφαμην,  ο δ' επειτα χολωσατο κηροθι μαλλον,
ηκε δ' απορρηξας κορυφην ορεος μεγαλοιο,
καδ δ' εβαλε προπαροιθε νεος κυανοπρωροιο
τυτθον, εδευησεν δ' οιηιον αρκον ικεσθαι,
εκλυσθη δε θαλασσα κατερχομενης υπο πετρης:
την δ' αιψ' ηπειρονδε παλιρροθιον φερε κυμα,
πλημυρις εκ ποντοιο, θεμωσε δε χερσον ικεσθαι.
αυταρ εγω χειρεσσι λαβων περιμηκεα κοντον
ωσα παρεξ, εταροισι δ' εποτρυνας εκελευσα
εμβαλεειν κωπης, ιν' υπεκ κακοτητα φυγοιμεν,
κρατι κατανευων: οι δε προπεσοντες ερεσσον.
αλλ' οτε δη δις τοσσον αλα πρησσοντες απημεν,
και τοτε δη Κυκλωπα προσηυδων: αμφι δ' εταιροι
μειλιχιοις επεεσσιν ερητυον αλλοθεν αλλος:
“‘σχετλιε, τιπτ' εθελεις ερεθιζεμεν αγριον ανδρα;
ος και νυν ποντονδε βαλων βελος ηγαγε νηα
αυτις ες ηπειρον, και δη φαμεν αυτοθ' ολεσθαι.
ει δε φθεγξαμενου τευ η αυδησαντος ακουσε,
συν κεν αραξ' ημεων κεφαλας και νηια δουρα
μαρμαρω οκριοεντι βαλων: τοσσον γαρ ιησιν.’
“ως φασαν,  αλλ' ου πειθον εμον μεγαλητορα θυμον,
αλλα μιν αψορρον προσεφην κεκοτηοτι θυμω:
“Κυκλωψ, αι κεν τις σε καταθνητων ανθρωπων
οφθαλμου ειρηται αεικελιην αλαωτυν,
φασθαι Οδυσσηα πτολιπορθιον εξαλαωσαι,
υιον Λαερτεω,  Ιθακη ενι οικι' εχοντα.’
“ως εφαμην, ο δε μ' οιμωξας ημειβετο μυθω:
‘ω ποποι, η μαλα δη με παλαιφατα θεσφαθ' ικανει.
εσκε τις ενθαδε μαντις ανηρ ηυς τε μεγας τε,
Τηλεμος Ευρυμιδης, ος μαντοσυνη εκεκαστο
και μαντευομενος κατεγηρα Κυκλωπεσσιν:
ος μοι εφη ταδε παντα τελευτησεσθαι οπισσω,
χειρων εξ Οδυσηος αμαρτησεσθαι οπωπης.
αλλ' αιει τινα φωτα μεγαν και καλον εδεγμην
ενθαδ' ελευσεσθαι, μεγαλην επιειμενον αλκην:
νυν δε μ' εων ολιγος τε και ουτιδανος και ακικυς
οφθαλμου αλαωσεν, επει μ' εδαμασσατο οινω.
αλλ' αγε δευρ', Οδυσευ, ινα τοι παρ ξεινια θειω
πομπην τ' οτρυνω δομεναι κλυτον εννοσιγαιον:
του γαρ εγω παις ειμι, πατηρ δ' εμος ευχεται ειναι.
αυτος δ',  αι κ' εθελης', ιησεται, ουδε τις αλλος
ουτε θεων μακαρων ουτε θνητων ανθρωπων.’
“ως εφατ', αυταρ εγω μιν αμειβομενος προσεειπον:
αι γαρ δη ψυχης τε και αιωνος σε δυναιμην
ευνιν ποιησας πεμψαι δομον Αιδος εισω,
ως ουκ οφθαλμον γ' ιησεται ουδ' ενοσιχθων.’
“ως εφαμην, ο δ' επειτα Ποσειδαωνι ανακτι
ευχετο χειρ' ορεγων εις ουρανον αστεροεντα:
‘κλυθι, Ποσειδαον γαιηοχε κυανοχαιτα,
ει ετεον γε σος ειμι, πατηρ δ' εμος ευχεαι ειναι,
δος μη Οδυσσηα πτολιπορθιον οικαδ' ικεσθαι
υιον Λαερτεω, Ιθακη ενι οικι' εχοντα.
αλλ' ει οι μοιρ' εστι φιλους τ' ιδεειν και ικεσθαι
οικον ευκτιμενον και εην ες πατριδα γαιαν,
οψε κακως ελθοι, ολεσας απο παντας εταιρους,
νηος επ' αλλοτριης,  ευροι δ' εν πηματα οικω.’
“ως εφατ' ευχομενος, του δ' εκλυε κυανοχαιτης.
αυταρ ο γ' εξαυτις πολυ μειζονα λααν αειρας
ηκ' επιδινησας, επερεισε δε ιν' απελεθρον,
καδ' δ' εβαλεν μετοπισθε νεος κυανοπρωροιο
τυτθον,  εδευησεν δ' οιηιον ακρον ικεσθαι.
εκλυσθη δε θαλασσα κατερχομενης υπο πετρης:
την δε προσω φερε κυμα, θεμωσε δε χερσον ικεσθαι.
“αλλ' οτε δη την νησον αφικομεθ', ενθα περ αλλαι
νηες ευσσελμοι μενον αθροαι, αμφι δ' εταιροι
ηατ' οδυρομενοι,  ημεας ποτιδεγμενοι αιει,
νηα μεν ενθ' ελθοντες εκελσαμεν εν ψαμαθοισιν,
εκ δε και αυτοι βημεν επι ρηγμινι θαλασσης.
μηλα δε Κυκλωπος γλαφυρης εκ νηος ελοντες
δασσαμεθ', ως μη τις μοι ατεμβομενος κιοι ισης.
αρνειον δ' εμοι οιω ευκνημιδες εταιροι
μηλων δαιομενων δοσαν εξοχα: τον δ' επι θινι
Ζηνι κελαινεφει Κρονιδη, ος πασιν ανασσει,
ρεξας μηρι' εκαιον: ο δ' ουκ εμπαζετο ιρων,
αλλ' ο γε μερμηριξεν οπως απολοιατο πασαι
νηες ευσσελμοι και εμοι εριηρες εταιροι.
“ως τοτε μεν προπαν ημαρ ες ηελιον καταδυντα
ημεθα δαινυμενοι κρεα τ' ασπετα και μεθυ ηδυ:
ημος δ' ηελιος κατεδυ και επι κνεφας ηλθε,
δη τοτε κοιμηθημεν επι ρηγμινι θαλασσης.
ημος δ' ηριγενεια φανη ροδοδακτυλος Ηως,
δη τοτ' εγων εταροισιν εποτρυνας εκελευσα
αυτους τ' αμβαινειν ανα τε πρυμνησια λυσαι:
οι δ' αιψ' εισβαινον και επι κληισι καθιζον,
εξης δ' εζομενοι πολιην αλα τυπτον ερετμοις.
“ενθεν δε προτερω πλεομεν ακαχημενοι ητορ,
ασμενοι εκ θανατοιο, φιλους ολεσαντες εταιρους.

======== Book 10 ========

“Αιολιην δ' ες νησον αφικομεθ': ενθα δ' εναιεν
Αιολος Ιπποταδης, φιλος αθανατοισι θεοισιν,
πλωτη ενι νησω: πασαν δε τε μιν περι τειχος
χαλκεον αρρηκτον, λισση δ' αναδεδρομε πετρη.
του και δωδεκα παιδες ενι μεγαροις γεγαασιν,
εξ μεν θυγατερες, εξ δ' υιεες ηβωοντες:
ενθ' ο γε θυγατερας πορεν υιασιν ειναι ακοιτις.
οι δ' αιει παρα πατρι φιλω και μητερι κεδνη
δαινυνται, παρα δε σφιν ονειατα μυρια κειται,
κνισηεν δε τε δωμα περιστεναχιζεται αυλη
ηματα: νυκτας δ' αυτε παρ' αιδοιης αλοχοισιν
ευδους' εν τε ταπησι και εν τρητοισι λεχεσσι.
και μεν των ικομεσθα πολιν και δωματα καλα.
μηνα δε παντα φιλει με και εξερεεινεν εκαστα,
Ιλιον Αργειων τε νεας και νοστον Αχαιων:
και μεν εγω τω παντα κατα μοιραν κατελεξα.
αλλ' οτε δη και εγων οδον ητεον ηδ' εκελευον
πεμπεμεν, ουδε τι κεινος ανηνατο, τευχε δε πομπην.
δωκε δε μ' εκδειρας ασκον βοος εννεωροιο,
ενθα δε βυκταων ανεμων κατεδησε κελευθα:
κεινον γαρ ταμιην ανεμων ποιησε Κρονιων,
ημεν παυεμεναι ηδ' ορνυμεν, ον κ' εθελησι.
νηι δ' ενι γλαφυρη κατεδει μερμιθι φαεινη
αργυρεη, ινα μη τι παραπνευση ολιγον περ:
αυταρ εμοι πνοιην Ζεφυρου προεηκεν αηναι,
οφρα φεροι νηας τε και αυτους: ουδ' αρ' εμελλεν
εκτελεειν: αυτων γαρ απωλομεθ' αφραδιησιν.
“εννημαρ μεν ομως πλεομεν νυκτας τε και ημαρ,
τη δεκατη δ' ηδη ανεφαινετο πατρις αρουρα,
και δη πυρπολεοντας ελευσσομεν εγγυς εοντες:
ενθ' εμε μεν γλυκυς υπνος επηλυθε κεκμηωτα,
αιει γαρ ποδα νηος ενωμων, ουδε τω αλλω
δωχ' εταρων, ινα θασσον ικοιμεθα πατριδα γαιαν:
οι δ' εταροι επεεσσι προς αλληλους αγορευον,
και μ' εφασαν χρυσον τε και αργυρον οικαδ' αγεσθαι
δωρα παρ' Αιολου μεγαλητορος Ιπποταδαο.
ωδε δε τις ειπεσκεν ιδων ες πλησιον αλλον:
“‘ω ποποι, ως οδε πασι φιλος και τιμιος εστιν
ανθρωποις, οτεων τε πολιν και γαιαν ικηται.
πολλα μεν εκ Τροιης αγεται κειμηλια καλα
ληιδος, ημεις δ' αυτε ομην οδον εκτελεσαντες
οικαδε νισσομεθα κενεας συν χειρας εχοντες:
και νυν οι ταδ' εδωκε χαριζομενος φιλοτητι
Αιολος. αλλ' αγε θασσον ιδωμεθα οττι ταδ' εστιν,
οσσος τις χρυσος τε και αργυρος ασκω ενεστιν.’
“ως εφασαν, βουλη δε κακη νικησεν εταιρων:
ασκον μεν λυσαν, ανεμοι δ' εκ παντες ορουσαν.
τους δ' αιψ' αρπαξασα φερεν ποντονδε θυελλα
κλαιοντας, γαιης απο πατριδος. αυταρ εγω γε
εγρομενος κατα θυμον αμυμονα μερμηριξα,
ηε πεσων εκ νηος αποφθιμην ενι ποντω,
η ακεων τλαιην και ετι ζωοισι μετειην.
αλλ' ετλην και εμεινα, καλυψαμενος δ' ενι νηι
κειμην. αι δ' εφεροντο κακη ανεμοιο θυελλη
αυτις επ' Αιολιην νησον,  στεναχοντο δ' εταιροι.
“ενθα δ' επ' ηπειρου βημεν και αφυσσαμεθ' υδωρ,
αιψα δε δειπνον ελοντο θοης παρα νηυσιν εταιροι.
αυταρ επει σιτοιο τ' επασσαμεθ' ηδε ποτητος,
δη τοτ' εγω κηρυκα τ' οπασσαμενος και εταιρον
βην εις Αιολου κλυτα δωματα: τον δ' εκιχανον
δαινυμενον παρα η τ' αλοχω και οισι τεκεσσιν.
ελθοντες δ' ες δωμα παρα σταθμοισιν επ' ουδου
εζομεθ': οι δ' ανα θυμον εθαμβεον εκ τ' ερεοντο:
“‘πως ηλθες, Οδυσευ; τις τοι κακος εχραε δαιμων;
η μεν ς' ενδυκεως απεπεμπομεν,  οφρ' αφικοιο
πατριδα σην και δωμα και ει που τοι φιλον εστιν.’
“ως φασαν, αυταρ εγω μετεφωνεον αχνυμενος κηρ:
“αασαν μ' εταροι τε κακοι προς τοισι τε υπνος
σχετλιος. αλλ' ακεσασθε, φιλοι: δυναμις γαρ εν υμιν.’
“ως εφαμην μαλακοισι καθαπτομενος επεεσσιν,
οι δ' ανεω εγενοντο: πατηρ δ' ημειβετο μυθω:
“‘ερρ' εκ νησου θασσον, ελεγχιστε ζωοντων:
ου γαρ μοι θεμις εστι κομιζεμεν ουδ' αποπεμπειν
ανδρα τον, ος κε θεοισιν απεχθηται μακαρεσσιν:
ερρε,  επει αρα θεοισιν απεχθομενος τοδ' ικανεις.’
“ως ειπων απεπεμπε δομων βαρεα στεναχοντα.
ενθεν δε προτερω πλεομεν ακαχημενοι ητορ.
τειρετο δ' ανδρων θυμος υπ' ειρεσιης αλεγεινης
ημετερη ματιη, επει ουκετι φαινετο πομπη.
εξημαρ μεν ομως πλεομεν νυκτας τε και ημαρ,
εβδοματη δ' ικομεσθα Λαμου αιπυ πτολιεθρον,
Τηλεπυλον Λαιστρυγονιην, οθι ποιμενα ποιμην
ηπυει εισελαων, ο δε τ' εξελαων υπακουει.
ενθα κ' αυπνος ανηρ δοιους εξηρατο μισθους,
τον μεν βουκολεων,  τον δ' αργυφα μηλα νομευων:
εγγυς γαρ νυκτος τε και ηματος εισι κελευθοι.
ενθ' επει ες λιμενα κλυτον ηλθομεν, ον περι πετρη
ηλιβατος τετυχηκε διαμπερες αμφοτερωθεν,
ακται δε προβλητες εναντιαι αλληλησιν
εν στοματι προυχουσιν,  αραιη δ' εισοδος εστιν,
ενθ' οι γ' εισω παντες εχον νεας αμφιελισσας.
αι μεν αρ' εντοσθεν λιμενος κοιλοιο δεδεντο
πλησιαι: ου μεν γαρ ποτ' αεξετο κυμα γ' εν αυτω,
ουτε μεγ' ουτ' ολιγον, λευκη δ' ην αμφι γαληνη:
αυταρ εγων οιος σχεθον εξω νηα μελαιναν,
αυτου επ' εσχατιη, πετρης εκ πεισματα δησας:
εστην δε σκοπιην ες παιπαλοεσσαν ανελθων.
ενθα μεν ουτε βοων ουτ' ανδρων φαινετο εργα,
καπνον δ' οιον ορωμεν απο χθονος αισσοντα.
δη τοτ' εγων εταρους προιειν πευθεσθαι ιοντας,
οι τινες ανερες ειεν επι χθονι σιτον εδοντες,
ανδρε δυω κρινας, τριτατον κηρυχ' αμ' οπασσας.
οι δ' ισαν εκβαντες λειην οδον, η περ αμαξαι
αστυδ' αφ' υψηλων ορεων καταγινεον υλην,
κουρη δε ξυμβληντο προ αστεος υδρευουση,
θυγατερ' ιφθιμη Λαιστρυγονος Αντιφαταο.
η μεν αρ' ες κρηνην κατεβησετο καλλιρεεθρον
Αρτακιην: ενθεν γαρ υδωρ προτι αστυ φερεσκον:
οι δε παρισταμενοι προσεφωνεον εκ τ' ερεοντο
ος τις τωνδ' ειη βασιλευς και οισιν ανασσοι:
η δε μαλ' αυτικα πατρος επεφραδεν υψερεφες δω.
οι δ' επει εισηλθον κλυτα δωματα, την δε γυναικα
ευρον, οσην τ' ορεος κορυφην, κατα δ' εστυγον αυτην.
η δ' αιψ' εξ αγορης εκαλει κλυτον Αντιφατηα,
ον ποσιν,  ος δη τοισιν εμησατο λυγρον ολεθρον.
αυτιχ' ενα μαρψας εταρων ωπλισσατο δειπνον:
τω δε δυ' αιξαντε φυγη επι νηας ικεσθην.
αυταρ ο τευχε βοην δια αστεος: οι δ' αιοντες
φοιτων ιφθιμοι Λαιστρυγονες αλλοθεν αλλος,
μυριοι,  ουκ ανδρεσσιν εοικοτες, αλλα Γιγασιν.
οι ρ' απο πετραων ανδραχθεσι χερμαδιοισιν
βαλλον: αφαρ δε κακος κοναβος κατα νηας ορωρει
ανδρων τ' ολλυμενων νηων θ' αμα αγνυμεναων:
ιχθυς δ' ως πειροντες ατερπεα δαιτα φεροντο.
οφρ' οι τους ολεκον λιμενος πολυβενθεος εντος,
τοφρα δ' εγω ξιφος οξυ ερυσσαμενος παρα μηρου
τω απο πεισματ' εκοψα νεος κυανοπρωροιο.
αιψα δ' εμοις εταροισιν εποτρυνας εκελευσα
εμβαλεειν κωπης, ιν' υπεκ κακοτητα φυγοιμεν:
οι δ' αλα παντες ανερριψαν,  δεισαντες ολεθρον.
ασπασιως δ' ες ποντον επηρεφεας φυγε πετρας
νηυς εμη: αυταρ αι αλλαι αολλεες αυτοθ' ολοντο.
“ενθεν δε προτερω πλεομεν ακαχημενοι ητορ,
ασμενοι εκ θανατοιο, φιλους ολεσαντες εταιρους.
Αιαιην δ' ες νησον αφικομεθ': ενθα δ' εναιε
Κιρκη ευπλοκαμος, δεινη θεος αυδηεσσα,
αυτοκασιγνητη ολοοφρονος Αιηταο:
αμφω δ' εκγεγατην φαεσιμβροτου Ηελιοιο
μητρος τ' εκ Περσης, την Ωκεανος τεκε παιδα.
ενθα δ' επ' ακτης νηι κατηγαγομεσθα σιωπη
ναυλοχον ες λιμενα, και τις θεος ηγεμονευεν.
ενθα τοτ' εκβαντες δυο τ' ηματα και δυο νυκτας
κειμεθ' ομου καματω τε και αλγεσι θυμον εδοντες.
αλλ' οτε δη τριτον ημαρ ευπλοκαμος τελες' Ηως,
και τοτ' εγων εμον εγχος ελων και φασγανον οξυ
καρπαλιμως παρα νηος ανηιον ες περιωπην,
ει πως εργα ιδοιμι βροτων ενοπην τε πυθοιμην.
εστην δε σκοπιην ες παιπαλοεσσαν ανελθων,
και μοι εεισατο καπνος απο χθονος ευρυοδειης,
Κιρκης εν μεγαροισι,  δια δρυμα πυκνα και υλην.
μερμηριξα δ' επειτα κατα φρενα και κατα θυμον
ελθειν ηδε πυθεσθαι, επει ιδον αιθοπα καπνον.
ωδε δε μοι φρονεοντι δοασσατο κερδιον ειναι,
πρωτ' ελθοντ' επι νηα θοην και θινα θαλασσης
δειπνον εταιροισιν δομεναι προεμεν τε πυθεσθαι.
αλλ' οτε δη σχεδον ηα κιων νεος αμφιελισσης,
και τοτε τις με θεων ολοφυρατο μουνον εοντα,
ος ρα μοι υψικερων ελαφον μεγαν εις οδον αυτην
ηκεν. ο μεν ποταμονδε κατηιεν εκ νομου υλης
πιομενος: δη γαρ μιν εχεν μενος ηελιοιο.
τον δ' εγω εκβαινοντα κατ' ακνηστιν μεσα νωτα
πληξα: το δ' αντικρυ δορυ χαλκεον εξεπερησε,
καδ δ' επες' εν κονιησι μακων, απο δ' επτατο θυμος.
τω δ' εγω εμβαινων δορυ χαλκεον εξ ωτειλης
ειρυσαμην: το μεν αυθι κατακλινας επι γαιη
ειας': αυταρ εγω σπασαμην ρωπας τε λυγους τε,
πεισμα δ', οσον τ' οργυιαν, ευστρεφες αμφοτερωθεν
πλεξαμενος συνεδησα ποδας δεινοιο πελωρου,
βην δε καταλοφαδεια φερων επι νηα μελαιναν
εγχει ερειδομενος,  επει ου πως ηεν επ' ωμου
χειρι φερειν ετερη: μαλα γαρ μεγα θηριον ηεν.
καδ' δ' εβαλον προπαροιθε νεος, ανεγειρα δ' εταιρους
μειλιχιοις επεεσσι παρασταδον ανδρα εκαστον:
“ω φιλοι, ου γαρ πω καταδυσομεθ' αχνυμενοι περ
εις Αιδαο δομους,  πριν μορσιμον ημαρ επελθη:
αλλ' αγετ', οφρ' εν νηι θοη βρωσις τε ποσις τε,
μνησομεθα βρωμης, μηδε τρυχωμεθα λιμω.’
“ως εφαμην, οι δ' ωκα εμοις επεεσσι πιθοντο,
εκ δε καλυψαμενοι παρα θιν' αλος ατρυγετοιο
θηησαντ' ελαφον: μαλα γαρ μεγα θηριον ηεν.
αυταρ επει ταρπησαν ορωμενοι οφθαλμοισιν,
χειρας νιψαμενοι τευχοντ' ερικυδεα δαιτα.
ως τοτε μεν προπαν ημαρ ες ηελιον καταδυντα
ημεθα δαινυμενοι κρεα τ' ασπετα και μεθυ ηδυ:
ημος δ' ηελιος κατεδυ και επι κνεφας ηλθε,
δη τοτε κοιμηθημεν επι ρηγμινι θαλασσης.
ημος δ' ηριγενεια φανη ροδοδακτυλος Ηως,
και τοτ' εγων αγορην θεμενος μετα πασιν εειπον:
“‘κεκλυτε μευ μυθων, κακα περ πασχοντες εταιροι:
ω φιλοι,  ου γαρ τ' ιδμεν, οπη ζοφος ουδ' οπη ηως,
ουδ' οπη ηελιος φαεσιμβροτος εις' υπο γαιαν,
ουδ' οπη αννειται: αλλα φραζωμεθα θασσον
ει τις ετ' εσται μητις. εγω δ' ουκ οιομαι ειναι.
ειδον γαρ σκοπιην ες παιπαλοεσσαν ανελθων
νησον,  την περι ποντος απειριτος εστεφανωται:
αυτη δε χθαμαλη κειται: καπνον δ' ενι μεσση
εδρακον οφθαλμοισι δια δρυμα πυκνα και υλην.’
“ως εφαμην, τοισιν δε κατεκλασθη φιλον ητορ
μνησαμενοις εργων Λαιστρυγονος Αντιφαταο
Κυκλωπος τε βιης μεγαλητορος,  ανδροφαγοιο.
κλαιον δε λιγεως θαλερον κατα δακρυ χεοντες:
αλλ' ου γαρ τις πρηξις εγιγνετο μυρομενοισιν.
“αυταρ εγω διχα παντας ευκνημιδας εταιρους
ηριθμεον, αρχον δε μετ' αμφοτεροισιν οπασσα:
των μεν εγων ηρχον,  των δ' Ευρυλοχος θεοειδης.
κληρους δ' εν κυνεη χαλκηρει παλλομεν ωκα:
εκ δ' εθορε κληρος μεγαλητορος Ευρυλοχοιο.
βη δ' ιεναι, αμα τω γε δυω και εικος' εταιροι
κλαιοντες: κατα δ' αμμε λιπον γοοωντας οπισθεν.
ευρον δ' εν βησσησι τετυγμενα δωματα Κιρκης
ξεστοισιν λαεσσι, περισκεπτω ενι χωρω:
αμφι δε μιν λυκοι ησαν ορεστεροι ηδε λεοντες,
τους αυτη κατεθελξεν, επει κακα φαρμακ' εδωκεν.
ουδ' οι γ' ωρμηθησαν επ' ανδρασιν, αλλ' αρα τοι γε
ουρησιν μακρησι περισσαινοντες ανεσταν.
ως δ' οτ' αν αμφι ανακτα κυνες δαιτηθεν ιοντα
σαινως', αιει γαρ τε φερει μειλιγματα θυμου,
ως τους αμφι λυκοι κρατερωνυχες ηδε λεοντες
σαινον: τοι δ' εδεισαν, επει ιδον αινα πελωρα.
εσταν δ' εν προθυροισι θεας καλλιπλοκαμοιο,
Κιρκης δ' ενδον ακουον αειδουσης οπι καλη,
ιστον εποιχομενης μεγαν αμβροτον, οια θεαων
λεπτα τε και χαριεντα και αγλαα εργα πελονται.
τοισι δε μυθων ηρχε Πολιτης ορχαμος ανδρων,
ος μοι κηδιστος εταρων ην κεδνοτατος τε:
“ω φιλοι, ενδον γαρ τις εποιχομενη μεγαν ιστον
καλον αοιδιαει, δαπεδον δ' απαν αμφιμεμυκεν,
η θεος ηε γυνη: αλλα φθεγγωμεθα θασσον.’
“ως αρ' εφωνησεν, τοι δε φθεγγοντο καλευντες.
η δ' αιψ' εξελθουσα θυρας ωιξε φαεινας
και καλει: οι δ' αμα παντες αιδρειησιν εποντο:
Ευρυλοχος δ' υπεμεινεν, οισαμενος δολον ειναι.
εισεν δ' εισαγαγουσα κατα κλισμους τε θρονους τε,
εν δε σφιν τυρον τε και αλφιτα και μελι χλωρον
οινω Πραμνειω εκυκα: ανεμισγε δε σιτω
φαρμακα λυγρ', ινα παγχυ λαθοιατο πατριδος αιης.
αυταρ επει δωκεν τε και εκπιον, αυτικ' επειτα
ραβδω πεπληγυια κατα συφεοισιν εεργνυ.
οι δε συων μεν εχον κεφαλας φωνην τε τριχας τε
και δεμας, αυταρ νους ην εμπεδος, ως το παρος περ.
ως οι μεν κλαιοντες εερχατο,  τοισι δε Κιρκη
παρ ρ' ακυλον βαλανον τε βαλεν καρπον τε κρανειης
εδμεναι, οια συες χαμαιευναδες αιεν εδουσιν.
“Ευρυλοχος δ' αιψ' ηλθε θοην επι νηα μελαιναν
αγγελιην εταρων ερεων και αδευκεα ποτμον.
ουδε τι εκφασθαι δυνατο επος ιεμενος περ,
κηρ αχει μεγαλω βεβολημενος: εν δε οι οσσε
δακρυοφιν πιμπλαντο, γοον δ' ωιετο θυμος.
αλλ' οτε δη μιν παντες αγασσαμεθ' εξερεοντες,
και τοτε των αλλων εταρων κατελεξεν ολεθρον:
“‘ηιομεν, ως εκελευες, ανα δρυμα, φαιδιμ' Οδυσσευ:
ευρομεν εν βησσησι τετυγμενα δωματα καλα
ξεστοισιν λαεσσι, περισκεπτω ενι χωρω.
ενθα δε τις μεγαν ιστον εποιχομενη λιγ' αειδεν,
η θεος ηε γυνη: τοι δε φθεγγοντο καλευντες.
η δ' αιψ' εξελθουσα θυρας ωιξε φαεινας
και καλει: οι δ' αμα παντες αιδρειησιν εποντο:
αυταρ εγων υπεμεινα, οισαμενος δολον ειναι.
οι δ' αμ' αιστωθησαν αολλεες, ουδε τις αυτων
εξεφανη: δηρον δε καθημενος εσκοπιαζον.’
“ως εφατ', αυταρ εγω περι μεν ξιφος αργυροηλον
ωμοιιν βαλομην, μεγα χαλκεον, αμφι δε τοξα:
τον δ' αψ ηνωγεα αυτην οδον ηγησασθαι.
αυταρ ο γ' αμφοτερησι λαβων ελλισσετο γουνων
και μ' ολοφυρομενος επεα πτεροεντα προσηυδα:
“‘μη μ' αγε κεις' αεκοντα, διοτρεφες, αλλα λιπ' αυτου.
οιδα γαρ, ως ουτ' αυτος ελευσεαι ουτε τιν' αλλον
αξεις σων εταρων. αλλα ξυν τοισδεσι θασσον
φευγωμεν: ετι γαρ κεν αλυξαιμεν κακον ημαρ.’
“ως εφατ', αυταρ εγω μιν αμειβομενος προσεειπον:
Ευρυλοχ',  η τοι μεν συ μεν' αυτου τωδ' ενι χωρω
εσθων και πινων κοιλη παρα νηι μελαινη:
αυταρ εγων ειμι, κρατερη δε μοι επλετ' αναγκη.’
“ως ειπων παρα νηος ανηιον ηδε θαλασσης.
αλλ' οτε δη αρ' εμελλον ιων ιερας ανα βησσας
Κιρκης ιξεσθαι πολυφαρμακου ες μεγα δωμα,
ενθα μοι Ερμειας χρυσορραπις αντεβολησεν
ερχομενω προς δωμα, νεηνιη ανδρι εοικως,
πρωτον υπηνητη, του περ χαριεστατη ηβη:
εν τ' αρα μοι φυ χειρι,  επος τ' εφατ' εκ τ' ονομαζε:
“‘πη δη αυτ', ω δυστηνε, δι' ακριας ερχεαι οιος,
χωρου αιδρις εων; εταροι δε τοι οιδ' ενι Κιρκης
ερχαται ως τε συες πυκινους κευθμωνας εχοντες.
η τους λυσομενος δευρ' ερχεαι; ουδε σε φημι
αυτον νοστησειν,  μενεεις δε συ γ', ενθα περ αλλοι.
αλλ' αγε δη σε κακων εκλυσομαι ηδε σαωσω.
τη, τοδε φαρμακον εσθλον εχων ες δωματα Κιρκης
ερχευ, ο κεν τοι κρατος αλαλκησιν κακον ημαρ.
παντα δε τοι ερεω ολοφωια δηνεα Κιρκης.
τευξει τοι κυκεω,  βαλεει δ' εν φαρμακα σιτω.
αλλ' ουδ' ως θελξαι σε δυνησεται: ου γαρ εασει
φαρμακον εσθλον, ο τοι δωσω, ερεω δε εκαστα.
οπποτε κεν Κιρκη ς' ελαση περιμηκει ραβδω,
δη τοτε συ ξιφος οξυ ερυσσαμενος παρα μηρου
Κιρκη επαιξαι,  ως τε κταμεναι μενεαινων.
η δε ς' υποδεισασα κελησεται ευνηθηναι:
ενθα συ μηκετ' επειτ' απανηνασθαι θεου ευνην,
οφρα κε τοι λυση θ' εταρους αυτον τε κομισση:
αλλα κελεσθαι μιν μακαρων μεγαν ορκον ομοσσαι,
μη τι τοι αυτω πημα κακον βουλευσεμεν αλλο,
μη ς' απογυμνωθεντα κακον και ανηνορα θηη.’
“ως αρα φωνησας πορε φαρμακον αργειφοντης
εκ γαιης ερυσας, και μοι φυσιν αυτου εδειξε.
ριζη μεν μελαν εσκε, γαλακτι δε εικελον ανθος:
μωλυ δε μιν καλεουσι θεοι: χαλεπον δε τ' ορυσσειν
ανδρασι γε θνητοισι, θεοι δε τε παντα δυνανται.
Ερμειας μεν επειτ' απεβη προς μακρον Ολυμπον
νησον αν' υληεσσαν, εγω δ' ες δωματα Κιρκης
ηια, πολλα δε μοι κραδιη πορφυρε κιοντι.
εστην δ' εινι θυρησι θεας καλλιπλοκαμοιο:
ενθα στας εβοησα, θεα δε μευ εκλυεν αυδης.
η δ' αιψ' εξελθουσα θυρας ωιξε φαεινας
και καλει: αυταρ εγων επομην ακαχημενος ητορ.
εισε δε μ' εισαγαγουσα επι θρονου αργυροηλου
καλου δαιδαλεου: υπο δε θρηνυς ποσιν ηεν:
τευχε δε μοι κυκεω χρυσεω δεπαι, οφρα πιοιμι,
εν δε τε φαρμακον ηκε, κακα φρονεους' ενι θυμω.
αυταρ επει δωκεν τε και εκπιον, ουδε μ' εθελξε,
ραβδω πεπληγυια επος τ' εφατ' εκ τ' ονομαζεν:
‘ερχεο νυν συφεονδε,  μετ' αλλων λεξο εταιρων.’
“ως φατ', εγω δ' αορ οξυ ερυσσαμενος παρα μηρου
Κιρκη επηιξα ως τε κταμεναι μενεαινων.
η δε μεγα ιαχουσα υπεδραμε και λαβε γουνων,
και μ' ολοφυρομενη επεα πτεροεντα προσηυδα:
“‘τις ποθεν εις ανδρων; ποθι τοι πολις ηδε τοκηες;
θαυμα μ' εχει ως ου τι πιων ταδε φαρμακ' εθελχθης:
ουδε γαρ ουδε τις αλλος ανηρ ταδε φαρμακ' ανετλη,
ος κε πιη και πρωτον αμειψεται ερκος οδοντων.
σοι δε τις εν στηθεσσιν ακηλητος νοος εστιν.
η συ γ' Οδυσσευς εσσι πολυτροπος,  ον τε μοι αιει
φασκεν ελευσεσθαι χρυσορραπις αργειφοντης,
εκ Τροιης ανιοντα θοη συν νηι μελαινη.
αλλ' αγε δη κολεω μεν αορ θεο, νωι δ' επειτα
ευνης ημετερης επιβειομεν, οφρα μιγεντε
ευνη και φιλοτητι πεποιθομεν αλληλοισιν.’
“ως εφατ', αυταρ εγω μιν αμειβομενος προσεειπον:
‘ω Κιρκη, πως γαρ με κελεαι σοι ηπιον ειναι,
η μοι συς μεν εθηκας ενι μεγαροισιν εταιρους,
αυτον δ' ενθαδ' εχουσα δολοφρονεουσα κελευεις
ες θαλαμον τ' ιεναι και σης επιβημεναι ευνης,
οφρα με γυμνωθεντα κακον και ανηνορα θηης.
ουδ' αν εγω γ' εθελοιμι τεης επιβημεναι ευνης,
ει μη μοι τλαιης γε, θεα, μεγαν ορκον ομοσσαι
μη τι μοι αυτω πημα κακον βουλευσεμεν αλλο.’
“ως εφαμην,  η δ' αυτικ' απωμνυεν, ως εκελευον.
αυταρ επει ρ' ομοσεν τε τελευτησεν τε τον ορκον,
και τοτ' εγω Κιρκης επεβην περικαλλεος ευνης.
“αμφιπολοι δ' αρα τεως μεν ενι μεγαροισι πενοντο
τεσσαρες, αι οι δωμα κατα δρηστειραι εασι:
γιγνονται δ' αρα ται γ' εκ τε κρηνεων απο τ' αλσεων
εκ θ' ιερων ποταμων, οι τ' εις αλαδε προρεουσι.
ταων η μεν εβαλλε θρονοις ενι ρηγεα καλα
πορφυρεα καθυπερθ', υπενερθε δε λιθ' υπεβαλλεν:
η δ' ετερη προπαροιθε θρονων ετιταινε τραπεζας
αργυρεας,  επι δε σφι τιθει χρυσεια κανεια:
η δε τριτη κρητηρι μελιφρονα οινον εκιρνα
ηδυν εν αργυρεω, νεμε δε χρυσεια κυπελλα:
η δε τεταρτη υδωρ εφορει και πυρ ανεκαιε
πολλον υπο τριποδι μεγαλω: ιαινετο δ' υδωρ.
αυταρ επει δη ζεσσεν υδωρ ενι ηνοπι χαλκω,
ες ρ' ασαμινθον εσασα λο' εκ τριποδος μεγαλοιο,
θυμηρες κερασασα, κατα κρατος τε και ωμων,
οφρα μοι εκ καματον θυμοφθορον ειλετο γυιων.
αυταρ επει λουσεν τε και εχρισεν λιπ' ελαιω,
αμφι δε με χλαιναν καλην βαλεν ηδε χιτωνα,
εισε δε μ' εισαγαγουσα επι θρονου αργυροηλου
καλου δαιδαλεου, υπο δε θρηνυς ποσιν ηεν:
χερνιβα δ' αμφιπολος προχοω επεχευε φερουσα
καλη χρυσειη, υπερ αργυρεοιο λεβητος,
νιψασθαι: παρα δε ξεστην ετανυσσε τραπεζαν.
σιτον δ' αιδοιη ταμιη παρεθηκε φερουσα,
ειδατα πολλ' επιθεισα, χαριζομενη παρεοντων.
εσθεμεναι δ' εκελευεν: εμω δ' ουχ ηνδανε θυμω,
αλλ' ημην αλλοφρονεων, κακα δ' οσσετο θυμος.
“Κιρκη δ' ως ενοησεν εμ' ημενον ουδ' επι σιτω
χειρας ιαλλοντα, κρατερον δε με πενθος εχοντα,
αγχι παρισταμενη επεα πτεροεντα προσηυδα:
“ ‘τιφθ' ουτως, Οδυσευ, κατ' αρ' εζεαι ισος αναυδω,
θυμον εδων, βρωμης δ' ουχ απτεαι ουδε ποτητος;
η τινα που δολον αλλον οιεαι: ουδε τι σε χρη
δειδιμεν: ηδη γαρ τοι απωμοσα καρτερον ορκον.’
“ως εφατ', αυταρ εγω μιν αμειβομενος προσεειπον:
‘ω Κιρκη, τις γαρ κεν ανηρ, ος εναισιμος ειη,
πριν τλαιη πασσασθαι εδητυος ηδε ποτητος,
πριν λυσασθ' εταρους και εν οφθαλμοισιν ιδεσθαι;
αλλ' ει δη προφρασσα πιειν φαγεμεν τε κελευεις,
λυσον, ιν' οφθαλμοισιν ιδω εριηρας εταιρους.’
“ως εφαμην, Κιρκη δε διεκ μεγαροιο βεβηκει
ραβδον εχους' εν χειρι, θυρας δ' ανεωξε συφειου,
εκ δ' ελασεν σιαλοισιν εοικοτας εννεωροισιν.
οι μεν επειτ' εστησαν εναντιοι, η δε δι' αυτων
ερχομενη προσαλειφεν εκαστω φαρμακον αλλο.
των δ' εκ μεν μελεων τριχες ερρεον, ας πριν εφυσε
φαρμακον ουλομενον, το σφιν πορε ποτνια Κιρκη:
ανδρες δ' αψ εγενοντο νεωτεροι η παρος ησαν,
και πολυ καλλιονες και μειζονες εισοραασθαι.
εγνωσαν δε μ' εκεινοι εφυν τ' εν χερσιν εκαστος.
πασιν δ' ιμεροεις υπεδυ γοος, αμφι δε δωμα
σμερδαλεον κοναβιζε: θεα δ' ελεαιρε και αυτη.
“η δε μευ αγχι στασα προσηυδα δια θεαων:
‘διογενες Λαερτιαδη, πολυμηχαν' Οδυσσευ,
ερχεο νυν επι νηα θοην και θινα θαλασσης.
νηα μεν αρ παμπρωτον ερυσσατε ηπειρονδε,
κτηματα δ' εν σπηεσσι πελασσατε οπλα τε παντα:
αυτος δ' αψ ιεναι και αγειν εριηρας εταιρους.’
“ως εφατ', αυταρ εμοι γ' επεπειθετο θυμος αγηνωρ,
βην δ' ιεναι επι νηα θοην και θινα θαλασσης.
ευρον επειτ' επι νηι θοη εριηρας εταιρους
οικτρ' ολοφυρομενους, θαλερον κατα δακρυ χεοντας.
ως δ' οτ' αν αγραυλοι ποριες περι βους αγελαιας,
ελθουσας ες κοπρον, επην βοτανης κορεσωνται,
πασαι αμα σκαιρουσιν εναντιαι: ουδ' ετι σηκοι
ισχους', αλλ' αδινον μυκωμεναι αμφιθεουσι:
μητερας: ως εμ' εκεινοι επει ιδον οφθαλμοισι,
δακρυοεντες εχυντο: δοκησε δ' αρα σφισι θυμος
ως εμεν, ως ει πατριδ' ικοιατο και πολιν αυτην
τρηχειης Ιθακης, ινα τ' ετραφεν ηδ' εγενοντο.
και μ' ολοφυρομενοι επεα πτεροεντα προσηυδων:
“ ‘σοι μεν νοστησαντι, διοτρεφες, ως εχαρημεν,
ως ει τ' εις Ιθακην αφικοιμεθα πατριδα γαιαν:
αλλ' αγε, των αλλων εταρων καταλεξον ολεθρον.’
“ως εφαν, αυταρ εγω προσεφην μαλακοις επεεσσι:
‘νηα μεν αρ παμπρωτον ερυσσομεν ηπειρονδε,
κτηματα δ' εν σπηεσσι πελασσομεν οπλα τε παντα:
αυτοι δ' οτρυνεσθε εμοι αμα παντες επεσθαι,
οφρα ιδηθ' εταρους ιεροις εν δωμασι Κιρκης
πινοντας και εδοντας: επηετανον γαρ εχουσιν.’
“ως εφαμην, οι δ' ωκα εμοις επεεσσι πιθοντο.
Ευρυλοχος δε μοι οιος ερυκανε παντας εταιρους:
και σφεας φωνησας επεα πτεροεντα προσηυδα:
“‘α δειλοι, πος' ιμεν; τι κακων ιμειρετε τουτων;
Κιρκης ες μεγαρον καταβημεναι, η κεν απαντας
η συς ηε λυκους ποιησεται ηε λεοντας,
οι κεν οι μεγα δωμα φυλασσοιμεν και αναγκη,
ως περ Κυκλωψ ερξ',  οτε οι μεσσαυλον ικοντο
ημετεροι εταροι, συν δ' ο θρασυς ειπετ' Οδυσσευς:
τουτου γαρ και κεινοι ατασθαλιησιν ολοντο.’
“ως εφατ', αυταρ εγω γε μετα φρεσι μερμηριξα,
σπασσαμενος τανυηκες αορ παχεος παρα μηρου,
τω οι αποπληξας κεφαλην ουδασδε πελασσαι,
και πηω περ εοντι μαλα σχεδον: αλλα μ' εταιροι
μειλιχιοις επεεσσιν ερητυον αλλοθεν αλλος:
“‘διογενες, τουτον μεν εασομεν, ει συ κελευεις,
αυτου παρ νηι τε μενειν και νηα ερυσθαι:
ημιν δ' ηγεμονευ' ιερα προς δωματα Κιρκης.’
“ως φαμενοι παρα νηος ανηιον ηδε θαλασσης.
ουδε μεν Ευρυλοχος κοιλη παρα νηι λελειπτο,
αλλ' επετ': εδεισεν γαρ εμην εκπαγλον ενιπην.
“τοφρα δε τους αλλους εταρους εν δωμασι Κιρκη
ενδυκεως λουσεν τε και εχρισεν λιπ' ελαιω,
αμφι δ' αρα χλαινας ουλας βαλεν ηδε χιτωνας:
δαινυμενους δ' ευ παντας εφευρομεν εν μεγαροισιν.
οι δ' επει αλληλους ειδον φρασσαντο τ' εσαντα,
κλαιον οδυρομενοι, περι δε στεναχιζετο δωμα.
η δε μευ αγχι στασα προσηυδα δια θεαων:
“‘μηκετι νυν θαλερον γοον ορνυτε: οιδα και αυτη
ημεν ος' εν ποντω παθετ' αλγεα ιχθυοεντι,
ηδ' ος' αναρσιοι ανδρες εδηλησαντ' επι χερσου.
αλλ' αγετ' εσθιετε βρωμην και πινετε οινον,
εις ο κεν αυτις θυμον ενι στηθεσσι λαβητε,
οιον οτε πρωτιστον ελειπετε πατριδα γαιαν
τρηχειης Ιθακης. νυν δ' ασκελεες και αθυμοι,
αιεν αλης χαλεπης μεμνημενοι, ουδε ποθ' υμιν
θυμος εν ευφροσυνη,  επει η μαλα πολλα πεποσθε.’
“ως εφαθ', ημιν δ' αυτ' επεπειθετο θυμος αγηνωρ.
ενθα μεν ηματα παντα τελεσφορον εις ενιαυτον
ημεθα δαινυμενοι κρεα τ' ασπετα και μεθυ ηδυ:
αλλ' οτε δη ρ' ενιαυτος εην, περι δ' ετραπον ωραι
μηνων φθινοντων,  περι δ' ηματα μακρα τελεσθη,
και τοτε μ' εκκαλεσαντες εφαν εριηρες εταιροι:
“‘δαιμονι', ηδη νυν μιμνησκεο πατριδος αιης,
ει τοι θεσφατον εστι σαωθηναι και ικεσθαι
οικον ες υψοροφον και σην ες πατριδα γαιαν.’
“ως εφαν, αυταρ εμοι γ' επεπειθετο θυμος αγηνωρ.
ως τοτε μεν προπαν ημαρ ες ηελιον καταδυντα
ημεθα, δαινυμενοι κρεα τ' ασπετα και μεθυ ηδυ:
ημος δ' ηελιος κατεδυ και επι κνεφας ηλθεν,
οι μεν κοιμησαντο κατα μεγαρα σκιοεντα.
αυταρ εγω Κιρκης επιβας περικαλλεος ευνης
γουνων ελλιτανευσα, θεα δε μευ εκλυεν αυδης:
και μιν φωνησας επεα πτεροεντα προσηυδων:
“‘ω Κιρκη, τελεσον μοι υποσχεσιν ην περ υπεστης,
οικαδε πεμψεμεναι: θυμος δε μοι εσσυται ηδη,
ηδ' αλλων εταρων,  οι μευ φθινυθουσι φιλον κηρ
αμφ' εμ' οδυρομενοι, οτε που συ γε νοσφι γενηαι.’
“ως εφαμην, η δ' αυτικ' αμειβετο δια θεαων:
‘διογενες Λαερτιαδη, πολυμηχαν' Οδυσσευ,
μηκετι νυν αεκοντες εμω ενι μιμνετε οικω.
αλλ' αλλην χρη πρωτον οδον τελεσαι και ικεσθαι
εις Αιδαο δομους και επαινης Περσεφονειης,
ψυχη χρησομενους Θηβαιου Τειρεσιαο,
μαντηος αλαου, του τε φρενες εμπεδοι εισι:
τω και τεθνηωτι νοον πορε Περσεφονεια,
οιω πεπνυσθαι,  τοι δε σκιαι αισσουσιν.’
“ως εφατ', αυταρ εμοι γε κατεκλασθη φιλον ητορ:
κλαιον δ' εν λεχεεσσι καθημενος, ουδε νυ μοι κηρ
ηθελ' ετι ζωειν και οραν φαος ηελιοιο.
αυταρ επει κλαιων τε κυλινδομενος τ' εκορεσθην,
και τοτε δη μιν επεσσιν αμειβομενος προσεειπον:
“‘ω Κιρκη, τις γαρ ταυτην οδον ηγεμονευσει;
εις Αιδος δ' ου πω τις αφικετο νηι μελαινη.’
“ως εφαμην, η δ' αυτικ' αμειβετο δια θεαων:
‘διογενες Λαερτιαδη, πολυμηχαν' Οδυσσευ,
μη τι τοι ηγεμονος γε ποθη παρα νηι μελεσθω,
ιστον δε στησας, ανα θ' ιστια λευκα πετασσας
ησθαι: την δε κε τοι πνοιη Βορεαο φερησιν.
αλλ' οποτ' αν δη νηι δι' Ωκεανοιο περησης,
ενθ' ακτη τε λαχεια και αλσεα Περσεφονειης,
μακραι τ' αιγειροι και ιτεαι ωλεσικαρποι,
νηα μεν αυτου κελσαι επ' Ωκεανω βαθυδινη,
αυτος δ' εις Αιδεω ιεναι δομον ευρωεντα.
ενθα μεν εις Αχεροντα Πυριφλεγεθων τε ρεουσιν
Κωκυτος θ', ος δη Στυγος υδατος εστιν απορρωξ,
πετρη τε ξυνεσις τε δυω ποταμων εριδουπων:
ενθα δ' επειθ', ηρως, χριμφθεις πελας, ως σε κελευω,
βοθρον ορυξαι, οσον τε πυγουσιον ενθα και ενθα,
αμφ' αυτω δε χοην χεισθαι πασιν νεκυεσσιν,
πρωτα μελικρητω, μετεπειτα δε ηδει οινω,
το τριτον αυθ' υδατι: επι δ' αλφιτα λευκα παλυνειν.
πολλα δε γουνουσθαι νεκυων αμενηνα καρηνα,
ελθων εις Ιθακην στειραν βουν, η τις αριστη,
ρεξειν εν μεγαροισι πυρην τ' εμπλησεμεν εσθλων,
Τειρεσιη δ' απανευθεν οιν ιερευσεμεν οιω
παμμελαν',  ος μηλοισι μεταπρεπει υμετεροισιν.
αυταρ επην ευχησι λιση κλυτα εθνεα νεκρων,
ενθ' οιν αρνειον ρεζειν θηλυν τε μελαιναν
εις Ερεβος στρεψας, αυτος δ' απονοσφι τραπεσθαι
ιεμενος ποταμοιο ροαων: ενθα δε πολλαι
ψυχαι ελευσονται νεκυων κατατεθνηωτων.
δη τοτ' επειθ' εταροισιν εποτρυναι και ανωξαι
μηλα, τα δη κατακειτ' εσφαγμενα νηλει χαλκω,
δειραντας κατακηαι, επευξασθαι δε θεοισιν,
ιφθιμω τ' Αιδη και επαινη Περσεφονειη:
αυτος δε ξιφος οξυ ερυσσαμενος παρα μηρου
ησθαι, μηδε εαν νεκυων αμενηνα καρηνα
αιματος ασσον ιμεν, πριν Τειρεσιαο πυθεσθαι.
ενθα τοι αυτικα μαντις ελευσεται, ορχαμε λαων,
ος κεν τοι ειπησιν οδον και μετρα κελευθου
νοστον θ',  ως επι ποντον ελευσεαι ιχθυοεντα.’
“ως εφατ', αυτικα δε χρυσοθρονος ηλυθεν Ηως.
αμφι δε με χλαιναν τε χιτωνα τε ειματα εσσεν:
αυτη δ' αργυφεον φαρος μεγα εννυτο νυμφη,
λεπτον και χαριεν, περι δε ζωνην βαλετ' ιξυι
καλην χρυσειην,  κεφαλη δ' επεθηκε καλυπτρην.
αυταρ εγω δια δωματ' ιων ωτρυνον εταιρους
μειλιχιοις επεεσσι παρασταδον ανδρα εκαστον:
“‘μηκετι νυν ευδοντες αωτειτε γλυκυν υπνον,
αλλ' ιομεν: δη γαρ μοι επεφραδε ποτνια Κιρκη.’
“ως εφαμην,  τοισιν δ' επεπειθετο θυμος αγηνωρ.
ουδε μεν ουδ' ενθεν περ απημονας ηγον εταιρους.
Ελπηνωρ δε τις εσκε νεωτατος, ουτε τι λιην
αλκιμος εν πολεμω ουτε φρεσιν ησιν αρηρως:
ος μοι ανευθ' εταρων ιεροις εν δωμασι Κιρκης,
ψυχεος ιμειρων,  κατελεξατο οινοβαρειων.
κινυμενων δ' εταρων ομαδον και δουπον ακουσας
εξαπινης ανορουσε και εκλαθετο φρεσιν ησιν
αψορρον καταβηναι ιων ες κλιμακα μακρην,
αλλα καταντικρυ τεγεος πεσεν: εκ δε οι αυχην
αστραγαλων εαγη,  ψυχη δ' Αιδοσδε κατηλθεν.
“ερχομενοισι δε τοισιν εγω μετα μυθον εειπον:
‘φασθε νυ που οικονδε φιλην ες πατριδα γαιαν
ερχεσθ': αλλην δ' ημιν οδον τεκμηρατο Κιρκη,
εις Αιδαο δομους και επαινης Περσεφονειης
ψυχη χρησομενους Θηβαιου Τειρεσιαο.’
“ως εφαμην, τοισιν δε κατεκλασθη φιλον ητορ,
εζομενοι δε κατ' αυθι γοων τιλλοντο τε χαιτας:
αλλ' ου γαρ τις πρηξις εγιγνετο μυρομενοισιν.
“αλλ' οτε δη ρ' επι νηα θοην και θινα θαλασσης
ηομεν αχνυμενοι θαλερον κατα δακρυ χεοντες,
τοφρα δ' αρ' οιχομενη Κιρκη παρα νηι μελαινη
αρνειον κατεδησεν οιν θηλυν τε μελαιναν,
ρεια παρεξελθουσα: τις αν θεον ουκ εθελοντα
οφθαλμοισιν ιδοιτ' η ενθ' η ενθα κιοντα;

======== Book 11 ========

“αυταρ επει ρ' επι νηα κατηλθομεν ηδε θαλασσαν,
νηα μεν αρ παμπρωτον ερυσσαμεν εις αλα διαν,
εν δ' ιστον τιθεμεσθα και ιστια νηι μελαινη,
εν δε τα μηλα λαβοντες εβησαμεν, αν δε και αυτοι
βαινομεν αχνυμενοι θαλερον κατα δακρυ χεοντες.
ημιν δ' αυ κατοπισθε νεος κυανοπρωροιο
ικμενον ουρον ιει πλησιστιον, εσθλον εταιρον,
Κιρκη ευπλοκαμος, δεινη θεος αυδηεσσα.
ημεις δ' οπλα εκαστα πονησαμενοι κατα νηα
ημεθα: την δ' ανεμος τε κυβερνητης τ' ιθυνε.
της δε πανημεριης τεταθ' ιστια ποντοπορουσης:
δυσετο τ' ηελιος σκιοωντο τε πασαι αγυιαι.
“η δ' ες πειραθ' ικανε βαθυρροου Ωκεανοιο.
ενθα δε Κιμμεριων ανδρων δημος τε πολις τε,
ηερι και νεφελη κεκαλυμμενοι: ουδε ποτ' αυτους
ηελιος φαεθων καταδερκεται ακτινεσσιν,
ουθ' οποτ' αν στειχησι προς ουρανον αστεροεντα,
ουθ' οτ' αν αψ επι γαιαν απ' ουρανοθεν προτραπηται,
αλλ' επι νυξ ολοη τεταται δειλοισι βροτοισι.
νηα μεν ενθ' ελθοντες εκελσαμεν,  εκ δε τα μηλα
ειλομεθ': αυτοι δ' αυτε παρα ροον Ωκεανοιο
ηομεν, οφρ' ες χωρον αφικομεθ', ον φρασε Κιρκη.
“ενθ' ιερηια μεν Περιμηδης Ευρυλοχος τε
εσχον: εγω δ' αορ οξυ ερυσσαμενος παρα μηρου
βοθρον ορυξ' οσσον τε πυγουσιον ενθα και ενθα,
αμφ' αυτω δε χοην χεομην πασιν νεκυεσσι,
πρωτα μελικρητω, μετεπειτα δε ηδει οινω,
το τριτον αυθ' υδατι: επι δ' αλφιτα λευκα παλυνον.
πολλα δε γουνουμην νεκυων αμενηνα καρηνα,
ελθων εις Ιθακην στειραν βουν,  η τις αριστη,
ρεξειν εν μεγαροισι πυρην τ' εμπλησεμεν εσθλων,
Τειρεσιη δ' απανευθεν οιν ιερευσεμεν οιω
παμμελαν', ος μηλοισι μεταπρεπει ημετεροισι.
τους δ' επει ευχωλησι λιτησι τε, εθνεα νεκρων,
ελλισαμην,  τα δε μηλα λαβων απεδειροτομησα
ες βοθρον, ρεε δ' αιμα κελαινεφες: αι δ' αγεροντο
ψυχαι υπεξ Ερεβευς νεκυων κατατεθνηωτων.
νυμφαι τ' ηιθεοι τε πολυτλητοι τε γεροντες
παρθενικαι τ' αταλαι νεοπενθεα θυμον εχουσαι,
πολλοι δ' ουταμενοι χαλκηρεσιν εγχειησιν,
ανδρες αρηιφατοι βεβροτωμενα τευχε' εχοντες:
οι πολλοι περι βοθρον εφοιτων αλλοθεν αλλος
θεσπεσιη ιαχη: εμε δε χλωρον δεος ηρει.
δη τοτ' επειθ' εταροισιν εποτρυνας εκελευσα
μηλα,  τα δη κατεκειτ' εσφαγμενα νηλει χαλκω,
δειραντας κατακηαι, επευξασθαι δε θεοισιν,
ιφθιμω τ' Αιδη και επαινη Περσεφονειη:
αυτος δε ξιφος οξυ ερυσσαμενος παρα μηρου
ημην, ουδ' ειων νεκυων αμενηνα καρηνα
αιματος ασσον ιμεν,  πριν Τειρεσιαο πυθεσθαι.
“πρωτη δε ψυχη Ελπηνορος ηλθεν εταιρου:
ου γαρ πω ετεθαπτο υπο χθονος ευρυοδειης:
σωμα γαρ εν Κιρκης μεγαρω κατελειπομεν ημεις
ακλαυτον και αθαπτον, επει πονος αλλος επειγε.
τον μεν εγω δακρυσα ιδων ελεησα τε θυμω,
και μιν φωνησας επεα πτεροεντα προσηυδων:
“Ελπηνορ, πως ηλθες υπο ζοφον ηεροεντα;
εφθης πεζος ιων η εγω συν νηι μελαινη.
“ως εφαμην, ο δε μ' οιμωξας ημειβετο μυθω:
‘διογενες Λαερτιαδη,  πολυμηχαν' Οδυσσευ,
ασε με δαιμονος αισα κακη και αθεσφατος οινος.
Κιρκης δ' εν μεγαρω καταλεγμενος ουκ ενοησα
αψορρον καταβηναι ιων ες κλιμακα μακρην,
αλλα καταντικρυ τεγεος πεσον: εκ δε μοι αυχην
αστραγαλων εαγη,  ψυχη δ' Αιδοσδε κατηλθε.
νυν δε σε των οπιθεν γουναζομαι, ου παρεοντων,
προς τ' αλοχου και πατρος, ο ς' ετρεφε τυτθον εοντα,
Τηλεμαχου θ', ον μουνον ενι μεγαροισιν ελειπες:
οιδα γαρ ως ενθενδε κιων δομου εξ Αιδαο
νησον ες Αιαιην σχησεις ευεργεα νηα:
ενθα ς' επειτα, αναξ, κελομαι μνησασθαι εμειο.
μη μ' ακλαυτον αθαπτον ιων οπιθεν καταλειπειν
νοσφισθεις, μη τοι τι θεων μηνιμα γενωμαι,
αλλα με κακκηαι συν τευχεσιν, ασσα μοι εστιν,
σημα τε μοι χευαι πολιης επι θινι θαλασσης,
ανδρος δυστηνοιο και εσσομενοισι πυθεσθαι.
ταυτα τε μοι τελεσαι πηξαι τ' επι τυμβω ερετμον,
τω και ζωος ερεσσον εων μετ' εμοις εταροισιν.’
“ως εφατ', αυταρ εγω μιν αμειβομενος προσεειπον:
‘ταυτα τοι,  ω δυστηνε, τελευτησω τε και ερξω.’
“νωι μεν ως επεεσσιν αμειβομενω στυγεροισιν
ημεθ', εγω μεν ανευθεν εφ' αιματι φασγανον ισχων,
ειδωλον δ' ετερωθεν εταιρου πολλ' αγορευεν:
“ηλθε δ' επι ψυχη μητρος κατατεθνηυιης,
Αυτολυκου θυγατηρ μεγαλητορος Αντικλεια,
την ζωην κατελειπον ιων εις Ιλιον ιρην.
την μεν εγω δακρυσα ιδων ελεησα τε θυμω:
αλλ' ουδ' ως ειων προτερην, πυκινον περ αχευων,
αιματος ασσον ιμεν, πριν Τειρεσιαο πυθεσθαι.
“ηλθε δ' επι ψυχη Θηβαιου Τειρεσιαο
χρυσεον σκηπτρον εχων, εμε δ' εγνω και προσεειπεν:
‘διογενες Λαερτιαδη, πολυμηχαν' Οδυσσευ,
τιπτ' αυτ', ω δυστηνε, λιπων φαος ηελιοιο
ηλυθες, οφρα ιδη νεκυας και ατερπεα χωρον;
αλλ' αποχαζεο βοθρου,  απισχε δε φασγανον οξυ,
αιματος οφρα πιω και τοι νημερτεα ειπω.’
“ως φατ', εγω δ' αναχασσαμενος ξιφος αργυροηλον
κουλεω εγκατεπηξ'. ο δ' επει πιεν αιμα κελαινον,
και τοτε δη μ' επεεσσι προσηυδα μαντις αμυμων:
“‘νοστον διζηαι μελιηδεα,  φαιδιμ' Οδυσσευ:
τον δε τοι αργαλεον θησει θεος: ου γαρ οιω
λησειν εννοσιγαιον, ο τοι κοτον ενθετο θυμω
χωομενος οτι οι υιον φιλον εξαλαωσας.
αλλ' ετι μεν κε και ως κακα περ πασχοντες ικοισθε,
αι κ' εθελης σον θυμον ερυκακεειν και εταιρων,
οπποτε κε πρωτον πελασης ευεργεα νηα
Θρινακιη νησω, προφυγων ιοειδεα ποντον,
βοσκομενας δ' ευρητε βοας και ιφια μηλα
Ηελιου, ος παντ' εφορα και παντ' επακουει.
τας ει μεν κ' ασινεας εαας νοστου τε μεδηαι,
και κεν ετ' εις Ιθακην κακα περ πασχοντες ικοισθε:
ει δε κε σινηαι, τοτε τοι τεκμαιρομ' ολεθρον,
νηι τε και εταροις. αυτος δ' ει περ κεν αλυξης,
οψε κακως νειαι, ολεσας απο παντας εταιρους,
νηος επ' αλλοτριης: δηεις δ' εν πηματα οικω,
ανδρας υπερφιαλους, οι τοι βιοτον κατεδουσι
μνωμενοι αντιθεην αλοχον και εδνα διδοντες.
αλλ' η τοι κεινων γε βιας αποτισεαι ελθων:
αυταρ επην μνηστηρας ενι μεγαροισι τεοισι
κτεινης ηε δολω η αμφαδον οξει χαλκω,
ερχεσθαι δη επειτα λαβων ευηρες ερετμον,
εις ο κε τους αφικηαι οι ουκ ισασι θαλασσαν
ανερες, ουδε θ' αλεσσι μεμιγμενον ειδαρ εδουσιν:
ουδ' αρα τοι γ' ισασι νεας φοινικοπαρηους
ουδ' ευηρε' ερετμα,  τα τε πτερα νηυσι πελονται.
σημα δε τοι ερεω μαλ' αριφραδες, ουδε σε λησει:
οπποτε κεν δη τοι συμβλημενος αλλος οδιτης
φηη αθηρηλοιγον εχειν ανα φαιδιμω ωμω,
και τοτε δη γαιη πηξας ευηρες ερετμον,
ρεξας ιερα καλα Ποσειδαωνι ανακτι,
αρνειον ταυρον τε συων τ' επιβητορα καπρον,
οικαδ' αποστειχειν ερδειν θ' ιερας εκατομβας
αθανατοισι θεοισι, τοι ουρανον ευρυν εχουσι,
πασι μαλ' εξειης. θανατος δε τοι εξ αλος αυτω
αβληχρος μαλα τοιος ελευσεται,  ος κε σε πεφνη
γηραι υπο λιπαρω αρημενον: αμφι δε λαοι
ολβιοι εσσονται. τα δε τοι νημερτεα ειρω.’
“ως εφατ', αυταρ εγω μιν αμειβομενος προσεειπον:
“Τειρεσιη, τα μεν αρ που επεκλωσαν θεοι αυτοι.
αλλ' αγε μοι τοδε ειπε και ατρεκεως καταλεξον:
μητρος τηνδ' οροω ψυχην κατατεθνηυιης:
η δ' ακεους' ησται σχεδον αιματος, ουδ' εον υιον
ετλη εσαντα ιδειν ουδε προτιμυθησασθαι.
ειπε, αναξ, πως κεν με αναγνοιη τον εοντα;”
“ως εφαμην, ο δε μ' αυτικ' αμειβομενος προσεειπεν:
“ρηιδιον τοι επος ερεω και επι φρεσι θησω.
ον τινα μεν κεν εας νεκυων κατατεθνηωτων
αιματος ασσον ιμεν, ο δε τοι νημερτες ενιψει:
ω δε κ' επιφθονεης, ο δε τοι παλιν εισιν οπισσω.’
“ως φαμενη ψυχη μεν εβη δομον Αιδος εισω
Τειρεσιαο ανακτος, επει κατα θεσφατ' ελεξεν:
αυταρ εγων αυτου μενον εμπεδον, οφρ' επι μητηρ
ηλυθε και πιεν αιμα κελαινεφες: αυτικα δ' εγνω,
και μ' ολοφυρομενη επεα πτεροεντα προσηυδα:
“‘τεκνον εμον,  πως ηλθες υπο ζοφον ηεροεντα
ζωος εων; χαλεπον δε ταδε ζωοισιν ορασθαι.
μεσσω γαρ μεγαλοι ποταμοι και δεινα ρεεθρα,
Ωκεανος μεν πρωτα, τον ου πως εστι περησαι
πεζον εοντ', ην μη τις εχη ευεργεα νηα.
η νυν δη Τροιηθεν αλωμενος ενθαδ' ικανεις
νηι τε και εταροισι πολυν χρονον; ουδε πω ηλθες
εις Ιθακην, ουδ' ειδες ενι μεγαροισι γυναικα;”
“ως εφατ', αυταρ εγω μιν αμειβομενος προσεειπον:
‘μητερ εμη, χρειω με κατηγαγεν εις Αιδαο
ψυχη χρησομενον Θηβαιου Τειρεσιαο:
ου γαρ πω σχεδον ηλθον Αχαιιδος, ουδε πω αμης
γης επεβην, αλλ' αιεν εχων αλαλημαι οιζυν,
εξ ου τα πρωτισθ' επομην Αγαμεμνονι διω
Ιλιον εις ευπωλον, ινα Τρωεσσι μαχοιμην.
αλλ' αγε μοι τοδε ειπε και ατρεκεως καταλεξον:
τις νυ σε κηρ εδαμασσε τανηλεγεος θανατοιο;
η δολιχη νουσος, η Αρτεμις ιοχεαιρα
οις αγανοις βελεεσσιν εποιχομενη κατεπεφνεν;
ειπε δε μοι πατρος τε και υιεος, ον κατελειπον,
η ετι παρ κεινοισιν εμον γερας,  ηε τις ηδη
ανδρων αλλος εχει, εμε δ' ουκετι φασι νεεσθαι.
ειπε δε μοι μνηστης αλοχου βουλην τε νοον τε,
ηε μενει παρα παιδι και εμπεδα παντα φυλασσει
η ηδη μιν εγημεν Αχαιων ος τις αριστος.’
“ως εφαμην,  η δ' αυτικ' αμειβετο ποτνια μητηρ:
‘και λιην κεινη γε μενει τετληοτι θυμω
σοισιν ενι μεγαροισιν: οιζυραι δε οι αιει
φθινουσιν νυκτες τε και ηματα δακρυ χεουση.
σον δ' ου πω τις εχει καλον γερας, αλλα εκηλος
Τηλεμαχος τεμενεα νεμεται και δαιτας εισας
δαινυται, ας επεοικε δικασπολον ανδρ' αλεγυνειν:
παντες γαρ καλεουσι. πατηρ δε σος αυτοθι μιμνει
αγρω, ουδε πολινδε κατερχεται. ουδε οι ευναι
δεμνια και χλαιναι και ρηγεα σιγαλοεντα,
αλλ' ο γε χειμα μεν ευδει οθι δμωες ενι οικω,
εν κονι αγχι πυρος, κακα δε χροι ειματα ειται:
αυταρ επην ελθησι θερος τεθαλυια τ' οπωρη,
παντη οι κατα γουνον αλωης οινοπεδοιο
φυλλων κεκλιμενων χθαμαλαι βεβληαται ευναι.
ενθ' ο γε κειτ' αχεων,  μεγα δε φρεσι πενθος αεξει
σον νοστον ποθεων, χαλεπον δ' επι γηρας ικανει.
ουτω γαρ και εγων ολομην και ποτμον επεσπον:
ουτ' εμε γ' εν μεγαροισιν ευσκοπος ιοχεαιρα
οις αγανοις βελεεσσιν εποιχομενη κατεπεφνεν,
ουτε τις ουν μοι νουσος επηλυθεν,  η τε μαλιστα
τηκεδονι στυγερη μελεων εξειλετο θυμον:
αλλα με σος τε ποθος σα τε μηδεα, φαιδιμ' Οδυσσευ,
ση τ' αγανοφροσυνη μελιηδεα θυμον απηυρα.’
“ως εφατ', αυταρ εγω γ' εθελον φρεσι μερμηριξας
μητρος εμης ψυχην ελεειν κατατεθνηυιης.
τρις μεν εφωρμηθην, ελεειν τε με θυμος ανωγει,
τρις δε μοι εκ χειρων σκιη εικελον η και ονειρω
επτατ'. εμοι δ' αχος οξυ γενεσκετο κηροθι μαλλον,
και μιν φωνησας επεα πτεροεντα προσηυδων:
“‘μητερ εμη,  τι νυ μ' ου μιμνεις ελεειν μεμαωτα,
οφρα και ειν Αιδαο φιλας περι χειρε βαλοντε
αμφοτερω κρυεροιο τεταρπωμεσθα γοοιο;
η τι μοι ειδωλον τοδ' αγαυη Περσεφονεια
ωτρυν', οφρ' ετι μαλλον οδυρομενος στεναχιζω; “
“ως εφαμην,  η δ' αυτικ' αμειβετο ποτνια μητηρ:
‘ω μοι, τεκνον εμον, περι παντων καμμορε φωτων,
ου τι σε Περσεφονεια Διος θυγατηρ απαφισκει,
αλλ' αυτη δικη εστι βροτων, οτε τις κε θανησιν:
ου γαρ ετι σαρκας τε και οστεα ινες εχουσιν,
αλλα τα μεν τε πυρος κρατερον μενος αιθομενοιο
δαμνα, επει κε πρωτα λιπη λευκ' οστεα θυμος,
ψυχη δ' ηυτ' ονειρος αποπταμενη πεποτηται.
αλλα φοωσδε ταχιστα λιλαιεο: ταυτα δε παντα
ισθ', ινα και μετοπισθε τεη ειπησθα γυναικι.’
“νωι μεν ως επεεσσιν αμειβομεθ',  αι δε γυναικες
ηλυθον, ωτρυνεν γαρ αγαυη Περσεφονεια,
οσσαι αριστηων αλοχοι εσαν ηδε θυγατρες.
αι δ' αμφ' αιμα κελαινον αολλεες ηγερεθοντο,
αυταρ εγω βουλευον οπως ερεοιμι εκαστην.
ηδε δε μοι κατα θυμον αριστη φαινετο βουλη:
σπασσαμενος τανυηκες αορ παχεος παρα μηρου
ουκ ειων πινειν αμα πασας αιμα κελαινον.
αι δε προμνηστιναι επηισαν, ηδε εκαστη
ον γονον εξαγορευεν: εγω δ' ερεεινον απασας.
“ενθ' η τοι πρωτην Τυρω ιδον ευπατερειαν,
η φατο Σαλμωνηος αμυμονος εκγονος ειναι,
φη δε Κρηθηος γυνη εμμεναι Αιολιδαο:
η ποταμου ηρασσατ' Ενιπηος θειοιο,
ος πολυ καλλιστος ποταμων επι γαιαν ιησι,
και ρ' επ' Ενιπηος πωλεσκετο καλα ρεεθρα.
τω δ' αρα εισαμενος γαιηοχος εννοσιγαιος
εν προχοης ποταμου παρελεξατο δινηεντος:
πορφυρεον δ' αρα κυμα περισταθη, ουρει ισον,
κυρτωθεν, κρυψεν δε θεον θνητην τε γυναικα.
λυσε δε παρθενιην ζωνην,  κατα δ' υπνον εχευεν.
αυταρ επει ρ' ετελεσσε θεος φιλοτησια εργα,
εν τ' αρα οι φυ χειρι, επος τ' εφατ' εκ τ' ονομαζε:
“‘χαιρε, γυναι, φιλοτητι: περιπλομενου δ' ενιαυτου
τεξεις αγλαα τεκνα, επει ουκ αποφωλιοι ευναι
αθανατων: συ δε τους κομεειν ατιταλλεμεναι τε.
νυν δ' ερχευ προς δωμα, και ισχεο μηδ' ονομηνης:
αυταρ εγω τοι ειμι Ποσειδαων ενοσιχθων.’
“ως ειπων υπο ποντον εδυσετο κυμαινοντα.
η δ' υποκυσαμενη Πελιην τεκε και Νηληα,
τω κρατερω θεραποντε Διος μεγαλοιο γενεσθην
αμφοτερω: Πελιης μεν εν ευρυχορω Ιαωλκω
ναιε πολυρρηνος, ο δ' αρ' εν Πυλω ημαθοεντι.
τους δ' ετερους Κρηθηι τεκεν βασιλεια γυναικων,
Αισονα τ' ηδε Φερητ' Αμυθαονα θ' ιππιοχαρμην.
“την δε μετ' Αντιοπην ιδον,  Ασωποιο θυγατρα,
η δη και Διος ευχετ' εν αγκοινησιν ιαυσαι,
και ρ' ετεκεν δυο παιδ', Αμφιονα τε Ζηθον τε,
οι πρωτοι Θηβης εδος εκτισαν επταπυλοιο,
πυργωσαν τ', επει ου μεν απυργωτον γ' εδυναντο
ναιεμεν ευρυχορον Θηβην,  κρατερω περ εοντε.
“την δε μετ' Αλκμηνην ιδον, Αμφιτρυωνος ακοιτιν,
η ρ' Ηρακληα θρασυμεμνονα θυμολεοντα
γεινατ' εν αγκοινησι Διος μεγαλοιο μιγεισα:
και Μεγαρην, Κρειοντος υπερθυμοιο θυγατρα,
την εχεν Αμφιτρυωνος υιος μενος αιεν ατειρης.
“μητερα τ' Οιδιποδαο ιδον, καλην Επικαστην,
η μεγα εργον ερεξεν αιδρειησι νοοιο
γημαμενη ω υιι: ο δ' ον πατερ' εξεναριξας
γημεν: αφαρ δ' αναπυστα θεοι θεσαν ανθρωποισιν.
αλλ' ο μεν εν Θηβη πολυηρατω αλγεα πασχων
Καδμειων ηνασσε θεων ολοας δια βουλας:
η δ' εβη εις Αιδαο πυλαρταο κρατεροιο,
αψαμενη βροχον αιπυν αφ' υψηλοιο μελαθρου,
ω αχει σχομενη: τω δ' αλγεα καλλιπ' οπισσω
πολλα μαλ',  οσσα τε μητρος Ερινυες εκτελεουσιν.
“και Χλωριν ειδον περικαλλεα, την ποτε Νηλευς
γημεν εον δια καλλος, επει πορε μυρια εδνα,
οπλοτατην κουρην Αμφιονος Ιασιδαο,
ος ποτ' εν Ορχομενω Μινυειω ιφι ανασσεν:
η δε Πυλου βασιλευε,  τεκεν δε οι αγλαα τεκνα,
Νεστορα τε Χρονιον τε Περικλυμενον τ' αγερωχον.
τοισι δ' επ' ιφθιμην Πηρω τεκε, θαυμα βροτοισι,
την παντες μνωοντο περικτιται: ουδ' αρα Νηλευς
τω εδιδου ος μη ελικας βοας ευρυμετωπους
εκ Φυλακης ελασειε βιης Ιφικληειης
αργαλεας: τας δ' οιος υπεσχετο μαντις αμυμων
εξελααν: χαλεπη δε θεου κατα μοιρα πεδησε,
δεσμοι τ' αργαλεοι και βουκολοι αγροιωται.
αλλ' οτε δη μηνες τε και ημεραι εξετελευντο
αψ περιτελλομενου ετεος και επηλυθον ωραι,
και τοτε δη μιν ελυσε βιη Ιφικληειη,
θεσφατα παντ' ειποντα: Διος δ' ετελειετο βουλη.
“και Ληδην ειδον, την Τυνδαρεου παρακοιτιν,
η ρ' υπο Τυνδαρεω κρατεροφρονε γεινατο παιδε,
Καστορα θ' ιπποδαμον και πυξ αγαθον Πολυδευκεα,
τους αμφω ζωους κατεχει φυσιζοος αια:
οι και νερθεν γης τιμην προς Ζηνος εχοντες
αλλοτε μεν ζωους' ετερημεροι, αλλοτε δ' αυτε
τεθνασιν: τιμην δε λελογχασιν ισα θεοισι.
“την δε μετ' Ιφιμεδειαν,  Αλωηος παρακοιτιν
εισιδον, η δη φασκε Ποσειδαωνι μιγηναι,
και ρ' ετεκεν δυο παιδε, μινυνθαδιω δ' εγενεσθην,
Ωτον τ' αντιθεον τηλεκλειτον τ' Εφιαλτην,
ους δη μηκιστους θρεψε ζειδωρος αρουρα
και πολυ καλλιστους μετα γε κλυτον Ωριωνα:
εννεωροι γαρ τοι γε και εννεαπηχεες ησαν
ευρος, αταρ μηκος γε γενεσθην εννεοργυιοι.
οι ρα και αθανατοισιν απειλητην εν Ολυμπω
φυλοπιδα στησειν πολυαικος πολεμοιο.
Οσσαν επ' Ουλυμπω μεμασαν θεμεν, αυταρ επ' Οσση
Πηλιον εινοσιφυλλον,  ιν' ουρανος αμβατος ειη.
και νυ κεν εξετελεσσαν, ει ηβης μετρον ικοντο:
αλλ' ολεσεν Διος υιος, ον ηυκομος τεκε Λητω,
αμφοτερω, πριν σφωιν υπο κροταφοισιν ιουλους
ανθησαι πυκασαι τε γενυς ευανθει λαχνη.
“Φαιδρην τε Προκριν τε ιδον καλην τ' Αριαδνην,
κουρην Μινωος ολοοφρονος, ην ποτε Θησευς
εκ Κρητης ες γουνον Αθηναων ιεραων
ηγε μεν, ουδ' απονητο: παρος δε μιν Αρτεμις εκτα
Διη εν αμφιρυτη Διονυσου μαρτυριησιν.
“Μαιραν τε Κλυμενην τε ιδον στυγερην τ' Εριφυλην,
η χρυσον φιλου ανδρος εδεξατο τιμηεντα.
πασας δ' ουκ αν εγω μυθησομαι ουδ' ονομηνω,
οσσας ηρωων αλοχους ιδον ηδε θυγατρας:
πριν γαρ κεν και νυξ φθιτ' αμβροτος.  αλλα και ωρη
ευδειν, η επι νηα θοην ελθοντ' ες εταιρους
η αυτου: πομπη δε θεοις υμιν τε μελησει.”
‘ως εφαθ', οι δ' αρα παντες ακην εγενοντο σιωπη,
κηληθμω δ' εσχοντο κατα μεγαρα σκιοεντα.
τοισιν δ' Αρητη λευκωλενος ηρχετο μυθων.
“Φαιηκες, πως υμμιν ανηρ οδε φαινεται ειναι
ειδος τε μεγεθος τε ιδε φρενας ενδον εισας;
ξεινος δ' αυτ' εμος εστιν, εκαστος δ' εμμορε τιμης:
τω μη επειγομενοι αποπεμπετε, μηδε τα δωρα
ουτω χρηιζοντι κολουετε: πολλα γαρ υμιν
κτηματ' ενι μεγαροισι θεων ιοτητι κεονται.”
τοισι δε και μετεειπε γερων ηρως Εχενηος,
ος δη Φαιηκων ανδρων προγενεστερος ηεν:
“ω φιλοι, ου μαν ημιν απο σκοπου ουδ' απο δοξης
μυθειται βασιλεια περιφρων: αλλα πιθεσθε.
Αλκινοου δ' εκ τουδ' εχεται εργον τε επος τε.”
τον δ' αυτ' Αλκινοος απαμειβετο φωνησεν τε:
“τουτο μεν ουτω δη εσται επος, αι κεν εγω γε
ζωος Φαιηκεσσι φιληρετμοισιν ανασσω:
ξεινος δε τλητω μαλα περ νοστοιο χατιζων
εμπης ουν επιμειναι ες αυριον, εις ο κε πασαν
δωτινην τελεσω: πομπη δ' ανδρεσσι μελησει
πασι, μαλιστα δ' εμοι: του γαρ κρατος εστ' ενι δημω.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“Αλκινοε κρειον,  παντων αριδεικετε λαων,
ει με και εις ενιαυτον ανωγοιτ' αυτοθι μιμνειν,
πομπην δ' οτρυνοιτε και αγλαα δωρα διδοιτε,
και κε το βουλοιμην, και κεν πολυ κερδιον ειη,
πλειοτερη συν χειρι φιλην ες πατριδ' ικεσθαι:
και κ' αιδοιοτερος και φιλτερος ανδρασιν ειην
πασιν, οσοι μ' Ιθακηνδε ιδοιατο νοστησαντα.”
τον δ' αυτ' Αλκινοος απαμειβετο φωνησεν τε:
“ω Οδυσευ, το μεν ου τι ς' εισκομεν εισοροωντες,
ηπεροπηα τ' εμεν και επικλοπον, οια τε πολλους
βοσκει γαια μελαινα πολυσπερεας ανθρωπους,
ψευδεα τ' αρτυνοντας οθεν κε τις ουδε ιδοιτο:
σοι δ' επι μεν μορφη επεων, ενι δε φρενες εσθλαι.
μυθον δ' ως οτ' αοιδος επισταμενως κατελεξας,
παντων τ' Αργειων σεο τ' αυτου κηδεα λυγρα.
αλλ' αγε μοι τοδε ειπε και ατρεκεως καταλεξον,
ει τινας αντιθεων εταρων ιδες, οι τοι αμ' αυτω
Ιλιον εις αμ' εποντο και αυτου ποτμον επεσπον.
νυξ δ' ηδε μαλα μακρη, αθεσφατος: ουδε πω ωρη
ευδειν εν μεγαρω, συ δε μοι λεγε θεσκελα εργα.
και κεν ες ηω διαν ανασχοιμην,  οτε μοι συ
τλαιης εν μεγαρω τα σα κηδεα μυθησασθαι.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“Αλκινοε κρειον, παντων αριδεικετε λαων,
ωρη μεν πολεων μυθων, ωρη δε και υπνου:
ει δ' ετ' ακουεμεναι γε λιλαιεαι,  ουκ αν εγω γε
τουτων σοι φθονεοιμι και οικτροτερ' αλλ' αγορευειν,
κηδε' εμων εταρων, οι δη μετοπισθεν ολοντο,
οι Τρωων μεν υπεξεφυγον στονοεσσαν αυτην,
εν νοστω δ' απολοντο κακης ιοτητι γυναικος.
“αυταρ επει ψυχας μεν απεσκεδας' αλλυδις αλλη
αγνη Περσεφονεια γυναικων θηλυτεραων,
ηλθε δ' επι ψυχη Αγαμεμνονος Ατρειδαο
αχνυμενη: περι δ' αλλαι αγηγεραθ', οσσοι αμ' αυτω
οικω εν Αιγισθοιο θανον και ποτμον επεσπον.
εγνω δ' αιψ' εμ' εκεινος,  επει πιεν αιμα κελαινον:
κλαιε δ' ο γε λιγεως, θαλερον κατα δακρυον ειβων,
πιτνας εις εμε χειρας, ορεξασθαι μενεαινων:
αλλ' ου γαρ οι ετ' ην ις εμπεδος ουδε τι κικυς,
οιη περ παρος εσκεν ενι γναμπτοισι μελεσσι.
“τον μεν εγω δακρυσα ιδων ελεησα τε θυμω,
και μιν φωνησας επεα πτεροεντα προσηυδων:
‘Ατρειδη κυδιστε, αναξ ανδρων Αγαμεμνον,
τις νυ σε κηρ εδαμασσε τανηλεγεος θανατοιο;
ηε σε γ' εν νηεσσι Ποσειδαων εδαμασσεν
ορσας αργαλεων ανεμων αμεγαρτον αυτμην;
ηε ς' αναρσιοι ανδρες εδηλησαντ' επι χερσου
βους περιταμνομενον ηδ' οιων πωεα καλα,
ηε περι πτολιος μαχεουμενον ηδε γυναικων;
“ως εφαμην, ο δε μ' αυτικ' αμειβομενος προσεειπε:
‘διογενες Λαερτιαδη,  πολυμηχαν' Οδυσσευ,
ουτ' εμε γ' εν νηεσσι Ποσειδαων εδαμασσεν
ορσας αργαλεων ανεμων αμεγαρτον αυτμην,
ουτε μ' αναρσιοι ανδρες εδηλησαντ' επι χερσου,
αλλα μοι Αιγισθος τευξας θανατον τε μορον τε
εκτα συν ουλομενη αλοχω,  οικονδε καλεσσας,
δειπνισσας, ως τις τε κατεκτανε βουν επι φατνη.
ως θανον οικτιστω θανατω: περι δ' αλλοι εταιροι
νωλεμεως κτεινοντο συες ως αργιοδοντες,
οι ρα τ' εν αφνειου ανδρος μεγα δυναμενοιο
η γαμω η ερανω η ειλαπινη τεθαλυιη.
ηδη μεν πολεων φονω ανδρων αντεβολησας,
μουναξ κτεινομενων και ενι κρατερη υσμινη:
αλλα κε κεινα μαλιστα ιδων ολοφυραο θυμω,
ως αμφι κρητηρα τραπεζας τε πληθουσας
κειμεθ' ενι μεγαρω,  δαπεδον δ' απαν αιματι θυεν.
οικτροτατην δ' ηκουσα οπα Πριαμοιο θυγατρος,
Κασσανδρης, την κτεινε Κλυταιμνηστρη δολομητις
αμφ' εμοι, αυταρ εγω ποτι γαιη χειρας αειρων
βαλλον αποθνησκων περι φασγανω: η δε κυνωπις
νοσφισατ',  ουδε μοι ετλη ιοντι περ εις Αιδαο
χερσι κατ' οφθαλμους ελεειν συν τε στομ' ερεισαι.
ως ουκ αινοτερον και κυντερον αλλο γυναικος,
η τις δη τοιαυτα μετα φρεσιν εργα βαληται:
οιον δη και κεινη εμησατο εργον αεικες,
κουριδιω τευξασα ποσει φονον.  η τοι εφην γε
ασπασιος παιδεσσιν ιδε δμωεσσιν εμοισιν
οικαδ' ελευσεσθαι: η δ' εξοχα λυγρα ιδυια
οι τε κατ' αισχος εχευε και εσσομενησιν οπισσω
θηλυτερησι γυναιξι, και η κ' ευεργος εησιν.’
“ως εφατ', αυταρ εγω μιν αμειβομενος προσεειπον:
‘ω ποποι,  η μαλα δη γονον Ατρεος ευρυοπα Ζευς
εκπαγλως ηχθηρε γυναικειας δια βουλας
εξ αρχης: Ελενης μεν απωλομεθ' εινεκα πολλοι,
σοι δε Κλυταιμνηστρη δολον ηρτυε τηλοθ' εοντι.’
“ως εφαμην, ο δε μ' αυτικ' αμειβομενος προσεειπε:
‘τω νυν μη ποτε και συ γυναικι περ ηπιος ειναι:
μη οι μυθον απαντα πιφαυσκεμεν, ον κ' ευ ειδης,
αλλα το μεν φασθαι, το δε και κεκρυμμενον ειναι.
αλλ' ου σοι γ', Οδυσευ, φονος εσσεται εκ γε γυναικος:
λιην γαρ πινυτη τε και ευ φρεσι μηδεα οιδε
κουρη Ικαριοιο, περιφρων Πηνελοπεια.
η μεν μιν νυμφην γε νεην κατελειπομεν ημεις
ερχομενοι πολεμονδε: παις δε οι ην επι μαζω
νηπιος, ος που νυν γε μετ' ανδρων ιζει αριθμω,
ολβιος: η γαρ τον γε πατηρ φιλος οψεται ελθων,
και κεινος πατερα προσπτυξεται, η θεμις εστιν.
η δ' εμη ουδε περ υιος ενιπλησθηναι ακοιτις
οφθαλμοισιν εασε: παρος δε με πεφνε και αυτον.
αλλο δε τοι ερεω, συ δ' ενι φρεσι βαλλεο σησιν:
κρυβδην,  μηδ' αναφανδα, φιλην ες πατριδα γαιαν
νηα κατισχεμεναι: επει ουκετι πιστα γυναιξιν.
αλλ' αγε μοι τοδε ειπε και ατρεκεως καταλεξον,
ει που ετι ζωοντος ακουετε παιδος εμοιο,
η που εν Ορχομενω η εν Πυλω ημαθοεντι,
η που παρ Μενελαω ενι Σπαρτη ευρειη:
ου γαρ πω τεθνηκεν επι χθονι διος Ορεστης.’
“ως εφατ', αυταρ εγω μιν αμειβομενος προσεειπον:
‘Ατρειδη, τι με ταυτα διειρεαι; ουδε τι οιδα,
ζωει ο γ' η τεθνηκε: κακον δ' ανεμωλια βαζειν.’
“νωι μεν ως επεεσσιν αμειβομενω στυγεροισιν
εσταμεν αχνυμενοι θαλερον κατα δακρυ χεοντες:
ηλθε δ' επι ψυχη Πηληιαδεω Αχιληος
και Πατροκληος και αμυμονος Αντιλοχοιο
Αιαντος θ', ος αριστος εην ειδος τε δεμας τε
των αλλων Δαναων μετ' αμυμονα Πηλειωνα.
εγνω δε ψυχη με ποδωκεος Αιακιδαο
και ρ' ολοφυρομενη επεα πτεροεντα προσηυδα:
“ ‘διογενες Λαερτιαδη, πολυμηχαν' Οδυσσευ,
σχετλιε, τιπτ' ετι μειζον ενι φρεσι μησεαι εργον;
πως ετλης Αιδοσδε κατελθεμεν,  ενθα τε νεκροι
αφραδεες ναιουσι, βροτων ειδωλα καμοντων;”
“ως εφατ', αυταρ εγω μιν αμειβομενος προσεειπον:
‘ω Αχιλευ Πηληος υιε, μεγα φερτατ' Αχαιων,
ηλθον Τειρεσιαο κατα χρεος, ει τινα βουλην
ειποι,  οπως Ιθακην ες παιπαλοεσσαν ικοιμην:
ου γαρ πω σχεδον ηλθον Αχαιιδος, ουδε πω αμης
γης επεβην, αλλ' αιεν εχω κακα. σειο δ', Αχιλλευ,
ου τις ανηρ προπαροιθε μακαρτατος ουτ' αρ' οπισσω.
πριν μεν γαρ σε ζωον ετιομεν ισα θεοισιν
Αργειοι,  νυν αυτε μεγα κρατεεις νεκυεσσιν
ενθαδ' εων: τω μη τι θανων ακαχιζευ, Αχιλλευ.’
“ως εφαμην, ο δε μ' αυτικ' αμειβομενος προσεειπε:
‘μη δη μοι θανατον γε παραυδα, φαιδιμ' Οδυσσευ.
βουλοιμην κ' επαρουρος εων θητευεμεν αλλω,
ανδρι παρ' ακληρω,  ω μη βιοτος πολυς ειη,
η πασιν νεκυεσσι καταφθιμενοισιν ανασσειν.
αλλ' αγε μοι του παιδος αγαυου μυθον ενισπες,
η επετ' ες πολεμον προμος εμμεναι, ηε και ουκι.
ειπε δε μοι Πηληος αμυμονος, ει τι πεπυσσαι,
η ετ' εχει τιμην πολεσιν μετα Μυρμιδονεσσιν,
η μιν ατιμαζουσιν αν' Ελλαδα τε Φθιην τε,
ουνεκα μιν κατα γηρας εχει χειρας τε ποδας τε.
ου γαρ εγων επαρωγος υπ' αυγας ηελιοιο,
τοιος εων, οιος ποτ' ενι Τροιη ευρειη
πεφνον λαον αριστον,  αμυνων Αργειοισιν:
ει τοιοσδ' ελθοιμι μινυνθα περ ες πατερος δω:
τω κε τεω στυξαιμι μενος και χειρας ααπτους,
οι κεινον βιοωνται εεργουσιν τ' απο τιμης.’
“ως εφατ', αυταρ εγω μιν αμειβομενος προσεειπον:
‘η τοι μεν Πηληος αμυμονος ου τι πεπυσμαι,
αυταρ τοι παιδος γε Νεοπτολεμοιο φιλοιο
πασαν αληθειην μυθησομαι, ως με κελευεις:
αυτος γαρ μιν εγω κοιλης επι νηος εισης
ηγαγον εκ Σκυρου μετ' ευκνημιδας Αχαιους.
η τοι οτ' αμφι πολιν Τροιην φραζοιμεθα βουλας,
αιει πρωτος εβαζε και ουχ ημαρτανε μυθων:
Νεστωρ αντιθεος και εγω νικασκομεν οιω.
αυταρ οτ' εν πεδιω Τρωων μαρναιμεθα χαλκω,
ου ποτ' ενι πληθυι μενεν ανδρων ουδ' εν ομιλω,
αλλα πολυ προθεεσκε το ον μενος ουδενι εικων,
πολλους δ' ανδρας επεφνεν εν αινη δηιοτητι.
παντας δ' ουκ αν εγω μυθησομαι ουδ' ονομηνω,
οσσον λαον επεφνεν αμυνων Αργειοισιν,
αλλ' οιον τον Τηλεφιδην κατενηρατο χαλκω,
ηρω' Ευρυπυλον,  πολλοι δ' αμφ' αυτον εταιροι
Κητειοι κτεινοντο γυναιων εινεκα δωρων.
κεινον δη καλλιστον ιδον μετα Μεμνονα διον.
αυταρ οτ' εις ιππον κατεβαινομεν, ον καμ' Επειος,
Αργειων οι αριστοι, εμοι δ' επι παντα τεταλτο,
ημεν ανακλιναι πυκινον λοχον ηδ' επιθειναι,
ενθ' αλλοι Δαναων ηγητορες ηδε μεδοντες
δακρυα τ' ωμοργνυντο τρεμον θ' υπο γυια εκαστου:
κεινον δ' ου ποτε παμπαν εγων ιδον οφθαλμοισιν
ουτ' ωχρησαντα χροα καλλιμον ουτε παρειων
δακρυ ομορξαμενον: ο δε γε μαλα πολλ' ικετευεν
ιπποθεν εξεμεναι, ξιφεος δ' επεμαιετο κωπην
και δορυ χαλκοβαρες, κακα δε Τρωεσσι μενοινα.
αλλ' οτε δη Πριαμοιο πολιν διεπερσαμεν αιπην,
μοιραν και γερας εσθλον εχων επι νηος εβαινεν
ασκηθης,  ουτ' αρ βεβλημενος οξει χαλκω
ουτ' αυτοσχεδιην ουτασμενος, οια τε πολλα
γιγνεται εν πολεμω: επιμιξ δε τε μαινεται Αρης.’
“ως εφαμην, ψυχη δε ποδωκεος Αιακιδαο
φοιτα μακρα βιβασα κατ' ασφοδελον λειμωνα,
γηθοσυνη ο οι υιον εφην αριδεικετον ειναι.
“αι δ' αλλαι ψυχαι νεκυων κατατεθνηωτων
εστασαν αχνυμεναι, ειροντο δε κηδε' εκαστη.
οιη δ' Αιαντος ψυχη Τελαμωνιαδαο
νοσφιν αφεστηκει, κεχολωμενη εινεκα νικης,
την μιν εγω νικησα δικαζομενος παρα νηυσι
τευχεσιν αμφ' Αχιληος: εθηκε δε ποτνια μητηρ.
παιδες δε Τρωων δικασαν και Παλλας Αθηνη.
ως δη μη οφελον νικαν τοιωδ' επ' αεθλω:
τοιην γαρ κεφαλην ενεκ' αυτων γαια κατεσχεν,
Αιανθ',  ος περι μεν ειδος, περι δ' εργα τετυκτο
των αλλων Δαναων μετ' αμυμονα Πηλειωνα.
τον μεν εγων επεεσσι προσηυδων μειλιχιοισιν:
“ Αιαν, παι Τελαμωνος αμυμονος, ουκ αρ' εμελλες
ουδε θανων λησεσθαι εμοι χολου εινεκα τευχεων
ουλομενων;  τα δε πημα θεοι θεσαν Αργειοισι,
τοιος γαρ σφιν πυργος απωλεο: σειο δ' Αχαιοι
ισον Αχιλληος κεφαλη Πηληιαδαο
αχνυμεθα φθιμενοιο διαμπερες: ουδε τις αλλος
αιτιος, αλλα Ζευς Δαναων στρατον αιχμηταων
εκπαγλως ηχθηρε,  τειν δ' επι μοιραν εθηκεν.
αλλ' αγε δευρο, αναξ, ιν' επος και μυθον ακουσης
ημετερον: δαμασον δε μενος και αγηνορα θυμον.’
“ως εφαμην, ο δε μ' ουδεν αμειβετο, βη δε μετ' αλλας
ψυχας εις Ερεβος νεκυων κατατεθνηωτων.
ενθα χ' ομως προσεφη κεχολωμενος,  η κεν εγω τον:
αλλα μοι ηθελε θυμος ενι στηθεσσι φιλοισι
των αλλων ψυχας ιδεειν κατατεθνηωτων.
“ενθ' η τοι Μινωα ιδον, Διος αγλαον υιον,
χρυσεον σκηπτρον εχοντα, θεμιστευοντα νεκυσσιν,
ημενον,  οι δε μιν αμφι δικας ειροντο ανακτα,
ημενοι εσταοτες τε κατ' ευρυπυλες Αιδος δω.
“τον δε μετ' Ωριωνα πελωριον εισενοησα
θηρας ομου ειλευντα κατ' ασφοδελον λειμωνα,
τους αυτος κατεπεφνεν εν οιοπολοισιν ορεσσι
χερσιν εχων ροπαλον παγχαλκεον,  αιεν ααγες.
“και Τιτυον ειδον, Γαιης ερικυδεος υιον,
κειμενον εν δαπεδω: ο δ' επ' εννεα κειτο πελεθρα,
γυπε δε μιν εκατερθε παρημενω ηπαρ εκειρον,
δερτρον εσω δυνοντες, ο δ' ουκ απαμυνετο χερσι:
Λητω γαρ ελκησε,  Διος κυδρην παρακοιτιν,
Πυθωδ' ερχομενην δια καλλιχορου Πανοπηος.
“και μην Τανταλον εισειδον κρατερ' αλγε' εχοντα
εστεωτ' εν λιμνη: η δε προσεπλαζε γενειω:
στευτο δε διψαων, πιεειν δ' ουκ ειχεν ελεσθαι:
οσσακι γαρ κυψει' ο γερων πιεειν μενεαινων,
τοσσαχ' υδωρ απολεσκετ' αναβροχεν, αμφι δε ποσσι
γαια μελαινα φανεσκε, καταζηνασκε δε δαιμων.
δενδρεα δ' υψιπετηλα κατα κρηθεν χεε καρπον,
ογχναι και ροιαι και μηλεαι αγλαοκαρποι
συκεαι τε γλυκεραι και ελαιαι τηλεθοωσαι:
των οποτ' ιθυσει' ο γερων επι χερσι μασασθαι,
τας δ' ανεμος ριπτασκε ποτι νεφεα σκιοεντα.
“και μην Σισυφον εισειδον κρατερ' αλγε' εχοντα
λααν βασταζοντα πελωριον αμφοτερησιν.
η τοι ο μεν σκηριπτομενος χερσιν τε ποσιν τε
λααν ανω ωθεσκε ποτι λοφον: αλλ' οτε μελλοι
ακρον υπερβαλεειν, τοτ' αποστρεψασκε κραταιις:
αυτις επειτα πεδονδε κυλινδετο λαας αναιδης.
αυταρ ο γ' αψ ωσασκε τιταινομενος, κατα δ' ιδρως
ερρεεν εκ μελεων,  κονιη δ' εκ κρατος ορωρει.
“τον δε μετ' εισενοησα βιην Ηρακληειην,
ειδωλον: αυτος δε μετ' αθανατοισι θεοισι
τερπεται εν θαλιης και εχει καλλισφυρον Ηβην,
παιδα Διος μεγαλοιο και Ηρης χρυσοπεδιλου.
αμφι δε μιν κλαγγη νεκυων ην οιωνων ως,
παντος' ατυζομενων: ο δ' ερεμνη νυκτι εοικως,
γυμνον τοξον εχων και επι νευρηφιν οιστον,
δεινον παπταινων, αιει βαλεοντι εοικως.
σμερδαλεος δε οι αμφι περι στηθεσσιν αορτηρ
χρυσεος ην τελαμων,  ινα θεσκελα εργα τετυκτο,
αρκτοι τ' αγροτεροι τε συες χαροποι τε λεοντες,
υσμιναι τε μαχαι τε φονοι τ' ανδροκτασιαι τε.
μη τεχνησαμενος μηδ' αλλο τι τεχνησαιτο,
ος κεινον τελαμωνα εη εγκατθετο τεχνη.
εγνω δ' αυτ' εμ' εκεινος,  επει ιδεν οφθαλμοισιν,
και μ' ολοφυρομενος επεα πτεροεντα προσηυδα:
“‘διογενες Λαερτιαδη, πολυμηχαν' Οδυσσευ,
α δειλ', η τινα και συ κακον μορον ηγηλαζεις,
ον περ εγων οχεεσκον υπ' αυγας ηελιοιο.
Ζηνος μεν παις ηα Κρονιονος,  αυταρ οιζυν
ειχον απειρεσιην: μαλα γαρ πολυ χειρονι φωτι
δεδμημην, ο δε μοι χαλεπους επετελλετ' αεθλους.
και ποτε μ' ενθαδ' επεμψε κυν' αξοντ': ου γαρ ετ' αλλον
φραζετο τουδε γε μοι κρατερωτερον ειναι αεθλον:
τον μεν εγων ανενεικα και ηγαγον εξ Αιδαο:
Ερμειας δε μ' επεμψεν ιδε γλαυκωπις Αθηνη.’
“ως ειπων ο μεν αυτις εβη δομον Αιδος εισω,
αυταρ εγων αυτου μενον εμπεδον, ει τις ετ' ελθοι
ανδρων ηρωων, οι δη το προσθεν ολοντο.
και νυ κ' ετι προτερους ιδον ανερας,  ους εθελον περ,
Θησεα Πειριθοον τε, θεων ερικυδεα τεκνα:
αλλα πριν επι εθνε' αγειρετο μυρια νεκρων
ηχη θεσπεσιη: εμε δε χλωρον δεος ηρει,
μη μοι Γοργειην κεφαλην δεινοιο πελωρου
εξ Αιδεω πεμψειεν αγαυη Περσεφονεια.
“αυτικ' επειτ' επι νηα κιων εκελευον εταιρους
αυτους τ' αμβαινειν ανα τε πρυμνησια λυσαι.
οι δ' αιψ' εισβαινον και επι κληισι καθιζον.
την δε κατ' Ωκεανον ποταμον φερε κυμα ροοιο,
πρωτα μεν ειρεσιη,  μετεπειτα δε καλλιμος ουρος.

======== Book 12 ========

“αυταρ επει ποταμοιο λιπεν ροον Ωκεανοιο
νηυς, απο δ' ικετο κυμα θαλασσης ευρυποροιο
νησον τ' Αιαιην, οθι τ' Ηους ηριγενειης
οικια και χοροι εισι και αντολαι Ηελιοιο,
νηα μεν ενθ' ελθοντες εκελσαμεν εν ψαμαθοισιν,
εκ δε και αυτοι βημεν επι ρηγμινι θαλασσης:
ενθα δ' αποβριξαντες εμειναμεν Ηω διαν.
“ημος δ' ηριγενεια φανη ροδοδακτυλος Ηως,
δη τοτ' εγων εταρους προιειν ες δωματα Κιρκης
οισεμεναι νεκρον,  Ελπηνορα τεθνηωτα.
φιτρους δ' αιψα ταμοντες, οθ' ακροτατη προεχ' ακτη,
θαπτομεν αχνυμενοι θαλερον κατα δακρυ χεοντες.
αυταρ επει νεκρος τ' εκαη και τευχεα νεκρου,
τυμβον χευαντες και επι στηλην ερυσαντες
πηξαμεν ακροτατω τυμβω ευηρες ερετμον.
“ημεις μεν τα εκαστα διειπομεν: ουδ' αρα Κιρκην
εξ Αιδεω ελθοντες εληθομεν, αλλα μαλ' ωκα
ηλθ' εντυναμενη: αμα δ' αμφιπολοι φερον αυτη
σιτον και κρεα πολλα και αιθοπα οινον ερυθρον.
η δ' εν μεσσω στασα μετηυδα δια θεαων:
“‘σχετλιοι, οι ζωοντες υπηλθετε δωμ' Αιδαο,
δισθανεες, οτε τ' αλλοι απαξ θνησκους' ανθρωποι.
αλλ' αγετ' εσθιετε βρωμην και πινετε οινον
αυθι πανημεριοι: αμα δ' ηοι φαινομενηφι
πλευσεσθ': αυταρ εγω δειξω οδον ηδε εκαστα
σημανεω, ινα μη τι κακορραφιη αλεγεινη
η αλος η επι γης αλγησετε πημα παθοντες.’
“ως εφαθ', ημιν δ' αυτ' επεπειθετο θυμος αγηνωρ.
ως τοτε μεν προπαν ημαρ ες ηελιον καταδυντα
ημεθα δαινυμενοι κρεα τ' ασπετα και μεθυ ηδυ:
ημος δ' ηελιος κατεδυ και επι κνεφας ηλθεν,
οι μεν κοιμησαντο παρα πρυμνησια νηος,
η δ' εμε χειρος ελουσα φιλων απονοσφιν εταιρων
εισε τε και προσελεκτο και εξερεεινεν εκαστα:
αυταρ εγω τη παντα κατα μοιραν κατελεξα.
και τοτε δη μ' επεεσσι προσηυδα ποτνια Κιρκη:
“‘ταυτα μεν ουτω παντα πεπειρανται, συ δ' ακουσον,
ως τοι εγων ερεω, μνησει δε σε και θεος αυτος.
Σειρηνας μεν πρωτον αφιξεαι, αι ρα τε παντας
ανθρωπους θελγουσιν,  οτις σφεας εισαφικηται.
ος τις αιδρειη πελαση και φθογγον ακουση
Σειρηνων, τω δ' ου τι γυνη και νηπια τεκνα
οικαδε νοστησαντι παρισταται ουδε γανυνται,
αλλα τε Σειρηνες λιγυρη θελγουσιν αοιδη
ημεναι εν λειμωνι,  πολυς δ' αμφ' οστεοφιν θις
ανδρων πυθομενων, περι δε ρινοι μινυθουσι.
αλλα παρεξελααν, επι δ' ουατ' αλειψαι εταιρων
κηρον δεψησας μελιηδεα, μη τις ακουση
των αλλων: αταρ αυτος ακουεμεν αι κ' εθελησθα,
δησαντων ς' εν νηι θοη χειρας τε ποδας τε
ορθον εν ιστοπεδη, εκ δ' αυτου πειρατ' ανηφθω,
οφρα κε τερπομενος οπ' ακουσης Σειρηνοιιν.
ει δε κε λισσηαι εταρους λυσαι τε κελευης,
οι δε ς' ετι πλεονεσσι τοτ' εν δεσμοισι διδεντων.
αυταρ επην δη τας γε παρεξ ελασωσιν εταιροι,
ενθα τοι ουκετ' επειτα διηνεκεως αγορευσω,
οπποτερη δη τοι οδος εσσεται, αλλα και αυτος
θυμω βουλευειν: ερεω δε τοι αμφοτερωθεν.
ενθεν μεν γαρ πετραι επηρεφεες, προτι δ' αυτας
κυμα μεγα ροχθει κυανωπιδος Αμφιτριτης:
Πλαγκτας δη τοι τας γε θεοι μακαρες καλεουσι.
τη μεν τ' ουδε ποτητα παρερχεται ουδε πελειαι
τρηρωνες, ται τ' αμβροσιην Διι πατρι φερουσιν,
αλλα τε και των αιεν αφαιρειται λις πετρη:
αλλ' αλλην ενιησι πατηρ εναριθμιον ειναι.
τη δ' ου πω τις νηυς φυγεν ανδρων, η τις ικηται,
αλλα θ' ομου πινακας τε νεων και σωματα φωτων
κυμαθ' αλος φορεουσι πυρος τ' ολοοιο θυελλαι.
οιη δη κεινη γε παρεπλω ποντοπορος νηυς,
Αργω πασι μελουσα,  παρ' Αιηταο πλεουσα.
και νυ κε την ενθ' ωκα βαλεν μεγαλας ποτι πετρας,
αλλ' Ηρη παρεπεμψεν, επει φιλος ηεν Ιησων.
“‘οι δε δυω σκοπελοι ο μεν ουρανον ευρυν ικανει
οξειη κορυφη, νεφελη δε μιν αμφιβεβηκε
κυανεη: το μεν ου ποτ' ερωει,  ουδε ποτ' αιθρη
κεινου εχει κορυφην ουτ' εν θερει ουτ' εν οπωρη.
ουδε κεν αμβαιη βροτος ανηρ ουδ' επιβαιη,
ουδ' ει οι χειρες τε εεικοσι και ποδες ειεν:
πετρη γαρ λις εστι, περιξεστη εικυια.
μεσσω δ' εν σκοπελω εστι σπεος ηεροειδες,
προς ζοφον εις Ερεβος τετραμμενον, η περ αν υμεις
νηα παρα γλαφυρην ιθυνετε, φαιδιμ' Οδυσσευ.
ουδε κεν εκ νηος γλαφυρης αιζηιος ανηρ
τοξω οιστευσας κοιλον σπεος εισαφικοιτο.
ενθα δ' ενι Σκυλλη ναιει δεινον λελακυια.
της η τοι φωνη μεν οση σκυλακος νεογιλης
γιγνεται, αυτη δ' αυτε πελωρ κακον: ουδε κε τις μιν
γηθησειεν ιδων, ουδ' ει θεος αντιασειεν.
της η τοι ποδες εισι δυωδεκα παντες αωροι,
εξ δε τε οι δειραι περιμηκεες,  εν δε εκαστη
σμερδαλεη κεφαλη, εν δε τριστοιχοι οδοντες
πυκνοι και θαμεες, πλειοι μελανος θανατοιο.
μεσση μεν τε κατα σπειους κοιλοιο δεδυκεν,
εξω δ' εξισχει κεφαλας δεινοιο βερεθρου,
αυτου δ' ιχθυαα,  σκοπελον περιμαιμωωσα,
δελφινας τε κυνας τε, και ει ποθι μειζον ελησι
κητος, α μυρια βοσκει αγαστονος Αμφιτριτη.
τη δ' ου πω ποτε ναυται ακηριοι ευχετοωνται
παρφυγεειν συν νηι: φερει δε τε κρατι εκαστω
φωτ' εξαρπαξασα νεος κυανοπρωροιο.
“‘τον δ' ετερον σκοπελον χθαμαλωτερον οψει, Οδυσσευ.
πλησιον αλληλων: και κεν διοιστευσειας.
τω δ' εν ερινεος εστι μεγας, φυλλοισι τεθηλως:
τω δ' υπο δια Χαρυβδις αναρροιβδει μελαν υδωρ.
τρις μεν γαρ τ' ανιησιν επ' ηματι,  τρις δ' αναροιβδει
δεινον: μη συ γε κειθι τυχοις, οτε ροιβδησειεν:
ου γαρ κεν ρυσαιτο ς' υπεκ κακου ουδ' ενοσιχθων.
αλλα μαλα Σκυλλης σκοπελω πεπλημενος ωκα
νηα παρεξ ελααν, επει η πολυ φερτερον εστιν
εξ εταρους εν νηι ποθημεναι η αμα παντας.’
“ως εφατ', αυταρ εγω μιν αμειβομενος προσεειπον:
ει δ' αγε δη μοι τουτο, θεα, νημερτες ενισπες,
ει πως την ολοην μεν υπεκπροφυγοιμι Χαρυβδιν,
την δε κ' αμυναιμην, οτε μοι σινοιτο γ' εταιρους.’
“ως εφαμην,  η δ' αυτικ' αμειβετο δια θεαων:
‘σχετλιε, και δη αυ τοι πολεμηια εργα μεμηλε
και πονος: ουδε θεοισιν υπειξεαι αθανατοισιν;
η δε τοι ου θνητη, αλλ' αθανατον κακον εστι,
δεινον τ' αργαλεον τε και αγριον ουδε μαχητον:
ουδε τις εστ' αλκη: φυγεειν καρτιστον απ' αυτης.
ην γαρ δηθυνησθα κορυσσομενος παρα πετρη,
δειδω, μη ς' εξαυτις εφορμηθεισα κιχησι
τοσσησιν κεφαλησι, τοσους δ' εκ φωτας εληται.
αλλα μαλα σφοδρως ελααν, βωστρειν δε Κραταιιν,
μητερα της Σκυλλης,  η μιν τεκε πημα βροτοισιν:
η μιν επειτ' αποπαυσει ες υστερον ορμηθηναι.
“Θρινακιην δ' ες νησον αφιξεαι: ενθα δε πολλαι
βοσκοντ' Ηελιοιο βοες και ιφια μηλα,
επτα βοων αγελαι, τοσα δ' οιων πωεα καλα,
πεντηκοντα δ' εκαστα.  γονος δ' ου γιγνεται αυτων,
ουδε ποτε φθινυθουσι. θεαι δ' επιποιμενες εισιν,
νυμφαι ευπλοκαμοι, Φαεθουσα τε Λαμπετιη τε,
ας τεκεν Ηελιω Υπεριονι δια Νεαιρα.
τας μεν αρα θρεψασα τεκουσα τε ποτνια μητηρ
Θρινακιην ες νησον απωκισε τηλοθι ναιειν,
μηλα φυλασσεμεναι πατρωια και ελικας βους.
τας ει μεν κ' ασινεας εαας νοστου τε μεδηαι,
η τ' αν ετ' εις Ιθακην κακα περ πασχοντες ικοισθε:
ει δε κε σινηαι, τοτε τοι τεκμαιρομ' ολεθρον,
νηι τε και εταροις: αυτος δ' ει περ κεν αλυξης,
οψε κακως νειαι, ολεσας απο παντας εταιρους.’
“ως εφατ', αυτικα δε χρυσοθρονος ηλυθεν Ηως.
η μεν επειτ' ανα νησον απεστιχε δια θεαων:
αυταρ εγων επι νηα κιων ωτρυνον εταιρους
αυτους τ' αμβαινειν ανα τε πρυμνησια λυσαι:
οι δ' αιψ' εισβαινον και επι κληισι καθιζον.
εξης δ' εζομενοι πολιην αλα τυπτον ερετμοις.
ημιν δ' αυ κατοπισθε νεος κυανοπρωροιο
ικμενον ουρον ιει πλησιστιον, εσθλον εταιρον,
Κιρκη ευπλοκαμος,  δεινη θεος αυδηεσσα.
αυτικα δ' οπλα εκαστα πονησαμενοι κατα νηα
ημεθα: την δ' ανεμος τε κυβερνητης τ' ιθυνε.
“δη τοτ' εγων εταροισι μετηυδων αχνυμενος κηρ:
‘ω φιλοι, ου γαρ χρη ενα ιδμεναι ουδε δυ' οιους
θεσφαθ' α μοι Κιρκη μυθησατο,  δια θεαων:
αλλ' ερεω μεν εγων, ινα ειδοτες η κε θανωμεν
η κεν αλευαμενοι θανατον και κηρα φυγοιμεν.
Σειρηνων μεν πρωτον ανωγει θεσπεσιαων
φθογγον αλευασθαι και λειμων' ανθεμοεντα.
οιον εμ' ηνωγει οπ' ακουεμεν: αλλα με δεσμω
δησατ' εν αργαλεω, οφρ' εμπεδον αυτοθι μιμνω,
ορθον εν ιστοπεδη, εκ δ' αυτου πειρατ' ανηφθω.
ει δε κε λισσωμαι υμεας λυσαι τε κελευω,
υμεις δε πλεονεσσι τοτ' εν δεσμοισι πιεζειν.’
“η τοι εγω τα εκαστα λεγων εταροισι πιφαυσκον:
τοφρα δε καρπαλιμως εξικετο νηυς ευεργης
νησον Σειρηνοιιν: επειγε γαρ ουρος απημων.
αυτικ' επειτ' ανεμος μεν επαυσατο ηδε γαληνη
επλετο νηνεμιη, κοιμησε δε κυματα δαιμων.
ανσταντες δ' εταροι νεος ιστια μηρυσαντο
και τα μεν εν νηι γλαφυρη θεσαν, οι δ' επ' ερετμα
εζομενοι λευκαινον υδωρ ξεστης ελατησιν.
αυταρ εγω κηροιο μεγαν τροχον οξει χαλκω
τυτθα διατμηξας χερσι στιβαρησι πιεζον:
αιψα δ' ιαινετο κηρος,  επει κελετο μεγαλη ις
Ηελιου τ' αυγη Υπεριονιδαο ανακτος:
εξειης δ' εταροισιν επ' ουατα πασιν αλειψα.
οι δ' εν νηι μ' εδησαν ομου χειρας τε ποδας τε
ορθον εν ιστοπεδη, εκ δ' αυτου πειρατ' ανηπτον:
αυτοι δ' εζομενοι πολιην αλα τυπτον ερετμοις.
αλλ' οτε τοσσον απημεν οσον τε γεγωνε βοησας,
ριμφα διωκοντες, τας δ' ου λαθεν ωκυαλος νηυς
εγγυθεν ορνυμενη, λιγυρην δ' εντυνον αοιδην:
“‘δευρ' αγ' ιων, πολυαιν' Οδυσευ, μεγα κυδος Αχαιων,
νηα καταστησον,  ινα νωιτερην οπ ακουσης.
ου γαρ πω τις τηδε παρηλασε νηι μελαινη,
πριν γ' ημεων μελιγηρυν απο στοματων οπ' ακουσαι,
αλλ' ο γε τερψαμενος νειται και πλειονα ειδως.
ιδμεν γαρ τοι πανθ' ος' ενι Τροιη ευρειη
Αργειοι Τρωες τε θεων ιοτητι μογησαν,
ιδμεν δ', οσσα γενηται επι χθονι πουλυβοτειρη.’
“ως φασαν ιεισαι οπα καλλιμον: αυταρ εμον κηρ
ηθελ' ακουεμεναι, λυσαι τ' εκελευον εταιρους
οφρυσι νευσταζων: οι δε προπεσοντες ερεσσον.
αυτικα δ' ανσταντες Περιμηδης Ευρυλοχος τε
πλειοσι μ' εν δεσμοισι δεον μαλλον τε πιεζον.
αυταρ επει δη τας γε παρηλασαν, ουδ' ετ' επειτα
φθογγης Σειρηνων ηκουομεν ουδε τ' αοιδης,
αιψ' απο κηρον ελοντο εμοι εριηρες εταιροι,
ον σφιν επ' ωσιν αλειψ',  εμε τ' εκ δεσμων ανελυσαν.
“αλλ' οτε δη την νησον ελειπομεν, αυτικ' επειτα
καπνον και μεγα κυμα ιδον και δουπον ακουσα.
των δ' αρα δεισαντων εκ χειρων επτατ' ερετμα,
βομβησαν δ' αρα παντα κατα ροον: εσχετο δ' αυτου
νηυς,  επει ουκετ' ερετμα προηκεα χερσιν επειγον.
αυταρ εγω δια νηος ιων ωτρυνον εταιρους
μειλιχιοις επεεσσι παρασταδον ανδρα εκαστον:
“ ‘ω φιλοι, ου γαρ πω τι κακων αδαημονες ειμεν:
ου μεν δη τοδε μειζον επει κακον, η οτε Κυκλωψ
ειλει ενι σπηι γλαφυρω κρατερηφι βιηφιν:
αλλα και ενθεν εμη αρετη, βουλη τε νοω τε,
εκφυγομεν, και που τωνδε μνησεσθαι οιω.
νυν δ' αγεθ', ως αν εγω ειπω, πειθωμεθα παντες.
υμεις μεν κωπησιν αλος ρηγμινα βαθειαν
τυπτετε κληιδεσσιν εφημενοι,  αι κε ποθι Ζευς
δωη τονδε γ' ολεθρον υπεκφυγεειν και αλυξαι:
σοι δε, κυβερνηθ', ωδ' επιτελλομαι: αλλ' ενι θυμω
βαλλευ, επει νηος γλαφυρης οιηια νωμας.
τουτου μεν καπνου και κυματος εκτος εεργε
νηα,  συ δε σκοπελου επιμαιεο, μη σε λαθησι
κεις' εξορμησασα και ες κακον αμμε βαλησθα.’
“ως εφαμην, οι δ' ωκα εμοις επεεσσι πιθοντο.
Σκυλλην δ' ουκετ' εμυθεομην, απρηκτον ανιην,
μη πως μοι δεισαντες απολληξειαν εταιροι
ειρεσιης,  εντος δε πυκαζοιεν σφεας αυτους.
και τοτε δη Κιρκης μεν εφημοσυνης αλεγεινης
λανθανομην, επει ου τι μ' ανωγει θωρησσεσθαι:
αυταρ εγω καταδυς κλυτα τευχεα και δυο δουρε
μακρ' εν χερσιν ελων εις ικρια νηος εβαινον
πρωρης: ενθεν γαρ μιν εδεγμην πρωτα φανεισθαι
Σκυλλην πετραιην, η μοι φερε πημ' εταροισιν.
ουδε πη αθρησαι δυναμην, εκαμον δε μοι οσσε
παντη παπταινοντι προς ηεροειδεα πετρην.
“ημεις μεν στεινωπον ανεπλεομεν γοοωντες:
ενθεν μεν Σκυλλη,  ετερωθι δε δια Χαρυβδις
δεινον ανερροιβδησε θαλασσης αλμυρον υδωρ.
η τοι οτ' εξεμεσειε, λεβης ως εν πυρι πολλω
πας' αναμορμυρεσκε κυκωμενη, υψοσε δ' αχνη
ακροισι σκοπελοισιν επ' αμφοτεροισιν επιπτεν:
αλλ' οτ' αναβροξειε θαλασσης αλμυρον υδωρ,
πας' εντοσθε φανεσκε κυκωμενη, αμφι δε πετρη
δεινον εβεβρυχει, υπενερθε δε γαια φανεσκε
ψαμμω κυανεη: τους δε χλωρον δεος ηρει.
ημεις μεν προς την ιδομεν δεισαντες ολεθρον:
τοφρα δε μοι Σκυλλη γλαφυρης εκ νηος εταιρους
εξ ελεθ', οι χερσιν τε βιηφι τε φερτατοι ησαν.
σκεψαμενος δ' ες νηα θοην αμα και μεθ' εταιρους
ηδη των ενοησα ποδας και χειρας υπερθεν
υψος' αειρομενων: εμε δε φθεγγοντο καλευντες
εξονομακληδην,  τοτε γ' υστατον, αχνυμενοι κηρ.
ως δ' οτ' επι προβολω αλιευς περιμηκει ραβδω
ιχθυσι τοις ολιγοισι δολον κατα ειδατα βαλλων
ες ποντον προιησι βοος κερας αγραυλοιο,
ασπαιροντα δ' επειτα λαβων ερριψε θυραζε,
ως οι γ' ασπαιροντες αειροντο προτι πετρας:
αυτου δ' εινι θυρησι κατησθιε κεκληγωτας
χειρας εμοι ορεγοντας εν αινη δηιοτητι:
οικτιστον δη κεινο εμοις ιδον οφθαλμοισι
παντων, οσς' εμογησα πορους αλος εξερεεινων.
“αυταρ επει πετρας φυγομεν δεινην τε Χαρυβδιν
Σκυλλην τ', αυτικ' επειτα θεου ες αμυμονα νησον
ικομεθ': ενθα δ' εσαν καλαι βοες ευρυμετωποι,
πολλα δε ιφια μηλ' Υπεριονος Ηελιοιο.
δη τοτ' εγων ετι ποντω εων εν νηι μελαινη
μυκηθμου τ' ηκουσα βοων αυλιζομεναων
οιων τε βληχην: και μοι επος εμπεσε θυμω
μαντηος αλαου, Θηβαιου Τειρεσιαο,
Κιρκης τ' Αιαιης, η μοι μαλα πολλ' επετελλε
νησον αλευασθαι τερψιμβροτου Ηελιοιο.
δη τοτ' εγων εταροισι μετηυδων αχνυμενος κηρ:
“‘κεκλυτε μευ μυθων κακα περ πασχοντες εταιροι,
οφρ' υμιν ειπω μαντηια Τειρεσιαο
Κιρκης τ' Αιαιης, η μοι μαλα πολλ' επετελλε
νησον αλευασθαι τερψιμβροτου Ηελιοιο:
ενθα γαρ αινοτατον κακον εμμεναι αμμιν εφασκεν.
αλλα παρεξ την νησον ελαυνετε νηα μελαιναν.’
“ως εφαμην, τοισιν δε κατεκλασθη φιλον ητορ.
αυτικα δ' Ευρυλοχος στυγερω μ' ημειβετο μυθω:
“‘σχετλιος εις, Οδυσευ: περι τοι μενος, ουδε τι γυια
καμνεις: η ρα νυ σοι γε σιδηρεα παντα τετυκται,
ος ρ' εταρους καματω αδηκοτας ηδε και υπνω
ουκ εαας γαιης επιβημεναι, ενθα κεν αυτε
νησω εν αμφιρυτη λαρον τετυκοιμεθα δορπον,
αλλ' αυτως δια νυκτα θοην αλαλησθαι ανωγας
νησου αποπλαγχθεντας εν ηεροειδει ποντω.
εκ νυκτων δ' ανεμοι χαλεποι, δηληματα νηων,
γιγνονται: πη κεν τις υπεκφυγοι αιπυν ολεθρον,
ην πως εξαπινης ελθη ανεμοιο θυελλα,
η Νοτου η Ζεφυροιο δυσαεος, οι τε μαλιστα
νηα διαρραιουσι θεων αεκητι ανακτων.
αλλ' η τοι νυν μεν πειθωμεθα νυκτι μελαινη
δορπον θ' οπλισομεσθα θοη παρα νηι μενοντες,
ηωθεν δ' αναβαντες ενησομεν ευρει ποντω.’
“ως εφατ' Ευρυλοχος, επι δ' ηνεον αλλοι εταιροι.
και τοτε δη γιγνωσκον ο δη κακα μηδετο δαιμων,
και μιν φωνησας επεα πτεροεντα προσηυδων:
“Ευρυλοχ', η μαλα δη με βιαζετε μουνον εοντα.
αλλ' αγε νυν μοι παντες ομοσσατε καρτερον ορκον:
ει κε τιν' ηε βοων αγελην η πωυ μεγ' οιων
ευρωμεν,  μη που τις ατασθαλιησι κακησιν
η βουν ηε τι μηλον αποκτανη: αλλα εκηλοι
εσθιετε βρωμην, την αθανατη πορε Κιρκη.’
“ως εφαμην, οι δ' αυτικ' απωμνυον, ως εκελευον.
αυταρ επει ρ' ομοσαν τε τελευτησαν τε τον ορκον,
στησαμεν εν λιμενι γλαφυρω ευεργεα νηα
αγχ' υδατος γλυκεροιο, και εξαπεβησαν εταιροι
νηος, επειτα δε δορπον επισταμενως τετυκοντο.
αυταρ επει ποσιος και εδητυος εξ ερον εντο,
μνησαμενοι δη επειτα φιλους εκλαιον εταιρους,
ους εφαγε Σκυλλη γλαφυρης εκ νηος ελουσα:
κλαιοντεσσι δε τοισιν επηλυθε νηδυμος υπνος.
ημος δε τριχα νυκτος εην, μετα δ' αστρα βεβηκει,
ωρσεν επι ζαην ανεμον νεφεληγερετα Ζευς
λαιλαπι θεσπεσιη, συν δε νεφεεσσι καλυψε
γαιαν ομου και ποντον: ορωρει δ' ουρανοθεν νυξ.
ημος δ' ηριγενεια φανη ροδοδακτυλος Ηως,
νηα μεν ωρμισαμεν κοιλον σπεος εισερυσαντες.
ενθα δ' εσαν νυμφεων καλοι χοροι ηδε θοωκοι:
και τοτ' εγων αγορην θεμενος μετα μυθον εειπον:
“ω φιλοι,  εν γαρ νηι θοη βρωσις τε ποσις τε
εστιν, των δε βοων απεχωμεθα, μη τι παθωμεν:
δεινου γαρ θεου αιδε βοες και ιφια μηλα,
Ηελιου, ος παντ' εφορα και παντ' επακουει.’
“ως εφαμην, τοισιν δ' επεπειθετο θυμος αγηνωρ.
μηνα δε παντ' αλληκτος αη Νοτος,  ουδε τις αλλος
γιγνετ' επειτ' ανεμων ει μη Ευρος τε Νοτος τε.
“οι δ' ηος μεν σιτον εχον και οινον ερυθρον,
τοφρα βοων απεχοντο λιλαιομενοι βιοτοιο.
αλλ' οτε δη νηος εξεφθιτο ηια παντα,
και δη αγρην εφεπεσκον αλητευοντες αναγκη,
ιχθυς ορνιθας τε, φιλας ο τι χειρας ικοιτο,
γναμπτοις αγκιστροισιν, ετειρε δε γαστερα λιμος:
δη τοτ' εγων ανα νησον απεστιχον, οφρα θεοισιν
ευξαιμην, ει τις μοι οδον φηνειε νεεσθαι.
αλλ' οτε δη δια νησου ιων ηλυξα εταιρους,
χειρας νιψαμενος, οθ' επι σκεπας ην ανεμοιο,
ηρωμην παντεσσι θεοις οι Ολυμπον εχουσιν:
οι δ' αρα μοι γλυκυν υπνον επι βλεφαροισιν εχευαν.
Ευρυλοχος δ' εταροισι κακης εξηρχετο βουλης:
“‘κεκλυτε μευ μυθων κακα περ πασχοντες εταιροι.
παντες μεν στυγεροι θανατοι δειλοισι βροτοισι,
λιμω δ' οικτιστον θανεειν και ποτμον επισπειν.
αλλ' αγετ', Ηελιοιο βοων ελασαντες αριστας
ρεξομεν αθανατοισι, τοι ουρανον ευρυν εχουσιν.
ει δε κεν εις Ιθακην αφικοιμεθα,  πατριδα γαιαν,
αιψα κεν Ηελιω Υπεριονι πιονα νηον
τευξομεν, εν δε κε θειμεν αγαλματα πολλα και εσθλα.
ει δε χολωσαμενος τι βοων ορθοκραιραων
νη' εθελη ολεσαι, επι δ' εσπωνται θεοι αλλοι,
βουλομ' απαξ προς κυμα χανων απο θυμον ολεσσαι,
η δηθα στρευγεσθαι εων εν νησω ερημη.’
“‘ως εφατ' Ευρυλοχος, επι δ' ηνεον αλλοι εταιροι.
αυτικα δ' Ηελιοιο βοων ελασαντες αριστας
εγγυθεν, ου γαρ τηλε νεος κυανοπρωροιο
βοσκεσκονθ' ελικες καλαι βοες ευρυμετωποι:
τας δε περιστησαν τε και ευχετοωντο θεοισιν,
φυλλα δρεψαμενοι τερενα δρυος υψικομοιο:
ου γαρ εχον κρι λευκον ευσσελμου επι νηος.
αυταρ επει ρ' ευξαντο και εσφαξαν και εδειραν,
μηρους τ' εξεταμον κατα τε κνιση εκαλυψαν
διπτυχα ποιησαντες, επ' αυτων δ' ωμοθετησαν.
ουδ' ειχον μεθυ λειψαι επ' αιθομενοις ιεροισιν,
αλλ' υδατι σπενδοντες επωπτων εγκατα παντα.
αυταρ επει κατα μηρ' εκαη και σπλαγχνα πασαντο,
μιστυλλον τ' αρα ταλλα και αμφ' οβελοισιν επειραν.
και τοτε μοι βλεφαρων εξεσσυτο νηδυμος υπνος,
βην δ' ιεναι επι νηα θοην και θινα θαλασσης.
αλλ' οτε δη σχεδον ηα κιων νεος αμφιελισσης,
και τοτε με κνισης αμφηλυθεν ηδυς αυτμη.
οιμωξας δε θεοισι μεγ' αθανατοισι γεγωνευν:
“Ζευ πατερ ηδ' αλλοι μακαρες θεοι αιεν εοντες,
η με μαλ' εις ατην κοιμησατε νηλει υπνω.
οι δ' εταροι μεγα εργον εμητισαντο μενοντες.’
“ωκεα δ' Ηελιω Υπεριονι αγγελος ηλθε
Λαμπετιη τανυπεπλος,  ο οι βοας εκταμεν ημεις.
αυτικα δ' αθανατοισι μετηυδα χωομενος κηρ:
“Ζευ πατερ ηδ' αλλοι μακαρες θεοι αιεν εοντες,
τισαι δη εταρους Λαερτιαδεω Οδυσηος,
οι μευ βους εκτειναν υπερβιον, ησιν εγω γε
χαιρεσκον μεν ιων εις ουρανον αστεροεντα,
ηδ' οποτ' αψ επι γαιαν απ' ουρανοθεν προτραποιμην.
ει δε μοι ου τισουσι βοων επιεικε' αμοιβην,
δυσομαι εις Αιδαο και εν νεκυεσσι φαεινω.’
“τον δ' απαμειβομενος προσεφη νεφεληγερετα Ζευς:
“Ηελι',  η τοι μεν συ μετ' αθανατοισι φαεινε
και θνητοισι βροτοισιν επι ζειδωρον αρουραν:
των δε κ' εγω ταχα νηα θοην αργητι κεραυνω
τυτθα βαλων κεασαιμι μεσω ενι οινοπι ποντω.
“ταυτα δ' εγων ηκουσα Καλυψους ηυκομοιο:
η δ' εφη Ερμειαο διακτορου αυτη ακουσαι.
“αυταρ επει ρ' επι νηα κατηλυθον ηδε θαλασσαν,
νεικεον αλλοθεν αλλον επισταδον, ουδε τι μηχος
ευρεμεναι δυναμεσθα, βοες δ' αποτεθνασαν ηδη.
τοισιν δ' αυτικ' επειτα θεοι τεραα προυφαινον:
ειρπον μεν ρινοι,  κρεα δ' αμφ' οβελοισι μεμυκει,
οπταλεα τε και ωμα, βοων δ' ως γιγνετο φωνη.
“εξημαρ μεν επειτα εμοι εριηρες εταιροι
δαινυντ' Ηελιοιο βοων ελασαντες αριστας:
αλλ' οτε δη εβδομον ημαρ επι Ζευς θηκε Κρονιων,
και τοτ' επειτ' ανεμος μεν επαυσατο λαιλαπι θυων,
ημεις δ' αιψ' αναβαντες ενηκαμεν ευρει ποντω,
ιστον στησαμενοι ανα θ' ιστια λευκ' ερυσαντες.
“αλλ' οτε δη την νησον ελειπομεν, ουδε τις αλλη
φαινετο γαιαων, αλλ' ουρανος ηδε θαλασσα,
δη τοτε κυανεην νεφελην εστησε Κρονιων
νηος υπερ γλαφυρης, ηχλυσε δε ποντος υπ' αυτης.
η δ' εθει ου μαλα πολλον επι χρονον: αιψα γαρ ηλθε
κεκληγως Ζεφυρος μεγαλη συν λαιλαπι θυων,
ιστου δε προτονους ερρηξ' ανεμοιο θυελλα
αμφοτερους: ιστος δ' οπισω πεσεν,  οπλα τε παντα
εις αντλον κατεχυνθ'. ο δ' αρα πρυμνη ενι νηι
πληξε κυβερνητεω κεφαλην, συν δ' οστε' αραξε
παντ' αμυδις κεφαλης: ο δ' αρ' αρνευτηρι εοικως
καππες' απ' ικριοφιν, λιπε δ' οστεα θυμος αγηνωρ.
Ζευς δ' αμυδις βροντησε και εμβαλε νηι κεραυνον:
η δ' ελελιχθη πασα Διος πληγεισα κεραυνω,
εν δε θεειου πλητο, πεσον δ' εκ νηος εταιροι.
οι δε κορωνησιν ικελοι περι νηα μελαιναν
κυμασιν εμφορεοντο, θεος δ' αποαινυτο νοστον.
αυταρ εγω δια νηος εφοιτων,  οφρ' απο τοιχους
λυσε κλυδων τροπιος, την δε ψιλην φερε κυμα,
εκ δε οι ιστον αραξε ποτι τροπιν. αυταρ επ' αυτω
επιτονος βεβλητο, βοος ρινοιο τετευχως:
τω ρ' αμφω συνεεργον, ομου τροπιν ηδε και ιστον,
εζομενος δ' επι τοις φερομην ολοοις ανεμοισιν.
“ενθ' η τοι Ζεφυρος μεν επαυσατο λαιλαπι θυων,
ηλθε δ' επι Νοτος ωκα, φερων εμω αλγεα θυμω,
οφρ' ετι την ολοην αναμετρησαιμι Χαρυβδιν.
παννυχιος φερομην, αμα δ' ηελιω ανιοντι
ηλθον επι Σκυλλης σκοπελον δεινην τε Χαρυβδιν.
η μεν ανερροιβδησε θαλασσης αλμυρον υδωρ:
αυταρ εγω ποτι μακρον ερινεον υψος' αερθεις,
τω προσφυς εχομην ως νυκτερις. ουδε πη ειχον
ουτε στηριξαι ποσιν εμπεδον ουτ' επιβηναι:
ριζαι γαρ εκας ειχον, απηωροι δ' εσαν οζοι,
μακροι τε μεγαλοι τε, κατεσκιαον δε Χαρυβδιν.
νωλεμεως δ' εχομην, οφρ' εξεμεσειεν οπισσω
ιστον και τροπιν αυτις: εελδομενω δε μοι ηλθον
οψ': ημος δ' επι δορπον ανηρ αγορηθεν ανεστη
κρινων νεικεα πολλα δικαζομενων αιζηων,
τημος δη τα γε δουρα Χαρυβδιος εξεφαανθη.
ηκα δ' εγω καθυπερθε ποδας και χειρε φερεσθαι,
μεσσω δ' ενδουπησα παρεξ περιμηκεα δουρα,
εζομενος δ' επι τοισι διηρεσα χερσιν εμησι.
Σκυλλην δ' ουκετ' εασε πατηρ ανδρων τε θεων τε
εισιδεειν: ου γαρ κεν υπεκφυγον αιπυν ολεθρον.
“ενθεν δ' εννημαρ φερομην, δεκατη δε με νυκτι
νησον ες Ωγυγιην πελασαν θεοι, ενθα Καλυψω
ναιει ευπλοκαμος, δεινη θεος αυδηεσσα,
η μ' εφιλει τ' εκομει τε.  τι τοι ταδε μυθολογευω;
ηδη γαρ τοι χθιζος εμυθεομην ενι οικω
σοι τε και ιφθιμη αλοχω: εχθρον δε μοι εστιν
αυτις αριζηλως ειρημενα μυθολογευειν.”

======== Book 13 ========

ως εφαθ', οι δ' αρα παντες ακην εγενοντο σιωπη,
κηληθμω δ' εσχοντο κατα μεγαρα σκιοεντα.
τον δ' αυτ' Αλκινοος απαμειβετο φωνησεν τε:
“ω Οδυσευ, επει ικευ εμον ποτι χαλκοβατες δω,
υψερεφες,  τω ς' ου τι παλιμπλαγχθεντα γ' οιω
αψ απονοστησειν, ει και μαλα πολλα πεπονθας.
υμεων δ' ανδρι εκαστω εφιεμενος ταδε ειρω,
οσσοι ενι μεγαροισι γερουσιον αιθοπα οινον
αιει πινετ' εμοισιν, ακουαζεσθε δ' αοιδου.
ειματα μεν δη ξεινω ευξεστη ενι χηλω
κειται και χρυσος πολυδαιδαλος αλλα τε παντα
δωρ', οσα Φαιηκων βουληφοροι ενθαδ' ενεικαν:
αλλ' αγε οι δωμεν τριποδα μεγαν ηδε λεβητα
ανδρακας: ημεις δ' αυτε αγειρομενοι κατα δημον
τισομεθ': αργαλεον γαρ ενα προικος χαρισασθαι.”
ως εφατ' Αλκινοος, τοισιν δ' επιηνδανε μυθος.
οι μεν κακκειοντες εβαν οικονδε εκαστος,
ημος δ' ηριγενεια φανη ροδοδακτυλος Ηως,
νηαδ' επεσσευοντο, φερον δ' ευηνορα χαλκον.
και τα μεν ευ κατεθηχ' ιερον μενος Αλκινοοιο,
αυτος ιων δια νηος υπο ζυγα, μη τιν' εταιρων
βλαπτοι ελαυνοντων, οποτε σπερχοιατ' ερετμοις.
οι δ' εις Αλκινοοιο κιον και δαιτ' αλεγυνον.
τοισι δε βουν ιερευς' ιερον μενος Αλκινοοιο
Ζηνι κελαινεφει Κρονιδη,  ος πασιν ανασσει.
μηρα δε κηαντες δαινυντ' ερικυδεα δαιτα
τερπομενοι: μετα δε σφιν εμελπετο θειος αοιδος,
Δημοδοκος, λαοισι τετιμενος. αυταρ Οδυσσευς
πολλα προς ηελιον κεφαλην τρεπε παμφανοωντα,
δυναι επειγομενος: δη γαρ μενεαινε νεεσθαι.
ως δ' οτ' ανηρ δορποιο λιλαιεται, ω τε πανημαρ
νειον αν' ελκητον βοε οινοπε πηκτον αροτρον:
ασπασιως δ' αρα τω κατεδυ φαος ηελιοιο
δορπον εποιχεσθαι, βλαβεται δε τε γουνατ' ιοντι:
ως Οδυση' ασπαστον εδυ φαος ηελιοιο.
αιψα δε Φαιηκεσσι φιληρετμοισι μετηυδα,
Αλκινοω δε μαλιστα πιφαυσκομενος φατο μυθον:
“Αλκινοε κρειον, παντων αριδεικετε λαων,
πεμπετε με σπεισαντες απημονα, χαιρετε δ' αυτοι:
ηδη γαρ τετελεσται α μοι φιλος ηθελε θυμος,
πομπη και φιλα δωρα, τα μοι θεοι Ουρανιωνες
ολβια ποιησειαν: αμυμονα δ' οικοι ακοιτιν
νοστησας ευροιμι συν αρτεμεεσσι φιλοισιν.
υμεις δ' αυθι μενοντες ευφραινοιτε γυναικας
κουριδιας και τεκνα: θεοι δ' αρετην οπασειαν
παντοιην, και μη τι κακον μεταδημιον ειη.”
ως εφαθ', οι δ' αρα παντες επηνεον ηδ' εκελευον
πεμπεμεναι τον ξεινον, επει κατα μοιραν εειπεν.
και τοτε κηρυκα προσεφη μενος Αλκινοοιο:
“Ποντονοε,  κρητηρα κερασσαμενος μεθυ νειμον
πασιν ανα μεγαρον, οφρ' ευξαμενοι Διι πατρι
τον ξεινον πεμπωμεν εην ες πατριδα γαιαν.”
ως φατο, Ποντονοος δε μελιφρονα οινον εκιρνα,
νωμησεν δ' αρα πασιν επισταδον: οι δε θεοισιν
εσπεισαν μακαρεσσι,  τοι ουρανον ευρυν εχουσιν,
αυτοθεν εξ εδρεων. ανα δ' ιστατο διος Οδυσσευς,
Αρητη δ' εν χειρι τιθει δεπας αμφικυπελλον,
και μιν φωνησας επεα πτεροεντα προσηυδα:
“χαιρε μοι, ω βασιλεια, διαμπερες, εις ο κε γηρας
ελθη και θανατος,  τα τ' επ' ανθρωποισι πελονται.
αυταρ εγω νεομαι: συ δε τερπεο τωδ' ενι οικω
παισι τε και λαοισι και Αλκινοω βασιληι.”
ως ειπων υπερ ουδον εβησετο διος Οδυσσευς,
τω δ' αμα κηρυκα προιει μενος Αλκινοοιο,
ηγεισθαι επι νηα θοην και θινα θαλασσης:
Αρητη δ' αρα οι δμωας αμ' επεμπε γυναικας,
την μεν φαρος εχουσαν ευπλυνες ηδε χιτωνα,
την δ' ετερην χηλον πυκινην αμ' οπασσε κομιζειν:
η δ' αλλη σιτον τ' εφερεν και οινον ερυθρον.
αυταρ επει ρ' επι νηα κατηλυθον ηδε θαλασσαν,
αιψα τα γ' εν νηι γλαφυρη πομπηες αγαυοι
δεξαμενοι κατεθεντο, ποσιν και βρωσιν απασαν:
καδ δ' αρ' Οδυσσηι στορεσαν ρηγος τε λινον τε
νηος επ' ικριοφιν γλαφυρης, ινα νηγρετον ευδοι,
πρυμνης: αν δε και αυτος εβησετο και κατελεκτο
σιγη: τοι δε καθιζον επι κληισιν εκαστοι
κοσμω, πεισμα δ' ελυσαν απο τρητοιο λιθοις.
ευθ' οι ανακλινθεντες ανερριπτουν αλα πηδω,
και τω νηδυμος υπνος επι βλεφαροισιν επιπτε,
νηγρετος,  ηδιστος, θανατω αγχιστα εοικως.
η δ', ως τ' εν πεδιω τετραοροι αρσενες ιπποι,
παντες αμ' ορμηθεντες υπο πληγησιν ιμασθλης,
υψος' αειρομενοι ριμφα πρησσουσι κελευθον,
ως αρα της πρυμνη μεν αειρετο, κυμα δ' οπισθε
πορφυρεον μεγα θυε πολυφλοισβοιο θαλασσης.
η δε μαλ' ασφαλεως θεεν εμπεδον: ουδε κεν ιρηξ
κιρκος ομαρτησειεν, ελαφροτατος πετεηνων.
ως η ριμφα θεουσα θαλασσης κυματ' εταμνεν,
ανδρα φερουσα θεοις εναλιγκια μηδε' εχοντα:
ος πριν μεν μαλα πολλα παθ' αλγεα ον κατα θυμον
ανδρων τε πτολεμους αλεγεινα τε κυματα πειρων,
δη τοτε γ' ατρεμας ευδε, λελασμενος οσς' επεπονθει.
ευτ' αστηρ υπερεσχε φααντατος, ος τε μαλιστα
ερχεται αγγελλων φαος Ηους ηριγενειης,
τημος δη νησω προσεπιλνατο ποντοπορος νηυς.
Φορκυνος δε τις εστι λιμην, αλιοιο γεροντος,
εν δημω Ιθακης: δυο δε προβλητες εν αυτω
ακται απορρωγες, λιμενος ποτιπεπτηυιαι,
αι τ' ανεμων σκεποωσι δυσαηων μεγα κυμα
εκτοθεν: εντοσθεν δε τ' ανευ δεσμοιο μενουσι
νηες ευσσελμοι, οτ' αν ορμου μετρον ικωνται.
αυταρ επι κρατος λιμενος τανυφυλλος ελαιη,
αγχοθι δ' αυτης αντρον επηρατον ηεροειδες,
ιρον νυμφαων αι νηιαδες καλεονται.
εν δε κρητηρες τε και αμφιφορηες εασιν
λαινοι: ενθα δ' επειτα τιθαιβωσσουσι μελισσαι.
εν δ' ιστοι λιθεοι περιμηκεες, ενθα τε νυμφαι
φαρε' υφαινουσιν αλιπορφυρα, θαυμα ιδεσθαι:
εν δ' υδατ' αεναοντα. δυω δε τε οι θυραι εισιν,
αι μεν προς Βορεαο καταιβαται ανθρωποισιν,
αι δ' αυ προς Νοτου εισι θεωτεραι: ουδε τι κεινη
ανδρες εσερχονται, αλλ' αθανατων οδος εστιν.
ενθ' οι γ' εισελασαν, πριν ειδοτες: η μεν επειτα
ηπειρω επεκελσεν, οσον τ' επι ημισυ πασης,
σπερχομενη: τοιον γαρ επειγετο χερς' ερεταων:
οι δ' εκ νηος βαντες ευζυγου ηπειρονδε
πρωτον Οδυσσηα γλαφυρης εκ νηος αειραν
αυτω συν τε λινω και ρηγει σιγαλοεντι,
καδ δ' αρ' επι ψαμαθω εθεσαν δεδμημενον υπνω,
εκ δε κτηματ' αειραν,  α οι Φαιηκες αγαυοι
ωπασαν οικαδ' ιοντι δια μεγαθυμον Αθηνην.
και τα μεν ουν παρα πυθμεν' ελαιης αθροα θηκαν
εκτος οδου, μη πως τις οδιταων ανθρωπων,
πριν γ' Οδυση' εγρεσθαι, επελθων δηλησαιτο:
αυτοι δ' αυτ' οικονδε παλιν κιον.  ουδ' ενοσιχθων
ληθετ' απειλαων, τας αντιθεω Οδυσηι
πρωτον επηπειλησε, Διος δ' εξειρετο βουλην:
“Ζευ πατερ, ουκετ' εγω γε μετ' αθανατοισι θεοισι
τιμηεις εσομαι, οτε με βροτοι ου τι τιουσιν,
Φαιηκες,  τοι περ τοι εμης εξ εισι γενεθλης.
και γαρ νυν Οδυση' εφαμην κακα πολλα παθοντα
οικαδ' ελευσεσθαι: νοστον δε οι ου ποτ' απηυρων
παγχυ, επει συ πρωτον υπεσχεο και κατενευσας.
οι δ' ευδοντ' εν νηι θοη επι ποντον αγοντες
κατθεσαν ειν Ιθακη,  εδοσαν δε οι ασπετα  δωρα,
χαλκον τε χρυσον τε αλις εσθητα θ' υφαντην,
πολλ', ος' αν ουδε ποτε Τροιης εξηρατ' Οδυσσευς,
ει περ απημων ηλθε, λαχων απο ληιδος αισαν.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφη νεφεληγερετα Ζευς:
“ω ποποι,  εννοσιγαι' ευρυσθενες, οιον εειπες.
ου τι ς' ατιμαζουσι θεοι: χαλεπον δε κεν ειη
πρεσβυτατον και αριστον ατιμιησιν ιαλλειν.
ανδρων δ' ει περ τις σε βιη και καρτει εικων
ου τι τιει. σοι δ' εστι και εξοπισω τισις αιει.
ερξον οπως εθελεις και τοι φιλον επλετο θυμω.”
τον δ' ημειβετ' επειτα Ποσειδαων ενοσιχθων:
“αιψα κ' εγων ερξαιμι, κελαινεφες, ως αγορευεις:
αλλα σον αιει θυμον οπιζομαι ηδ' αλεεινω.
νυν αυ Φαιηκων εθελω περικαλλεα νηα,
εκ πομπης ανιουσαν,  εν ηεροειδει ποντω
ραισαι, ιν' ηδη σχωνται, απολληξωσι δε πομπης
ανθρωπων, μεγα δε σφιν ορος πολει αμφικαλυψαι.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφη νεφεληγερετα Ζευς:
“ω πεπον, ως μεν εμω θυμω δοκει ειναι αριστα,
οπποτε κεν δη παντες ελαυνομενην προιδωνται
λαοι απο πτολιος, θειναι λιθον εγγυθι γαιης
νηι θοη ικελον, ινα θαυμαζωσιν απαντες
ανθρωποι, μεγα δε σφιν ορος πολει αμφικαλυψαι.”
αυταρ επει το γ' ακουσε Ποσειδαων ενοσιχθων,
βη ρ' ιμεν ες Σχεριην,  οθι Φαιηκες γεγαασιν.
ενθ' εμεν': η δε μαλα σχεδον ηλυθε ποντοπορος νηυς
ριμφα διωκομενη: της δε σχεδον ηλθ' ενοσιχθων,
ος μιν λααν εθηκε και ερριζωσεν ενερθε
χειρι καταπρηνει ελασας: ο δε νοσφι βεβηκει.
οι δε προς αλληλους επεα πτεροεντ' αγορευον
Φαιηκες δολιχηρετμοι, ναυσικλυτοι ανδρες.
ωδε δε τις ειπεσκεν ιδων ες πλησιον αλλον:
“ω μοι, τις δη νηα θοην επεδης' ενι ποντω
οικαδ' ελαυνομενην; και δη προυφαινετο πασα.”
ως αρα τις ειπεσκε: τα δ' ουκ ισαν ως ετετυκτο.
τοισιν δ' Αλκινοος αγορησατο και μετεειπεν:
“ω ποποι, η μαλα δη με παλαιφατα θεσφαθ' ικανει
πατρος εμου, ος εφασκε Ποσειδαων' αγασασθαι
ημιν, ουνεκα πομποι απημονες ειμεν απαντων.
φη ποτε Φαιηκων ανδρων περικαλλεα, νηα,
εκ πομπης ανιουσαν, εν ηεροειδει ποντω
ραισεμεναι, μεγα δ' ημιν ορος πολει αμφικαλυψειν.
ως αγορευ' ο γερων: τα δε δη νυν παντα τελειται.
αλλ' αγεθ', ως αν εγω ειπω, πειθωμεθα παντες:
πομπης μεν παυσασθε βροτων,  οτε κεν τις ικηται
ημετερον προτι αστυ: Ποσειδαωνι δε ταυρους
δωδεκα κεκριμενους ιερευσομεν, αι κ' ελεηση,
μηδ' ημιν περιμηκες ορος πολει αμφικαλυψη.”
ως εφαθ', οι δ' εδεισαν, ετοιμασσαντο δε ταυρους.
ως οι μεν ρ' ευχοντο Ποσειδαωνι ανακτι
δημου Φαιηκων ηγητορες ηδε μεδοντες,
εσταοτες περι βωμον. ο δ' εγρετο διος Οδυσσευς
ευδων εν γαιη πατρωιη, ουδε μιν εγνω,
ηδη δην απεων: περι γαρ θεος ηερα χευε
Παλλας Αθηναιη,  κουρη Διος, οφρα μιν αυτον
αγνωστον τευξειεν εκαστα τε μυθησαιτο,
μη μιν πριν αλοχος γνοιη αστοι τε φιλοι τε,
πριν πασαν μνηστηρας υπερβασιην αποτισαι.
τουνεκ' αρ' αλλοειδεα φαινεσκετο παντα ανακτι,
ατραπιτοι τε διηνεκεες λιμενες τε πανορμοι
πετραι τ' ηλιβατοι και δενδρεα τηλεθοωντα.
στη δ' αρ' αναιξας και ρ' εισιδε πατριδα γαιαν:
ωμωξεν τ' αρ επειτα και ω πεπληγετο μηρω
χερσι καταπρηνεσς', ολοφυρομενος δ' επος ηυδα:
“ω μοι εγω,  τεων αυτε βροτων ες γαιαν ικανω;
η ρ' οι γ' υβρισται τε και αγριοι ουδε δικαιοι,
ηε φιλοξεινοι, και σφιν νοος εστι θεουδης;
πη δη χρηματα πολλα φερω ταδε; πη τε και αυτος
πλαζομαι; αιθ' οφελον μειναι παρα Φαιηκεσσιν
αυτου: εγω δε κεν αλλον υπερμενεων βασιληων
εξικομην, ος κεν μ' εφιλει και επεμπε νεεσθαι.
νυν δ' ουτ' αρ πη θεσθαι επισταμαι, ουδε μεν αυτου
καλλειψω, μη πως μοι ελωρ αλλοισι γενηται.
ω ποποι, ουκ αρα παντα νοημονες ουδε δικαιοι
ησαν Φαιηκων ηγητορες ηδε μεδοντες,
οι μ' εις αλλην γαιαν απηγαγον, η τε μ' εφαντο
αξειν εις Ιθακην ευδειελον, ουδ' ετελεσσαν.
Ζευς σφεας τισαιτο ικετησιος, ος τε και αλλους
ανθρωπους εφορα και τινυται ος τις αμαρτη.
αλλ' αγε δη τα χρηματ' αριθμησω και ιδωμαι,
μη τι μοι οιχωνται κοιλης επι νηος αγοντες.”
“ως ειπων τριποδας περικαλλεας ηδε λεβητας
ηριθμει και χρυσον υφαντα τε ειματα καλα.
των μεν αρ' ου τι ποθει: ο δ' οδυρετο πατριδα γαιαν
ερπυζων παρα θινα πολυφλοισβοιο θαλασσης,
πολλ' ολοφυρομενος. σχεδοθεν δε οι ηλθεν Αθηνη,
ανδρι δεμας εικυια νεω, επιβωτορι μηλων,
παναπαλω, οιοι τε ανακτων παιδες εασι,
διπτυχον αμφ' ωμοισιν εχους' ευεργεα λωπην:
ποσσι δ' υπο λιπαροισι πεδιλ' εχε,  χερσι δ' ακοντα.
την δ' Οδυσευς γηθησεν ιδων και εναντιος ηλθε,
και μιν φωνησας επεα πτεροεντα προσηυδα:
“ω φιλ', επει σε πρωτα κιχανω τωδ' ενι χωρω,
χαιρε τε και μη μοι τι κακω νοω αντιβολησαις,
αλλα σαω μεν ταυτα,  σαω δ' εμε: σοι γαρ εγω γε
ευχομαι ως τε θεω και σευ φιλα γουναθ' ικανω.
και μοι τουτ' αγορευσον ετητυμον, οφρ' ευ ειδω:
τις γη, τις δημος, τινες ανερες εγγεγαασιν;
η που τις νησων ευδειελος, ηε τις ακτη
κειθ' αλι κεκλιμενη εριβωλακος ηπειροιο;”
τον δ' αυτε προσεειπε θεα γλαυκωπις Αθηνη:
“νηπιος εις, ω ξειν', η τηλοθεν ειληλουθας,
ει δη τηνδε τε γαιαν ανειρεαι. ουδε τι λιην
ουτω νωνυμος εστιν: ισασι δε μιν μαλα πολλοι,
ημεν οσοι ναιουσι προς ηω τ' ηελιον τε,
ηδ' οσσοι μετοπισθε ποτι ζοφον ηεροεντα.
η τοι μεν τρηχεια και ουχ ιππηλατος εστιν,
ουδε λιην λυπρη, αταρ ουδ' ευρεια τετυκται.
εν μεν γαρ οι σιτος αθεσφατος, εν δε τε οινος
γιγνεται: αιει δ' ομβρος εχει τεθαλυια τ' εερση:
αιγιβοτος δ' αγαθη και βουβοτος: εστι μεν υλη
παντοιη, εν δ' αρδμοι επηετανοι παρεασι.
τω τοι, ξειν', Ιθακης γε και ες Τροιην ονομ' ικει,
την περ τηλου φασιν Αχαιιδος εμμεναι αιης.”
“ως φατο,  γηθησεν δε πολυτλας διος Οδυσσευς,
χαιρων η γαιη πατρωιη, ως οι εειπε
Παλλας Αθηναιη, κουρη Διος, αιγιοχοιο:
και μιν φωνησας επεα πτεροεντα προσηυδα:
ουδ' ο γ' αληθεα ειπε, παλιν δ' ο γε λαζετο μυθον,
αιει ενι στηθεσσι νοον πολυκερδεα νωμων:
“πυνθανομην Ιθακης γε και εν Κρητη ευρειη,
τηλου υπερ ποντου: νυν δ' ειληλουθα και αυτος
χρημασι συν τοισδεσσι: λιπων δ' ετι παισι τοσαυτα
φευγω, επει φιλον υια κατεκτανον Ιδομενηος,
Ορσιλοχον ποδας ωκυν,  ος εν Κρητη ευρειη
ανερας αλφηστας νικα ταχεεσσι ποδεσσιν,
ουνεκα με στερεσαι της ληιδος ηθελε πασης
Τρωιαδος, της εινεκ' εγω παθον αλγεα θυμω,
ανδρων τε πτολεμους αλεγεινα τε κυματα πειρων,
ουνεκ' αρ' ουχ ω πατρι χαριζομενος θεραπευον
δημω ενι Τρωων, αλλ' αλλων ηρχον εταιρων.
τον μεν εγω κατιοντα βαλον χαλκηρει δουρι
αγροθεν, εγγυς οδοιο λοχησαμενος συν εταιρω:
νυξ δε μαλα δνοφερη κατεχ' ουρανον, ουδε τις ημεας
ανθρωπων ενοησε,  λαθον δε ε θυμον απουρας.
αυταρ επει δη τον γε κατεκτανον οξει χαλκω,
αυτικ' εγων επι νηα κιων Φοινικας αγαυους
ελλισαμην, και σφιν μενοεικεα ληιδα δωκα:
τους μ' εκελευσα Πυλονδε καταστησαι και εφεσσαι
η εις Ηλιδα διαν,  οθι κρατεουσιν Επειοι.
αλλ' η τοι σφεας κειθεν απωσατο ις ανεμοιο
πολλ' αεκαζομενους, ουδ' ηθελον εξαπατησαι.
κειθεν δε πλαγχθεντες ικανομεν ενθαδε νυκτος.
σπουδη δ' ες λιμενα προερεσσαμεν, ουδε τις ημιν
δορπου μνηστις εην,  μαλα περ χατεουσιν ελεσθαι,
αλλ' αυτως αποβαντες εκειμεθα νηος απαντες.
ενθ' εμε μεν γλυκυς υπνος επηλυθε κεκμηωτα,
οι δε χρηματ' εμα γλαφυρης εκ νηος ελοντες
κατθεσαν, ενθα περ αυτος επι ψαμαθοισιν εκειμην.
οι δ' ες Σιδονιην ευ ναιομενην αναβαντες
ωχοντ': αυταρ εγω λιπομην ακαχημενος ητορ.”
ως φατο, μειδησεν δε θεα γλαυκωπις Αθηνη,
χειρι τε μιν κατερεξε: δεμας δ' ηικτο γυναικι
καλη τε μεγαλη τε και αγλαα εργα ιδυιη:
και μιν φωνησας' επεα πτεροεντα προσηυδα:
“κερδαλεος κ' ειη και επικλοπος ος σε παρελθοι
εν παντεσσι δολοισι, και ει θεος αντιασειε.
σχετλιε, ποικιλομητα, δολων ατ', ουκ αρ' εμελλες,
ουδ' εν ση περ εων γαιη, ληξειν απαταων
μυθων τε κλοπιων,  οι τοι πεδοθεν φιλοι εισιν.
αλλ' αγε, μηκετι ταυτα λεγωμεθα, ειδοτες αμφω
κερδε', επει συ μεν εσσι βροτων οχ' αριστος απαντων
βουλη και μυθοισιν, εγω δ' εν πασι θεοισι
μητι τε κλεομαι και κερδεσιν: ουδε συ γ' εγνως
Παλλαδ' Αθηναιην,  κουρην Διος, η τε τοι αιει
εν παντεσσι πονοισι παρισταμαι ηδε φυλασσω,
και δε σε Φαιηκεσσι φιλον παντεσσιν εθηκα,
νυν αυ δευρ' ικομην, ινα τοι συν μητιν υφηνω
χρηματα τε κρυψω, οσα τοι Φαιηκες αγαυοι
ωπασαν οικαδ' ιοντι εμη βουλη τε νοω τε,
ειπω θ' οσσα τοι αισα δομοις ενι ποιητοισι
κηδε' ανασχεσθαι: συ δε τετλαμεναι και αναγκη,
μηδε τω εκφασθαι μητ' ανδρων μητε γυναικων,
παντων, ουνεκ' αρ' ηλθες αλωμενος, αλλα σιωπη
πασχειν αλγεα πολλα,  βιας υποδεγμενος ανδρων.”
την δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“αργαλεον σε, θεα, γνωναι βροτω αντιασαντι,
και μαλ' επισταμενω: σε γαρ αυτην παντι εισκεις.
τουτο δ' εγων ευ οιδ', οτι μοι παρος ηπιη ησθα,
ηος ενι Τροιη πολεμιζομεν υιες Αχαιων.
αυταρ επει Πριαμοιο πολιν διεπερσαμεν αιπην,
βημεν δ' εν νηεσσι, θεος δ' εκεδασσεν Αχαιους,
ου σε γ' επειτα ιδον, κουρη Διος, ουδ' ενοησα
νηος εμης επιβασαν, οπως τι μοι αλγος αλαλκοις.
αλλ' αιει φρεσιν ησιν εχων δεδαιγμενον ητορ
ηλωμην, ηος με θεοι κακοτητος ελυσαν:
πριν γ' οτε Φαιηκων ανδρων εν πιονι δημω
θαρσυνας τε επεσσι και ες πολιν ηγαγες αυτη.
νυν δε σε προς πατρος γουναζομαι—ου γαρ οιω
ηκειν εις Ιθακην ευδειελον,  αλλα τιν' αλλην
γαιαν αναστρεφομαι: σε δε κερτομεουσαν οιω
ταυτ' αγορευεμεναι, ιν' εμας φρενας ηπεροπευσης—
ειπε μοι ει ετεον γε φιλην ες πατριδ' ικανω.”
τον δ' ημειβετ' επειτα θεα γλαυκωπις Αθηνη:
“αιει τοι τοιουτον ενι στηθεσσι νοημα:
τω σε και ου δυναμαι προλιπειν δυστηνον εοντα,
ουνεκ' επητης εσσι και αγχινοος και εχεφρων.
ασπασιως γαρ κ' αλλος ανηρ αλαλημενος ελθων
ιετ' ενι μεγαροις ιδεειν παιδας τ' αλοχον τε:
σοι δ' ου πω φιλον εστι δαημεναι ουδε πυθεσθαι,
πριν γ' ετι σης αλοχου πειρησεαι, η τε τοι αυτως
ησται ενι μεγαροισιν, οιζυραι δε οι αιει
φθινουσιν νυκτες τε και ηματα δακρυ χεουση.
αυταρ εγω το μεν ου ποτ' απιστεον, αλλ' ενι θυμω
ηδε',  ο νοστησεις ολεσας απο παντας εταιρους:
αλλα τοι ουκ εθελησα Ποσειδαωνι μαχεσθαι
πατροκασιγνητω, ος τοι κοτον ενθετο θυμω,
χωομενος οτι οι υιον φιλον εξαλαωσας.
αλλ' αγε τοι δειξω Ιθακης εδος, οφρα πεποιθης.
Φορκυνος μεν οδ' εστι λιμην,  αλιοιο γεροντος,
ηδε δ' επι κρατος λιμενος τανυφυλλος ελαιη:
αγχοθι δ' αυτης αντρον επηρατον ηεροειδες,
ιρον νυμφαων, αι νηιαδες καλεονται:
τουτο δε τοι σπεος εστι κατηρεφες, ενθα συ πολλας
ερδεσκες νυμφησι τεληεσσας εκατομβας:
τουτο δε Νηριτον εστιν ορος καταειμενον υλη.”
ως ειπουσα θεα σκεδας' ηερα, εισατο δε χθων:
γηθησεν τ' αρ' επειτα πολυτλας διος Οδυσσευς,
χαιρων η γαιη, κυσε δε ζειδωρον αρουραν.
αυτικα δε νυμφης ηρησατο, χειρας ανασχων:
“νυμφαι νηιαδες, κουραι Διος, ου ποτ' εγω γε
οψεσθ' υμμ' εφαμην: νυν δ' ευχωλης αγανησι
χαιρετ': αταρ και δωρα διδωσομεν, ως το παρος περ,
αι κεν εα προφρων με Διος θυγατηρ αγελειη
αυτον τε ζωειν και μοι φιλον υιον αεξη.”
τον δ' αυτε προσεειπε θεα γλαυκωπις Αθηνη:
“θαρσει, μη τοι ταυτα μετα φρεσι σησι μελοντων.
αλλα χρηματα μεν μυχω αντρου θεσπεσιοιο
θειμεν αυτικα νυν, ινα περ ταδε τοι σοα μιμνη:
αυτοι δε φραζωμεθ' οπως οχ' αριστα γενηται.”
ως ειπουσα θεα δυνε σπεος ηεροειδες,
μαιομενη κευθμωνας ανα σπεος: αυταρ Οδυσσευς
ασσον παντ' εφορει, χρυσον και ατειρεα χαλκον
ειματα τ' ευποιητα, τα οι Φαιηκες εδωκαν.
και τα μεν ευ κατεθηκε,  λιθον δ' επεθηκε θυρησι
Παλλας Αθηναιη, κουρη Διος αιγιοχοιο.
τω δε καθεζομενω ιερης παρα πυθμεν' ελαιης
φραζεσθην μνηστηρσιν υπερφιαλοισιν ολεθρον.
τοισι δε μυθων ηρχε θεα γλαυκωπις Αθηνη:
“διογενες Λαερτιαδη,  πολυμηχαν' Οδυσσευ,
φραζευ οπως μνηστηρσιν αναιδεσι χειρας εφησεις,
οι δη τοι τριετες μεγαρον κατα κοιρανεουσι,
μνωμενοι αντιθεην αλοχον και εδνα διδοντες:
η δε σον αιει νοστον οδυρομενη κατα θυμον
παντας μεν ρ' ελπει και υπισχεται ανδρι εκαστω,
αγγελιας προιεισα, νοος δε οι αλλα μενοινα.”
την δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“ω ποποι, η μαλα δη Αγαμεμνονος Ατρειδαο
φθισεσθαι κακον οιτον ενι μεγαροισιν εμελλον,
ει μη μοι συ εκαστα,  θεα, κατα μοιραν εειπες.
αλλ' αγε μητιν υφηνον, οπως αποτισομαι αυτους:
παρ δε μοι αυτη στηθι, μενος πολυθαρσες ενεισα,
οιον οτε Τροιης λυομεν λιπαρα κρηδεμνα.
αι κε μοι ως μεμαυια παρασταιης, γλαυκωπι,
και κε τριηκοσιοισιν εγων ανδρεσσι μαχοιμην
συν σοι, ποτνα θεα, οτε μοι προφρασς' επαρηγοις.”
τον δ' ημειβετ' επειτα θεα γλαυκωπις Αθηνη:
“και λιην τοι εγω γε παρεσσομαι, ουδε με λησεις,
οπποτε κεν δη ταυτα πενωμεθα: και τιν' οιω
αιματι τ' εγκεφαλω τε παλαξεμεν ασπετον ουδας
ανδρων μνηστηρων, οι τοι βιοτον κατεδουσιν.
αλλ' αγε ς' αγνωστον τευξω παντεσσι βροτοισι:
καρψω μεν χροα καλον ενι γναμπτοισι μελεσσι,
ξανθας δ' εκ κεφαλης ολεσω τριχας, αμφι δε λαιφος
εσσω ο κε στυγεησιν ιδων ανθρωπον  εχοντα,
κνυζωσω δε τοι οσσε παρος περικαλλε' εοντε,
ως αν αεικελιος πασι μνηστηρσι φανηης
ση τ' αλοχω και παιδι, τον εν μεγαροισιν ελειπες.
αυτος δε πρωτιστα συβωτην εισαφικεσθαι,
ος τοι υων επιουρος,  ομως δε τοι ηπια οιδε,
παιδα τε σον φιλεει και εχεφρονα Πηνελοπειαν.
δηεις τον γε συεσσι παρημενον: αι δε νεμονται
παρ Κορακος πετρη επι τε κρηνη Αρεθουση,
εσθουσαι βαλανον μενοεικεα και μελαν υδωρ
πινουσαι,  τα θ' υεσσι τρεφει τεθαλυιαν αλοιφην.
ενθα μενειν και παντα παρημενος εξερεεσθαι,
οφρ' αν εγων ελθω Σπαρτην ες καλλιγυναικα
Τηλεμαχον καλεουσα, τεον φιλον υιον, Οδυσσευ:
ος τοι ες ευρυχορον Λακεδαιμονα παρ Μενελαον
ωχετο πευσομενος μετα σον κλεος,  ει που ετ' ειης.”
την δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“τιπτε τ' αρ' ου οι εειπες, ενι φρεσι παντα ιδυια;
η ινα που και κεινος αλωμενος αλγεα πασχη
ποντον επ' ατρυγετον: βιοτον δε οι αλλοι εδουσι;”
τον δ' ημειβετ' επειτα θεα γλαυκωπις Αθηνη:
“μη δη τοι κεινος γε λιην ενθυμιος εστω.
αυτη μιν πομπευον, ινα κλεος εσθλον αροιτο
κεις' ελθων: αταρ ου τιν' εχει πονον, αλλα εκηλος
ησται εν Ατρειδαο δομοις, παρα δ' ασπετα κειται.
η μεν μιν λοχοωσι νεοι συν νηι μελαινη,
ιεμενοι κτειναι, πριν πατριδα γαιαν ικεσθαι:
αλλα τα γ' ουκ οιω, πριν και τινα γαια καθεξει
ανδρων μνηστηρων, οι τοι βιοτον κατεδουσιν.”
ως αρα μιν φαμενη ραβδω επεμασσατ' Αθηνη.
καρψεν μεν χροα καλον ενι γναμπτοισι μελεσσι,
ξανθας δ' εκ κεφαλης ολεσε τριχας, αμφι δε δερμα
παντεσσιν μελεεσσι παλαιου θηκε γεροντος,
κνυζωσεν δε οι οσσε παρος περικαλλε' εοντε:
αμφι δε μιν ρακος αλλο κακον βαλεν ηδε χιτωνα,
ρωγαλεα ρυποωντα,  κακω μεμορυγμενα καπνω:
αμφι δε μιν μεγα δερμα ταχειης εσς' ελαφοιο,
ψιλον: δωκε δε οι σκηπτρον και αεικεα πηρην,
πυκνα ρωγαλεην: εν δε στροφος ηεν αορτηρ.
τω γ' ως βουλευσαντε διετμαγεν. η μεν επειτα
ες Λακεδαιμονα διαν εβη μετα παιδ' Οδυσηος.

======== Book 14 ========

αυταρ ο εκ λιμενος προσεβη τρηχειαν αταρπον
χωρον αν' υληεντα δι' ακριας, η οι Αθηνη
πεφραδε διον υφορβον, ο οι βιοτοιο μαλιστα
κηδετο οικηων, ους κτησατο διος Οδυσσευς.
τον δ' αρ' ενι προδομω ευρ' ημενον,  ενθα οι αυλη
υψηλη δεδμητο, περισκεπτω ενι χωρω,
καλη τε μεγαλη τε, περιδρομος: ην ρα συβωτης
αυτος δειμαθ' υεσσιν αποιχομενοιο ανακτος,
νοσφιν δεσποινης και Λαερταο γεροντος,
ρυτοισιν λαεσσι και εθριγκωσεν αχερδω:
σταυρους δ' εκτος ελασσε διαμπερες ενθα και ενθα,
πυκνους και θαμεας, το μελαν δρυος αμφικεασσας:
εντοσθεν δ' αυλης συφεους δυοκαιδεκα ποιει
πλησιον αλληλων, ευνας συσιν: εν δε εκαστω
πεντηκοντα συες χαμαιευναδες ερχατοωντο,
θηλειαι τοκαδες: τοι δ' αρσενες εκτος ιαυον,
πολλον παυροτεροι: τους γαρ μινυθεσκον εδοντες
αντιθεοι μνηστηρες, επει προιαλλε συβωτης
αιει ζατρεφεων σιαλων τον αριστον απαντων:
οι δε τριηκοσιοι τε και εξηκοντα πελοντο.
παρ δε κυνες, θηρεσσιν εοικοτες αιεν ιαυον
τεσσαρες, ους εθρεψε συβωτης, ορχαμος ανδρων.
αυτος δ' αμφι ποδεσσιν εοις αραρισκε πεδιλα,
ταμνων δερμα βοειον ευχροες: οι δε δη αλλοι
ωχοντ' αλλυδις αλλος αμ' αγρομενοισι συεσσιν,
οι τρεις: τον δε τεταρτον αποπροεηκε πολινδε
συν αγεμεν μνηστηρσιν υπερφιαλοισιν αναγκη,
οφρ' ιερευσαντες κρειων κορεσαιατο θυμον.
εξαπινης δ' Οδυσηα ιδον κυνες υλακομωροι.
οι μεν κεκληγοντες επεδραμον: αυταρ Οδυσσευς
εζετο κερδοσυνη, σκηπτρον δε οι εκπεσε χειρος.
ενθα κεν ω παρ σταθμω αεικελιον παθεν αλγος:
αλλα συβωτης ωκα ποσι κραιπνοισι μετασπων
εσσυτ' ανα προθυρον, σκυτος δε οι εκπεσε χειρος.
τους μεν ομοκλησας σευεν κυνας αλλυδις αλλον
πυκνησιν λιθαδεσσιν: ο δε προσεειπεν ανακτα:
“ω γερον, η ολιγου σε κυνες διεδηλησαντο
εξαπινης, και κεν μοι ελεγχειην κατεχευας.
και δε μοι αλλα θεοι δοσαν αλγεα τε στοναχας τε:
αντιθεου γαρ ανακτος οδυρομενος και αχευων
ημαι, αλλοισιν δε συας σιαλους ατιταλλω
εδμεναι: αυταρ κεινος εελδομενος που εδωδης
πλαζετ' επ' αλλοθροων ανδρων δημον τε πολιν τε,
ει που ετι ζωει και ορα φαος ηελιοιο.
αλλ' επεο,  κλισιηνδ' ιομεν, γερον, οφρα και αυτος,
σιτου και οινοιο κορεσσαμενος κατα θυμον,
ειπης οπποθεν εσσι και οπποσα κηδε' ανετλης.”
ως ειπων κλισιηνδ' ηγησατο διος υφορβος,
εισεν δ' εισαγαγων, ρωπας δ' υπεχευε δασειας,
εστορεσεν δ' επι δερμα ιονθαδος αγριου αιγος,
αυτου ενευναιον, μεγα και δασυ. χαιρε δ' Οδυσσευς
οττι μιν ως υπεδεκτο, επος τ' εφατ' εκ τ' ονομαζεν:
“Ζευς τοι δοιη, ξεινε, και αθανατοι θεοι αλλοι
οττι μαλιστ' εθελεις, οτι με προφρων υπεδεξο.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφης, Ευμαιε συβωτα:
“ξειν', ου μοι θεμις εστ', ουδ' ει κακιων σεθεν ελθοι,
ξεινον ατιμησαι: προς γαρ Διος εισιν απαντες
ξεινοι τε πτωχοι τε: δοσις δ' ολιγη τε φιλη τε
γιγνεται ημετερη: η γαρ δμωων δικη εστιν
αιει δειδιοτων,  οτ' επικρατεωσιν ανακτες
οι νεοι. η γαρ του γε θεοι κατα νοστον εδησαν,
ος κεν εμ' ενδυκεως εφιλει και κτησιν οπασσεν,
οικον τε κληρον τε πολυμνηστην τε γυναικα,
οια τε ω οικηι αναξ ευθυμος εδωκεν,
ος οι πολλα καμησι,  θεος δ' επι εργον αεξη,
ως και εμοι τοδε εργον αεξεται, ω επιμιμνω.
τω κε με πολλ' ωνησεν αναξ, ει αυτοθ' εγηρα:
αλλ' ολεθ'—ως ωφελλ' Ελενης απο φυλον ολεσθαι
προχνυ, επει πολλων ανδρων υπο γουνατ' ελυσε:
και γαρ κεινος εβη Αγαμεμνονος εινεκα τιμης
Ιλιον εις ευπωλον, ινα Τρωεσσι μαχοιτο.”
ως ειπων ζωστηρι θοως συνεεργε χιτωνα,
βη δ' ιμεν ες συφεους, οθι εθνεα ερχατο χοιρων.
ενθεν ελων δυ' ενεικε και αμφοτερους ιερευσεν,
ευσε τε μιστυλλεν τε και αμφ' οβελοισιν επειρεν.
οπτησας δ' αρα παντα φερων παρεθηκ' Οδυσηι
θερμ' αυτοις οβελοισιν: ο δ' αλφιτα λευκα παλυνεν:
εν δ' αρα κισσυβιω κιρνη μελιηδεα οινον,
αυτος δ' αντιον ιζεν, εποτρυνων δε προσηυδα:
“εσθιε νυν, ω ξεινε, τα τε δμωεσσι παρεστι,
χοιρε': αταρ σιαλους γε συας μνηστηρες εδουσιν,
ουκ οπιδα φρονεοντες ενι φρεσιν ουδ' ελεητυν.
ου μεν σχετλια εργα θεοι μακαρες φιλεουσιν,
αλλα δικην τιουσι και αισιμα εργ' ανθρωπων.
και μεν δυσμενεες και αναρσιοι,  οι τ' επι γαιης
αλλοτριης βωσιν και σφι Ζευς ληιδα δωη,
πλησαμενοι δε τε νηας εβαν οικονδε νεεσθαι,
και μεν τοις οπιδος κρατερον δεος εν φρεσι πιπτει.
οιδε δε και τι ισασι, θεου δε τιν' εκλυον αυδην,
κεινου λυγρον ολεθρον,  οτ' ουκ εθελουσι δικαιως
μνασθαι ουδε νεεσθαι επι σφετερ', αλλα εκηλοι
κτηματα δαρδαπτουσιν υπερβιον, ουδ' επι φειδω.
οσσαι γαρ νυκτες τε και ημεραι εκ Διος εισιν,
ου ποθ' εν ιρευους' ιερηιον, ουδε δυ' οιω:
οινον δε φθινυθουσιν υπερβιον εξαφυοντες.
η γαρ οι ζωη γ' ην ασπετος: ου τινι τοσση
ανδρων ηρωων, ουτ' ηπειροιο μελαινης
ουτ' αυτης Ιθακης: ουδε ξυνεεικοσι φωτων
εστ' αφενος τοσσουτον: εγω δε κε τοι καταλεξω.
δωδεκ' εν ηπειρω αγελαι: τοσα πωεα οιων,
τοσσα συων συβοσια, τος' αιπολια πλατε' αιγων
βοσκουσι ξεινοι τε και αυτου βωτορες ανδρες.
ενθαδε δ' αιπολια πλατε' αιγων ενδεκα παντα
εσχατιη βοσκοντ', επι δ' ανερες εσθλοι ορονται.
των αιει σφιν εκαστος επ' ηματι μηλον αγινει,
ζατρεφεων αιγων ος τις φαινηται αριστος.
αυταρ εγω συς τασδε φυλασσω τε ρυομαι τε,
και σφι συων τον αριστον ευ κρινας αποπεμπω.”
ως φαθ', ο δ' ενδυκεως κρεα τ' ησθιε πινε τε οινον
αρπαλεως ακεων,  κακα δε μνηστηρσι φυτευεν.
αυταρ επει δειπνησε και ηραρε θυμον εδωδη,
και οι πλησαμενος δωκε σκυφον, ω περ επινεν,
οινου ενιπλειον: ο δ' εδεξατο, χαιρε δε θυμω,
και μιν φωνησας επεα πτεροεντα προσηυδα:
“ω φιλε,  τις γαρ σε πριατο κτεατεσσιν εοισιν,
ωδε μαλ' αφνειος και καρτερος ως αγορευεις;
φης δ' αυτον φθισθαι Αγαμεμνονος εινεκα τιμης.
ειπε μοι, αι κε ποθι γνωω τοιουτον εοντα.
Ζευς γαρ που το γε οιδε και αθανατοι θεοι αλλοι,
ει κε μιν αγγειλαιμι ιδων: επι πολλα δ' αληθην.”
τον δ' ημειβετ' επειτα συβωτης, ορχαμος ανδρων:
“ω γερον, ου τις κεινον ανηρ αλαλημενος ελθων
αγγελλων πεισειε γυναικα τε και φιλον υιον,
αλλ' αλλως κομιδης κεχρημενοι ανδρες αληται
ψευδοντ',  ουδ' εθελουσιν αληθεα μυθησασθαι.
ος δε κ' αλητευων Ιθακης ες δημον ικηται,
ελθων ες δεσποιναν εμην απατηλια βαζει:
η δ' ευ δεξαμενη φιλεει και εκαστα μεταλλα,
και οι οδυρομενη βλεφαρων απο δακρυα πιπτει,
η θεμις εστι γυναικος,  επην ποσις αλλοθ' οληται.
αιψα κε και συ, γεραιε, επος παρατεκτηναιο.
ει τις τοι χλαιναν τε χιτωνα τε ειματα δοιη.
του δ' ηδη μελλουσι κυνες ταχεες τ' οιωνοι
ρινον απ' οστεοφιν ερυσαι, ψυχη δε λελοιπεν:
η τον γ' εν ποντω φαγον ιχθυες,  οστεα δ' αυτου
κειται επ' ηπειρου ψαμαθω ειλυμενα πολλη.
ως ο μεν ενθ' απολωλε, φιλοισι δε κηδε' οπισσω
πασιν, εμοι δε μαλιστα, τετευχαται: ου γαρ ετ' αλλον
ηπιον ωδε ανακτα κιχησομαι, οππος' επελθω,
ουδ' ει κεν πατρος και μητερος αυτις ικωμαι
οικον, οθι πρωτον γενομην και μ' ετρεφον αυτοι.
ουδε νυ των ετι τοσσον οδυρομαι, ιεμενος περ
οφθαλμοισιν ιδεσθαι εων εν πατριδι γαιη:
αλλα μ' Οδυσσηος ποθος αινυται οιχομενοιο.
τον μεν εγων,  ω ξεινε, και ου παρεοντ' ονομαζειν
αιδεομαι: περι γαρ μ' εφιλει και κηδετο θυμω:
αλλα μιν ηθειον καλεω και νοσφιν εοντα.”
τον δ' αυτε προσεειπε πολυτλας διος Οδυσσευς:
“ω φιλ', επειδη παμπαν αναινεαι, ουδ' ετι φησθα
κεινον ελευσεσθαι,  θυμος δε τοι αιεν απιστος:
αλλ' εγω ουκ αυτως μυθησομαι, αλλα συν ορκω,
ως νειται Οδυσευς: ευαγγελιον δε μοι εστω
αυτικ', επει κεν κεινος ιων τα α δωμαθ' ικηται:
εσσαι με χλαιναν τε χιτωνα τε, ειματα καλα:
πριν δε κε, και μαλα περ κεχρημενος, ου τι δεχοιμην.
εχθρος γαρ μοι κεινος ομως Αιδαο πυλησι
γιγνεται, ος πενιη εικων απατηλια βαζει.
ιστω νυν Ζευς πρωτα θεων, ξενιη τε τραπεζα,
ιστιη τ' Οδυσηος αμυμονος, ην αφικανω:
η μεν τοι ταδε παντα τελειεται ως αγορευω.
τουδ' αυτου λυκαβαντος ελευσεται ενθαδ' Οδυσσευς.
του μεν φθινοντος μηνος, του δ' ισταμενοιο,
οικαδε νοστησει, και τισεται ος τις εκεινου
ενθαδ' ατιμαζει αλοχον και φαιδιμον υιον.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφης,  Ευμαιε συβωτα:
“ω γερον, ουτ' αρ' εγων ευαγγελιον τοδε τισω,
ουτ' Οδυσευς ετι οικον ελευσεται: αλλα εκηλος
πινε, και αλλα παρεξ μεμνωμεθα, μηδε με τουτων
μιμνησκ': η γαρ θυμος ενι στηθεσσιν εμοισιν
αχνυται,  οπποτε τις μνηση κεδνοιο ανακτος.
αλλ' η τοι ορκον μεν εασομεν, αυταρ Οδυσσευς
ελθοι οπως μιν εγω γ' εθελω και Πηνελοπεια
Λαερτης θ' ο γερων και Τηλεμαχος θεοειδης.
νυν αυ παιδος αλαστον οδυρομαι, ον τεκ' Οδυσσευς,
Τηλεμαχου: τον επει θρεψαν θεοι ερνει ισον,
και μιν εφην εσσεσθαι εν ανδρασιν ου τι χερηα
πατρος εοιο φιλοιο, δεμας και ειδος αγητον,
τον δε τις αθανατων βλαψε φρενας ενδον εισας
ηε τις ανθρωπων: ο δ' εβη μετα πατρος ακουην
ες Πυλον ηγαθεην: τον δε μνηστηρες αγαυοι
οικαδ' ιοντα λοχωσιν, οπως απο φυλον οληται
νωνυμον εξ Ιθακης Αρκεισιου αντιθεοιο.
αλλ' η τοι κεινον μεν εασομεν, η κεν αλωη
η κε φυγη και κεν οι υπερσχη χειρα Κρονιων.
αλλ' αγε μοι συ,  γεραιε, τα ς' αυτου κηδε' ενισπες
και μοι τουτ' αγορευσον ετητυμον, οφρ' ευ ειδω:
τις ποθεν εις ανδρων; ποθι τοι πολις ηδε τοκηες;
οπποιης τ' επι νηος αφικεο: πως δε σε ναυται
ηγαγον εις Ιθακην; τινες εμμεναι ευχετοωντο;
ου μεν γαρ τι σε πεζον οιομαι ενθαδ' ικεσθαι.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς
“τοιγαρ εγω τοι ταυτα μαλ' ατρεκεως αγορευσω.
ειη μεν νυν νωιν επι χρονον ημεν εδωδη
ηδε μεθυ γλυκερον κλισιης εντοσθεν εουσι,
δαινυσθαι ακεοντ',  αλλοι δ' επι εργον εποιεν:
ρηιδιως κεν επειτα και εις ενιαυτον απαντα
ου τι διαπρηξαιμι λεγων εμα κηδεα θυμου,
οσσα γε δη ξυμπαντα θεων ιοτητι μογησα.
“εκ μεν Κρηταων γενος ευχομαι ευρειαων,
ανερος αφνειοιο παις: πολλοι δε και αλλοι
υιεες εν μεγαρω ημεν τραφεν ηδ' εγενοντο
γνησιοι εξ αλοχου: εμε δ' ωνητη τεκε μητηρ
παλλακις, αλλα με ισον ιθαιγενεεσσιν ετιμα
Καστωρ Υλακιδης, του εγω γενος ευχομαι ειναι
ος τοτ' ενι Κρητεσσι θεος ως τιετο δημω
ολβω τε πλουτω τε και υιασι κυδαλιμοισιν.
αλλ' η τοι τον κηρες εβαν θανατοιο φερουσαι
εις Αιδαο δομους: τοι δε ζωην εδυσαντο
παιδες υπερθυμοι και επι κληρους εβαλοντο,
αυταρ εμοι μαλα παυρα δοσαν και οικι' ενειμαν.
ηγαγομην δε γυναικα πολυκληρων ανθρωπων
εινεκ' εμης αρετης, επει ουκ αποφωλιος ηα
ουδε φυγοπτολεμος: νυν δ' ηδη παντα λελοιπεν
αλλ' εμπης καλαμην γε ς' οιομαι εισοροωντα
γιγνωσκειν: η γαρ με δυη εχει ηλιθα πολλη.
η μεν δη θαρσος μοι Αρης τ' εδοσαν και Αθηνη
και ρηξηνοριην: οποτε κρινοιμι λοχονδε
ανδρας αριστηας, κακα δυσμενεεσσι φυτευων,
ου ποτε μοι θανατον προτιοσσετο θυμος αγηνωρ,
αλλα πολυ πρωτιστος επαλμενος εγχει ελεσκον
ανδρων δυσμενεων ο τε μοι ειξειε ποδεσσιν.
τοιος εα εν πολεμω: εργον δε μοι ου φιλον εσκεν
ουδ' οικωφελιη, η τε τρεφει αγλαα τεκνα,
αλλα μοι αιει νηες επηρετμοι φιλαι ησαν
και πολεμοι και ακοντες ευξεστοι και οιστοι,
λυγρα, τα τ' αλλοισιν γε καταριγηλα πελονται.
αυταρ εμοι τα φιλ' εσκε τα που θεος εν φρεσι θηκεν:
αλλος γαρ τ' αλλοισιν ανηρ επιτερπεται εργοις.
πριν μεν γαρ Τροιης επιβημεναι υιας Αχαιων
εινακις ανδρασιν ηρξα και ωκυποροισι νεεσσιν
ανδρας ες αλλοδαπους, και μοι μαλα τυγχανε πολλα.
των εξαιρευμην μενοεικεα, πολλα δ' οπισσω
λαγχανον: αιψα δε οικος οφελλετο, και ρα επειτα
δεινος τ' αιδοιος τε μετα Κρητεσσι τετυγμην.
“αλλ' οτε δη την γε στυγερην οδον ευρυοπα Ζευς
εφρασαθ', η πολλων ανδρων υπο γουνατ' ελυσε,
δη τοτ' εμ' ηνωγον και αγακλυτον Ιδομενηα
νηεσς' ηγησασθαι ες Ιλιον: ουδε τι μηχος
ηεν ανηνασθαι, χαλεπη δ' εχε δημου φημις.
ενθα μεν ειναετες πολεμιζομεν υιες Αχαιων,
τω δεκατω δε πολιν Πριαμου περσαντες εβημεν
οικαδε συν νηεσσι, θεος δ' εκεδασσεν Αχαιους.
αυταρ εμοι δειλω κακα μηδετο μητιετα Ζευς:
μηνα γαρ οιον εμεινα τεταρπομενος τεκεεσσιν
κουριδιη τ' αλοχω και κτημασιν: αυταρ επειτα
Αιγυπτονδε με θυμος ανωγει ναυτιλλεσθαι,
νηας ευ στειλαντα συν αντιθεοις εταροισιν.
εννεα νηας στειλα, θοως δ' εσαγειρατο λαος.
εξημαρ μεν επειτα εμοι εριηρες εταιροι
δαινυντ': αυταρ εγων ιερηια πολλα παρειχον
θεοισιν τε ρεζειν αυτοισι τε δαιτα πενεσθαι.
εβδοματη δ' αναβαντες απο Κρητης ευρειης
επλεομεν Βορεη ανεμω ακραει καλω
ρηιδιως, ως ει τε κατα ροον: ουδε τις ουν μοι
νηων πημανθη,  αλλ' ασκηθεες και ανουσοι
ημεθα, τας δ' ανεμος τε κυβερνηται τ' ιθυνον.
“πεμπταιοι δ' Αιγυπτον ευρρειτην ικομεσθα,
στησα δ' εν Αιγυπτω ποταμω νεας αμφιελισσας.
ενθ' η τοι μεν εγω κελομην εριηρας εταιρους
αυτου παρ νηεσσι μενειν και νηας ερυσθαι,
οπτηρας δε κατα σκοπιας ωτρυνα νεεσθαι:
οι δ' υβρει ειξαντες, επισπομενοι μενει σφω,
αιψα μαλ' Αιγυπτιων ανδρων περικαλλεας αγρους
πορθεον, εκ δε γυναικας αγον και νηπια τεκνα,
αυτους τ' εκτεινον: ταχα δ' ες πολιν ικετ' αυτη.
οι δε βοης αιοντες αμ' ηοι φαινομενηφιν
ηλθον: πλητο δε παν πεδιον πεζων τε και ιππων
χαλκου τε στεροπης: εν δε Ζευς τερπικεραυνος
φυζαν εμοις εταροισι κακην βαλεν, ουδε τις ετλη
μειναι εναντιβιον: περι γαρ κακα παντοθεν εστη.
ενθ' ημεων πολλους μεν απεκτανον οξει χαλκω,
τους δ' αναγον ζωους, σφισιν εργαζεσθαι αναγκη.
αυταρ εμοι Ζευς αυτος ενι φρεσιν ωδε νοημα
ποιης'—ως οφελον θανεειν και ποτμον επισπειν
αυτου εν Αιγυπτω: ετι γαρ νυ με πημ' υπεδεκτο—
αυτικ' απο κρατος κυνεην ευτυκτον εθηκα
και σακος ωμοιιν, δορυ δ' εκβαλον εκτοσε χειρος:
αυταρ εγω βασιληος εναντιον ηλυθον ιππων
και κυσα γουναθ' ελων: οδ' ερυσατο και μ' ελεησεν,
ες διφρον δε μ' εσας αγεν οικαδε δακρυ χεοντα.
η μεν μοι μαλα πολλοι επηισσον μελιησιν,
ιεμενοι κτειναι—δη γαρ κεχολωατο λιην—
αλλ' απο κεινος ερυκε, Διος δ' ωπιζετο μηνιν
ξεινιου, ος τε μαλιστα νεμεσσαται κακα εργα.
“ενθα μεν επταετες μενον αυτοθι,  πολλα δ' αγειρα
χρηματ' αν' Αιγυπτιους ανδρας: διδοσαν γαρ απαντες.
αλλ' οτε δη ογδοον μοι επιπλομενον ετος ηλθεν,
δη τοτε Φοινιξ ηλθεν ανηρ απατηλια ειδως,
τρωκτης, ος δη πολλα κακ' ανθρωποισιν εωργει:
ος μ' αγε παρπεπιθων ησι φρεσιν,  οφρ' ικομεσθα
Φοινικην, οθι του γε δομοι και κτηματ' εκειτο.
ενθα παρ' αυτω μεινα τελεσφορον εις ενιαυτον.
αλλ' οτε δη μηνες τε και ημεραι εξετελευντο
αψ περιτελλομενου ετεος και επηλυθον ωραι,
ες Λιβυην μ' επι νηος εεσσατο ποντοποροιο
ψευδεα βουλευσας, ινα οι συν φορτον αγοιμι,
κειθι δε μ' ως περασειε και ασπετον ωνον ελοιτο.
τω επομην επι νηος, οιομενος περ, αναγκη.
η δ' εθεεν Βορεη ανεμω ακραει καλω,
μεσσον υπερ Κρητης: Ζευς δε σφισι μηδετ' ολεθρον.
αλλ' οτε δη Κρητην μεν ελειπομεν, ουδε τις αλλη
φαινετο γαιαων, αλλ' ουρανος ηδε θαλασσα,
δη τοτε κυανεην νεφελην εστησε Κρονιων
νηος υπερ γλαφυρης, ηχλυσε δε ποντος υπ' αυτης.
Ζευς δ' αμυδις βροντησε και εμβαλε νηι κεραυνον:
η δ' ελελιχθη πασα Διος πληγεισα κεραυνω,
εν δε θεειου πλητο: πεσον δ' εκ νηος απαντες.
οι δε κορωνησιν ικελοι περι νηα μελαιναν
κυμασιν εμφορεοντο: θεος δ' αποαινυτο νοστον.
αυταρ εμοι Ζευς αυτος,  εχοντι περ αλγεα θυμω,
ιστον αμαιμακετον νηος κυανοπρωροιο
εν χειρεσσιν εθηκεν, οπως ετι πημα φυγοιμι.
τω ρα περιπλεχθεις φερομην ολοοις ανεμοισιν.
εννημαρ φερομην, δεκατη δε με νυκτι μελαινη
γαιη Θεσπρωτων πελασεν μεγα κυμα κυλινδον.
ενθα με Θεσπρωτων βασιλευς εκομισσατο Φειδων
ηρως απριατην: του γαρ φιλος υιος επελθων
αιθρω και καματω δεδμημενον ηγεν ες οικον,
χειρος αναστησας, οφρ' ικετο δωματα πατρος:
αμφι δε με χλαιναν τε χιτωνα τε ειματα εσσεν.
“ενθ' Οδυσηος εγω πυθομην: κεινος γαρ εφασκε
ξεινισαι ηδε φιλησαι ιοντ' ες πατριδα γαιαν,
και μοι κτηματ' εδειξεν οσα ξυναγειρατ' Οδυσσευς,
χαλκον τε χρυσον τε πολυκμητον τε σιδηρον.
και νυ ες δεκατην γενεην ετερον γ' ετι βοσκοι:
τοσσα οι εν μεγαροις κειμηλια κειτο ανακτος.
τον δ' ες Δωδωνην φατο βημεναι, οφρα θεοιο
εκ δρυος υψικομοιο Διος βουλην επακουσαι,
οππως νοστησει' Ιθακης ες πιονα δημον
ηδη δην απεων,  η αμφαδον ηε κρυφηδον.
ωμοσε δε προς εμ' αυτον, αποσπενδων ενι οικω,
νηα κατειρυσθαι και επαρτεας εμμεν εταιρους,
οι δη μιν πεμψουσι φιλην ες πατριδα γαιαν.
αλλ' εμε πριν απεπεμψε: τυχησε γαρ ερχομενη νηυς
ανδρων Θεσπρωτων ες Δουλιχιον πολυπυρον.
ενθ' ο γε μ' ηνωγει πεμψαι βασιληι Ακαστω
ενδυκεως: τοισιν δε κακη φρεσιν ηνδανε βουλη
αμφ' εμοι, οφρ' ετι παγχυ δυης επι πημα γενοιμην.
αλλ' οτε γαιης πολλον απεπλω ποντοπορος νηυς,
αυτικα δουλιον ημαρ εμοι περιμηχανοωντο.
εκ μεν με χλαιναν τε χιτωνα τε ειματ' εδυσαν,
αμφι δε μοι ρακος αλλο κακον βαλον ηδε χιτωνα,
ρωγαλεα, τα και αυτος εν οφθαλμοισιν ορηαι:
εσπεριοι δ' Ιθακης ευδειελου εργ' αφικοντο.
ενθ' εμε μεν κατεδησαν ευσσελμω ενι νηι
οπλω ευστρεφει στερεως, αυτοι δ' αποβαντες
εσσυμενως παρα θινα θαλασσης δορπον ελοντο.
αυταρ εμοι δεσμον μεν ανεγναμψαν θεοι αυτοι
ρηιδιως: κεφαλη δε κατα ρακος αμφικαλυψας,
ξεστον εφολκαιον καταβας επελασσα θαλασση
στηθος, επειτα δε χερσι διηρεσς' αμφοτερησι
νηχομενος, μαλα δ' ωκα θυρηθ' εα αμφις εκεινων.
ενθ' αναβας, οθι τε δριος ην πολυανθεος υλης,
κειμην πεπτηως. οι δε μεγαλα στεναχοντες
φοιτων: αλλ' ου γαρ σφιν εφαινετο κερδιον ειναι
μαιεσθαι προτερω, τοι μεν παλιν αυτις εβαινον
νηος επι γλαφυρης: εμε δ' εκρυψαν θεοι αυτοι
ρηιδιως, και με σταθμω επελασσαν αγοντες
ανδρος επισταμενου: ετι γαρ νυ μοι αισα βιωναι.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφης,  Ευμαιε συβωτα:
“α δειλε ξεινων, η μοι μαλα θυμον ορινας
ταυτα εκαστα λεγων, οσα δη παθες ηδ' ος' αληθης.
αλλα τα γ' ου κατα κοσμον οιομαι, ουδε με πεισεις
ειπων αμφ' Οδυσηι: τι σε χρη τοιον εοντα
μαψιδιως ψευδεσθαι;  εγω δ' ευ οιδα και αυτος
νοστον εμοιο ανακτος, ο τ' ηχθετο πασι θεοισι
παγχυ μαλ', οττι μιν ου τι μετα Τρωεσσι δαμασσαν
ηε φιλων εν χερσιν, επει πολεμον τολυπευσε.
τω κεν οι τυμβον μεν εποιησαν Παναχαιοι,
ηδε κε και ω παιδι μεγα κλεος ηρατ' οπισσω
νυν δε μιν ακλειως αρπυιαι ανηρειψαντο.
αυταρ εγω παρ' υεσσιν αποτροπος: ουδε πολινδε
ερχομαι, ει μη που τι περιφρων Πηνελοπεια
ελθεμεν οτρυνησιν, οτ' αγγελιη ποθεν ελθη.
αλλ' οι μεν τα εκαστα παρημενοι εξερεουσιν,
ημεν οι αχνυνται δην οιχομενοιο ανακτος,
ηδ' οι χαιρουσιν βιοτον νηποινον εδοντες:
αλλ' εμοι ου φιλον εστι μεταλλησαι και ερεσθαι,
εξ ου δη μ' Αιτωλος ανηρ εξηπαφε μυθω,
ος ρ' ανδρα κτεινας,  πολλην επι γαιαν αληθεις,
ηλθεν εμα προς δωματ': εγω δε μιν αμφαγαπαζον.
φη δε μιν εν Κρητεσσι παρ' Ιδομενηι ιδεσθαι
νηας ακειομενον, τας οι ξυνεαξαν αελλαι:
και φατ' ελευσεσθαι η ες θερος η ες οπωρην,
πολλα χρηματ' αγοντα,  συν αντιθεοις εταροισι.
και συ, γερον πολυπενθες, επει σε μοι ηγαγε δαιμων,
μητε τι μοι ψευδεσσι χαριζεο μητε τι θελγε:
ου γαρ τουνεκ' εγω ς' αιδεσσομαι ουδε φιλησω,
αλλα Δια ξενιον δεισας αυτον τ' ελεαιρων.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς
“η μαλα τις τοι θυμος ενι στηθεσσιν απιστος,
οιον ς' ουδ' ομοσας περ επηγαγον ουδε σε πειθω.
αλλ' αγε νυν ρητρην ποιησομεθ': αυταρ οπισθε
μαρτυροι αμφοτεροισι θεοι, τοι Ολυμπον εχουσιν.
ει μεν κεν νοστηση αναξ τεος ες τοδε δωμα,
εσσας με χλαιναν τε χιτωνα τε ειματα πεμψαι
Δουλιχιονδ' ιεναι, οθι μοι φιλον επλετο θυμω:
ει δε κε μη ελθησιν αναξ τεος ως αγορευω,
δμωας επισσευας βαλεειν μεγαλης κατα πετρης,
οφρα και αλλος πτωχος αλευεται ηπεροπευειν.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφωνεε διος υφορβος:
“ξειν', ουτω γαρ κεν μοι ευκλειη τ' αρετη τε
ειη επ' ανθρωπους αμα τ' αυτικα και μετεπειτα,
ος ς' επει ες κλισιην αγαγον και ξεινια δωκα,
αυτις δε κτειναιμι φιλον τ' απο θυμον ελοιμην:
προφρων κεν δη επειτα Δια Κρονιωνα λιτοιμην.
νυν δ' ωρη δορποιο: ταχιστα μοι ενδον εταιροι
ειεν, ιν' εν κλισιη λαρον τετυκοιμεθα δορπον.”
ως οι μεν τοιαυτα προς αλληλους αγορευον,
αγχιμολον δε συες τε και ανερες ηλθον υφορβοι.
τας μεν αρα ερξαν κατα ηθεα κοιμηθηναι,
κλαγγη δ' ασπετος ωρτο συων αυλιζομεναων
αυταρ ο οις εταροισιν εκεκλετο διος υφορβος:
“αξεθ' υων τον αριστον, ινα ξεινω ιερευσω
τηλεδαπω: προς δ' αυτοι ονησομεθ',  οι περ οιζυν
δην εχομεν πασχοντες υων ενεκ' αργιοδοντων:
αλλοι δ' ημετερον καματον νηποινον εδουσιν.”
ως αρα φωνησας κεασε ξυλα νηλει χαλκω,
οι δ' υν εισηγον μαλα πιονα πενταετηρον.
τον μεν επειτ' εστησαν επ' εσχαρη: ουδε συβωτης
ληθετ' αρ' αθανατων: φρεσι γαρ κεχρητ' αγαθησιν:
αλλ' ογ' απαρχομενος κεφαλης τριχας εν πυρι βαλλεν
αργιοδοντος υος, και επευχετο πασι θεοισιν
νοστησαι Οδυσηα πολυφρονα ονδε δομονδε.
κοψε δ' ανασχομενος σχιζη δρυος,  ην λιπε κειων:
τον δ' ελιπε ψυχη. τοι δ' εσφαξαν τε και ευσαν:
αιψα δε μιν διεχευαν: ο δ' ωμοθετειτο συβωτης,
παντων αρχομενος μελεων, ες πιονα δημον,
και τα μεν εν πυρι βαλλε, παλυνας αλφιτου ακτη,
μιστυλλον τ' αρα ταλλα και αμφ' οβελοισιν επειραν,
ωπτησαν τε περιφραδεως ερυσαντο τε παντα,
βαλλον δ' ειν ελεοισιν αολλεα: αν δε συβωτης
ιστατο δαιτρευσων: περι γαρ φρεσιν αισιμα ηδη.
και τα μεν επταχα παντα διεμοιρατο δαιζων:
την μεν ιαν νυμφησι και Ερμη,  Μαιαδος υιει,
θηκεν επευξαμενος, τας δ' αλλας νειμεν εκαστω:
νωτοισιν δ' Οδυσηα διηνεκεεσσι γεραιρεν
αργιοδοντος υος, κυδαινε δε θυμον ανακτος:
και μιν φωνησας προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“αιθ' ουτως,  Ευμαιε, φιλος Διι πατρι γενοιο
ως εμοι, οττι τε τοιον εοντ' αγαθοισι γεραιρεις.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφης, Ευμαιε συβωτα:
“εσθιε, δαιμονιε ξεινων, και τερπεο τοισδε,
οια παρεστι: θεος δε το μεν δωσει, το δ' εασει,
οττι κεν ω θυμω εθελη: δυναται γαρ απαντα.”
η ρα και αργματα θυσε θεοις αιειγενετησι,
σπεισας δ' αιθοπα οινον Οδυσσηι πτολιπορθω
εν χειρεσσιν εθηκεν: ο δ' εζετο η παρα μοιρη.
σιτον δε σφιν ενειμε Μεσαυλιος, ον ρα συβωτης
αυτος κτησατο οιος αποιχομενοιο ανακτος,
νοσφιν δεσποινης και Λαερταο γεροντος:
παρ δ' αρα μιν Ταφιων πριατο κτεατεσσιν εοισιν.
οι δ' επ' ονειαθ' ετοιμα προκειμενα χειρας ιαλλον.
αυταρ επει ποσιος και εδητυος εξ ερον εντο,
σιτον μεν σφιν αφειλε Μεσαυλιος,  οι δ' επι κοιτον
σιτου και κρειων κεκορημενοι εσσευοντο.
νυξ δ' αρ' επηλθε κακη σκοτομηνιος, υε δ' αρα Ζευς
παννυχος, αυταρ αη Ζεφυρος μεγας αιεν εφυδρος.
τοις δ' Οδυσευς μετεειπε, συβωτεω πειρητιζων,
ει πως οι εκδυς χλαιναν ποροι,  η τιν' εταιρων
αλλον εποτρυνειεν, επει εο κηδετο λιην:
“κεκλυθι νυν, Ευμαιε και αλλοι παντες εταιροι,
ευξαμενος τι επος ερεω: οινος γαρ ανωγει
ηλεος, ος τ' εφεηκε πολυφρονα περ μαλ' αεισαι
και θ' απαλον γελασαι, και τ' ορχησασθαι ανηκε,
και τι επος προεηκεν ο περ τ' αρρητον αμεινον.
αλλ' επει ουν το πρωτον ανεκραγον, ουκ επικευσω.
ειθ' ως ηβωοιμι βιη τε μοι εμπεδος ειη,
ως οθ' υπο Τροιην λοχον ηγομεν αρτυναντες.
ηγεισθην δ' Οδυσευς τε και Ατρειδης Μενελαος,
τοισι δ' αμα τριτος αρχον εγων: αυτοι γαρ ανωγον.
αλλ' οτε δη ρ' ικομεσθα ποτι πτολιν αιπυ τε τειχος,
ημεις μεν περι αστυ κατα ρωπηια πυκνα,
αν δονακας και ελος, υπο τευχεσι πεπτηωτες
κειμεθα.  νυξ δ' αρ' επηλθε κακη Βορεαο πεσοντος,
πηγυλις: αυταρ υπερθε χιων γενετ' ηυτε παχνη,
ψυχρη, και σακεεσσι περιτρεφετο κρυσταλλος.
ενθ' αλλοι παντες χλαινας εχον ηδε χιτωνας,
ευδον δ' ευκηλοι, σακεσιν ειλυμενοι ωμους:
αυταρ εγω χλαιναν μεν ιων εταροισιν ελειπον
αφραδιης, επει ουκ εφαμην ριγωσεμεν εμπης,
αλλ' επομην σακος οιον εχων και ζωμα φαεινον.
αλλ' οτε δη τριχα νυκτος εην, μετα δ' αστρα βεβηκει,
και τοτ' εγων Οδυσηα προσηυδων εγγυς εοντα
αγκωνι νυξας: ο δ' αρ' εμμαπεως υπακουσε:
“διογενες Λαερτιαδη, πολυμηχαν' Οδυσσευ,
ου τοι ετι ζωοισι μετεσσομαι, αλλα με χειμα
δαμναται: ου γαρ εχω χλαιναν: παρα μ' ηπαφε δαιμων
οιοχιτων' εμεναι: νυν δ' ουκετι φυκτα πελονται.”
“ως εφαμην,  ο δ' επειτα νοον σχεθε τονδ' ενι θυμω,
οιος κεινος εην βουλευεμεν ηδε μαχεσθαι:
φθεγξαμενος δ' ολιγη οπι με προς μυθον εειπε:
“σιγα νυν, μη τις σευ Αχαιων αλλος ακουση.”
“η και επ' αγκωνος κεφαλην σχεθεν ειπε τε μυθον:
‘κλυτε,  φιλοι: θειος μοι ενυπνιον ηλθεν ονειρος.
λιην γαρ νηων εκας ηλθομεν: αλλα τις ειη
ειπειν Ατρειδη Αγαμεμνονι, ποιμενι λαων,
ει πλεονας παρα ναυφιν εποτρυνειε νεεσθαι.’
“ως εφατ', ωρτο δ' επειτα Θοας, Ανδραιμονος υιος,
καρπαλιμως,  απο δε χλαιναν θετο φοινικοεσσαν,
βη δε θεειν επι νηας: εγω δ' ενι ειματι κεινου
κειμην ασπασιως, φαε δε χρυσοθρονος Ηως.
ως νυν ηβωοιμι βιη τε μοι εμπεδος ειη:
δοιη κεν τις χλαιναν ενι σταθμοισι συφορβων,
αμφοτερον,  φιλοτητι και αιδοι φωτος εηος:
νυν δε μ' ατιμαζουσι κακα χροι ειματ' εχοντα.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφης, Ευμαιε συβωτα:
“ω γερον, αινος μεν τοι αμυμων, ον κατελεξας,
ουδε τι πω παρα μοιραν επος νηκερδες εειπες:
τω ουτ' εσθητος δευησεαι ουτε τευ αλλου,
ων επεοιχ' ικετην ταλαπειριον αντιασαντα,
νυν: αταρ ηωθεν γε τα σα ρακεα δνοπαλιξεις.
ου γαρ πολλαι χλαιναι επημοιβοι τε χιτωνες
ενθαδε εννυσθαι, μια δ' οιη φωτι εκαστω.
αυταρ επην ελθησιν Οδυσσηος φιλος υιος,
αυτος τοι χλαιναν τε χιτωνα τε ειματα δωσει,
πεμψει δ' οππη σε κραδιη θυμος τε κελευει.”
“ως ειπων ανορουσε, τιθει δ' αρα οι πυρος εγγυς
ευνην, εν δ' οιων τε και αιγων δερματ' εβαλλεν.
ενθ' Οδυσευς κατελεκτ': επι δε χλαιναν βαλεν αυτω
πυκνην και μεγαλην, η οι παρεκεσκετ' αμοιβας,
εννυσθαι οτε τις χειμων εκπαγλος οροιτο.
“ως ο μεν ενθ' Οδυσευς κοιμησατο, τοι δε παρ' αυτον
ανδρες κοιμησαντο νεηνιαι: ουδε συβωτη
ηνδανεν αυτοθι κοιτος,  υων απο κοιμηθηναι,
αλλ' ο γ' αρ' εξω ιων ωπλιζετο: χαιρε δ' Οδυσσευς,
οττι ρα οι βιοτου περικηδετο νοσφιν εοντος.
πρωτον μεν ξιφος οξυ περι στιβαροις βαλετ' ωμοις,
αμφι δε χλαιναν εεσσατ' αλεξανεμον, μαλα πυκνην,
αν δε νακην ελετ' αιγος ευτρεφεος μεγαλοιο,
ειλετο δ' οξυν ακοντα, κυνων αλκτηρα και ανδρων.
βη δ' ιμεναι κειων οθι περ συες αργιοδοντες
πετρη υπο γλαφυρη ευδον, Βορεω υπ' ιωγη.

======== Book 15 ========

η δ' εις ευρυχορον Λακεδαιμονα Παλλας Αθηνη
ωχετ', Οδυσσηος μεγαθυμου φαιδιμον υιον
νοστου υπομνησουσα και οτρυνεουσα νεεσθαι.
ευρε δε Τηλεμαχον και Νεστορος αγλαον υιον
ευδοντ' εν προδομω Μενελαου κυδαλιμοιο,
η τοι Νεστοριδην μαλακω δεδμημενον υπνω:
Τηλεμαχον δ' ουχ υπνος εχε γλυκυς, αλλ' ενι θυμω
νυκτα δι' αμβροσιην μελεδηματα πατρος εγειρεν.
αγχου δ' ισταμενη προσεφη γλαυκωπις Αθηνη:
“Τηλεμαχ',  ουκετι καλα δομων απο τηλ' αλαλησαι,
κτηματα τε προλιπων ανδρας τ' εν σοισι δομοισιν
ουτω υπερφιαλους: μη τοι κατα παντα φαγωσι
κτηματα δασσαμενοι, συ δε τηυσιην οδον ελθης.
αλλ' οτρυνε ταχιστα βοην αγαθον Μενελαον
πεμπεμεν,  οφρ' ετι οικοι αμυμονα μητερα τετμης.
ηδη γαρ ρα πατηρ τε κασιγνητοι τε κελονται
Ευρυμαχω γημασθαι: ο γαρ περιβαλλει απαντας
μνηστηρας δωροισι και εξωφελλεν εεδνα:
μη νυ τι σευ αεκητι δομων εκ κτημα φερηται.
οισθα γαρ οιος θυμος ενι στηθεσσι γυναικος:
κεινου βουλεται οικον οφελλειν ος κεν οπυιη,
παιδων δε προτερων και κουριδιοιο φιλοιο
ουκετι μεμνηται τεθνηκοτος ουδε μεταλλα.
αλλα συ γ' ελθων αυτος επιτρεψειας εκαστα
δμωαων η τις τοι αριστη φαινεται ειναι,
εις ο κε τοι φηνωσι θεοι κυδρην παρακοιτιν.
αλλο δε τοι τι επος ερεω, συ δε συνθεο θυμω.
μνηστηρων ς' επιτηδες αριστηες λοχοωσιν
εν πορθμω Ιθακης τε Σαμοιο τε παιπαλοεσσης.
ιεμενοι κτειναι,  πριν πατριδα γαιαν ικεσθαι.
αλλα τα γ' ουκ οιω: πριν και τινα γαια καθεξει
ανδρων μνηστηρων, οι τοι βιοτον κατεδουσιν.
αλλα εκας νησων απεχειν ευεργεα νηα,
νυκτι δ' ομως πλειειν: πεμψει δε τοι ουρον οπισθεν
αθανατων ος τις σε φυλασσει τε ρυεται τε.
αυταρ επην πρωτην ακτην Ιθακης αφικηαι,
νηα μεν ες πολιν οτρυναι και παντας εταιρους,
αυτος δε πρωτιστα συβωτην εισαφικεσθαι,
ος τοι υων επιουρος, ομως δε τοι ηπια οιδεν.
ενθα δε νυκτ' αεσαι: τον δ' οτρυναι πολιν εισω
αγγελιην ερεοντα περιφρονι Πηνελοπειη,
ουνεκα οι σως εσσι και εκ Πυλου ειληλουθας.”
η μεν αρ' ως ειπους' απεβη προς μακρον Ολυμπον,
αυταρ ο Νεστοριδην εξ ηδεος υπνου εγειρεν
λαξ ποδι κινησας,  και μιν προς μυθον εειπεν:
“εγρεο, Νεστοριδη Πεισιστρατε, μωνυχας ιππους
ζευξον υφ' αρματ' αγων, οφρα πρησσωμεν οδοιο.”
τον δ' αυ Νεστοριδης Πεισιστρατος αντιον ηυδα:
“Τηλεμαχ', ου πως εστιν επειγομενους περ οδοιο
νυκτα δια δνοφερην ελααν: ταχα δ' εσσεται ηως.
αλλα μεν' εις ο κε δωρα φερων επιδιφρια θηη
ηρως Ατρειδης, δουρικλειτος Μενελαος,
και μυθοις αγανοισι παραυδησας αποπεμψη.
του γαρ τε ξεινος μιμνησκεται ηματα παντα
ανδρος ξεινοδοκου,  ος κεν φιλοτητα παρασχη.”
ως εφατ', αυτικα δε χρυσοθρονος ηλυθεν Ηως.
αγχιμολον δε σφ' ηλθε βοην αγαθος Μενελαος,
ανστας εξ ευνης, Ελενης παρα καλλικομοιο.
τον δ' ως ουν ενοησεν Οδυσσηος φιλος υιος,
σπερχομενος ρα χιτωνα περι χροι σιγαλοεντα
δυνεν, και μεγα φαρος επι στιβαροις βαλετ' ωμοις
ηρως, βη δε θυραζε, παρισταμενος δε προσηυδα
Τηλεμαχος, φιλος υιος Οδυσσηος θειοιο:
“Ατρειδη Μενελαε διοτρεφες, ορχαμε λαων,
ηδη νυν μ' αποπεμπε φιλην ες πατριδα γαιαν:
ηδη γαρ μοι θυμος εελδεται οικαδ' ικεσθαι.”
τον δ' ημειβετ' επειτα βοην αγαθος Μενελαος:
“Τηλεμαχ', ου τι ς' εγω γε πολυν χρονον ενθαδ' ερυξω
ιεμενον νοστοιο: νεμεσσωμαι δε και αλλω
ανδρι ξεινοδοκω,  ος κ' εξοχα μεν φιλεησιν,
εξοχα δ' εχθαιρησιν: αμεινω δ' αισιμα παντα.
ισον τοι κακον εσθ', ος τ' ουκ εθελοντα νεεσθαι
ξεινον εποτρυνει και ος εσσυμενον κατερυκει.
χρη ξεινον παρεοντα φιλειν, εθελοντα δε πεμπειν.
αλλα μεν' εις ο κε δωρα φερων επιδιφρια θειω
καλα, συ δ' οφθαλμοισιν ιδης, ειπω δε γυναιξι
δειπνον ενι μεγαροις τετυκειν αλις ενδον εοντων.
αμφοτερον, κυδος τε και αγλαιη και ονειαρ,
δειπνησαντας ιμεν πολλην επ' απειρονα γαιαν.
ει δ' εθελεις τραφθηναι αν' Ελλαδα και μεσον Αργος,
οφρα τοι αυτος επωμαι, υποζευξω δε τοι ιππους,
αστεα δ' ανθρωπων ηγησομαι: ουδε τις ημεας
αυτως αππεμψει, δωσει δε τι εν γε φερεσθαι,
ηε τινα τριποδων ευχαλκων ηε λεβητων,
ηε δυ' ημιονους ηε χρυσειον αλεισον.”
τον δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“Ατρειδη Μενελαε διοτρεφες, ορχαμε λαων,
βουλομαι ηδη νεισθαι εφ' ημετερ': ου γαρ οπισθεν
ουρον ιων κατελειπον επι κτεατεσσιν εμοισιν:
μη πατερ' αντιθεον διζημενος αυτος ολωμαι,
η τι μοι εκ μεγαρων κειμηλιον εσθλον οληται.”
αυταρ επει το γ' ακουσε βοην αγαθος Μενελαος,
αυτικ' αρ' η αλοχω ηδε δμωησι κελευσε
δειπνον ενι μεγαροις τετυκειν αλις ενδον εοντων.
αγχιμολον δε οι ηλθε Βοηθοιδης Ετεωνευς,
ανστας εξ ευνης, επει ου πολυ ναιεν απ' αυτου:
τον πυρ κηαι ανωγε βοην αγαθος Μενελαος
οπτησαι τε κρεων: ο δ' αρ' ουκ απιθησεν ακουσας.
αυτος δ' ες θαλαμον κατεβησετο κηωεντα,
ουκ οιος,  αμα τω γ' Ελενη κιε και Μεγαπενθης.
αλλ' οτε δη ρ' ικανον οθι κειμηλια κειτο,
Ατρειδης μεν επειτα δεπας λαβεν αμφικυπελλον,
υιον δε κρητηρα φερειν Μεγαπενθε' ανωγεν
αργυρεον: Ελενη δε παριστατο φωριαμοισιν,
ενθ' εσαν οι πεπλοι παμποικιλοι,  ους καμεν αυτη.
των εν' αειραμενη Ελενη φερε, δια γυναικων,
ος καλλιστος εην ποικιλμασιν ηδε μεγιστος,
αστηρ δ' ως απελαμπεν: εκειτο δε νειατος αλλων.
βαν δ' ιεναι προτερω δια δωματος, ηος ικοντο
Τηλεμαχον: τον δε προσεφη ξανθος Μενελαος:
“Τηλεμαχ', η τοι νοστον, οπως φρεσι σησι μενοινας,
ως τοι Ζευς τελεσειεν, εριγδουπος ποσις Ηρης.
δωρων δ', οσς' εν εμω οικω κειμηλια κειται,
δωσω ο καλλιστον και τιμηεστατον εστι.
δωσω τοι κρητηρα τετυγμενον: αργυρεος δε
εστιν απας, χρυσω δ' επι χειλεα κεκραανται,
εργον δ' Ηφαιστοιο: πορεν δε ε Φαιδιμος ηρως,
Σιδονιων βασιλευς, οθ' εος δομος αμφεκαλυψε
κεισε με νοστησαντα: τειν δ' εθελω τοδ' οπασσαι.”
ως ειπων εν χειρι τιθει δεπας αμφικυπελλον
ηρως Ατρειδης: ο δ' αρα κρητηρα φαεινον
θηκ' αυτου προπαροιθε φερων κρατερος Μεγαπενθης,
αργυρεον: Ελενη δε παριστατο καλλιπαρηος
πεπλον εχους' εν χερσιν, επος τ' εφατ' εκ τ' ονομαζε:
“δωρον τοι και εγω,  τεκνον φιλε, τουτο διδωμι,
μνημ' Ελενης χειρων, πολυηρατου ες γαμου ωρην,
ση αλοχω φορεειν: τηος δε φιλη παρα μητρι
κεισθω ενι μεγαρω. συ δε μοι χαιρων αφικοιο
οικον ευκτιμενον και σην ες πατριδα γαιαν.”
ως ειπους' εν χερσι τιθει,  ο δ' εδεξατο χαιρων.
και τα μεν ες πειρινθα τιθει Πεισιστρατος ηρως
δεξαμενος, και παντα εω θηησατο θυμω:
τους δ' ηγε προς δωμα καρη ξανθος Μενελαος.
εζεσθην δ' αρ' επειτα κατα κλισμους τε θρονους τε.
χερνιβα δ' αμφιπολος προχοω επεχευε φερουσα
καλη χρυσειη, υπερ αργυρεοιο λεβητος,
νιψασθαι: παρα δε ξεστην ετανυσσε τραπεζαν.
σιτον δ' αιδοιη ταμιη παρεθηκε φερουσα:
ειδατα πολλ' επιθεισα, χαριζομενη παρεοντων:
παρ δε Βοηθοιδης κρεα δαιετο και νεμε μοιρας:
οινοχοει δ' υιος Μενελαου κυδαλιμοιο.
οι δ' επ' ονειαθ' ετοιμα προκειμενα χειρας ιαλλον.
αυταρ επει ποσιος και εδητυος εξ ερον εντο,
δη τοτε Τηλεμαχος και Νεστορος αγλαος υιος
ιππους τε ζευγνυντ' ανα θ' αρματα ποικιλ' εβαινον,
εκ δ' ελασαν προθυροιο και αιθουσης εριδουπου.
τους δε μετ' Ατρειδης εκιε ξανθος Μενελαος,
οινον εχων εν χειρι μελιφρονα δεξιτερηφι,
εν δεπαι χρυσεω, οφρα λειψαντε κιοιτην.
στη δ' ιππων προπαροιθε, δεδισκομενος δε προσηυδα:
“χαιρετον,  ω κουρω, και Νεστορι ποιμενι λαων
ειπειν: η γαρ εμοι γε πατηρ ως ηπιος ηεν,
ηος ενι Τροιη πολεμιζομεν υιες Αχαιων.”
τον δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“και λιην κεινω γε,  διοτρεφες, ως αγορευεις,
παντα ταδ' ελθοντες καταλεξομεν: αι γαρ εγων ως
νοστησας Ιθακηνδε, κιχων Οδυση' ενι οικω,
ειποιμ' ως παρα σειο τυχων φιλοτητος απασης
ερχομαι, αυταρ αγω κειμηλια πολλα και εσθλα.”
ως αρα οι ειποντι επεπτατο δεξιος ορνις,
αιετος αργην χηνα φερων ονυχεσσι πελωρον,
ημερον εξ αυλης: οι δ' ιυζοντες εποντο
ανερες ηδε γυναικες: ο δε σφισιν εγγυθεν ελθων
δεξιος ηιξε προσθ' ιππων: οι δε ιδοντες
γηθησαν,  και πασιν ενι φρεσι θυμος ιανθη.
τοισι δε Νεστοριδης Πεισιστρατος ηρχετο μυθων:
“φραζεο δη, Μενελαε διοτρεφες, ορχαμε λαων,
η νωιν τοδ' εφηνε θεος τερας ηε σοι αυτω.”
ως φατο, μερμηριξε δ' αρηιφιλος Μενελαος,
οππως οι κατα μοιραν υποκριναιτο νοησας.
τον δ' Ελενη τανυπεπλος υποφθαμενη φατο μυθον:
“κλυτε μευ: αυταρ εγω μαντευσομαι, ως ενι θυμω
αθανατοι βαλλουσι και ως τελεεσθαι οιω.
ως οδε χην' ηρπαξ' ατιταλλομενην ενι οικω
ελθων εξ ορεος,  οθι οι γενεη τε τοκος τε,
ως Οδυσευς κακα πολλα παθων και πολλ' επαληθεις
οικαδε νοστησει και τισεται: ηε και ηδη
οικοι, αταρ μνηστηρσι κακον παντεσσι φυτευει.”
την δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“ουτω νυν Ζευς θειη, εριγδουπος ποσις Ηρης:
τω κεν τοι και κειθι θεω ως ευχετοωμην.”
η και εφ' ιπποιιν μαστιν βαλεν: οι δε μαλ' ωκα
ηιξαν πεδιονδε δια πτολιος μεμαωτες.
οι δε πανημεριοι σειον ζυγον αμφις εχοντες.
δυσετο τ' ηελιος σκιοωντο τε πασαι αγυιαι:
ες Φηρας δ' ικοντο Διοκληος ποτι δωμα,
υιεος Ορτιλοχοιο, τον Αλφειος τεκε παιδα.
ενθα δε νυκτ' αεσαν ο δε τοις παρ ξεινια θηκεν.
ημος δ' ηριγενεια φανη ροδοδακτυλος Ηως,
ιππους τε ζευγνυντ' ανα θ' αρματα ποικιλ' εβαινον,
εκ δ' ελασαν προθυροιο και αιθουσης εριδουπου:
μαστιξεν δ' ελααν, τω δ' ουκ ακοντε πετεσθην.
αιψα δ' επειθ' ικοντο Πυλου αιπυ πτολιεθρον:
και τοτε Τηλεμαχος προσεφωνεε Νεστορος υιον:
“Νεστοριδη,  πως κεν μοι υποσχομενος τελεσειας
μυθον εμον; ξεινοι δε διαμπερες ευχομεθ' ειναι
εκ πατερων φιλοτητος, αταρ και ομηλικες ειμεν:
ηδε δ' οδος και μαλλον ομοφροσυνησιν ενησει.
μη με παρεξ αγε νηα, διοτρεφες, αλλα λιπ' αυτου,
μη μ' ο γερων αεκοντα κατασχη ω ενι οικω
ιεμενος φιλεειν: εμε δε χρεω θασσον ικεσθαι.”
“ως φατο, Νεστοριδης δ' αρ' εω συμφρασσατο θυμω,
οππως οι κατα μοιραν υποσχομενος τελεσειεν.
ωδε δε οι φρονεοντι δοασσατο κερδιον ειναι:
στρεψ' ιππους επι νηα θοην και θινα θαλασσης,
νηι δ' ενι πρυμνη εξαινυτο καλλιμα δωρα,
εσθητα χρυσον τε, τα οι Μενελαος εδωκε:
και μιν εποτρυνων επεα πτεροεντα προσηυδα:
“σπουδη νυν αναβαινε κελευε τε παντας εταιρους,
πριν εμε οικαδ' ικεσθαι απαγγειλαι τε γεροντι.
ευ γαρ εγω τοδε οιδα κατα φρενα και κατα θυμον:
οιος κεινου θυμος υπερβιος, ου σε μεθησει,
αλλ' αυτος καλεων δευρ' εισεται, ουδε ε φημι
αψ ιεναι κενεον: μαλα γαρ κεχολωσεται εμπης.”
ως αρα φωνησας ελασεν καλλιτριχας ιππους
αψ Πυλιων εις αστυ, θοως δ' αρα δωμαθ' ικανε.
Τηλεμαχος δ' εταροισιν εποτρυνων εκελευσεν:
“εγκοσμειτε τα τευχε', εταιροι, νηι μελαινη,
αυτοι τ' αμβαινωμεν, ινα πρησσωμεν οδοιο.”
“ως εφαθ', οι δ' αρα του μαλα μεν κλυον ηδ' επιθοντο,
αιψα δ' αρ' εισβαινον και επι κληισι καθιζον.
η τοι ο μεν τα πονειτο και ευχετο, θυε δ' Αθηνη
νηι παρα πρυμνη: σχεδοθεν δε οι ηλυθεν ανηρ
τηλεδαπος, φευγων εξ Αργεος ανδρα κατακτας,
μαντις: αταρ γενεην γε Μελαμποδος εκγονος ηεν,
ος πριν μεν ποτ' εναιε Πυλω ενι, μητερι μηλων,
αφνειος Πυλιοισι μεγ' εξοχα δωματα ναιων:
δη τοτε γ' αλλων δημον αφικετο, πατριδα φευγων
Νηλεα τε μεγαθυμον, αγαυοτατον ζωοντων,
ος οι χρηματα πολλα τελεσφορον εις ενιαυτον
ειχε βιη. ο δε τηος ενι μεγαροις Φυλακοιο
δεσμω εν αργαλεω δεδετο, κρατερ' αλγεα πασχων
εινεκα Νηληος κουρης ατης τε βαρειης,
την οι επι φρεσι θηκε θεα δασπλητις Ερινυς.
αλλ' ο μεν εκφυγε κηρα και ηλασε βους εριμυκους
ες Πυλον εκ Φυλακης και ετισατο εργον αεικες
αντιθεον Νηληα, κασιγνητω δε γυναικα
ηγαγετο προς δωμαθ'. ο δ' αλλων ικετο δημον,
Αργος ες ιπποβοτον: τοθι γαρ νυ οι αισιμον ηεν
ναιεμεναι πολλοισιν ανασσοντ' Αργειοισιν
ενθα δ' εγημε γυναικα και υψερεφες θετο δωμα,
γεινατο δ' Αντιφατην και Μαντιον, υιε κραταιω.
Αντιφατης μεν ετικτεν Οικληα μεγαθυμον,
αυταρ Οικλειης λαοσσοον Αμφιαραον,
ον περι κηρι φιλει Ζευς τ' αιγιοχος και Απολλων
παντοιην φιλοτητ': ουδ' ικετο γηραος ουδον,
αλλ' ολετ' εν Θηβησι γυναιων εινεκα δωρων.
του δ' υιεις εγενοντ' Αλκμαιων Αμφιλοχος τε.
Μαντιος αυ τεκετο Πολυφειδεα τε Κλειτον τε:
αλλ' η τοι Κλειτον χρυσοθρονος ηρπασεν Ηως
καλλεος εινεκα οιο, ιν' αθανατοισι μετειη:
αυταρ υπερθυμον Πολυφειδεα μαντιν Απολλων
θηκε βροτων οχ' αριστον, επει θανεν Αμφιαραος:
ος ρ' Υπερησιηνδ' απενασσατο πατρι χολωθεις,
ενθ' ο γε ναιεταων μαντευετο πασι βροτοισιν.
του μεν αρ' υιος επηλθε, Θεοκλυμενος δ' ονομ' ηεν,
ος τοτε Τηλεμαχου πελας ιστατο: τον δ' εκιχανεν
σπενδοντ' ευχομενον τε θοη παρα νηι μελαινη,
και μιν φωνησας επεα πτεροεντα προσηυδα:
“ω φιλ',  επει σε θυοντα κιχανω τωδ' ενι χωρω,
λισσομ' υπερ θυεων και δαιμονος, αυταρ επειτα
σης τ' αυτου κεφαλης και εταιρων, οι τοι επονται,
ειπε μοι ειρομενω νημερτεα μηδ' επικευσης:
τις ποθεν εις ανδρων; ποθι τοι πολις ηδε τοκηες;”
τον δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“τοιγαρ εγω τοι, ξεινε, μαλ' ατρεκεως αγορευσω.
εξ Ιθακης γενος ειμι, πατηρ δε μοι εστιν Οδυσσευς,
ει ποτ' εην: νυν δ' ηδη απεφθιτο λυγρω ολεθρω.
τουνεκα νυν εταρους τε λαβων και νηα μελαιναν
ηλθον πευσομενος πατρος δην οιχομενοιο.”
τον δ' αυτε προσεειπε Θεοκλυμενος θεοειδης:
“ουτω τοι και εγων εκ πατριδος, ανδρα κατακτας
εμφυλον: πολλοι δε κασιγνητοι τε εται τε
Αργος αν' ιπποβοτον, μεγα δε κρατεουσιν Αχαιων.
των υπαλευαμενος θανατον και κηρα μελαιναν
φευγω, επει νυ μοι αισα κατ' ανθρωπους αλαλησθαι.
αλλα με νηος εφεσσαι, επει σε φυγων ικετευσα,
μη με κατακτεινωσι: διωκεμεναι γαρ οιω.”
τον δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“ου μεν δη ς' εθελοντα γ' απωσω νηος εισης,
αλλ' επευ: αυταρ κειθι φιλησεαι, οια κ' εχωμεν.”
ως αρα φωνησας οι εδεξατο χαλκεον εγχος,
και το γ' επ' ικριοφιν τανυσεν νεος αμφιελισσης:
αν δε και αυτος νηος εβησετο ποντοποροιο.
εν πρυμνη δ' αρ' επειτα καθεζετο, παρ δε οι αυτω
εισε Θεοκλυμενον: τοι δε πρυμνησι' ελυσαν.
Τηλεμαχος δ' εταροισιν εποτρυνας εκελευσεν
οπλων απτεσθαι: τοι δ' εσσυμενως επιθοντο.
ιστον δ' ειλατινον κοιλης εντοσθε μεσοδμης
στησαν αειραντες,  κατα δε προτονοισιν εδησαν,
ελκον δ' ιστια λευκα ευστρεπτοισι βοευσι.
τοισιν δ' ικμενον ουρον ιει γλαυκωπις Αθηνη,
λαβρον επαιγιζοντα δι' αιθερος, οφρα ταχιστα
νηυς ανυσειε θεουσα θαλασσης αλμυρον υδωρ.
βαν δε παρα Κρουνους και Χαλκιδα καλλιρεεθρον.
δυσετο τ' ηελιος σκιοωντο τε πασαι αγυιαι:
η δε Φεας επεβαλλεν επειγομενη Διος ουρω
ηδε παρ' Ηλιδα διαν, οθι κρατεουσιν Επειοι.
ενθεν δ' αυ νησοισιν επιπροεηκε θοησιν,
ορμαινων η κεν θανατον φυγοι η κεν αλωη.
τω δ' αυτ' εν κλισιη Οδυσευς και διος υφορβος
δορπειτην: παρα δε σφιν εδορπεον ανερες αλλοι.
αυταρ επει ποσιος και εδητυος εξ ερον εντο,
τοις δ' Οδυσευς μετεειπε, συβωτεω πειρητιζων,
η μιν ετ' ενδυκεως φιλεοι μειναι τε κελευοι
αυτου ενι σταθμω, η οτρυνειε πολινδε:
“κεκλυθι νυν, Ευμαιε, και αλλοι παντες εταιροι:
ηωθεν προτι αστυ λιλαιομαι απονεεσθαι
πτωχευσων,  ινα μη σε κατατρυχω και εταιρους.
αλλα μοι ευ θ' υποθευ και αμ' ηγεμον' εσθλον οπασσον
ος κε με κεις' αγαγη: κατα δε πτολιν αυτος αναγκη
πλαγξομαι, αι κεν τις κοτυλην και πυρνον ορεξη.
και κ' ελθων προς δωματ' Οδυσσηος θειοιο
αγγελιην ειποιμι περιφρονι Πηνελοπειη,
και κε μνηστηρεσσιν υπερφιαλοισι μιγειην,
ει μοι δειπνον δοιεν ονειατα μυρι' εχοντες.
αιψα κεν ευ δρωοιμι μετα σφισιν ασς' εθελοιεν.
εκ γαρ τοι ερεω, συ δε συνθεο και μευ ακουσον:
Ερμειαο εκητι διακτορου, ος ρα τε παντων
ανθρωπων εργοισι χαριν και κυδος οπαζει,
δρηστοσυνη ουκ αν μοι ερισσειε βροτος αλλος,
πυρ τ' ευ νηησαι δια τε ξυλα δανα κεασσαι,
δαιτρευσαι τε και οπτησαι και οινοχοησαι,
οια τε τοις αγαθοισι παραδρωωσι χερηες.”
τον δε μεγ' οχθησας προσεφης,  Ευμαιε συβωτα:
“ω μοι, ξεινε, τιη τοι ενι φρεσι τουτο νοημα
επλετο; η συ γε παγχυ λιλαιεαι αυτοθ' ολεσθαι.
ει δη μνηστηρων εθελεις καταδυναι ομιλον,
των υβρις τε βιη τε σιδηρεον ουρανον ικει.
ου τοι τοιοιδ' εισιν υποδρηστηρες εκεινων,
αλλα νεοι, χλαινας ευ ειμενοι ηδε χιτωνας,
αιει δε λιπαροι κεφαλας και καλα προσωπα,
οι σφιν υποδρωωσιν: ευξεστοι δε τραπεζαι
σιτου και κρειων ηδ' οινου βεβριθασιν.
αλλα μεν': ου γαρ τις τοι ανιαται παρεοντι,
ουτ' εγω ουτε τις αλλος εταιρων, οι μοι εασιν.
αυταρ επην ελθησιν Οδυσσηος φιλος υιος,
κεινος σε χλαιναν τε χιτωνα τε ειματα εσσει,
πεμψει δ' οππη σε κραδιη θυμος τε κελευει.”
τον δ' ημειβετ' επειτα πολυτλας διος Οδυσσευς:
“αιθ' ουτως, Ευμαιε, φιλος Διι πατρι γενοιο
ως εμοι, οττι μ' επαυσας αλης και οιζυος αινης.
πλαγκτοσυνης δ' ουκ εστι κακωτερον αλλο βροτοισιν:
αλλ' ενεκ' ουλομενης γαστρος κακα κηδε' εχουσιν
ανερες,  ον τιν' ικηται αλη και πημα και αλγος.
νυν δ' επει ισχαναας μειναι τε με κεινον ανωγας,
ειπ' αγε μοι περι μητρος Οδυσσηος θειοιο
πατρος θ', ον κατελειπεν ιων επι γηραος ουδω,
η που ετι ζωουσιν υπ' αυγας ηελιοιο,
η ηδη τεθνασι και ειν Αιδαο δομοισι.”
τον δ' αυτε προσεειπε συβωτης, ορχαμος ανδρων:
“τοιγαρ εγω τοι, ξεινε, μαλ' ατρεκεως αγορευσω.
Λαερτης μεν ετι ζωει, Διι δ' ευχεται αιει
θυμον απο μελεων φθισθαι οις εν μεγαροισιν:
εκπαγλως γαρ παιδος οδυρεται οιχομενοιο
κουριδιης τ' αλοχοιο δαιφρονος, η ε μαλιστα
ηκαχ' αποφθιμενη και εν ωμω γηραι θηκεν.
η δ' αχει ου παιδος απεφθιτο κυδαλιμοιο,
λευγαλεω θανατω, ως μη θανοι ος τις εμοι γε
ενθαδε ναιεταων φιλος ειη και φιλα ερδοι.
οφρα μεν ουν δη κεινη εην, αχεουσα περ εμπης,
τοφρα τι μοι φιλον εσκε μεταλλησαι και ερεσθαι,
ουνεκα μ' αυτη θρεψεν αμα Κτιμενη τανυπεπλω,
θυγατερ' ιφθιμη, την οπλοτατην τεκε παιδων:
τη ομου ετρεφομην,  ολιγον δε τι μ' ησσον ετιμα.
αυταρ επει ρ' ηβην πολυηρατον ικομεθ' αμφω,
την μεν επειτα Σαμηνδ' εδοσαν και μυρι' ελοντο,
αυταρ εμε χλαιναν τε χιτωνα τε ειματ' εκεινη
καλα μαλ' αμφιεσασα, ποσιν δ' υποδηματα δουσα
αγρονδε προιαλλε: φιλει δε με κηροθι μαλλον.
νυν δ' ηδη τουτων επιδευομαι: αλλα μοι αυτω
εργον αεξουσιν μακαρες θεοι ω επιμιμνω:
των εφαγον τ' επιον τε και αιδοιοισιν εδωκα.
εκ δ' αρα δεσποινης ου μειλιχον εστιν ακουσαι
ουτ' επος ουτε τι εργον,  επει κακον εμπεσεν οικω,
ανδρες υπερφιαλοι: μεγα δε δμωες χατεουσιν
αντια δεσποινης φασθαι και εκαστα πυθεσθαι
και φαγεμεν πιεμεν τε, επειτα δε και τι φερεσθαι
αγρονδ', οια τε θυμον αει δμωεσσιν ιαινει.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“ω ποποι,  ως αρα τυτθος εων, Ευμαιε συβωτα,
πολλον απεπλαγχθης σης πατριδος ηδε τοκηων.
αλλ' αγε μοι τοδε ειπε και ατρεκεως καταλεξον,
ηε διεπραθετο πτολις ανδρων ευρυαγυια,
η ενι ναιεταασκε πατηρ και ποτνια μητηρ,
η σε γε μουνωθεντα παρ' οιεσιν η παρα βουσιν
ανδρες δυσμενεες νηυσιν λαβον ηδ' επερασσαν
τουδ' ανδρος προς δωμαθ', ο δ' αξιον ωνον εδωκε.”
τον δ' αυτε προσεειπε συβωτης, ορχαμος ανδρων:
“ξειν',  επει αρ δη ταυτα μ' ανειρεαι ηδε μεταλλας,
σιγη νυν ξυνιει και τερπεο, πινε τε οινον
ημενος. αιδε δε νυκτες αθεσφατοι: εστι μεν ευδειν,
εστι δε τερπομενοισιν ακουειν: ουδε τι σε χρη,
πριν ωρη, καταλεχθαι: ανιη και πολυς υπνος.
των δ' αλλων οτινα κραδιη και θυμος ανωγει,
ευδετω εξελθων: αμα δ' ηοι φαινομενηφι
δειπνησας αμ' υεσσιν ανακτοριησιν επεσθω.
νωι δ' ενι κλισιη πινοντε τε δαινυμενω τε
κηδεσιν αλληλων τερπωμεθα λευγαλεοισι,
μνωομενω: μετα γαρ τε και αλγεσι τερπεται ανηρ,
ος τις δη μαλα πολλα παθη και πολλ' επαληθη.
τουτο δε τοι ερεω ο μ' ανειρεαι ηδε μεταλλας.
“νησος τις Συριη κικλησκεται, ει που ακουεις,
Ορτυγιης καθυπερθεν, οθι τροπαι ηελιοιο,
ου τι περιπληθης λιην τοσον,  αλλ' αγαθη μεν,
ευβοτος, ευμηλος, οινοπληθης, πολυπυρος.
πεινη δ' ου ποτε δημον εσερχεται, ουδε τις αλλη
νουσος επι στυγερη πελεται δειλοισι βροτοισιν:
αλλ' οτε γηρασκωσι πολιν κατα φυλ' ανθρωπων,
ελθων αργυροτοξος Απολλων Αρτεμιδι ξυν
οις αγανοις βελεεσσιν εποιχομενος κατεπεφνεν.
ενθα δυω πολιες, διχα δε σφισι παντα δεδασται:
τησιν δ' αμφοτερησι πατηρ εμος εμβασιλευε,
Κτησιος Ορμενιδης, επιεικελος αθανατοισιν.
“ενθα δε Φοινικες ναυσικλυτοι ηλυθον ανδρες,
τρωκται, μυρι' αγοντες αθυρματα νηι μελαινη.
εσκε δε πατρος εμοιο γυνη Φοινισς' ενι οικω,
καλη τε μεγαλη τε και αγλαα εργα ιδυια:
την δ' αρα Φοινικες πολυπαιπαλοι ηπεροπευον.
πλυνουση τις πρωτα μιγη κοιλη παρα νηι
ευνη και φιλοτητι, τα τε φρενας ηπεροπευει
θηλυτερησι γυναιξι, και η κ' ευεργος εησιν.
ειρωτα δη επειτα τις ειη και ποθεν ελθοι:
η δε μαλ' αυτικα πατρος επεφραδεν υψερεφες δω:
“εκ μεν Σιδωνος πολυχαλκου ευχομαι ειναι,
κουρη δ' ειμ' Αρυβαντος εγω ρυδον αφνειοιο:
αλλα μ' ανηρπαξαν Ταφιοι ληιστορες ανδρες
αγροθεν ερχομενην, περασαν δε τε δευρ' αγαγοντες
τουδ' ανδρος προς δωμαθ': ο δ' αξιον ωνον εδωκε.”
“την δ' αυτε προσεειπεν ανηρ, ος εμισγετο λαθρη:
‘η ρα κε νυν παλιν αυτις αμ' ημιν οικαδ' εποιο,
οφρα ιδη πατρος και μητερος υψερεφες δω
αυτους τ'; η γαρ ετ' εισι και αφνειοι καλεονται. ‘
“τον δ' αυτε προσεειπε γυνη και αμειβετο μυθω:
‘ειη κεν και τουτ',  ει μοι εθελοιτε γε, ναυται,
ορκω πιστωθηναι απημονα μ' οικαδ' απαξειν.’
“ως εφαθ', οι δ' αρα παντες επωμνυον ως εκελευεν.
αυταρ επει ρ' ομοσαν τε τελευτησαν τε τον ορκον,
τοις δ' αυτις μετεειπε γυνη και αμειβετο μυθω:
“σιγη νυν,  μη τις με προσαυδατω επεεσσιν
υμετερων εταρων, ξυμβλημενος η εν αγυιη,
η που επι κρηνη: μη τις ποτι δωμα γεροντι
ελθων εξειπη, ο δ' οισαμενος καταδηση
δεσμω εν αργαλεω, υμιν δ' επιφρασσετ' ολεθρον.
αλλ' εχετ' εν φρεσι μυθον,  επειγετε δ' ωνον οδαιων.
αλλ' οτε κεν δη νηυς πλειη βιοτοιο γενηται,
αγγελιη μοι επειτα θοως ες δωμαθ' ικεσθω:
οισω γαρ και χρυσον, οτις χ' υποχειριος ελθη:
και δε κεν αλλ' επιβαθρον εγων εθελουσα γε δοιην.
παιδα γαρ ανδρος εηος ενι μεγαροις ατιταλλω,
κερδαλεον δη τοιον, αμα τροχοωντα θυραζε:
τον κεν αγοιμ' επι νηος, ο δ' υμιν μυριον ωνον
αλφοι, οπη περασητε κατ' αλλοθροους ανθρωπους.”
“η μεν αρ' ως ειπους' απεβη προς δωματα καλα,
οι δ' ενιαυτον απαντα παρ' ημιν αυθι μενοντες
εν νηι γλαφυρη βιοτον πολυν εμπολοωντο.
αλλ' οτε δη κοιλη νηυς ηχθετο τοισι νεεσθαι,
και τοτ' αρ' αγγελον ηκαν, ος αγγειλειε γυναικι.
ηλυθ' ανηρ πολυιδρις εμου προς δωματα πατρος
χρυσεον ορμον εχων,  μετα δ' ηλεκτροισιν εερτο.
τον μεν αρ' εν μεγαρω δμωαι και ποτνια μητηρ
χερσιν τ' αμφαφοωντο και οφθαλμοισιν ορωντο,
ωνον υπισχομεναι: ο δε τη κατενευσε σιωπη.
η τοι ο καννευσας κοιλην επι νηα βεβηκει,
η δ' εμε χειρος ελουσα δομων εξηγε θυραζε.
ευρε δ' ενι προδομω ημεν δεπα ηδε τραπεζας
ανδρων δαιτυμονων, οι μευ πατερ' αμφεπενοντο.
οι μεν αρ' ες θωκον προμολον, δημοιο τε φημιν,
η δ' αιψα τρι' αλεισα κατακρυψας' υπο κολπω
εκφερεν: αυταρ εγων επομην αεσιφροσυνησι.
δυσετο τ' ηελιος, σκιοωντο τε πασαι αγυιαι:
ημεις δ' ες λιμενα κλυτον ηλθομεν ωκα κιοντες,
ενθ' αρα Φοινικων ανδρων ην ωκυαλος νηυς.
οι μεν επειτ' αναβαντες επεπλεον υγρα κελευθα,
νω αναβησαμενοι: επι δε Ζευς ουρον ιαλλεν.
εξημαρ μεν ομως πλεομεν νυκτας τε και ημαρ:
αλλ' οτε δη εβδομον ημαρ επι Ζευς θηκε Κρονιων,
την μεν επειτα γυναικα βαλ' Αρτεμις ιοχεαιρα,
αντλω δ' ενδουπησε πεσους' ως ειναλιη κηξ.
και την μεν φωκησι και ιχθυσι κυρμα γενεσθαι
εκβαλον: αυταρ εγω λιπομην ακαχημενος ητορ:
τους δ' Ιθακη επελασσε φερων ανεμος τε και υδωρ,
ενθα με Λαερτης πριατο κτεατεσσιν εοισιν.
ουτω τηνδε τε γαιαν εγων ιδον οφθαλμοισι.”
τον δ' αυ διογενης Οδυσευς ημειβετο μυθω:
“Ευμαι', η μαλα δη μοι ενι φρεσι θυμον ορινας
ταυτα εκαστα λεγων, οσα δη παθες αλγεα θυμω.
αλλ' η τοι σοι μεν παρα και κακω εσθλον εθηκε
Ζευς, επει ανδρος δωματ' αφικεο πολλα μογησας
ηπιου,  ος δη τοι παρεχει βρωσιν τε ποσιν τε
ενδυκεως, ζωεις δ' αγαθον βιον: αυταρ εγω γε
πολλα βροτων επι αστε' αλωμενος ενθαδ' ικανω.”
ως οι μεν τοιαυτα προς αλληλους αγορευον,
καδδραθετην δ' ου πολλον επι χρονον, αλλα μινυνθα:
αιψα γαρ Ηως ηλθεν ευθρονος.  οι δ' επι χερσου
Τηλεμαχου εταροι λυον ιστια, καδ δ' ελον ιστον
καρπαλιμως, την δ' εις ορμον προερυσσαν ερετμοις:
εκ δ' ευνας εβαλον, κατα δε πρυμνησι' εδησαν:
εκ δε και αυτοι βαινον επι ρηγμινι θαλασσης,
δειπνον τ' εντυνοντο κερωντο τε αιθοπα οινον.
αυταρ επει ποσιος και εδητυος εξ ερον εντο,
τοισι δε Τηλεμαχος πεπνυμενος ηρχετο μυθων:
“υμεις μεν νυν αστυδ' ελαυνετε νηα μελαιναν,
αυταρ εγων αγρους επιεισομαι ηδε βοτηρας:
εσπεριος δ' εις αστυ ιδων εμα εργα κατειμι.
ηωθεν δε κεν υμμιν οδοιποριον παραθειμην,
δαιτ' αγαθην κρειων τε και οινου ηδυποτοιο.”
τον δ' αυτε προσεειπε Θεοκλυμενος θεοειδης:
“πη γαρ εγω, φιλε τεκνον, ιω; τευ δωμαθ' ικωμαι
ανδρων οι κραναην Ιθακην κατα κοιρανεουσιν;
η ιθυς σης μητρος ιω και σοιο δομοιο;”
τον δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“αλλως μεν ς' αν εγω γε και ημετερονδε κελοιμην
ερχεσθ': ου γαρ τι ξενιων ποθη: αλλα σοι αυτω
χειρον,  επει τοι εγω μεν απεσσομαι, ουδε σε μητηρ
οψεται: ου μεν γαρ τι θαμα μνηστηρς' ενι οικω
φαινεται, αλλ' απο των υπερωιω ιστον υφαινει.
αλλα τοι αλλον φωτα πιφαυσκομαι ον κεν ικοιο,
Ευρυμαχον, Πολυβοιο δαιφρονος αγλαον υιον,
τον νυν ισα θεω Ιθακησιοι εισοροωσι:
και γαρ πολλον αριστος ανηρ μεμονεν τε μαλιστα
μητερ' εμην γαμεειν και Οδυσσηος γερας εξειν.
αλλα τα γε Ζευς οιδεν Ολυμπιος, αιθερι ναιων,
ει κε σφι προ γαμοιο τελευτησει κακον ημαρ.”
ως αρα οι ειποντι επεπτατο δεξιος ορνις,
κιρκος, Απολλωνος ταχυς αγγελος: εν δε ποδεσσι
τιλλε πελειαν εχων, κατα δε πτερα χευεν εραζε
μεσσηγυς νηος τε και αυτου Τηλεμαχοιο.
τον δε Θεοκλυμενος εταρων απονοσφι καλεσσας
εν τ' αρα οι φυ χειρι επος τ' εφατ' εκ τ' ονομαζε:
“Τηλεμαχ', ου τοι ανευ θεου επτατο δεξιος ορνις
εγνων γαρ μιν εσαντα ιδων οιωνον εοντα.
υμετερου δ' ουκ εστι γενος βασιλευτερον αλλο
εν δημω Ιθακης, αλλ' υμεις καρτεροι αιει.”
τον δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“αι γαρ τουτο, ξεινε, επος τετελεσμενον ειη:
τω κε ταχα γνοιης φιλοτητα τε πολλα τε δωρα
εξ εμευ, ως αν τις σε συναντομενος μακαριζοι.”
η και Πειραιον προσεφωνεε, πιστον εταιρον:
“Πειραιε Κλυτιδη,  συ δε μοι τα περ αλλα μαλιστα
πειθη εμων εταρων, οι μοι Πυλον εις αμ' εποντο:
και νυν μοι τον ξεινον αγων εν δωμασι σοισιν
ενδυκεως φιλεειν και τιεμεν, εις ο κεν ελθω.”
τον δ' αυ Πειραιος δουρικλυτος αντιον ηυδα:
“Τηλεμαχ', ει γαρ κεν συ πολυν χρονον ενθαδε μιμνοι,
τονδε τ' εγω κομιω,  ξενιων δε οι ου ποθη εσται.”
ως ειπων επι νηος εβη, εκελευσε δ' εταιρους
αυτους τ' αμβαινειν ανα τε πρυμνησια λυσαι.
οι δ' αιψ' εισβαινον και επι κληισι καθιζον.
Τηλεμαχος δ' υπο ποσσιν εδησατο καλα πεδιλα,
ειλετο δ' αλκιμον εγχος, ακαχμενον οξει χαλκω,
νηος απ' ικριοφιν: τοι δε πρυμνησι' ελυσαν.
οι μεν ανωσαντες πλεον ες πολιν, ως εκελευσε
Τηλεμαχος, φιλος υιος Οδυσσηος θειοιο:
τον δ' ωκα προβιβαντα ποδες φερον, οφρ' ικετ' αυλην,
ενθα οι ησαν υες μαλα μυριαι, ησι συβωτης
εσθλος εων ενιαυεν, ανακτεσιν ηπια ειδως,

======== Book 16 ========

τω δ' αυτ' εν κλισιη Οδυσευς και διος υφορβος
εντυνοντο αριστον αμ' ηοι, κηαμενω πυρ,
εκπεμψαν τε νομηας αμ' αγρομενοισι συεσσι:
Τηλεμαχον δε περισσαινον κυνες υλακομωροι,
ουδ' υλαον προσιοντα.  νοησε δε διος Οδυσσευς
σαινοντας τε κυνας, περι τε κτυπος ηλθε ποδοιιν.
αιψα δ' αρ' Ευμαιον επεα πτεροεντα προσηυδα:
“Ευμαι', η μαλα τις τοι ελευσεται ενθαδ' εταιρος
η και γνωριμος αλλος, επει κυνες ουχ υλαουσιν,
αλλα περισσαινουσι: ποδων δ' υπο δουπον ακουω.”
ου πω παν ειρητο επος, οτε οι φιλος υιος
εστη ενι προθυροισι. ταφων δ' ανορουσε συβωτης,
εκ δ' αρα οι χειρων πεσον αγγεα, τοις επονειτο,
κιρνας αιθοπα οινον. ο δ' αντιος ηλθεν ανακτος,
κυσσε δε μιν κεφαλην τε και αμφω φαεα καλα
χειρας τ' αμφοτερας: θαλερον δε οι εκπεσε δακρυ.
ως δε πατηρ ον παιδα φιλα φρονεων αγαπαζη
ελθοντ' εξ απιης γαιης δεκατω ενιαυτω,
μουνον τηλυγετον, τω επ' αλγεα πολλα μογηση,
ως τοτε Τηλεμαχον θεοειδεα διος υφορβος
παντα κυσεν περιφυς, ως εκ θανατοιο φυγοντα:
και ρ' ολοφυρομενος επεα πτεροεντα προσηυδα:
“ηλθες, Τηλεμαχε, γλυκερον φαος. ου ς' ετ' εγω γε
οψεσθαι εφαμην, επει ωχεο νηι Πυλονδε.
αλλ' αγε νυν εισελθε,  φιλον τεκος, οφρα σε θυμω
τερψομαι εισοροων νεον αλλοθεν ενδον εοντα.
ου μεν γαρ τι θαμ' αγρον επερχεαι ουδε νομηας,
αλλ' επιδημευεις: ως γαρ νυ τοι ευαδε θυμω,
ανδρων μνηστηρων εσοραν αιδηλον ομιλον.”
τον δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“εσσεται ουτως, αττα: σεθεν δ' ενεκ' ενθαδ' ικανω,
οφρα σε τ' οφθαλμοισιν ιδω και μυθον ακουσω,
η μοι ετ' εν μεγαροις μητηρ μενει, ηε τις ηδη
ανδρων αλλος εγημεν, Οδυσσηος δε που ευνη
χητει ενευναιων κακ' αραχνια κειται εχουσα.”
τον δ' αυτε προσεειπε συβωτης, ορχαμος ανδρων:
“και λιην κεινη γε μενει τετληοτι θυμω
σοισιν ενι μεγαροισιν: οιζυραι δε οι αιει
φθινουσιν νυκτες τε και ηματα δακρυ χεουση.”
ως αρα φωνησας οι εδεξατο χαλκεον εγχος:
αυταρ ο γ' εισω ιεν και υπερβη λαινον ουδον.
τω δ' εδρης επιοντι πατηρ υποειξεν Οδυσσευς:
Τηλεμαχος δ' ετερωθεν ερητυε φωνησεν τε:
“ης', ω ξειν': ημεις δε και αλλοθι δηομεν εδρην
σταθμω εν ημετερω: παρα δ' ανηρ ος καταθησει.”
ως φαθ', ο δ' αυτις ιων κατ' αρ' εζετο: τω δε συβωτης.
χευεν υπο χλωρας ρωπας και κωας υπερθεν:
ενθα καθεζετ' επειτα Οδυσσηος φιλος υιος.
τοισιν δ' αυ κρειων πινακας παρεθηκε συβωτης
οπταλεων,  α ρα τη προτερη υπελειπον εδοντες,
σιτον δ' εσσυμενως παρενηνεεν εν κανεοισιν,
εν δ' αρα κισσυβιω κιρνη μελιηδεα οινον:
αυτος δ' αντιον ιζεν Οδυσσηος θειοιο.
οι δ' επ' ονειαθ' ετοιμα προκειμενα χειρας ιαλλον.
αυταρ επει ποσιος και εδητυος εξ ερον εντο,
δη τοτε Τηλεμαχος προσεφωνεε διον υφορβον:
“αττα, ποθεν τοι ξεινος οδ' ικετο; πως δε ε ναυται
ηγαγον εις Ιθακην; τινες εμμεναι ευχετοωντο;
ου μεν γαρ τι ε πεζον οιομαι ενθαδ' ικεσθαι.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφης,  Ευμαιε συβωτα:
“τοιγαρ εγω τοι, τεκνον, αληθεα παντ' αγορευσω.
εκ μεν Κρηταων γενος ευχεται ευρειαων,
φησι δε πολλα βροτων επι αστεα δινηθηναι
πλαζομενος: ως γαρ οι επεκλωσεν τα γε δαιμων.
νυν αυ Θεσπρωτων ανδρων εκ νηος αποδρας
ηλυθ' εμον προς σταθμον, εγω δε τοι εγγυαλιξω:
ερξον οπως εθελεις: ικετης δε τοι ευχεται ειναι.”
τον δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“Ευμαι', η μαλα τουτο επος θυμαλγες εειπες:
πως γαρ δη τον ξεινον εγων υποδεξομαι οικω;
αυτος μεν νεος ειμι και ου πω χερσι πεποιθα
ανδρ' απαμυνασθαι, οτε τις προτερος χαλεπηνη:
μητρι δ' εμη διχα θυμος ενι φρεσι μερμηριζει,
η αυτου παρ' εμοι τε μενη και δωμα κομιζη,
ευνην τ' αιδομενη ποσιος δημοιο τε φημιν,
η ηδη αμ' επηται Αχαιων ος τις αριστος
μναται ενι μεγαροισιν ανηρ και πλειστα πορησιν.
αλλ' η τοι τον ξεινον, επει τεον ικετο δωμα,
εσσω μιν χλαιναν τε χιτωνα τε, ειματα καλα,
δωσω δε ξιφος αμφηκες και ποσσι πεδιλα,
πεμψω δ' οππη μιν κραδιη θυμος τε κελευει.
ει δ' εθελεις, συ κομισσον ενι σταθμοισιν ερυξας:
ειματα δ' ενθαδ' εγω πεμψω και σιτον απαντα
εδμεναι, ως αν μη σε κατατρυχη και εταιρους.
κεισε δ' αν ου μιν εγω γε μετα μνηστηρας εωμι
ερχεσθαι: λιην γαρ ατασθαλον υβριν εχουσι:
μη μιν κερτομεωσιν, εμοι δ' αχος εσσεται αινον.
πρηξαι δ' αργαλεον τι μετα πλεονεσσιν εοντα
ανδρα και ιφθιμον, επει η πολυ φερτεροι εισι.”
τον δ' αυτε προσεειπε πολυτλας διος Οδυσσευς:
“ω φιλ', επει θην μοι και αμειψασθαι θεμις εστιν,
η μαλα μευ καταδαπτετ' ακουοντος φιλον ητορ,
οια φατε μνηστηρας ατασθαλα μηχαναασθαι
εν μεγαροις, αεκητι σεθεν τοιουτου εοντος.
ειπε μοι ηε εκων υποδαμνασαι,  η σε γε λαοι
εχθαιρους' ανα δημον, επισπομενοι θεου ομφη,
η τι κασιγνητοις επιμεμφεαι, οισι περ ανηρ
μαρναμενοισι πεποιθε, και ει μεγα νεικος ορηται.
αι γαρ εγων ουτω νεος ειην τωδ' επι θυμω,
η παις εξ Οδυσηος αμυμονος ηε και αυτος:
αυτικ' επειτ' απ' εμειο καρη ταμοι αλλοτριος φως,
ει μη εγω κεινοισι κακον παντεσσι γενοιμην,
ελθων ες μεγαρον Λαερτιαδεω Οδυσηος.
ει δ' αυ με πληθυι δαμασαιατο μουνον εοντα,
βουλοιμην κ' εν εμοισι κατακταμενος μεγαροισι
τεθναμεν η ταδε γ' αιεν αεικεα εργ' οραασθαι,
ξεινους τε στυφελιζομενους δμωας τε γυναικας
ρυσταζοντας αεικελιως κατα δωματα καλα,
και οινον διαφυσσομενον,  και σιτον εδοντας
μαψ αυτως, ατελεστον, ανηνυστω επι εργω.”
τον δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“τοιγαρ εγω τοι, ξεινε, μαλ' ατρεκεως αγορευσω.
ουτε τι μοι πας δημος απεχθομενος χαλεπαινει,
ουτε κασιγνητοις επιμεμφομαι,  οισι περ ανηρ
μαρναμενοισι πεποιθε, και ει μεγα νεικος ορηται.
ωδε γαρ ημετερην γενεην μουνωσε Κρονιων:
μουνον Λαερτην Αρκεισιος υιον ετικτε,
μουνον δ' αυτ' Οδυσηα πατηρ τεκεν: αυταρ Οδυσσευς
μουνον εμ' εν μεγαροισι τεκων λιπεν ουδ' απονητο.
τω νυν δυσμενεες μαλα μυριοι εις' ενι οικω.
οσσοι γαρ νησοισιν επικρατεουσιν αριστοι,
Δουλιχιω τε Σαμη τε και υληεντι Ζακυνθω,
ηδ' οσσοι κραναην Ιθακην κατα κοιρανεουσι,
τοσσοι μητερ' εμην μνωνται,  τρυχουσι δε οικον.
η δ' ουτ' αρνειται στυγερον γαμον ουτε τελευτην
ποιησαι δυναται: τοι δε φθινυθουσιν εδοντες
οικον εμον: ταχα δη με διαρραισουσι και αυτον.
αλλ' η τοι μεν ταυτα θεων εν γουνασι κειται:
αττα,  συ δ' ερχεο θασσον, εχεφρονι Πηνελοπειη
ειφ' οτι οι σως ειμι και εκ Πυλου ειληλουθα.
αυταρ εγων αυτου μενεω, συ δε δευρο νεεσθαι,
οιη απαγγειλας: των δ' αλλων μη τις Αχαιων
πευθεσθω: πολλοι γαρ εμοι κακα μηχανοωνται.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφης,  Ευμαιε συβωτα:
“γιγνωσκω, φρονεω: τα γε δη νοεοντι κελευεις.
αλλ' αγε μοι τοδε ειπε και ατρεκεως καταλεξον,
η και Λαερτη αυτην οδον αγγελος ελθω
δυσμορω, ος τηος μεν Οδυσσηος μεγ' αχευων
εργα τ' εποπτευεσκε μετα δμωων τ' ενι οικω
πινε και ησθ', οτε θυμος ενι στηθεσσιν ανωγοι:
αυταρ νυν, εξ ου συ γε ωχεο νηι Πυλονδε,
ου πω μιν φασιν φαγεμεν και πιεμεν αυτως,
ουδ' επι εργα ιδειν, αλλα στοναχη τε γοω τε
ησται οδυρομενος,  φθινυθει δ' αμφ' οστεοφι χρως.”
τον δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“αλγιον, αλλ' εμπης μιν εασομεν, αχνυμενοι περ:
ει γαρ πως ειη αυταγρετα παντα βροτοισι,
πρωτον κεν του πατρος ελοιμεθα νοστιμον ημαρ.
αλλα συ γ' αγγειλας οπισω κιε,  μηδε κατ' αγρους
πλαζεσθαι μετ' εκεινον: αταρ προς μητερα ειπειν
αμφιπολον ταμιην οτρυνεμεν οττι ταχιστα
κρυβδην: κεινη γαρ κεν απαγγειλειε γεροντι.”
η ρα και ωρσε συφορβον: ο δ' ειλετο χερσι πεδιλα,
δησαμενος δ' υπο ποσσι πολινδ' ιεν. ουδ' αρ' Αθηνην
ληθεν απο σταθμοιο κιων Ευμαιος υφορβος,
αλλ' η γε σχεδον ηλθε: δεμας δ' ηικτο γυναικι
καλη τε μεγαλη τε και αγλαα εργα ιδυιη.
στη δε κατ' αντιθυρον κλισιης Οδυσηι φανεισα:
ουδ' αρα Τηλεμαχος ιδεν αντιον ουδ' ενοησεν,
ου γαρ πω παντεσσι θεοι φαινονται εναργεις,
αλλ' Οδυσευς τε κυνες τε ιδον, και ρ' ουχ υλαοντο
κνυζηθμω δ' ετερωσε δια σταθμοιο φοβηθεν.
η δ' αρ' επ' οφρυσι νευσε: νοησε δε διος Οδυσσευς,
εκ δ' ηλθεν μεγαροιο παρεκ μεγα τειχιον αυλης,
στη δε παροιθ' αυτης: τον δε προσεειπεν Αθηνη:
“διογενες Λαερτιαδη, πολυμηχαν' Οδυσσευ.
ηδη νυν σω παιδι επος φαο μηδ' επικευθε,
ως αν μνηστηρσιν θανατον και κηρ' αραροντε
ερχησθον προτι αστυ περικλυτον: ουδ' εγω αυτη
δηρον απο σφωιν εσομαι μεμαυια μαχεσθαι.”
η και χρυσειη ραβδω επεμασσατ' Αθηνη.
φαρος μεν οι πρωτον ευπλυνες ηδε χιτωνα
θηκ' αμφι στηθεσσι, δεμας δ' ωφελλε και ηβην.
αψ δε μελαγχροιης γενετο,  γναθμοι δε τανυσθεν,
κυανεαι δ' εγενοντο γενειαδες αμφι γενειον.
η μεν αρ' ως ερξασα παλιν κιεν: αυταρ Οδυσσευς
ηιεν ες κλισιην: θαμβησε δε μιν φιλος υιος,
ταρβησας δ' ετερωσε βαλ' ομματα, μη θεος ειη,
και μιν φωνησας επεα πτεροεντα προσηυδα:
“αλλοιος μοι, ξεινε, φανης νεον ηε παροιθεν,
αλλα δε ειματ' εχεις, και τοι χρως ουκεθ' ομοιος.
η μαλα τις θεος εσσι, τοι ουρανον ευρυν εχουσιν:
αλλ' ιληθ', ινα τοι κεχαρισμενα δωομεν ιρα
ηδε χρυσεα δωρα,  τετυγμενα: φειδεο δ' ημεων”
τον δ' ημειβετ' επειτα πολυτλας διος Οδυσσευς:
“ου τις τοι θεος ειμι: τι μ' αθανατοισιν εισκεις;
αλλα πατηρ τεος ειμι, του εινεκα συ στεναχιζων
πασχεις αλγεα πολλα, βιας υποδεγμενος ανδρων.”
ως αρα φωνησας υιον κυσε,  καδ δε παρειων
δακρυον ηκε χαμαζε: παρος δ' εχε νωλεμες αιει.
Τηλεμαχος δ', ου γαρ πω επειθετο ον πατερ' ειναι,
εξαυτις μιν επεσσιν αμειβομενος προσεειπεν:
“ου συ γ' Οδυσσευς εσσι, πατηρ εμος, αλλα με δαιμων
θελγει,  οφρ' ετι μαλλον οδυρομενος στεναχιζω.
ου γαρ πως αν θνητος ανηρ ταδε μηχανοωτο
ω αυτου γε νοω, οτε μη θεος αυτος επελθων
ρηιδιως εθελων θειη νεον ηε γεροντα.
η γαρ τοι νεον ησθα γερων και αεικεα εσσο:
νυν δε θεοισιν εοικας,  οι ουρανον ευρυν εχουσι.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“Τηλεμαχ', ου σε εοικε φιλον πατερ ενδον εοντα
ουτε τι θαυμαζειν περιωσιον ουτ' αγαασθαι:
ου μεν γαρ τοι ετ' αλλος ελευσεται ενθαδ' Οδυσσευς,
αλλ' οδ' εγω τοιοσδε,  παθων κακα, πολλα δ' αληθεις,
ηλυθον εικοστω ετει ες πατριδα γαιαν.
αυταρ τοι τοδε εργον Αθηναιης αγελειης,
η τε με τοιον εθηκεν, οπως εθελει, δυναται γαρ,
αλλοτε μεν πτωχω εναλιγκιον, αλλοτε δ' αυτε
ανδρι νεω και καλα περι χροι ειματ' εχοντι.
ρηιδιον δε θεοισι, τοι ουρανον ευρυν εχουσιν,
ημεν κυδηναι θνητον βροτον ηδε κακωσαι.”
ως αρα φωνησας κατ' αρ' εζετο, Τηλεμαχος δε
αμφιχυθεις πατερ' εσθλον οδυρετο, δακρυα λειβων,
αμφοτεροισι δε τοισιν υφ' ιμερος ωρτο γοοιο:
κλαιον δε λιγεως, αδινωτερον η τ' οιωνοι,
φηναι η αιγυπιοι γαμψωνυχες, οισι τε τεκνα
αγροται εξειλοντο παρος πετεηνα γενεσθαι:
ως αρα τοι γ' ελεεινον υπ' οφρυσι δακρυον ειβον.
και νυ κ' οδυρομενοισιν εδυ φαος ηελιοιο,
ει μη Τηλεμαχος προσεφωνεεν ον πατερ' αιψα:
“ποιη γαρ νυν δευρο, πατερ φιλε, νηι σε ναυται
ηγαγον εις Ιθακην; τινες εμμεναι ευχετοωντο;
ου μεν γαρ τι σε πεζον οιομαι ενθαδ' ικεσθαι.”
τον δ' αυτε προσεειπε πολυτλας διος Οδυσσευς:
“τοιγαρ εγω τοι, τεκνον, αληθειην καταλεξω.
Φαιηκες μ' αγαγον ναυσικλυτοι, οι τε και αλλους
ανθρωπους πεμπουσιν, οτις σφεας εισαφικηται:
και μ' ευδοντ' εν νηι θοη επι ποντον αγοντες
κατθεσαν εις Ιθακην,  επορον δε μοι αγλαα δωρα,
χαλκον τε χρυσον τε αλις εσθητα θ' υφαντην.
και τα μεν εν σπηεσσι θεων ιοτητι κεονται:
νυν αυ δευρ' ικομην υποθημοσυνησιν Αθηνης,
οφρα κε δυσμενεεσσι φονου περι βουλευσωμεν.
αλλ' αγε μοι μνηστηρας αριθμησας καταλεξον,
οφρ' ειδεω οσσοι τε και οι τινες ανερες εισι:
και κεν εμον κατα θυμον αμυμονα μερμηριξας
φρασσομαι, η κεν νωι δυνησομεθ' αντιφερεσθαι
μουνω ανευθ' αλλων, η και διζησομεθ' αλλους.”
τον δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“ω πατερ, η τοι σειο μεγα κλεος αιεν ακουον,
χειρας τ' αιχμητην εμεναι και επιφρονα βουλην:
αλλα λιην μεγα ειπες: αγη μ' εχει: ουδε κεν ειη
ανδρε δυω πολλοισι και ιφθιμοισι μαχεσθαι.
μνηστηρων δ' ουτ' αρ δεκας ατρεκες ουτε δυ' οιαι,
αλλα πολυ πλεονες: ταχα δ' εισεαι ενθαδ'  αριθμον.
εκ μεν Δουλιχιοιο δυω και πεντηκοντα
κουροι κεκριμενοι, εξ δε δρηστηρες επονται:
εκ δε Σαμης πισυρες τε και εικοσι φωτες εασιν,
εκ δε Ζακυνθου εασιν εεικοσι κουροι Αχαιων,
εκ δ' αυτης Ιθακης δυοκαιδεκα παντες αριστοι,
και σφιν αμ' εστι Μεδων κηρυξ και θειος αοιδος
και δοιω θεραποντε, δαημονε δαιτροσυναων.
των ει κεν παντων αντησομεν ενδον εοντων,
μη πολυπικρα και αινα βιας αποτισεαι ελθων.
αλλα συ γ', ει δυνασαι τιν' αμυντορα μερμηριξαι,
φραζευ, ο κεν τις νωιν αμυνοι προφρονι θυμω.”
τον δ' αυτε προσεειπε πολυτλας διος Οδυσσευς:
“τοιγαρ εγων ερεω, συ δε συνθεο και μευ ακουσον:
και φρασαι η κεν νωιν Αθηνη συν Διι πατρι
αρκεσει, ηε τιν' αλλον αμυντορα μερμηριξω.”
τον δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“εσθλω τοι τουτω γ' επαμυντορε, τους αγορευεις,
υψι περ εν νεφεεσσι καθημενω: ω τε και αλλοις
ανδρασι τε κρατεουσι και αθανατοισι θεοισι.”
τον δ' αυτε προσεειπε πολυτλας διος Οδυσσευς:
“ου μεν τοι κεινω γε πολυν χρονον αμφις εσεσθον
φυλοπιδος κρατερης, οποτε μνηστηρσι και ημιν
εν μεγαροισιν εμοισι μενος κρινηται Αρηος.
αλλα συ μεν νυν ερχευ αμ' ηοι φαινομενηφιν
οικαδε, και μνηστηρσιν υπερφιαλοισιν ομιλει:
αυταρ εμε προτι αστυ συβωτης υστερον αξει,
πτωχω λευγαλεω εναλιγκιον ηδε γεροντι.
ει δε μ' ατιμησουσι δομον κατα, σον δε φιλον κηρ
τετλατω εν στηθεσσι κακως πασχοντος εμειο,
ην περ και δια δωμα ποδων ελκωσι θυραζε
η βελεσι βαλλωσι: συ δ' εισοροων ανεχεσθαι.
αλλ' η τοι παυεσθαι ανωγεμεν αφροσυναων,
μειλιχιοις επεεσσι παραυδων: οι δε τοι ου τι
πεισονται: δη γαρ σφι παρισταται αισιμον ημαρ.
αλλο δε τοι ερεω, συ δ' ενι φρεσι βαλλεο σησιν:
οπποτε κεν πολυβουλος ενι φρεσι θησιν Αθηνη,
νευσω μεν τοι εγω κεφαλη, συ δ' επειτα νοησας
οσσα τοι εν μεγαροισιν Αρηια τευχεα κειται
ες μυχον υψηλου θαλαμου καταθειναι αειρας
παντα μαλ': αυταρ μνηστηρας μαλακοις επεεσσι
παρφασθαι, οτε κεν σε μεταλλωσιν ποθεοντες:
“εκ καπνου κατεθηκ', επει ουκετι τοισιν εωκει
οια ποτε Τροιηνδε κιων κατελειπεν Οδυσσευς,
αλλα κατηκισται,  οσσον πυρος ικετ' αυτμη.
προς δ' ετι και τοδε μειζον ενι φρεσι θηκε Κρονιων,
μη πως οινωθεντες, εριν στησαντες εν υμιν,
αλληλους τρωσητε καταισχυνητε τε δαιτα
και μνηστυν: αυτος γαρ εφελκεται ανδρα σιδηρος.”
“νωιν δ' οιοισιν δυο φασγανα και δυο δουρε
καλλιπεειν και δοια βοαγρια χερσιν ελεσθαι,
ως αν επιθυσαντες ελοιμεθα: τους δε κ' επειτα
Παλλας Αθηναιη θελξει και μητιετα Ζευς.
αλλο δε τοι ερεω, συ δ' ενι φρεσι βαλλεο σησιν:
ει ετεον γ' εμος εσσι και αιματος ημετεροιο,
μη τις επειτ' Οδυσηος ακουσατω ενδον εοντος,
μητ' ουν Λαερτης ιστω το γε μητε συβωτης
μητε τις οικηων μητ' αυτη Πηνελοπεια,
αλλ' οιοι συ τ' εγω τε γυναικων γνωομεν ιθυν:
και κε τεο δμωων ανδρων ετι πειρηθειμεν,
ημεν οπου τις νωι τιει και δειδιε θυμω,
ηδ' οτις ουκ αλεγει, σε δ' ατιμα τοιον εοντα.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφωνεε φαιδιμος υιος
“ω πατερ, η τοι εμον θυμον και επειτα γ', οιω,
γνωσεαι: ου μεν γαρ τι χαλιφροσυναι γε μ' εχουσιν:
αλλ' ου τοι τοδε κερδος εγων εσσεσθαι οιω
ημιν αμφοτεροισι: σε δε φραζεσθαι ανωγα.
δηθα γαρ αυτως ειση εκαστου πειρητιζων,
εργα μετερχομενος: τοι δ' εν μεγαροισιν εκηλοι
χρηματα δαρδαπτουσιν υπερβιον ουδ' επι φειδω.
αλλ' η τοι σε γυναικας εγω δεδαασθαι ανωγα,
αι τε ς' ατιμαζουσι και αι νηλειτιδες εισιν:
ανδρων δ' ουκ αν εγω γε κατα σταθμους εθελοιμι
ημεας πειραζειν, αλλ' υστερα ταυτα πενεσθαι,
ει ετεον γε τι οισθα Διος τερας αιγιοχοιο.”
ως οι μεν τοιαυτα προς αλληλους αγορευον,
η δ' αρ' επειτ' Ιθακηνδε κατηγετο νηυς ευεργης,
η φερε Τηλεμαχον Πυλοθεν και παντας εταιρους.
οι δ' οτε δη λιμενος πολυβενθεος εντος ικοντο,
νηα μεν οι γε μελαιναν επ' ηπειροιο ερυσσαν,
τευχεα δε σφ' απενεικαν υπερθυμοι θεραποντες,
αυτικα δ' ες Κλυτιοιο φερον περικαλλεα δωρα.
αυταρ κηρυκα προεσαν δομον εις Οδυσηος,
αγγελιην ερεοντα περιφρονι Πηνελοπειη,
ουνεκα Τηλεμαχος μεν επ' αγρου,  νηα δ' ανωγει
αστυδ' αποπλειειν, ινα μη δεισας' ενι θυμω
ιφθιμη βασιλεια τερεν κατα δακρυον ειβοι
τω δε συναντητην κηρυξ και διος υφορβος
της αυτης ενεκ' αγγελιης, ερεοντε γυναικι.
αλλ' οτε δη ρ' ικοντο δομον θειου βασιληος,
κηρυξ μεν ρα μεσησι μετα δμωησιν εειπεν:
“ηδη τοι, βασιλεια, φιλος παις ειληλουθε.”
Πηνελοπειη δ' ειπε συβωτης αγχι παραστας
πανθ' οσα οι φιλος υιος ανωγει μυθησασθαι.
αυταρ επει δη πασαν εφημοσυνην απεειπε,
βη ρ' ιμεναι μεθ' υας, λιπε δ' ερκεα τε μεγαρον τε.
μνηστηρες δ' ακαχοντο κατηφησαν τ' ενι θυμω,
εκ δ' ηλθον μεγαροιο παρεκ μεγα τειχιον αυλης,
αυτου δε προπαροιθε θυραων εδριοωντο.
τοισιν δ' Ευρυμαχος,  Πολυβου παις, ηρχ' αγορευειν:
“ω φιλοι, η μεγα εργον υπερφιαλως τετελεσται
Τηλεμαχω οδος ηδε: φαμεν δε οι ου τελεεσθαι.
αλλ' αγε νηα μελαιναν ερυσσομεν η τις αριστη,
ες δ' ερετας αλιηας αγειρομεν, οι κε ταχιστα
κεινοις αγγειλωσι θοως οικονδε νεεσθαι.”
ου πω παν ειρηθ', οτ' αρ' Αμφινομος ιδε νηα,
στρεφθεις εκ χωρης, λιμενος πολυβενθεος εντος,
ιστια τε στελλοντας ερετμα τε χερσιν εχοντας.
ηδυ δ' αρ' εκγελασας μετεφωνεεν οις εταροισι:
“μη τιν' ετ' αγγελιην οτρυνομεν: οιδε γαρ ενδον.
η τις σφιν τοδ' εειπε θεων, η εισιδον αυτοι
νηα παρερχομενην, την δ' ουκ εδυναντο κιχηναι.”
ως εφαθ', οι δ' ανσταντες εβαν επι θινα θαλασσης,
αιψα δε νηα μελαιναν επ' ηπειροιο ερυσσαν,
τευχεα δε σφ' απενεικαν υπερθυμοι θεραποντες.
αυτοι δ' εις αγορην κιον αθροοι, ουδε τιν' αλλον
ειων ουτε νεων μεταιζειν ουτε γεροντων.
τοισιν δ' Αντινοος μετεφη, Ευπειθεος υιος:
“ω ποποι, ως τονδ' ανδρα θεοι κακοτητος ελυσαν.
ηματα μεν σκοποι ιζον επ' ακριας ηνεμοεσσας
αιεν επασσυτεροι: αμα δ' ηελιω καταδυντι
ου ποτ' επ' ηπειρου νυκτ' ασαμεν, αλλ' ενι ποντω
νηι θοη πλειοντες εμιμνομεν Ηω διαν,
Τηλεμαχον λοχοωντες, ινα φθισωμεν ελοντες
αυτον: τον δ' αρα τηος απηγαγεν οικαδε δαιμων,
ημεις δ' ενθαδε οι φραζωμεθα λυγρον ολεθρον
Τηλεμαχω, μηδ' ημας υπεκφυγοι: ου γαρ οιω
τουτου γε ζωοντος ανυσσεσθαι ταδε εργα.
αυτος μεν γαρ επιστημων βουλη τε νοω τε,
λαοι δ' ουκετι παμπαν εφ' ημιν ηρα φερουσιν.
αλλ' αγετε, πριν κεινον ομηγυρισασθαι Αχαιους
εις αγορην—ου γαρ τι μεθησεμεναι μιν οιω,
αλλ' απομηνισει, ερεει δ' εν πασιν αναστας
ουνεκα οι φονον αιπυν εραπτομεν ουδ' εκιχημεν:
οι δ' ουκ αινησουσιν ακουοντες κακα εργα:
μη τι κακον ρεξωσι και ημεας εξελασωσι
γαιης ημετερης, αλλων δ' αφικωμεθα δημον:
αλλα φθεωμεν ελοντες επ' αγρου νοσφι ποληος
η εν οδω: βιοτον δ' αυτοι και κτηματ' εχωμεν,
δασσαμενοι κατα μοιραν εφ' ημεας,  οικια δ' αυτε
κεινου μητερι δοιμεν εχειν ηδ' οστις οπυιοι.
ει δ' υμιν οδε μυθος αφανδανει, αλλα βολεσθε
αυτον τε ζωειν και εχειν πατρωια παντα,
μη οι χρηματ' επειτα αλις θυμηδε' εδωμεν
ενθαδ' αγειρομενοι,  αλλ' εκ μεγαροιο εκαστος
μνασθω εεδνοισιν διζημενος: η δε κ' επειτα
γημαιθ' ος κε πλειστα ποροι και μορσιμος ελθοι.”
ως εφαθ', οι δ' αρα παντες ακην εγενοντο σιωπη.
τοισιν δ' Αμφινομος αγορησατο και μετεειπε,
Νισου φαιδιμος υιος,  Αρητιαδαο ανακτος,
ος ρ' εκ Δουλιχιου πολυπυρου, ποιηεντος,
ηγειτο μνηστηρσι, μαλιστα δε Πηνελοπειη
ηνδανε μυθοισι: φρεσι γαρ κεχρητ' αγαθησιν:
ο σφιν ευφρονεων αγορησατο και μετεειπεν:
“ω φιλοι,  ουκ αν εγω γε κατακτεινειν εθελοιμι
Τηλεμαχον: δεινον δε γενος βασιληιον εστιν
κτεινειν: αλλα πρωτα θεων ειρωμεθα βουλας.
ει μεν κ' αινησωσι Διος μεγαλοιο θεμιστες,
αυτος τε κτενεω τους τ' αλλους παντας ανωξω:
ει δε κ' αποτρωπωσι θεοι,  παυσασθαι ανωγα.”
ως εφατ' Αμφινομος, τοισιν δ' επιηνδανε μυθος.
αυτικ' επειτ' ανσταντες εβαν δομον εις Οδυσηος,
ελθοντες δε καθιζον επι ξεστοισι θρονοισιν.
η δ' αυτ' αλλ' ενοησε περιφρων Πηνελοπεια,
μνηστηρεσσι φανηναι υπερβιον υβριν εχουσι.
πευθετο γαρ ου παιδος ενι μεγαροισιν ολεθρον:
κηρυξ γαρ οι εειπε Μεδων, ος επευθετο βουλας.
βη δ' ιεναι μεγαρονδε συν αμφιπολοισι γυναιξιν.
αλλ' οτε δη μνηστηρας αφικετο δια γυναικων,
στη ρα παρα σταθμον τεγεος πυκα ποιητοιο,
αντα παρειαων σχομενη λιπαρα κρηδεμνα,
Αντινοον δ' ενενιπεν επος τ' εφατ' εκ τ' ονομαζεν:
“Αντινο', υβριν εχων, κακομηχανε, και δε σε φασιν
εν δημω Ιθακης μεθ' ομηλικας εμμεν αριστον
βουλη και μυθοισι: συ δ' ουκ αρα τοιος εησθα.
μαργε, τιη δε συ Τηλεμαχω θανατον τε μορον τε
ραπτεις, ουδ' ικετας εμπαζεαι, οισιν αρα Ζευς
μαρτυρος; ουδ' οσιη κακα ραπτειν αλληλοισιν.
η ουκ οισθ' οτε δευρο πατηρ τεος ικετο φευγων,
δημον υποδεισας;  δη γαρ κεχολωατο λιην,
ουνεκα ληιστηρσιν επισπομενος Ταφιοισιν
ηκαχε Θεσπρωτους: οι δ' ημιν αρθμιοι ησαν:
τον ρ' εθελον φθισαι και απορραισαι φιλον ητορ
ηδε κατα ζωην φαγεειν μενοεικεα πολλην:
αλλ' Οδυσευς κατερυκε και εσχεθεν ιεμενους περ.
του νυν οικον ατιμον εδεις, μναα δε γυναικα
παιδα τ' αποκτεινεις, εμε δε μεγαλως ακαχιζεις:
αλλα σε παυσασθαι κελομαι και ανωγεμεν αλλους.”
την δ' αυτ' Ευρυμαχος, Πολυβου παις, αντιον ηυδα:
“κουρη Ικαριοιο,  περιφρον Πηνελοπεια,
θαρσει: μη τοι ταυτα μετα φρεσι σησι μελοντων.
ουκ εσθ' ουτος ανηρ ουδ' εσσεται ουδε γενηται,
ος κεν Τηλεμαχω σω υιει χειρας εποισει
ζωοντος γ' εμεθεν και επι χθονι δερκομενοιο.
ωδε γαρ εξερεω,  και μην τετελεσμενον εσται:
αιψα οι αιμα κελαινον ερωησει περι δουρι
ημετερω, επει η και εμε πτολιπορθος Οδυσσευς
πολλακι γουνασιν οισιν εφεσσαμενος κρεας οπτον
εν χειρεσσιν εθηκεν, επεσχε τε οινον ερυθρον.
τω μοι Τηλεμαχος παντων πολυ φιλτατος εστιν
ανδρων, ουδε τι μιν θανατον τρομεεσθαι ανωγα
εκ γε μνηστηρων: θεοθεν δ' ουκ εστ' αλεασθαι.”
ως φατο θαρσυνων, τω δ' ηρτυεν αυτος ολεθρον.
η μεν αρ' εισαναβας' υπερωια σιγαλοεντα
κλαιεν επειτ' Οδυσηα,  φιλον ποσιν, οφρα οι υπνον
ηδυν επι βλεφαροισι βαλε γλαυκωπις Αθηνη.
εσπεριος δ' Οδυσηι και υιει διος υφορβος
ηλυθεν: οι δ' αρα δορπον επισταδον ωπλιζοντο,
συν ιερευσαντες ενιαυσιον. αυταρ Αθηνη,
αγχι παρισταμενη,  Λαερτιαδην Οδυσηα
ραβδω πεπληγυια παλιν ποιησε γεροντα,
λυγρα δε ειματα εσσε περι χροι, μη ε συβωτης
γνοιη εσαντα ιδων και εχεφρονι Πηνελοπειη
ελθοι απαγγελλων μηδε φρεσιν ειρυσσαιτο.
τον και Τηλεμαχος προτερος προς μυθον εειπεν:
“ηλθες, δι' Ευμαιε. τι δη κλεος εστ' ανα αστυ;
η ρ' ηδη μνηστηρες αγηνορες ενδον εασιν
εκ λοχου, η ετι μ' αυτ' ειρυαται οικαδ' ιοντα;”
τον δ' απαμειβομενος προσεφης, Ευμαιε συβωτα:
“ουκ εμελεν μοι ταυτα μεταλλησαι και ερεσθαι
αστυ καταβλωσκοντα: ταχιστα με θυμος ανωγει
αγγελιην ειποντα παλιν δευρ' απονεεσθαι.
ωμηρησε δε μοι παρ' εταιρων αγγελος ωκυς,
κηρυξ, ος δη πρωτος επος ση μητρι εειπεν.
αλλο δε τοι το γε οιδα: το γαρ ιδον οφθαλμοισιν.
ηδη υπερ πολιος, οθι θ' Ερμαιος λοφος εστιν,
ηα κιων, οτε νηα θοην ιδομην κατιουσαν
ες λιμεν' ημετερον: πολλοι δ' εσαν ανδρες εν αυτη,
βεβριθει δε σακεσσι και εγχεσιν αμφιγυοισι:
και σφεας ωισθην τους εμμεναι, ουδε τι οιδα.”
ως φατο, μειδησεν δ' ιερη ις Τηλεμαχοιο
ες πατερ' οφθαλμοισιν ιδων, αλεεινε δ' υφορβον.
οι δ' επει ουν παυσαντο πονου τετυκοντο τε δαιτα,
δαινυντ', ουδε τι θυμος εδευετο δαιτος εισης.
αυταρ επει ποσιος και εδητυος εξ ερον εντο,
κοιτου τε μνησαντο και υπνου δωρον ελοντο.

======== Book 17 ========

ημος δ' ηριγενεια φανη ροδοδακτυλος Ηως,
δη τοτ' επειθ' υπο ποσσιν εδησατο καλα πεδιλα
Τηλεμαχος, φιλος υιος Οδυσσηος θειοιο,
ειλετο δ' αλκιμον εγχος, ο οι παλαμηφιν αρηρει,
αστυδε ιεμενος,  και εον προσεειπε συβωτην:
“αττ', η τοι μεν εγων ειμ' ες πολιν, οφρα με μητηρ
οψεται: ου γαρ μιν προσθεν παυσεσθαι οιω
κλαυθμου τε στυγεροιο γοοιο τε δακρυοεντος,
πριν γ' αυτον με ιδηται: αταρ σοι γ' ωδ' επιτελλω.
τον ξεινον δυστηνον αγ' ες πολιν,  οφρ' αν εκειθι
δαιτα πτωχευη: δωσει δε οι ος κ' εθελησι
πυρνον και κοτυλην: εμε δ' ου πως εστιν απαντας
ανθρωπους ανεχεσθαι, εχοντα περ αλγεα θυμω:
ο ξεινος δ' ει περ μαλα μηνιει, αλγιον αυτω
εσσεται: η γαρ εμοι φιλ' αληθεα μυθησασθαι.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“ω φιλος, ουδε τοι αυτος ερυκεσθαι μενεαινω:
πτωχω βελτερον εστι κατα πτολιν ηε κατ' αγρους
δαιτα πτωχευειν: δωσει δε μοι ος κ' εθελησιν.
ου γαρ επι σταθμοισι μενειν ετι τηλικος ειμι,
ωστ' επιτειλαμενω σημαντορι παντα πιθεσθαι.
αλλ' ερχευ: εμε δ' αξει ανηρ οδε, τον συ κελευεις,
αυτικ' επει κε πυρος θερεω αλεη τε γενηται.
αινως γαρ ταδε ειματ' εχω κακα: μη με δαμασση
στιβη υπηοιη: εκαθεν δε τε αστυ φατ' ειναι.”
ως φατο, Τηλεμαχος δε δια σταθμοιο βεβηκει,
κραιπνα ποσι προβιβας, κακα δε μνηστηρσι φυτευεν.
αυταρ επει ρ' ικανε δομους ευ ναιεταοντας,
εγχος μεν ρ' εστησε φερων προς κιονα μακρην,
αυτος δ' εισω ιεν και υπερβη λαινον ουδον.
τον δε πολυ πρωτη ειδε τροφος Ευρυκλεια,
κωεα καστορνυσα θρονοις ενι δαιδαλεοισι,
δακρυσασα δ' επειτ' ιθυς κιεν: αμφι δ' αρ' αλλαι
δμωαι Οδυσσηος ταλασιφρονος ηγερεθοντο,
και κυνεον αγαπαζομεναι κεφαλην τε και ωμους.
η δ' ιεν εκ θαλαμοιο περιφρων Πηνελοπεια,
Αρτεμιδι ικελη ηε χρυσεη Αφροδιτη,
αμφι δε παιδι φιλω βαλε πηχεε δακρυσασα,
κυσσε δε μιν κεφαλην τε και αμφω φαεα καλα,
και ρ' ολοφυρομενη επεα πτεροεντα προσηυδα:
“ηλθες, Τηλεμαχε, γλυκερον φαος. ου ς' ετ' εγω γε
οψεσθαι εφαμην, επει ωχεο νηι Πυλονδε
λαθρη, εμευ αεκητι, φιλου μετα πατρος ακουην.
αλλ' αγε μοι καταλεξον οπως ηντησας οπωπης.”
την δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“μητερ εμη, μη μοι γοον ορνυθι μηδε μοι ητορ
εν στηθεσσιν ορινε φυγοντι περ αιπυν ολεθρον:
αλλ' υδρηναμενη, καθαρα χροι ειμαθ' ελουσα,
εις υπερω' αναβασα συν αμφιπολοισι γυναιξιν
ευχεο πασι θεοισι τεληεσσας εκατομβας
ρεξειν, αι κε ποθι Ζευς αντιτα εργα τελεσση.
αυταρ εγων αγορην εσελευσομαι, οφρα καλεσσω
ξεινον, οτις μοι κειθεν αμ' εσπετο δευρο κιοντι.
τον μεν εγω προυπεμψα συν αντιθεοις εταροισι,
Πειραιον δε μιν ηνωγεα προτι οικον αγοντα
ενδυκεως φιλεειν και τιεμεν, εις ο κεν ελθω.”
ως αρ' εφωνησεν, τη δ' απτερος επλετο μυθος.
η δ' υδρηναμενη, καθαρα χροι ειμαθ' ελουσα,
ευχετο πασι θεοισι τεληεσσας εκατομβας
ρεξειν,  αι κε ποθι Ζευς αντιτα εργα τελεσση.
Τηλεμαχος δ' αρ' επειτα διεκ μεγαροιο βεβηκει
εγχος εχων: αμα τω γε δυω κυνες  αργοι εποντο.
θεσπεσιην δ' αρα τω γε χαριν κατεχευεν Αθηνη:
τον δ' αρα παντες λαοι επερχομενον θηευντο.
αμφι δε μιν μνηστηρες αγηνορες ηγερεθοντο
εσθλ' αγορευοντες, κακα δε φρεσι βυσσοδομευον.
αυταρ ο των μεν επειτα αλευατο πουλυν ομιλον,
αλλ' ινα Μεντωρ ηστο και Αντιφος ηδ' Αλιθερσης,
οι τε οι εξ αρχης πατρωιοι ησαν εταιροι,
ενθα καθεζετ' ιων: τοι δ' εξερεεινον εκαστα.
τοισι δε Πειραιος δουρικλυτος εγγυθεν ηλθεν
ξεινον αγων αγορηνδε δια πτολιν: ουδ' αρ' ετι δην
Τηλεμαχος ξεινοιο εκας τραπετ', αλλα παρεστη.
τον και Πειραιος προτερος προς μυθον εειπε:
“Τηλεμαχ', αιψ' οτρυνον εμον ποτι δωμα γυναικας,
ως τοι δωρ' αποπεμψω,  α τοι Μενελαος εδωκε.”
τον δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“Πειραι', ου γαρ τ' ιδμεν οπως εσται ταδε εργα.
ει κεν εμε μνηστηρες αγηνορες εν μεγαροισι
λαθρη κτειναντες πατρωια παντα δασωνται,
αυτον εχοντα σε βουλομ' επαυρεμεν, η τινα τωνδε:
ει δε κ' εγω τουτοισι φονον και κηρα φυτευσω,
δη τοτε μοι χαιροντι φερειν προς δωματα χαιρων.”
ως ειπων ξεινον ταλαπειριον ηγεν ες οικον.
αυταρ επει ρ' ικοντο δομους ευ ναιεταοντας,
χλαινας μεν κατεθεντο κατα κλισμους τε θρονους τε,
ες δ' ασαμινθους βαντες ευξεστας λουσαντο.
τους δ' επει ουν δμωαι λουσαν και χρισαν ελαιω,
αμφι δ' αρα χλαινας ουλας βαλον ηδε χιτωνας,
εκ ρ' ασαμινθων βαντες επι κλισμοισι καθιζον.
χερνιβα δ' αμφιπολος προχοω επεχευε φερουσα
καλη χρυσειη, υπερ αργυρεοιο λεβητος,
νιψασθαι: παρα δε ξεστην ετανυσσε τραπεζαν.
σιτον δ' αιδοιη ταμιη παρεθηκε φερουσα,
ειδατα πολλ' επιθεισα,  χαριζομενη παρεοντων.
μητηρ δ' αντιον ιζε παρα σταθμον μεγαροιο
κλισμω κεκλιμενη, λεπτ' ηλακατα στρωφωσα.
οι δ' επ' ονειαθ' ετοιμα προκειμενα χειρας ιαλλον,
αυταρ επει ποσιος και εδητυος εξ ερον εντο,
τοισι δε μυθων ηρχε περιφρων Πηνελοπεια:
“Τηλεμαχ', η τοι εγων υπερωιον εισαναβασα
λεξομαι εις ευνην, η μοι στονοεσσα τετυκται,
αιει δακρυς' εμοισι πεφυρμενη, εξ ου Οδυσσευς
ωχεθ' αμ' Ατρειδησιν ες Ιλιον: ουδε μοι ετλης,
πριν ελθειν μνηστηρας αγηνορας ες τοδε δωμα,
νοστον σου πατρος σαφα ειπεμεν, ει που ακουσας.”
την δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“τοιγαρ εγω τοι, μητερ, αληθειην καταλεξω.
ωχομεθ' ες τε Πυλον και Νεστορα, ποιμενα λαων:
δεξαμενος δε με κεινος εν υψηλοισι δομοισιν
ενδυκεως εφιλει, ως ει τε πατηρ εον υιον
ελθοντα χρονιον νεον αλλοθεν: ως εμε κεινος
ενδυκεως εκομιζε συν υιασι κυδαλιμοισιν.
αυταρ Οδυσσηος ταλασιφρονος ου ποτ' εφασκεν,
ζωου ουδε θανοντος,  επιχθονιων τευ ακουσαι:
αλλα μ' ες Ατρειδην, δουρικλειτον Μενελαον,
ιπποισι προυπεμψε και αρμασι κολλητοισιν.
ενθ' ιδον Αργειην Ελενην, ης εινεκα πολλα
Αργειοι Τρωες τε θεων ιοτητι μογησαν.
ειρετο δ' αυτικ' επειτα βοην αγαθος Μενελαος
οττευ χρηιζων ικομην Λακεδαιμονα διαν:
αυταρ εγω τω πασαν αληθειην κατελεξα:
και τοτε δη με επεσσιν αμειβομενος προσεειπεν:
“ω ποποι, η μαλα δη κρατεροφρονος ανδρος εν ευνη
ηθελον ευνηθηναι,  αναλκιδες αυτοι εοντες.
ως δ' οποτ' εν ξυλοχω ελαφος κρατεροιο λεοντος
νεβρους κοιμησασα νεηγενεας γαλαθηνους
κνημους εξερεησι και αγκεα ποιηεντα
βοσκομενη, ο δ' επειτα εην εισηλυθεν ευνην,
αμφοτεροισι δε τοισιν αεικεα ποτμον εφηκεν,
ως Οδυσευς κεινοισιν αεικεα ποτμον εφησει.
αι γαρ, Ζευ τε πατερ και Αθηναιη και Απολλον,
τοιος εων οιος ποτ' ευκτιμενη ενι Λεσβω
εξ εριδος Φιλομηλειδη επαλαισεν αναστας,
καδ δ' εβαλε κρατερως,  κεχαροντο δε παντες Αχαιοι,
τοιος εων μνηστηρσιν ομιλησειεν Οδυσσευς:
παντες κ' ωκυμοροι τε γενοιατο πικρογαμοι τε.
ταυτα δ' α μ' ειρωτας και λισσεαι, ουκ αν εγω γε
αλλα παρεξ ειποιμι παρακλιδον ουδ' απατησω,
αλλα τα μεν μοι εειπε γερων αλιος νημερτης,
των ουδεν τοι εγω κρυψω επος ουδ' επικευσω.
φη μιν ο γ' εν νησω ιδεειν κρατερ' αλγε' εχοντα,
νυμφης εν μεγαροισι Καλυψους, η μιν αναγκη
ισχει: ο δ' ου δυναται ην πατριδα γαιαν ικεσθαι.
ου γαρ οι παρα νηες επηρετμοι και εταιροι,
οι κεν μιν πεμποιεν επ' ευρεα νωτα θαλασσης”
“ως εφατ' Ατρειδης, δουρικλειτος Μενελαος.
ταυτα τελευτησας νεομην: εδοσαν δε μοι ουρον
αθανατοι, τοι μ' ωκα φιλην ες πατριδ' επεμψαν.”
ως φατο,  τη δ' αρα θυμον ενι στηθεσσιν ορινε.
τοισι δε και μετεειπε Θεοκλυμενος θεοειδης:
“ω γυναι αιδοιη Λαερτιαδεω Οδυσηος,
η τοι ο γ' ου σαφα οιδεν, εμειο δε συνθεο μυθον:
ατρεκεως γαρ σοι μαντευσομαι ουδ' επικευσω:
ιστω νυν Ζευς πρωτα θεων,  ξενιη τε τραπεζα
ιστιη τ' Οδυσηος αμυμονος, ην αφικανω,
ως η τοι Οδυσευς ηδη εν πατριδι γαιη,
ημενος η ερπων, ταδε πευθομενος κακα εργα,
εστιν, αταρ μνηστηρσι κακον παντεσσι φυτευει:
τοιον εγων οιωνον ευσσελμου επι νηος
ημενος εφρασαμην και Τηλεμαχω εγεγωνευν.”
τον δ' αυτε προσεειπε περιφρων Πηνελοπεια:
“αι γαρ τουτο, ξεινε, επος τετελεσμενον ειη:
τω κε ταχα γνοιης φιλοτητα τε πολλα τε δωρα
εξ εμευ,  ως αν τις σε συναντομενος μακαριζοι.”
ως οι μεν τοιαυτα προς αλληλους αγορευον,
μνηστηρες δε παροιθεν Οδυσσηος μεγαροιο
δισκοισιν τερποντο και αιγανεησιν ιεντες,
εν τυκτω δαπεδω, οθι περ παρος υβριν εχοντες.
αλλ' οτε δη δειπνηστος εην και επηλυθε μηλα
παντοθεν εξ αγρων, οι δ' ηγαγον οι το παρος περ,
και τοτε δη σφιν εειπε Μεδων: ος γαρ ρα μαλιστα
ηνδανε κηρυκων, και σφιν παρεγιγνετο δαιτι:
“κουροι, επει δη παντες ετερφθητε φρεν' αεθλοις,
ερχεσθε προς δωμαθ',  ιν' εντυνωμεθα δαιτα:
ου μεν γαρ τι χερειον εν ωρη δειπνον ελεσθαι.”
ως εφαθ', οι δ' ανσταντες εβαν πειθοντο τε μυθω.
αυταρ επει ρ' ικοντο δομους ευ ναιεταοντας,
χλαινας μεν κατεθεντο κατα κλισμους τε θρονους τε,
οι δ' ιερευον οις μεγαλους και πιονας αιγας,
ιρευον δε συας σιαλους και βουν αγελαιην,
δαιτ' εντυνομενοι. τοι δ' εξ αγροιο πολινδε
ωτρυνοντ' Οδυσευς τ' ιεναι και διος υφορβος.
τοισι δε μυθων ηρχε συβωτης, ορχαμος ανδρων:
“ξειν',  επει αρ δη επειτα πολινδ' ιεναι μενεαινεις
σημερον, ως επετελλεν αναξ εμος—η ς' αν εγω γε
αυτου βουλοιμην σταθμων ρυτηρα λιπεσθαι:
αλλα τον αιδεομαι και δειδια, μη μοι οπισσω
νεικειη: χαλεπαι δε τ' ανακτων εισιν ομοκλαι—
αλλ' αγε νυν ιομεν: δη γαρ μεμβλωκε μαλιστα
ημαρ, αταρ ταχα τοι ποτι εσπερα ριγιον εσται.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“γιγνωσκω, φρονεω: τα γε δη νοεοντι κελευεις.
αλλ' ιομεν, συ δ' επειτα διαμπερες ηγεμονευε.
δος δε μοι,  ει ποθι τοι ροπαλον τετμημενον εστιν,
σκηριπτεσθ', επει η φατ' αρισφαλε' εμμεναι ουδον.”
η ρα και αμφ' ωμοισιν αεικεα βαλλετο πηρην,
πυκνα ρωγαλεην: εν δε στροφος ηεν αορτηρ:
Ευμαιος δ' αρα οι σκηπτρον θυμαρες εδωκε.
τω βητην,  σταθμον δε κυνες και βωτορες ανδρες
ρυατ' οπισθε μενοντες: ο δ' ες πολιν ηγεν ανακτα
πτωχω λευγαλεω εναλιγκιον ηδε γεροντι,
σκηπτομενον: τα δε λυγρα περι χροι ειματα εστο.
αλλ' οτε δη στειχοντες οδον κατα παιπαλοεσσαν
αστεος εγγυς εσαν και επι κρηνην αφικοντο
τυκτην καλλιροον, οθεν υδρευοντο πολιται,
την ποιης' Ιθακος και Νηριτος ηδε Πολυκτωρ:
αμφι δ' αρ' αιγειρων υδατοτρεφεων ην αλσος,
παντοσε κυκλοτερες, κατα δε ψυχρον ρεεν υδωρ
υψοθεν εκ πετρης: βωμος δ' εφυπερθε τετυκτο
νυμφαων, οθι παντες επιρρεζεσκον οδιται:
ενθα σφεας εκιχαν' υιος Δολιοιο Μελανθευς
αιγας αγων, αι πασι μετεπρεπον αιπολιοισι,
δειπνον μνηστηρεσσι: δυω δ' αμ' εποντο νομηες.
τους δε ιδων νεικεσσεν επος τ' εφατ' εκ τ' ονομαζεν,
εκπαγλον και αεικες: ορινε δε κηρ Οδυσηος:
“νυν μεν δη μαλα παγχυ κακος κακον ηγηλαζει,
ως αιει τον ομοιον αγει θεος ως τον ομοιν.
πη δη τονδε μολοβρον αγεις, αμεγαρτε συβωτα,
πτωχον ανιηρον δαιτων απολυμαντηρα;
ος πολλης φλιησι παραστας θλιψεται ωμους,
αιτιζων ακολους, ουκ αορας ουδε λεβητας:
τον κ' ει μοι δοιης σταθμων ρυτηρα γενεσθαι
σηκοκορον τ' εμεναι θαλλον τ' εριφοισι φορηναι,
και κεν ορον πινων μεγαλην επιγουνιδα θειτο.
αλλ' επει ουν δη εργα κακ' εμμαθεν, ουκ εθελησει
εργον εποιχεσθαι, αλλα πτωσσων κατα δημον
βουλεται αιτιζων βοσκειν ην γαστερ' αναλτον.
αλλ' εκ τοι ερεω, το δε και τετελεσμενον εσται:
αι κ' ελθη προς δωματ' Οδυσσηος θειοιο,
πολλα οι αμφι καρη σφελα ανδρων εκ παλαμαων
πλευραι αποτριψουσι δομον κατα βαλλομενοιο.”
ως φατο, και παριων λαξ ενθορεν αφραδιησιν
ισχιω: ουδε μιν εκτος αταρπιτου εστυφελιξεν,
αλλ' εμεν' ασφαλεως: ο δε μερμηριξεν Οδυσσευς
ηε μεταιξας ροπαλω εκ θυμον ελοιτο,
η προς γην ελασειε καρη αμφουδις αειρας.
αλλ' επετολμησε, φρεσι δ' εσχετο: τον δε συβωτης
νεικες' εσαντα ιδων, μεγα δ' ευξατο χειρας ανασχων:
“νυμφαι κρηναιαι,  κουραι Διος, ει ποτ' Οδυσσευς
υμμ' επι μηρι' εκηε, καλυψας πιονι δημω,
αρνων ηδ' εριφων, τοδε μοι κρηηνατ' εελδωρ,
ως ελθοι μεν κεινος ανηρ, αγαγοι δε ε δαιμων:
τω κε τοι αγλαιας γε διασκεδασειεν απασας,
τας νυν υβριζων φορεεις,  αλαλημενος αιει
αστυ κατ': αυταρ μηλα κακοι φθειρουσι νομηες.”
τον δ' αυτε προσεειπε Μελανθιος, αιπολος αιγων:
“ω ποποι, οιον εειπε κυων ολοφωια ειδως,
τον ποτ' εγων επι νηος ευσσελμοιο μελαινης
αξω τηλ' Ιθακης, ινα μοι βιοτον πολυν αλφοι.
αι γαρ Τηλεμαχον βαλοι αργυροτοξος Απολλων
σημερον εν μεγαροις, η υπο μνηστηρσι δαμειη,
ως Οδυσηι γε τηλου απωλετο νοστιμον ημαρ.”
ως ειπων τους μεν λιπεν αυτου ηκα κιοντας,
αυταρ ο βη,  μαλα δ' ωκα δομους ικανεν ανακτος.
αυτικα δ' εισω ιεν, μετα δε μνηστηρσι καθιζεν,
αντιον Ευρυμαχου: τον γαρ φιλεεσκε μαλιστα.
τω παρα μεν κρειων μοιραν θεσαν οι πονεοντο,
σιτον δ' αιδοιη ταμιη παρεθηκε φερουσα
εδμεναι.  αγχιμολον δ' Οδυσευς και διος υφορβος
στητην ερχομενω, περι δε σφεας ηλυθ' ιωη
φορμιγγος γλαφυρης: ανα γαρ σφισι βαλλετ' αειδειν
Φημιος: αυταρ ο χειρος ελων προσεειπε συβωτην:
“Ευμαι', η μαλα δη ταδε δωματα καλ' Οδυσηος,
ρεια δ' αριγνωτ' εστι και εν πολλοισιν ιδεσθαι.
εξ ετερων ετερ' εστιν, επησκηται δε οι αυλη
τοιχω και θριγκοισι, θυραι δ' ευερκεες εισι
δικλιδες: ουκ αν τις μιν ανηρ υπεροπλισσαιτο.
γιγνωσκω δ' οτι πολλοι εν αυτω δαιτα τιθενται
ανδρες,  επει κνιση μεν ανηνοθεν, εν δε τε φορμιγξ
ηπυει, ην αρα δαιτι θεοι ποιησαν εταιρην.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφης, Ευμαιε συβωτα:
“ρει' εγνως, επει ουδε τα τ' αλλα περ εσς' ανοημων.
αλλ' αγε δη φραζωμεθ' οπως εσται ταδε εργα.
ηε συ πρωτος εσελθε δομους ευ ναιεταοντας,
δυσεο δε μνηστηρας, εγω δ' υπολειψομαι αυτου:
ει δ' εθελεις, επιμεινον, εγω δ' ειμι προπαροιθε:
μηδε συ δηθυνειν, μη τις ς' εκτοσθε νοησας
η βαλη η ελαση: τα δε σε φραζεσθαι ανωγα.”
τον δ' ημειβετ' επειτα πολυτλας διος Οδυσσευς:
γιγνωσκω, φρονεω: τα γε δη νοεοντι κελευεις.
αλλ' ερχευ προπαροιθεν, εγω δ' υπολειψομαι αυτου.
ου γαρ τι πληγεων αδαημων ουδε βολαων:
τολμηεις μοι θυμος, επει κακα πολλα πεπονθα
κυμασι και πολεμω: μετα και τοδε τοισι γενεσθω:
γαστερα δ' ου πως εστιν αποκρυψαι μεμαυιαν,
ουλομενην, η πολλα κακ' ανθρωποισι διδωσι,
της ενεκεν και νηες ευζυγοι οπλιζονται
ποντον επ' ατρυγετον, κακα δυσμενεεσσι φερουσαι.”
ως οι μεν τοιαυτα προς αλληλους αγορευον:
αν δε κυων κεφαλην τε και ουατα κειμενος εσχεν,
Αργος, Οδυσσηος ταλασιφρονος, ον ρα ποτ' αυτος
θρεψε μεν, ουδ' απονητο, παρος δ' εις Ιλιον ιρην
ωχετο. τον δε παροιθεν αγινεσκον νεοι ανδρες
αιγας επ' αγροτερας ηδε προκας ηδε λαγωους:
δη τοτε κειτ' αποθεστος αποιχομενοιο ανακτος,
εν πολλη κοπρω, η οι προπαροιθε θυραων
ημιονων τε βοων τε αλις κεχυτ', οφρ' αν αγοιεν
δμωες Οδυσσηος τεμενος μεγα κοπρησοντες:
ενθα κυων κειτ' Αργος,  ενιπλειος κυνοραιστεων.
δη τοτε γ', ως ενοησεν Οδυσσεα εγγυς εοντα,
ουρη μεν ρ' ο γ' εσηνε και ουατα καββαλεν αμφω,
ασσον δ' ουκετ' επειτα δυνησατο οιο ανακτος
ελθεμεν: αυταρ ο νοσφιν ιδων απομορξατο δακρυ,
ρεια λαθων Ευμαιον,  αφαρ δ' ερεεινετο μυθω:
“Ευμαι', η μαλα θαυμα, κυων οδε κειτ' ενι κοπρω.
καλος μεν δεμας εστιν, αταρ τοδε γ' ου σαφα οιδα,
ει δη και ταχυς εσκε θεειν επι ειδει τωδε,
η αυτως οιοι τε τραπεζηες κυνες ανδρων
γιγνοντ': αγλαιης δ' ενεκεν κομεουσιν ανακτες.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφης, Ευμαιε συβωτα:
“και λιην ανδρος γε κυων οδε τηλε θανοντος.
ει τοιοσδ' ειη ημεν δεμας ηδε και εργα,
οιον μιν Τροιηνδε κιων κατελειπεν Οδυσσευς,
αιψα κε θηησαιο ιδων ταχυτητα και αλκην.
ου μεν γαρ τι φυγεσκε βαθειης βενθεσιν υλης
κνωδαλον, οττι διοιτο: και ιχνεσι γαρ περιηδη:
νυν δ' εχεται κακοτητι, αναξ δε οι αλλοθι πατρης
ωλετο, τον δε γυναικες ακηδεες ου κομεουσι.
δμωες δ',  ευτ' αν μηκετ' επικρατεωσιν ανακτες,
ουκετ' επειτ' εθελουσιν εναισιμα εργαζεσθαι:
ημισυ γαρ τ' αρετης αποαινυται ευρυοπα Ζευς
ανερος, ευτ' αν μιν κατα δουλιον ημαρ ελησιν.”
ως ειπων εισηλθε δομους ευ ναιεταοντας,
βη δ' ιθυς μεγαροιο μετα μνηστηρας αγαυους.
Αργον δ' αυ κατα μοιρ' ελαβεν μελανος θανατοιο,
αυτικ' ιδοντ' Οδυσηα εεικοστω ενιαυτω.
τον δε πολυ πρωτος ιδε Τηλεμαχος θεοειδης
ερχομενον κατα δωμα συβωτην, ωκα δ' επειτα
νευς' επι οι καλεσας: ο δε παπτηνας ελε διφρον
κειμενον, ενθα τε δαιτρος εφιζεσκε κρεα πολλα
δαιομενος μνηστηρσι δομον κατα δαινυμενοισι:
τον κατεθηκε φερων προς Τηλεμαχοιο τραπεζαν
αντιον, ενθα δ' αρ' αυτος εφεζετο: τω δ' αρα κηρυξ
μοιραν ελων ετιθει κανεου τ' εκ σιτον αειρας.
αγχιμολον δε μετ' αυτον εδυσετο δωματ' Οδυσσευς,
πτωχω λευγαλεω εναλιγκιος ηδε γεροντι,
σκηπτομενος: τα δε λυγρα περι χροι ειματα εστο.
ιζε δ' επι μελινου ουδου εντοσθε θυραων,
κλιναμενος σταθμω κυπαρισσινω,  ον ποτε τεκτων
ξεσσεν επισταμενως και επι σταθμην ιθυνεν.
Τηλεμαχος δ' επι οι καλεσας προσεειπε συβωτην,
αρτον τ' ουλον ελων περικαλλεος εκ κανεοιο
και κρεας, ως οι χειρες εχανδανον αμφιβαλοντι:
“δος τω ξεινω ταυτα φερων αυτον τε κελευε
αιτιζειν μαλα παντας εποιχομενον μνηστηρας:
αιδως δ' ουκ αγαθη κεχρημενω ανδρι παρειναι.”
ως φατο, βη δε συφορβος, επει τον μυθον ακουσεν,
αγχου δ' ισταμενος επεα πτεροεντ' αγορευε:
“Τηλεμαχος τοι,  ξεινε, διδοι ταδε, και σε κελευει
αιτιζειν μαλα παντας εποιχομενον μνηστηρας:
αιδω δ' ουκ αγαθην φης' εμμεναι ανδρι προικτη.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“Ζευ ανα, Τηλεμαχον μοι εν ανδρασιν ολβιον ειναι,
και οι παντα γενοιθ' οσσα φρεσιν ησι μενοινα.”
η ρα και αμφοτερησιν εδεξατο και κατεθηκεν
αυθι ποδων προπαροιθεν, αεικελιης επι πηρης,
ησθιε δ' ηος αοιδος ενι μεγαροισιν αειδεν:
ευθ' ο δεδειπνηκειν, ο δ' επαυετο θειος αοιδος.
μνηστηρες δ' ομαδησαν ανα μεγαρ'.  αυταρ Αθηνη,
αγχι παρισταμενη Λαερτιαδην Οδυσηα
ωτρυν', ως αν πυρνα κατα μνηστηρας αγειροι,
γνοιη θ' οι τινες εισιν εναισιμοι οι τ' αθεμιστοι:
αλλ' ουδ' ως τιν' εμελλ' απαλεξησειν κακοτητος.
βη δ' ιμεν αιτησων ενδεξια φωτα εκαστον,
παντοσε χειρ' ορεγων, ως ει πτωχος παλαι ειη.
οι δ' ελεαιροντες διδοσαν, και εθαμβεον αυτον,
αλληλους τ' ειροντο τις ειη και ποθεν ελθοι.
τοισι δε και μετεειπε Μελανθιος, αιπολος αιγων:
“κεκλυτε μευ,  μνηστηρες αγακλειτης βασιλειης,
τουδε περι ξεινου: η γαρ μιν προσθεν οπωπα.
η τοι μεν οι δευρο συβωτης ηγεμονευεν,
αυτον δ' ου σαφα οιδα, ποθεν γενος ευχεται ειναι.”
ως εφατ', Αντινοος δ' επεσιν νεικεσσε συβωτην:
“ω αριγνωτε συβωτα,  τιη δε συ τονδε πολινδε
ηγαγες; η ουχ αλις ημιν αλημονες εισι και αλλοι,
πτωχοι ανιηροι, δαιτων απολυμαντηρες;
η ονοσαι οτι τοι βιοτον κατεδουσιν ανακτος
ενθαδ' αγειρομενοι, συ δε και προτι τονδ' εκαλεσσας;”
τον δ' απαμειβομενος προσεφης,  Ευμαιε συβωτα:
“Αντινο', ου μεν καλα και εσθλος εων αγορευεις:
τις γαρ δη ξεινον καλει αλλοθεν αυτος επελθων
αλλον γ', ει μη των οι δημιοεργοι εασι,
μαντιν η ιητηρα κακων η τεκτονα δουρων,
η και θεσπιν αοιδον,  ο κεν τερπησιν αειδων;
ουτοι γαρ κλητοι γε βροτων επ' απειρονα γαιαν:
πτωχον δ' ουκ αν τις καλεοι τρυξοντα ε αυτον.
αλλ' αιει χαλεπος περι παντων εις μνηστηρων
δμωσιν Οδυσσηος, περι δ' αυτ' εμοι: αυταρ εγω γε
ουκ αλεγω,  ηος μοι εχεφρων Πηνελοπεια
ζωει ενι μεγαροις και Τηλεμαχος θεοειδης.”
τον δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“σιγα, μη μοι τουτον αμειβεο πολλα επεσσιν:
Αντινοος δ' ειωθε κακως ερεθιζεμεν αιει
μυθοισιν χαλεποισιν,  εποτρυνει δε και αλλους.”
η ρα και Αντινοον επεα πτεροεντα προσηυδα:
“Αντινο', η μευ καλα πατηρ ως κηδεαι υιος,
ος τον ξεινον ανωγας απο μεγαροιο διεσθαι
μυθω αναγκαιω: μη τουτο θεος τελεσειε.
δος οι ελων: ου τοι φθονεω: κελομαι γαρ εγω γε:
μητ' ουν μητερ' εμην αζευ το γε μητε τιν' αλλον
δμωων, οι κατα δωματ' Οδυσσηος θειοιο.
αλλ' ου τοι τοιουτον ενι στηθεσσι νοημα:
αυτος γαρ φαγεμεν πολυ βουλεαι η δομεν αλλω.”
τον δ' αυτ' Αντινοος απαμειβομενος προσεειπε:
“Τηλεμαχ' υψαγορη, μενος ασχετε, ποιον εειπες.
ει οι τοσσον απαντες ορεξειαν μνηστηρες,
και κεν μιν τρεις μηνας αποπροθεν οικος ερυκοι.”
ως αρ' εφη, και θρηνυν ελων υπεφηνε τραπεζης
κειμενον,  ω ρ' επεχεν λιπαρους ποδας ειλαπιναζων:
οι δ' αλλοι παντες διδοσαν, πλησαν δ' αρα πηρην
σιτου και κρειων: ταχα δη και εμελλεν Οδυσσευς
αυτις επ' ουδον ιων προικος γευσεσθαι Αχαιων:
στη δε παρ' Αντινοον, και μιν προς μυθον εειπε:
“δος,  φιλος: ου μεν μοι δοκεεις ο κακιστος Αχαιων
εμμεναι, αλλ' ωριστος, επει βασιληι εοικας.
τω σε χρη δομεναι και λωιον ηε περ αλλοι
σιτου: εγω δε κε σε κλειω κατ' απειρονα γαιαν.
και γαρ εγω ποτε οικον εν ανθρωποισιν εναιον
ολβιος αφνειον και πολλακι δοσκον αλητη,
τοιω οποιος εοι και οτευ κεχρημενος ελθοι:
ησαν δε δμωες μαλα μυριοι αλλα τε πολλα
οισιν τ' ευ ζωουσι και αφνειοι καλεονται.
αλλα Ζευς αλαπαξε Κρονιων—ηθελε γαρ που—
ος μ' αμα ληιστηρσι πολυπλαγκτοισιν ανηκεν
Αιγυπτονδ' ιεναι, δολιχην οδον, οφρ' απολοιμην.
στησα δ' εν Αιγυπτω ποταμω νεας αμφιελισσας.
ενθ' η τοι μεν εγω κελομην εριηρας εταιρους
αυτου παρ νηεσσι μενειν και νηας ερυσθαι,
οπτηρας δε κατα σκοπιας ωτρυνα νεεσθαι.
οι δ' υβρει ειξαντες, επισπομενοι μενει σφω,
αιψα μαλ' Αιγυπτιων ανδρων περικαλλεας αγρους
πορθεον, εκ δε γυναικας αγον και νηπια τεκνα,
αυτους τ' εκτεινον: ταχα δ' ες πολιν ικετ' αυτη.
οι δε βοης αιοντες αμ' ηοι φαινομενηφιν
ηλθον: πλητο δε παν πεδιον πεζων τε και ιππων
χαλκου τε στεροπης: εν δε Ζευς τερπικεραυνος
φυζαν εμοις εταροισι κακην βαλεν, ουδε τις ετλη
στηναι εναντιβιον: περι γαρ κακα παντοθεν εστη.
ενθ' ημεων πολλους μεν απεκτανον οξει χαλκω,
τους δ' αναγον ζωους, σφισιν εργαζεσθαι αναγκη.
αυταρ εμ' ες Κυπρον ξεινω δοσαν αντιασαντι,
Δμητορι Ιασιδη, ος Κυπρου ιφι ανασσεν:
ενθεν δη νυν δευρο τοδ' ικω πηματα πασχων.”
τον δ' αυτ' Αντινοος απαμειβετο φωνησεν τε:
“τις δαιμων τοδε πημα προσηγαγε, δαιτος ανιην;
στηθ' ουτως ες μεσσον, εμης απανευθε τραπεζης,
μη ταχα πικρην Αιγυπτον και Κυπρον ικηαι:
ως τις θαρσαλεος και αναιδης εσσι προικτης.
εξειης παντεσσι παριστασαι: οι δε διδουσι
μαψιδιως, επει ου τις επισχεσις ουδ' ελεητυς
αλλοτριων χαρισασθαι, επει παρα πολλα εκαστω.”
τον δ' αναχωρησας προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“ω ποποι, ουκ αρα σοι γ' επι ειδει και φρενες ησαν:
ου συ γ' αν εξ οικου σω επιστατη ουδ' αλα δοιης,
ος νυν αλλοτριοισι παρημενος ου τι μοι ετλης
σιτου αποπροελων δομεναι: τα δε πολλα παρεστιν.”
ως εφατ', Αντινοος δ' εχολωσατο κηροθι μαλλον,
και μιν υποδρα ιδων επεα πτεροεντα προσηυδα:
“νυν δη ς' ουκετι καλα διεκ μεγαροιο γ' οιω
αψ αναχωρησειν, οτε δη και ονειδεα βαζεις.”
ως αρ' εφη, και θρηνυν ελων βαλε δεξιον ωμον,
πρυμνοτατον κατα νωτον: ο δ' εσταθη ηυτε πετρη
εμπεδον, ουδ' αρα μιν σφηλεν βελος Αντινοοιο,
αλλ' ακεων κινησε καρη,  κακα βυσσοδομευων.
αψ δ' ο γ' επ' ουδον ιων κατ' αρ' εζετο, καδ δ' αρα πηρην
θηκεν ευπλειην, μετα δε μνηστηρσιν εειπε:
“κεκλυτε μευ, μνηστηρες αγακλειτης βασιλειης,
οφρ' ειπω τα με θυμος ενι στηθεσσι κελευει.
ου μαν ουτ' αχος εστι μετα φρεσιν ουτε τι πενθος,
οπποτ' ανηρ περι οισι μαχειομενος κτεατεσσι
βληεται, η περι βουσιν η αργεννης οιεσσιν:
αυταρ εμ' Αντινοος βαλε γαστερος εινεκα λυγρης,
ουλομενης, η πολλα κακ' ανθρωποισι διδωσιν.
αλλ' ει που πτωχων γε θεοι και Ερινυες εισιν,
Αντινοον προ γαμοιο τελος θανατοιο κιχειη.”
τον δ' αυτ' Αντινοος προσεφη, Ευπειθεος υιος:
“εσθι' εκηλος, ξεινε, καθημενος, η απιθ' αλλη,
μη σε νεοι δια δωματ' ερυσσως', οι' αγορευεις,
η ποδος η και χειρος,  αποδρυψωσι δε παντα.”
ως εφαθ', οι δ' αρα παντες υπερφιαλως νεμεσησαν:
ωδε δε τις ειπεσκε νεων υπερηνορεοντων:
“Αντινο', ου μεν καλ' εβαλες δυστηνον αλητην,
ουλομεν', ει δη που τις επουρανιος θεος εστιν.
και τε θεοι ξεινοισιν εοικοτες αλλοδαποισι,
παντοιοι τελεθοντες, επιστρωφωσι ποληας,
ανθρωπων υβριν τε και ευνομιην εφορωντες.”
ως αρ' εφαν μνηστηρες, ο δ' ουκ εμπαζετο μυθων.
Τηλεμαχος δ' εν μεν κραδιη μεγα πενθος αεξε
βλημενου, ουδ' αρα δακρυ χαμαι βαλεν εκ βλεφαροιιν,
αλλ' ακεων κινησε καρη,  κακα βυσσοδομευων.
του δ' ως ουν ηκουσε περιφρων Πηνελοπεια
βλημενου εν μεγαρω, μετ' αρα δμωησιν εειπεν:
“αιθ' ουτως αυτον σε βαλοι κλυτοτοξος Απολλων.”
την δ' αυτ' Ευρυνομη ταμιη προς μυθον εειπεν:
“ει γαρ επ' αρησιν τελος ημετερησι γενοιτο:
ουκ αν τις τουτων γε ευθρονον Ηω ικοιτο.”
την δ' αυτε προσεειπε περιφρων Πηνελοπεια:
“μαι', εχθροι μεν παντες, επει κακα μηχανοωνται:
Αντινοος δε μαλιστα μελαινη κηρι εοικε.
ξεινος τις δυστηνος αλητευει κατα δωμα
ανερας αιτιζων: αχρημοσυνη γαρ ανωγει:
ενθ' αλλοι μεν παντες ενεπλησαν τ' εδοσαν τε,
ουτος δε θρηνυι πρυμνον βαλε δεξιον ωμον.”
η μεν αρ' ως αγορευε μετα δμωησι γυναιξιν,
ημενη εν θαλαμω: ο δ' εδειπνεε διος Οδυσσευς:
η δ' επι οι καλεσασα προσηυδα διον υφορβον:
“ερχεο, δι' Ευμαιε, κιων τον ξεινον ανωχθι
ελθεμεν, οφρα τι μιν προσπτυξομαι ηδ' ερεωμαι
ει που Οδυσσηος ταλασιφρονος ηε πεπυσται
η ιδεν οφθαλμοισι: πολυπλαγκτω γαρ εοικε.”
την δ' απαμειβομενος προσεφης, Ευμαιε συβωτα
“ει γαρ τοι, βασιλεια, σιωπησειαν Αχαιοι:
οι' ο γε μυθειται, θελγοιτο κε τοι φιλον ητορ.
τρεις γαρ δη μιν νυκτας εχον,  τρια δ' ηματ' ερυξα
εν κλισιη: πρωτον γαρ εμ' ικετο νηος αποδρας:
αλλ' ου πω κακοτητα διηνυσεν ην αγορευων.
ως δ' οτ' αοιδον ανηρ ποτιδερκεται, ος τε θεων εξ
αειδει δεδαως επε' ιμεροεντα βροτοισι,
του δ' αμοτον μεμαασιν ακουεμεν,  οπποτ' αειδη:
ως εμε κεινος εθελγε παρημενος εν μεγαροισι.
φησι δ' Οδυσσηος ξεινος πατρωιος ειναι,
Κρητη ναιεταων, οθι Μινωος γενος εστιν.
ενθεν δη νυν δευρο τοδ' ικετο πηματα πασχων,
προπροκυλινδομενος: στευται δ' Οδυσηος ακουσαι,
αγχου, Θεσπρωτων ανδρων εν πιονι δημω,
ζωου: πολλα δ' αγει κειμηλια ονδε δομονδε.”
τον δ' αυτε προσεειπε περιφρων Πηνελοπεια:
“ερχεο, δευρο καλεσσον, ιν' αντιον αυτος ενισπη.
ουτοι δ' ηε θυρησι καθημενοι εψιαασθων.
η αυτου κατα δωματ', επει σφισι θυμος ευφρων.
αυτων μεν γαρ κτηματ' ακηρατα κειτ' ενι οικω,
σιτος και μεθυ ηδυ: τα μεν οικηες εδουσιν,
οι δ' εις ημετερον πωλευμενοι ηματα παντα,
βους ιερευοντες και οις και πιονας αιγας,
ειλαπιναζουσιν πινουσι τε αιθοπα οινον,
μαψιδιως: τα δε πολλα κατανεται. ου γαρ επ' ανηρ,
οιος Οδυσσευς εσκεν, αρην απο οικου αμυναι.
ει δ' Οδυσευς ελθοι και ικοιτ' ες πατριδα γαιαν,
αιψα κε συν ω παιδι βιας αποτισεται ανδρων.”
ως φατο, Τηλεμαχος δε μεγ' επταρεν, αμφι δε δωμα
σμερδαλεον κοναβησε: γελασσε δε Πηνελοπεια,
αιψα δ' αρ' Ευμαιον επεα πτεροεντα προσηυδα:
“ερχεο μοι, τον ξεινον εναντιον ωδε καλεσσον.
ουχ οραας ο μοι υιος επεπταρε πασιν επεσσι;
τω κε και ουκ ατελης θανατος μνηστηρσι γενοιτο
πασι μαλ', ουδε κε τις θανατον και κηρας αλυξει.
αλλο δε τοι ερεω, συ δ' ενι φρεσι βαλλεο σησιν:
αι κ' αυτον γνωω νημερτεα παντ' ενεποντα,
εσσω μιν χλαιναν τε χιτωνα τε,  ειματα καλα.”
ως φατο, βη δε συφορβος, επει τον μυθον ακουσεν:
αγχου δ' ισταμενος επεα πτεροεντα προσηυδα:
“ξεινε πατερ, καλεει σε περιφρων Πηνελοπεια,
μητηρ Τηλεμαχοιο: μεταλλησαι τι ε θυμος
αμφι ποσει κελεται,  και κηδεα περ πεπαθυιη.
ει δε κε σε γνωη νημερτεα παντ' ενεποντα,
εσσει σε χλαιναν τε χιτωνα τε, των συ μαλιστα
χρηιζεις: σιτον δε και αιτιζων κατα δημον
γαστερα βοσκησεις: δωσει δε τοι ος κ' εθελησι.”
τον δ' αυτε προσεειπε πολυτλας διος Οδυσσευς:
“Ευμαι', αιψα κ' εγω νημερτεα παντ' ενεποιμι
κουρη Ικαριοιο, περιφρονι Πηνελοπειη:
οιδα γαρ ευ περι κεινου, ομην δ' ανεδεγμεθ' οιζυν.
αλλα μνηστηρων χαλεπων υποδειδι' ομιλον,
των υβρις τε βιη τε σιδηρεον ουρανον ικει.
και γαρ νυν, οτε μ' ουτος ανηρ κατα δωμα κιοντα
ου τι κακον ρεξαντα βαλων οδυνησιν εδωκεν,
ουτε τι Τηλεμαχος το γ' επηρκεσεν ουτε τις αλλος.
τω νυν Πηνελοπειαν ενι μεγαροισιν ανωχθι
μειναι,  επειγομενην περ, ες ηελιον καταδυντα:
και τοτε μ' ειρεσθω ποσιος περι νοστιμον ημαρ,
ασσοτερω καθισασα παραι πυρι: ειματα γαρ τοι
λυγρ' εχω: οισθα και αυτος, επει σε πρωθ' ικετευσα.”
ως φατο, βη δε συφορβος, επει τον μυθον ακουσε.
τον δ' υπερ ουδου βαντα προσηυδα Πηνελοπεια:
“ου συ γ' αγεις, Ευμαιε: τι τουτ' ενοησεν αλητης;
η τινα που δεισας εξαισιον ηε και αλλως
αιδειται κατα δωμα; κακος δ' αιδοιος αλητης.”
την δ' απαμειβομενος προσεφης, Ευμαιε συβωτα:
“μυθειται κατα μοιραν,  α περ κ' οιοιτο και αλλος,
υβριν αλυσκαζων ανδρων υπερηνορεοντων.
αλλα σε μειναι ανωγεν ες ηελιον καταδυντα.
και δε σοι ωδ' αυτη πολυ καλλιον, ω βασιλεια,
οιην προς ξεινον φασθαι επος ηδ' επακουσαι.”
τον δ' αυτε προσεειπε περιφρων Πηνελοπεια:
“ουκ αφρων ο ξεινος: οιεται, ως περ αν ειη:
ου γαρ που τινες ωδε καταθνητων ανθρωπων
ανερες υβριζοντες ατασθαλα μηχανοωνται.”
η μεν αρ' ως αγορευεν, ο δ' ωχετο διος υφορβος
μνηστηρων ες ομιλον,  επει διεπεφραδε παντα.
αιψα δε Τηλεμαχον επεα πτεροεντα προσηυδα,
αγχι σχων κεφαλην, ινα μη πευθοιαθ' οι αλλοι:
“ω φιλ', εγω μεν απειμι, συας και κεινα φυλαξων,
σον και εμον βιοτον: σοι δ' ενθαδε παντα μελοντων.
αυτον μεν σε πρωτα σαω,  και φραζεο θυμω
μη τι παθης: πολλοι δε κακα φρονεουσιν Αχαιων,
τους Ζευς εξολεσειε πριν ημιν πημα γενεσθαι.”
τον δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“εσσεται ουτως, αττα: συ δ' ερχεο δειελιησας:
ηωθεν δ' ιεναι και αγειν ιερηια καλα:
αυταρ εμοι ταδε παντα και αθανατοισι μελησει.”
ως φαθ', ο δ' αυτις αρ' εζετ' ευξεστου επι διφρου,
πλησαμενος δ' αρα θυμον εδητυος ηδε ποτητος
βη ρ' ιμεναι μεθ' υας, λιπε δ' ερκεα τε μεγαρον τε,
πλειον δαιτυμονων: οι δ' ορχηστυι και αοιδη
τερποντ': ηδη γαρ και επηλυθε δειελον ημαρ.

======== Book 18 ========

ηλθε δ' επι πτωχος πανδημιος, ος κατα αστυ
πτωχευεσκ' Ιθακης, μετα δ' επρεπε γαστερι μαργη
αζηχες φαγεμεν και πιεμεν: ουδε οι ην ις
ουδε βιη, ειδος δε μαλα μεγας ην οραασθαι.
Αρναιος δ' ονομ' εσκε: το γαρ θετο ποτνια μητηρ
εκ γενετης: Ιρον δε νεοι κικλησκον απαντες,
ουνεκ' απαγγελλεσκε κιων, οτε που τις ανωγοι:
ος ρ' ελθων Οδυσηα διωκετο οιο δομοιο,
και μιν νεικειων επεα πτεροεντα προσηυδα:
“εικε,  γερον, προθυρου, μη δη ταχα και ποδος ελκη.
ουκ αιεις οτι δη μοι επιλλιζουσιν απαντες,
ελκεμεναι δε κελονται; εγω δ' αισχυνομαι εμπης.
αλλ' ανα, μη ταχα νωιν ερις και χερσι γενηται.”
τον δ' αρ' υποδρα ιδων προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“δαιμονι',  ουτε τι σε ρεζω κακον ουτ' αγορευω,
ουτε τινα φθονεω δομεναι και πολλ' ανελοντα.
ουδος δ' αμφοτερους οδε χεισεται, ουδε τι σε χρη
αλλοτριων φθονεειν: δοκεεις δε μοι ειναι αλητης
ως περ εγων, ολβον δε θεοι μελλουσιν οπαζειν.
χερσι δε μη τι λιην προκαλιζεο,  μη με χολωσης,
μη σε γερων περ εων στηθος και χειλεα φυρσω
αιματος: ησυχιη δ' αν εμοι και μαλλον ετ' ειη
αυριον: ου μεν γαρ τι ς' υποστρεψεσθαι οιω
δευτερον ες μεγαρον Λαερτιαδεω Οδυσηος.”
τον δε χολωσαμενος προσεφωνεεν Ιρος αλητης:
“ω ποποι, ως ο μολοβρος επιτροχαδην αγορευει,
γρηι καμινοι ισος: ον αν κακα μητισαιμην
κοπτων αμφοτερησι, χαμαι δε κε παντας οδοντας
γναθμων εξελασαιμι συος ως ληιβοτειρης.
ζωσαι νυν,  ινα παντες επιγνωωσι και οιδε
μαρναμενους: πως δ' αν συ νεωτερω ανδρι μαχοιο;”
ως οι μεν προπαροιθε θυραων υψηλαων
ουδου επι ξεστου πανθυμαδον οκριοωντο.
τοιιν δε ξυνεηχ' ιερον μενος Αντινοοιο,
ηδυ δ' αρ' εκγελασας μετεφωνει μνηστηρεσσιν:
“ω φιλοι, ου μεν πω τι παρος τοιουτον ετυχθη,
οιην τερπωλην θεος ηγαγεν ες τοδε δωμα.
ο ξεινος τε και Ιρος εριζετον αλληλοιιν
χερσι μαχεσσασθαι: αλλα ξυνελασσομεν ωκα.”
ως εφαθ',  οι δ' αρα παντες ανηιξαν γελοωντες,
αμφι δ' αρα πτωχους κακοειμονας ηγερεθοντο.
τοισιν δ' Αντινοος μετεφη, Ευπειθεος υιος:
“κεκλυτε μευ, μνηστηρες αγηνορες, οφρα τι ειπω.
γαστερες αιδ' αιγων κεατ' εν πυρι, τας επι δορπω
κατθεμεθα κνισης τε και αιματος εμπλησαντες:
οπποτερος δε κε νικηση κρεισσων τε γενηται,
ταων ην κ' εθελησιν αναστας αυτος ελεσθω:
αιει αυθ' ημιν μεταδαισεται, ουδε τιν' αλλον
πτωχον εσω μισγεσθαι εασομεν αιτησοντα.”
ως εφατ' Αντινοος,  τοισιν δ' επιηνδανε μυθος.
τοις δε δολοφρονεων μετεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“ω φιλοι, ου πως εστι νεωτερω ανδρι μαχεσθαι
ανδρα γεροντα, δυη αρημενον: αλλα με γαστηρ
οτρυνει κακοεργος, ινα πληγησι δαμειω.
αλλ' αγε νυν μοι παντες ομοσσατε καρτερον ορκον,
μη τις επ' Ιρω ηρα φερων εμε χειρι βαρειη
πληξη ατασθαλλων, τουτω δε με ιφι δαμασση.”
ως εφαθ', οι δ' αρα παντες απωμνυον ως εκελευεν.
αυταρ επει ρ' ομοσαν τε τελευτησαν τε τον ορκον,
τοις δ' αυτις μετεειφ' ιερη ις Τηλεμαχοιο:
“ξειν', ει ς' οτρυνει κραδιη και θυμος αγηνωρ
τουτον αλεξασθαι, των δ' αλλων μη τιν' Αχαιων
δειδιθ', επει πλεονεσσι μαχησεται ος κε σε θεινη:
ξεινοδοκος μεν εγων, επι δ' αινειτον βασιληες,
Αντινοος τε και Ευρυμαχος,  πεπνυμενω αμφω.”
ως εφαθ', οι δ' αρα παντες επηνεον: αυταρ Οδυσσευς
ζωσατο μεν ρακεσιν περι μηδεα, φαινε δε μηρους
καλους τε μεγαλους τε, φανεν δε οι ευρεες ωμοι
στηθεα τε στιβαροι τε βραχιονες: αυταρ Αθηνη
αγχι παρισταμενη μελε' ηλδανε ποιμενι λαων.
μνηστηρες δ' αρα παντες υπερφιαλως αγασαντο:
ωδε δε τις ειπεσκεν ιδων ες πλησιον αλλον:
“η ταχα Ιρος Αιρος επισπαστον κακον εξει,
οιην εκ ρακεων ο γερων επιγουνιδα φαινει.”
ως αρ' εφαν,  Ιρω δε κακως ωρινετο θυμος.
αλλα και ως δρηστηρες αγον ζωσαντες αναγκη
δειδιοτα: σαρκες δε περιτρομεοντο μελεσσιν.
Αντινοος δ' ενενιπεν επος τ' εφατ' εκ τ' ονομαζεν:
“νυν μεν μητ' ειης, βουγαιε, μητε γενοιο,
ει δη τουτον γε τρομεεις και δειδιας αινως,
ανδρα γεροντα, δυη αρημενον, η μιν ικανει.
αλλ' εκ τοι ερεω, το δε και τετελεσμενον εσται:
αι κεν ς' ουτος νικηση κρεισσων τε γενηται,
πεμψω ς' ηπειρονδε, βαλων εν νηι μελαινη,
εις Εχετον βασιληα,  βροτων δηλημονα παντων,
ος κ' απο ρινα ταμησι και ουατα νηλει χαλκω,
μηδεα τ' εξερυσας δωη κυσιν ωμα δασασθαι.”
ως φατο, τω δ' ετι μαλλον υπο τρομος ελλαβε γυια.
ες μεσσον δ' αναγον: τω δ' αμφω χειρας ανεσχον.
δη τοτε μερμηριξε πολυτλας διος Οδυσσευς
η ελασει' ως μιν ψυχη λιποι αυθι πεσοντα,
ηε μιν ηκ' ελασειε τανυσσειεν τ' επι γαιη.
ωδε δε οι φρονεοντι δοασσατο κερδιον ειναι,
ηκ' ελασαι, ινα μη μιν επιφρασσαιατ' Αχαιοι.
δη τοτ' ανασχομενω ο μεν ηλασε δεξιον ωμον
Ιρος, ο δ' αυχεν' ελασσεν υπ' ουατος, οστεα δ' εισω
εθλασεν: αυτικα δ' ηλθε κατα στομα φοινιον αιμα,
καδ δ' επες' εν κονιησι μακων, συν δ' ηλας' οδοντας
λακτιζων ποσι γαιαν: αταρ μνηστηρες αγαυοι
χειρας ανασχομενοι γελω εκθανον.  αυταρ Οδυσσευς
ελκε διεκ προθυροιο λαβων ποδος, οφρ' ικετ' αυλην,
αιθουσης τε θυρας: και μιν ποτι ερκιον αυλης
εισεν ανακλινας: σκηπτρον δε οι εμβαλε χειρι,
και μιν φωνησας επεα πτεροεντα προσηυδα:
“ενταυθοι νυν ησο συας τε κυνας τ' απερυκων,
μηδε συ γε ξεινων και πτωχων κοιρανος ειναι
λυγρος εων, μη που τι κακον και μειζον επαυρη.”
η ρα και αμφ' ωμοισιν αεικεα βαλλετο πηρην,
πυκνα ρωγαλεην: εν δε στροφος ηεν αορτηρ.
αψ δ' ο γ' επ' ουδον ιων κατ' αρ' εζετο: τοι δ' ισαν εισω
ηδυ γελωοντες και δεικανοωντ' επεεσσι:
“Ζευς τοι δοιη, ξεινε, και αθανατοι θεοι αλλοι,
οττι μαλιστ' εθελεις και τοι φιλον επλετο θυμω,
ος τουτον τον αναλτον αλητευειν απεπαυσας
εν δημω: ταχα γαρ μιν αναξομεν ηπειρονδε
εις Εχετον βασιληα, βροτων δηλημονα παντων.”
ως αρ' εφαν, χαιρεν δε κλεηδονι διος Οδυσσευς.
Αντινοος δ' αρα οι μεγαλην παρα γαστερα θηκεν,
εμπλειην κνισης τε και αιματος: Αμφινομος δε
αρτους εκ κανεοιο δυω παρεθηκεν αειρας
και δεπαι χρυσεω δειδισκετο, φωνησεν τε:
“χαιρε, πατερ ω ξεινε, γενοιτο τοι ες περ οπισσω
ολβος: αταρ μεν νυν γε κακοις εχεαι πολεεσσι.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“Αμφινομ',  η μαλα μοι δοκεεις πεπνυμενος ειναι:
τοιου γαρ και πατρος, επει κλεος εσθλον ακουον,
Νισον Δουλιχιηα ευν τ' εμεν αφνειον τε:
του ς' εκ φασι γενεσθαι, επητη δ' ανδρι εοικας.
τουνεκα τοι ερεω, συ δε συνθεο και μευ ακουσον:
ουδεν ακιδνοτερον γαια τρεφει ανθρωποιο,
παντων οσσα τε γαιαν επι πνειει τε και ερπει.
ου μεν γαρ ποτε φησι κακον πεισεσθαι οπισσω,
οφρ' αρετην παρεχωσι θεοι και γουνατ' ορωρη:
αλλ' οτε δη και λυγρα θεοι μακαρες τελεσωσι,
και τα φερει αεκαζομενος τετληοτι θυμω:
τοιος γαρ νοος εστιν επιχθονιων ανθρωπων
οιον επ' ημαρ αγησι πατηρ ανδρων τε θεων τε.
και γαρ εγω ποτ' εμελλον εν ανδρασιν ολβιος ειναι,
πολλα δ' ατασθαλ' ερεξα βιη και καρτει εικων,
πατρι τ' εμω πισυνος και εμοισι κασιγνητοισι.
τω μη τις ποτε παμπαν ανηρ αθεμιστιος ειη,
αλλ' ο γε σιγη δωρα θεων εχοι, οττι διδοιεν.
οι' οροω μνηστηρας ατασθαλα μηχανοωντας,
κτηματα κειροντας και ατιμαζοντας ακοιτιν
ανδρος,  ον ουκετι φημι φιλων και πατριδος αιης
δηρον απεσσεσθαι: μαλα δε σχεδον. αλλα σε δαιμων
οικαδ' υπεξαγαγοι, μηδ' αντιασειας εκεινω,
οπποτε νοστησειε φιλην ες πατριδα γαιαν:
ου γαρ αναιμωτι γε διακρινεεσθαι οιω
μνηστηρας και κεινον,  επει κε μελαθρον υπελθη.”
ως φατο, και σπεισας επιεν μελιηδεα οινον,
αψ δ' εν χερσιν εθηκε δεπας κοσμητορι λαων.
αυταρ ο βη δια δωμα φιλον τετιημενος ητορ,
νευσταζων κεφαλη: δη γαρ κακον οσσετο θυμος.
αλλ' ουδ' ως φυγε κηρα: πεδησε δε και τον Αθηνη
Τηλεμαχου υπο χερσι και εγχει ιφι δαμηναι.
αψ δ' αυτις κατ' αρ' εζετ' επι θρονου ενθεν ανεστη.
τη δ' αρ' επι φρεσι θηκε θεα γλαυκωπις Αθηνη,
κουρη Ικαριοιο, περιφρονι Πηνελοπειη,
μνηστηρεσσι φανηναι,  οπως πετασειε μαλιστα
θυμον μνηστηρων ιδε τιμηεσσα γενοιτο
μαλλον προς ποσιος τε και υιεος η παρος ηεν.
αχρειον δ' εγελασσεν επος τ' εφατ' εκ τ' ονομαζεν:
“Ευρυνομη, θυμος μοι εελδεται, ου τι παρος γε,
μνηστηρεσσι φανηναι,  απεχθομενοισι περ εμπης:
παιδι δε κεν ειποιμι επος, το κε κερδιον ειη,
μη παντα μνηστηρσιν υπερφιαλοισιν ομιλειν,
οι τ' ευ μεν βαζουσι, κακως δ' οπιθεν φρονεουσι.”
την δ' αυτ' Ευρυνομη ταμιη προς μυθον εειπεν:
“ναι δη ταυτα γε παντα,  τεκος, κατα μοιραν εειπες.
αλλ' ιθι και σω παιδι επος φαο μηδ' επικευθε,
χρωτ' απονιψαμενη και επιχρισασα παρειας:
μηδ' ουτω δακρυοισι πεφυρμενη αμφι προσωπα
ερχευ, επει κακιον πενθημεναι ακριτον αιει.
ηδη μεν γαρ τοι παις τηλικος,  ον συ μαλιστα
ηρω αθανατοισι γενειησαντα ιδεσθαι.”
την δ' αυτε προσεειπε περιφρων Πηνελοπεια:
“Ευρυνομη, μη ταυτα παραυδα, κηδομενη περ,
χρωτ' απονιπτεσθαι και επιχριεσθαι αλοιφη:
αγλαιην γαρ εμοι γε θεοι,  τοι Ολυμπον εχουσιν,
ωλεσαν, εξ ου κεινος εβη κοιλης ενι νηυσιν.
αλλα μοι Αυτονοην τε και Ιπποδαμειαν ανωχθι
ελθεμεν, οφρα κε μοι παρστηετον εν μεγαροισιν:
οιη δ' ουκ εισειμι μετ' ανερας: αιδεομαι γαρ.”
“ως αρ' εφη,  γρηυς δε διεκ μεγαροιο βεβηκει
αγγελεουσα γυναιξι και οτρυνεουσα νεεσθαι.
ενθ' αυτ' αλλ' ενοησε θεα γλαυκωπις Αθηνη:
κουρη Ικαριοιο κατα γλυκυν υπνον εχευεν,
ευδε δ' ανακλινθεισα, λυθεν δε οι αψεα παντα
αυτου ενι κλιντηρι: τεως δ' αρα δια θεαων
αμβροτα δωρα διδου, ινα μιν θησαιατ' Αχαιοι.
καλλει μεν οι πρωτα προσωπατα καλα καθηρεν
αμβροσιω, οιω περ ευστεφανος Κυθερεια
χριεται, ευτ' αν ιη Χαριτων χορον ιμεροεντα:
και μιν μακροτερην και πασσονα θηκεν ιδεσθαι,
λευκοτερην δ' αρα μιν θηκε πριστου ελεφαντος.
η μεν αρ' ως ερξας' απεβησετο δια θεαων,
ηλθον δ' αμφιπολοι λευκωλενοι εκ μεγαροιο
φθογγω επερχομεναι: την δε γλυκυς υπνος ανηκε,
και ρ' απομορξατο χερσι παρειας φωνησεν τε:
“η με μαλ' αινοπαθη μαλακον περι κωμ' εκαλυψεν.
αιθε μοι ως μαλακον θανατον ποροι Αρτεμις αγνη
αυτικα νυν, ινα μηκετ' οδυρομενη κατα θυμον
αιωνα φθινυθω, ποσιος ποθεουσα φιλοιο
παντοιην αρετην,  επει εξοχος ηεν Αχαιων.”
ως φαμενη κατεβαιν' υπερωια σιγαλοεντα,
ουκ οιη: αμα τη γε και αμφιπολοι δυ' εποντο.
η δ' οτε δη μνηστηρας αφικετο δια γυναικων,
στη ρα παρα σταθμον τεγεος πυκα ποιητοιο,
αντα παρειαων σχομενη λιπαρα κρηδεμνα:
αμφιπολος δ' αρα οι κεδνη εκατερθε παρεστη.
των δ' αυτου λυτο γουνατ', ερω δ' αρα θυμον εθελχθεν,
παντες δ' ηρησαντο παραι λεχεεσσι κλιθηναι.
η δ' αυ Τηλεμαχον προσεφωνεεν, ον φιλον υιον:
“Τηλεμαχ',  ουκετι τοι φρενες εμπεδοι ουδε νοημα:
παις ετ' εων και μαλλον ενι φρεσι κερδε' ενωμας:
νυν δ', οτε δη μεγας εσσι και ηβης μετρον ικανεις,
και κεν τις φαιη γονον εμμεναι ολβιου ανδρος,
ες μεγεθος και καλλος ορωμενος, αλλοτριος φως,
ουκετι τοι φρενες εισιν εναισιμοι ουδε νοημα.
οιον δη τοδε εργον ενι μεγαροισιν ετυχθη,
ος τον ξεινον εασας αεικισθημεναι ουτως.
πως νυν, ει τι ξεινος εν ημετεροισι δομοισιν
ημενος ωδε παθοι ρυστακτυος εξ αλεγεινης;
σοι κ' αισχος λωβη τε μετ' ανθρωποισι πελοιτο.”
την δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“μητερ εμη, το μεν ου σε νεμεσσωμαι κεχολωσθαι:
αυταρ εγω θυμω νοεω και οιδα εκαστα,
εσθλα τε και τα χερεια: παρος δ' ετι νηπιος ηα.
αλλα τοι ου δυναμαι πεπνυμενα παντα νοησαι:
εκ γαρ με πλησσουσι παρημενοι αλλοθεν αλλος
οιδε κακα φρονεοντες, εμοι δ' ουκ εισιν αρωγοι.
ου μεν τοι ξεινου γε και Ιρου μωλος ετυχθη
μνηστηρων ιοτητι, βιη δ' ο γε φερτερος ηεν.
αι γαρ,  Ζευ τε πατερ και Αθηναιη και Απολλον,
ουτω νυν μνηστηρες εν ημετεροισι δομοισι
νευοιεν κεφαλας δεδμημενοι, οι μεν εν αυλη,
οι δ' εντοσθε δομοιο, λελυτο δε γυια εκαστου,
ως νυν Ιρος κεινος επ' αυλειησι θυρησιν
ησται νευσταζων κεφαλη,  μεθυοντι εοικως,
ουδ' ορθος στηναι δυναται ποσιν ουδε νεεσθαι
οικαδ', οπη οι νοστος, επει φιλα γυια λελυνται.”
ως οι μεν τοιαυτα προς αλληλους αγορευον:
Ευρυμαχος δ' επεεσσι προσηυδα Πηνελοπειαν:
“κουρη Ικαριοιο,  περιφρον Πηνελοπεια,
ει παντες σε ιδοιεν αν' Ιασον Αργος Αχαιοι,
πλεονες κε μνηστηρες εν υμετεροισι δομοισιν
ηωθεν δαινυατ', επει περιεσσι γυναικων
ειδος τε μεγεθος τε ιδε φρενας ενδον εισας.”
τον δ' ημειβετ' επειτα περιφρων Πηνελοπεια:
“Ευρυμαχ', η τοι εμην αρετην ειδος τε δεμας τε
ωλεσαν αθανατοι, οτε Ιλιον εισανεβαινον
Αργειοι, μετα τοισι δ' εμος ποσις ηεν Οδυσσευς.
ει κεινος γ' ελθων τον εμον βιον αμφιπολευοι,
μειζον κε κλεος ειη εμον και καλλιον ουτως.
νυν δ' αχομαι: τοσα γαρ μοι επεσσευεν κακα δαιμων.
η μεν δη οτε τ' ηε λιπων κατα πατριδα γαιαν,
δεξιτερην επι καρπω ελων εμε χειρα προσηυδα:
“ω γυναι, ου γαρ οιω ευκνημιδας Αχαιους
εκ Τροιης ευ παντας απημονας απονεεσθαι:
και γαρ Τρωας φασι μαχητας εμμεναι ανδρας,
ημεν ακοντιστας ηδε ρυτηρας οιστων
ιππων τ' ωκυποδων επιβητορας, οι κε ταχιστα
εκριναν μεγα νεικος ομοιιου πολεμοιο.
τω ουκ οιδ' η κεν μ' ανεσει θεος,  η κεν αλωω
αυτου ενι Τροιη: σοι δ' ενθαδε παντα μελοντων.
μεμνησθαι πατρος και μητερος εν μεγαροισιν
ως νυν, η ετι μαλλον εμευ απονοσφιν εοντος:
αυταρ επην δη παιδα γενειησαντα ιδηαι,
γημασθ' ω κ' εθελησθα,  τεον κατα δωμα λιπουσα.
“κεινος τως αγορευε: τα δη νυν παντα τελειται.
νυξ δ' εσται οτε δη στυγερος γαμος αντιβολησει
ουλομενης εμεθεν, της τε Ζευς ολβον απηυρα.
αλλα τοδ' αινον αχος κραδιην και θυμον ικανει:
μνηστηρων ουχ ηδε δικη το παροιθε τετυκτο:
οι τ' αγαθην τε γυναικα και αφνειοιο θυγατρα
μνηστευειν εθελωσι και αλληλοις ερισωσιν,
αυτοι τοι γ' απαγουσι βοας και ιφια μηλα,
κουρης δαιτα φιλοισι, και αγλαα δωρα διδουσιν:
αλλ' ουκ αλλοτριον βιοτον νηποινον εδουσιν.”
ως φατο, γηθησεν δε πολυτλας διος Οδυσσευς,
ουνεκα των μεν δωρα παρελκετο, θελγε δε θυμον
μειλιχιοις επεεσσι, νοος δε οι αλλα μενοινα.
την δ' αυτ' Αντινοος προσεφη, Ευπειθεος υιος,
“κουρη Ικαριοιο,  περιφρον Πηνελοπεια,
δωρα μεν ος κ' εθελησιν Αχαιων ενθαδ' ενεικαι,
δεξασθ'. ου γαρ καλον ανηνασθαι δοσιν εστιν:
ημεις δ' ουτ' επι εργα παρος γ' ιμεν ουτε πη αλλη,
πριν γε σε τω γημασθαι Αχαιων ος τις αριστος.”
ως εφατ' Αντινοος,  τοισιν δ' επιηνδανε μυθος:
δωρα δ' αρ' οισεμεναι προεσαν κηρυκα εκαστος.
Αντινοω μεν ενεικε μεγαν περικαλλεα πεπλον,
ποικιλον: εν δ' αρ' εσαν περοναι δυοκαιδεκα πασαι
χρυσειαι, κληισιν ευγναμπτοις αραρυιαι.
ορμον δ' Ευρυμαχω πολυδαιδαλον αυτικ' ενεικε.
χρυσεον, ηλεκτροισιν εερμενον ηελιον ως.
ερματα δ' Ευρυδαμαντι δυω θεραποντες ενεικαν,
τριγληνα μοροεντα: χαρις δ' απελαμπετο πολλη.
εκ δ' αρα Πεισανδροιο Πολυκτοριδαο ανακτος
ισθμιον ηνεικεν θεραπων,  περικαλλες αγαλμα.
αλλο δ' αρ' αλλος δωρον Αχαιων καλον ενεικεν.
η μεν επειτ' ανεβαιν' υπερωια δια γυναικων,
τη δ' αρ' αμ' αμφιπολοι εφερον περικαλλεα δωρα
οι δ' εις ορχηστυν τε και ιμεροεσσαν αοιδην
τρεψαμενοι τερποντο,  μενον δ' επι εσπερον ελθειν.
τοισι δε τερπομενοισι μελας επι εσπερος ηλθεν.
αυτικα λαμπτηρας τρεις ιστασαν εν μεγαροισιν,
οφρα φαεινοιεν: περι δε ξυλα καγκανα θηκαν,
αυα παλαι, περικηλα, νεον κεκεασμενα χαλκω,
και δαιδας μετεμισγον: αμοιβηδις δ' ανεφαινον
δμωαι Οδυσσηος ταλασιφρονος. αυταρ ο τησιν
αυτος διογενης μετεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“δμωαι Οδυσσηος, δην οιχομενοιο ανακτος,
ερχεσθε προς δωμαθ', ιν' αιδοιη βασιλεια:
τη δε παρ' ηλακατα στροφαλιζετε,  τερπετε δ' αυτην
ημεναι εν μεγαρω, η ειρια πεικετε χερσιν:
αυταρ εγω τουτοισι φαος παντεσσι παρεξω.
ην περ γαρ κ' εθελωσιν ευθρονον Ηω μιμνειν,
ου τι με νικησουσι: πολυτλημων δε μαλ' ειμι.”
ως εφαθ',  αι δ' εγελασσαν, ες αλληλας δε ιδοντο.
τον δ' αισχρως ενενιπε Μελανθω καλλιπαρηος,
την Δολιος μεν ετικτε, κομισσε δε Πηνελοπεια,
παιδα δε ως ατιταλλε, διδου δ' αρ' αθυρματα θυμω:
αλλ' ουδ' ως εχε πενθος ενι φρεσι Πηνελοπειης,
αλλ' η γ' Ευρυμαχω μισγεσκετο και φιλεεσκεν.
η ρ' Οδυση' ενενιπεν ονειδειοις επεεσσιν:
“ξεινε ταλαν, συ γε τις φρενας εκπεπαταγμενος εσσι,
ουδ' εθελεις ευδειν χαλκηιον ες δομον ελθων,
ηε που ες λεσχην, αλλ' ενθαδε πολλ' αγορευεις,
θαρσαλεως πολλοισι μετ' ανδρασιν,  ουδε τι θυμω
ταρβεις: η ρα σε οινος εχει φρενας, η νυ τοι αιει
τοιουτος νοος εστιν: ο και μεταμωνια βαζεις.
η αλυεις, οτι Ιρον ενικησας τον αλητην;
μη τις τοι ταχα Ιρου αμεινων αλλος αναστη,
ος τις ς' αμφι καρη κεκοπως χερσι στιβαρησι
δωματος εκπεμψησι, φορυξας αιματι πολλω.”
την δ' αρ' υποδρα ιδων προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“η ταχα Τηλεμαχω ερεω, κυον, οι' αγορευεις,
κεις' ελθων, ινα ς' αυθι δια μελειστι ταμησιν.”
ως ειπων επεεσσι διεπτοιησε γυναικας.
βαν δ' ιμεναι δια δωμα, λυθεν δ' υπο γυια εκαστης
ταρβοσυνη: φαν γαρ μιν αληθεα μυθησασθαι.
αυταρ ο παρ λαμπτηρσι φαεινων αιθομενοισιν
εστηκειν ες παντας ορωμενος: αλλα δε οι κηρ
ωρμαινε φρεσιν ησιν,  α ρ' ουκ ατελεστα γενοντο.
μνηστηρας δ' ου παμπαν αγηνορας εια Αθηνη
λωβης ισχεσθαι θυμαλγεος, οφρ' ετι μαλλον
δυη αχος κραδιην Λαερτιαδεω Οδυσηος.
τοισιν δ' Ευρυμαχος, Πολυβου παις, ηρχ' αγορευειν,
κερτομεων Οδυσηα: γελω δ' εταροισιν ετευχε.
“κεκλυτε μευ, μνηστηρες αγακλειτης βασιλειης,
οφρ' ειπω τα με θυμος ενι στηθεσσι κελευει.
ουκ αθεει οδ' ανηρ Οδυσηιον ες δομον ικει:
εμπης μοι δοκεει δαιδων σελας εμμεναι αυτου
κακ κεφαλης,  επει ου οι ενι τριχες ουδ' ηβαιαι.”
η ρ', αμα τε προσεειπεν Οδυσσηα πτολιπορθον:
“ξειν', η αρ κ' εθελοις θητευεμεν, ει ς' ανελοιμην,
αγρου επ' εσχατιης—μισθος δε τοι αρκιος εσται—
αιμασιας τε λεγων και δενδρεα μακρα φυτευων;
ενθα κ' εγω σιτον μεν επηετανον παρεχοιμι,
ειματα δ' αμφιεσαιμι ποσιν θ' υποδηματα δοιην.
αλλ' επει ουν δη εργα κακ' εμμαθες, ουκ εθελησεις
εργον εποιχεσθαι, αλλα πτωσσειν κατα δημον
βουλεαι, οφρ' αν εχης βοσκειν σην γαστερ' αναλτον.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“Ευρυμαχ',  ει γαρ νωιν ερις εργοιο γενοιτο
ωρη εν ειαρινη, οτε τ' ηματα μακρα πελονται,
εν ποιη, δρεπανον μεν εγων ευκαμπες εχοιμι,
και δε συ τοιον εχοις, ινα πειρησαιμεθα εργου
νηστιες αχρι μαλα κνεφαος,  ποιη δε παρειη.
ει δ' αυ και βοες ειεν ελαυνεμεν, οι περ αριστοι,
αιθωνες, μεγαλοι, αμφω κεκορηοτε ποιης,
ηλικες, ισοφοροι, των τε σθενος ουκ αλαπαδνον,
τετραγυον δ' ειη, εικοι δ' υπο βωλος αροτρω:
τω κε μ' ιδοις,  ει ωλκα διηνεκεα προταμοιμην.
ει δ' αυ και πολεμον ποθεν ορμησειε Κρονιων
σημερον, αυταρ εμοι σακος ειη και δυο δουρε
και κυνεη παγχαλκος, επι κροταφοις αραρυια,
τω κε μ' ιδοις πρωτοισιν ενι προμαχοισι μιγεντα,
ουδ' αν μοι την γαστερ' ονειδιζων αγορευοις.
αλλα μαλ' υβριξεις, και τοι νοος εστιν απηνης:
και που τις δοκεεις μεγας εμμεναι ηδε κραταιος,
ουνεκα παρ παυροισι και ουκ αγαθοισιν ομιλεις.
ει δ' Οδυσευς ελθοι και ικοιτ' ες πατριδα γαιαν,
αιψα κε τοι τα θυρετρα,  και ευρεα περ μαλ' εοντα,
φευγοντι στεινοιτο διεκ προθυροιο θυραζε.”
ως εφατ', Ευρυμαχος δ' εχολωσατο κηροθι μαλλον,
και μιν υποδρα ιδων επεα πτεροεντα προσηυδα:
“α δειλ', η ταχα τοι τελεω κακον, οι' αγορευεις
θαρσαλεως πολλοισι μετ' ανδρασιν,  ουδε τι θυμω
ταρβεις: η ρα σε οινος εχει φρενας, η νυ τοι αιει
τοιουτος νοος εστιν: ο και μεταμωνια βαζεις.
η αλυεις, οτι Ιρον ενικησας τον αλητην;”
ως αρα φωνησας σφελας ελλαβεν: αυταρ Οδυσσευς
Αμφινομου προς γουνα καθεζετο Δουλιχιηος,
Ευρυμαχον δεισας: ο δ' αρ' οινοχοον βαλε χειρα
δεξιτερην: προχοος δε χαμαι βομβησε πεσουσα,
αυταρ ο γ' οιμωξας πεσεν υπτιος εν κονιησι.
μνηστηρες δ' ομαδησαν ανα μεγαρα σκιοεντα,
ωδε δε τις ειπεσκεν ιδων ες πλησιον αλλον:
“αιθ' ωφελλ' ο ξεινος αλωμενος αλλοθ' ολεσθαι
πριν ελθειν: τω ου τι τοσον κελαδον μετεθηκε.
νυν δε περι πτωχων εριδαινομεν, ουδε τι δαιτος
εσθλης εσσεται ηδος, επει τα χερειονα νικα.”
τοισι δε και μετεειφ' ιερη ις Τηλεμαχοιο
“δαιμονιοι, μαινεσθε και ουκετι κευθετε θυμω
βρωτυν ουδε ποτητα: θεων νυ τις υμμ' οροθυνει.
αλλ' ευ δαισαμενοι κατακειετε οικαδ' ιοντες,
οπποτε θυμος ανωγε: διωκω δ' ου τιν' εγω γε.”
ως εφαθ', οι δ' αρα παντες οδαξ εν χειλεσι φυντες
Τηλεμαχον θαυμαζον,  ο θαρσαλεως αγορευε.
τοισιν δ' Αμφινομος αγορησατο και μετεειπε
Νισου φαιδιμος υιος, Αρητιαδαο ανακτος:
“ω φιλοι, ουκ αν δη τις επι ρηθεντι δικαιω
αντιβιοις επεεσσι καθαπτομενος χαλεπαινοι:
μητε τι τον ξεινον στυφελιζετε μητε τιν' αλλον
δμωων, οι κατα δωματ' Οδυσσηος θειοιο.
αλλ' αγετ', οινοχοος μεν επαρξασθω δεπαεσσιν,
οφρα σπεισαντες κατακειομεν οικαδ' ιοντες:
τον ξεινον δε εωμεν ενι μεγαροις Οδυσηος
Τηλεμαχω μελεμεν: του γαρ φιλον ικετο δωμα.”
ως φατο, τοισι δε πασιν εαδοτα μυθον εειπε.
τοισιν δε κρητηρα κερασσατο Μουλιος ηρως,
κηρυξ Δουλιχιευς: θεραπων δ' ην Αμφινομοιο:
νωμησεν δ' αρα πασιν επισταδον: οι δε θεοισι
σπεισαντες μακαρεσσι πιον μελιηδεα οινον.
αυταρ επει σπεισαν τ' επιον θ' οσον ηθελε θυμος,
βαν ρ' ιμεναι κειοντες εα προς δωμαθ' εκαστος.

======== Book 19 ========

αυταρ ο εν μεγαρω υπελειπετο διος Οδυσσευς,
μνηστηρεσσι φονον συν Αθηνη μερμηριζων:
αιψα δε Τηλεμαχον επεα πτεροεντα προσηυδα:
“Τηλεμαχε, χρη τευχε' αρηια κατθεμεν εισω
παντα μαλ': αυταρ μνηστηρας μαλακοις επεεσσι
παρφασθαι, οτε κεν σε μεταλλωσιν ποθεοντες:
‘εκ καπνου κατεθηκ', επει ουκετι τοισιν εωκει
οια ποτε Τροιηνδε κιων κατελειπεν Οδυσσευς,
αλλα κατηκισται, οσσον πυρος ικετ' αυτμη.
προς δ' ετι και τοδε μειζον ενι φρεσιν εβαλε δαιμων
μη πως οινωθεντες, εριν στησαντες εν υμιν,
αλληλους τρωσητε καταισχυνητε τε δαιτα
και μνηστυν: αυτος γαρ εφελκεται ανδρα σιδηρος.’”
ως φατο, Τηλεμαχος δε φιλω επεπειθετο πατρι,
εκ δε καλεσσαμενος προσεφη τροφον Ευρυκλειαν:
“μαι', αγε δη μοι ερυξον ενι μεγαροισι γυναικας,
οφρα κεν ες θαλαμον καταθειομαι εντεα πατρος
καλα, τα μοι κατα οικον ακηδεα καπνος αμερδει
πατρος αποιχομενοιο: εγω δ' ετι νηπιος ηα.
νυν δ' εθελω καταθεσθαι,  ιν' ου πυρος ιξετ' αυτμη.”
τον δ' αυτε προσεειπε φιλη τροφος Ευρυκλεια:
“αι γαρ δη ποτε, τεκνον, επιφροσυνας ανελοιο
οικου κηδεσθαι και κτηματα παντα φυλασσειν.
αλλ' αγε, τις τοι επειτα μετοιχομενη φαος οισει;
δμωας δ' ουκ ειας προβλωσκεμεν,  αι κεν εφαινον.”
την δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“ξεινος οδ': ου γαρ αεργον ανεξομαι ος κεν εμης γε
χοινικος απτηται, και τηλοθεν ειληλουθως.”
ως αρ' εφωνησεν, τη δ' απτερος επλετο μυθος.
κληισεν δε θυρας μεγαρων ευ ναιεταοντων.
τω δ' αρ' αναιξαντ' Οδυσευς και φαιδιμος υιος
εσφορεον κορυθας τε και ασπιδας ομφαλοεσσας
εγχεα τ' οξυοεντα: παροιθε δε Παλλας Αθηνη,
χρυσεον λυχνον εχουσα, φαος περικαλλες εποιει.
δη τοτε Τηλεμαχος προσεφωνεεν ον πατερ' αιψα:
“ω πατερ, η μεγα θαυμα τοδ' οφθαλμοισιν ορωμαι.
εμπης μοι τοιχοι μεγαρων καλαι τε μεσοδμαι,
ειλατιναι τε δοκοι, και κιονες υψος' εχοντες
φαινοντ' οφθαλμοις ως ει πυρος αιθομενοιο.
η μαλα τις θεος ενδον,  οι ουρανον ευρυν εχουσι.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“σιγα και κατα σον νοον ισχανε μηδ' ερεεινε:
αυτη τοι δικη εστι θεων, οι Ολυμπον εχουσιν.
αλλα συ μεν καταλεξαι, εγω δ' υπολειψομαι αυτου,
οφρα κ' ετι δμωας και μητερα σην ερεθιζω:
η δε μ' οδυρομενη ειρησεται αμφις εκαστα.”
ως φατο, Τηλεμαχος δε διεκ μεγαροιο βεβηκει
κειων ες θαλαμον, δαιδων υπο λαμπομεναων,
ενθα παρος κοιμαθ', οτε μιν γλυκυς υπνος ικανοι:
ενθ' αρα και τοτ' ελεκτο και Ηω διαν εμιμνεν.
αυταρ ο εν μεγαρω υπελειπετο διος Οδυσσευς,
μνηστηρεσσι φονον συν Αθηνη μερμηριζων.
η δ' ιεν εκ θαλαμοιο περιφρων Πηνελοπεια,
Αρτεμιδι ικελη ηε χρυσεη Αφροδιτη.
τη παρα μεν κλισιην πυρι κατθεσαν,  ενθ' αρ' εφιζε,
δινωτην ελεφαντι και αργυρω: ην ποτε τεκτων
ποιης' Ικμαλιος, και υπο θρηνυν ποσιν ηκε
προσφυε' εξ αυτης, οθ' επι μεγα βαλλετο κωας.
ενθα καθεζετ' επειτα περιφρων Πηνελοπεια.
ηλθον δε δμωαι λευκωλενοι εκ μεγαροιο.
αι δ' απο μεν σιτον πολυν ηρεον ηδε τραπεζας
και δεπα, ενθεν αρ' ανδρες υπερμενεοντες επινον:
πυρ δ' απο λαμπτηρων χαμαδις βαλον, αλλα δ' επ' αυτων
νηησαν ξυλα πολλα, φοως εμεν ηδε θερεσθαι.
η δ' Οδυση' ενενιπε Μελανθω δευτερον αυτις:
“ξειν', ετι και νυν ενθαδ' ανιησεις δια νυκτα
δινευων κατα οικον, οπιπευσεις δε γυναικας;
αλλ' εξελθε θυραζε, ταλαν, και δαιτος ονησο:
η ταχα και δαλω βεβλημενος εισθα θυραζε.”
την δ' αρ' υποδρα ιδων προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“δαιμονιη,  τι μοι ωδ' επεχεις κεκοτηοτι θυμω;
η οτι δη ρυποω, κακα δε χροι ειματα ειμαι,
πτωχευω δ' ανα δημον; αναγκαιη γαρ επειγει.
τοιουτοι πτωχοι και αλημονες ανδρες εασι
και γαρ εγω ποτε οικον εν ανθρωποισιν εναιον
ολβιος αφνειον και πολλακι δοσκον αλητη,
τοιω οποιος εοι και οτευ κεχρημενος ελθοι:
ησαν δε δμωες μαλα μυριοι, αλλα τε πολλα
οισιν τ' ευ ζωουσι και αφνειοι καλεονται.
αλλα Ζευς αλαπαξε Κρονιων: ηθελε γαρ που:
τω νυν μηποτε και συ, γυναι, απο πασαν ολεσσης
αγλαιην, τη νυν γε μετα δμωησι κεκασσαι:
μη πως τοι δεσποινα κοτεσσαμενη χαλεπηνη,
η Οδυσευς ελθη: ετι γαρ και ελπιδος αισα.
ει δ' ο μεν ως απολωλε και ουκετι νοστιμος εστιν,
αλλ' ηδη παις τοιος Απολλωνος γε εκητι,
Τηλεμαχος: τον δ' ου τις ενι μεγαροισι γυναικων
ληθει ατασθαλλους', επει ουκετι τηλικος εστιν.”
ως φατο, του δ' ηκουσε περιφρων Πηνελοπεια,
αμφιπολον δ' ενενιπεν επος τ' εφατ' εκ τ' ονομαζε:
“παντως, θαρσαλεη, κυον αδεες, ου τι με ληθεις
ερδουσα μεγα εργον, ο ση κεφαλη αναμαξεις:
παντα γαρ ευ ηδησθ', επει εξ εμευ εκλυες αυτης
ως τον ξεινον εμελλον ενι μεγαροισιν εμοισιν
αμφι ποσει ειρεσθαι,  επει πυκινως ακαχημαι.”
η ρα και Ευρυνομην ταμιην προς μυθον εειπεν:
“Ευρυνομη, φερε δη διφρον και κωας επ' αυτου,
οφρα καθεζομενος ειπη επος ηδ' επακουση
ο ξεινος εμεθεν: εθελω δε μιν εξερεεσθαι.”
ως εφαθ',  η δε μαλ' οτραλεως κατεθηκε φερουσα
διφρον ευξεστον και επ' αυτω κωας εβαλλεν:
ενθα καθεζετ' επειτα πολυτλας διος Οδυσσευς.
τοισι δε μυθων ηρχε περιφρων Πηνελοπεια:
“ξεινε, το μεν σε πρωτον εγων ειρησομαι αυτη:
τις ποθεν εις ανδρων;  ποθι τοι πολις ηδε τοκηες;”
την δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“ω γυναι, ουκ αν τις σε βροτων επ' απειρονα γαιαν
νεικεοι: η γαρ σευ κλεος ουρανον ευρυν ικανει,
ως τε τευ η βασιληος αμυμονος, ος τε θεουδης
ανδρασιν εν πολλοισι και ιφθιμοισιν ανασσων
ευδικιας ανεχησι, φερησι δε γαια μελαινα
πυρους και κριθας, βριθησι δε δενδρεα καρπω,
τικτη δ' εμπεδα μηλα, θαλασσα δε παρεχη ιχθυς
εξ ευηγεσιης, αρετωσι δε λαοι υπ' αυτου.
τω εμε νυν τα μεν αλλα μεταλλα σω ενι οικω,
μηδ' εμον εξερεεινε γενος και πατριδα γαιαν,
μη μοι μαλλον θυμον ενιπλησης οδυναων
μνησαμενω μαλα δ' ειμι πολυστονος: ουδε τι με χρη
οικω εν αλλοτριω γοοωντα τε μυρομενον τε
ησθαι,  επει κακιον πενθημεναι ακριτον αιει:
μη τις μοι δμωων νεμεσησεται, ηε συ γ' αυτη,
φη δε δακρυπλωειν βεβαρηοτα με φρενας οινω.”
τον δ' ημειβετ' επειτα περιφρων Πηνελοπεια:
“ξειν', η τοι μεν εμην αρετην ειδος τε δεμας τε
ωλεσαν αθανατοι,  οτε Ιλιον εισανεβαινον
Αργειοι, μετα τοισι δ' εμος ποσις ηεν Οδυσσευς
ει κεινος γ' ελθων τον εμον βιον αμφιπολευοι,
μειζον κε κλεος ειη εμον και καλλιον ουτως.
νυν δ' αχομαι: τοσα γαρ μοι επεσσευεν κακα δαιμων.
οσσοι γαρ νησοισιν επικρατεουσιν αριστοι,
Δουλιχιω τε Σαμη τε και υληεντι Ζακυνθω,
οι τ' αυτην Ιθακην ευδειελον αμφινεμονται,
οι μ' αεκαζομενην μνωνται, τρυχουσι δε οικον.
τω ουτε ξεινων εμπαξομαι ουθ' ικεταων
ουτε τι κηρυκων,  οι δημιοεργοι εασιν:
αλλ' Οδυση ποθεουσα φιλον κατατηκομαι ητορ.
οι δε γαμον σπευδουσιν: εγω δε δολους τολυπευω.
φαρος μεν μοι πρωτον ενεπνευσε φρεσι δαιμων,
στησαμενη μεγαν ιστον, ενι μεγαροισιν υφαινειν,
λεπτον και περιμετρον: αφαρ δ' αυτοις μετεειπον:
“κουροι, εμοι μνηστηρες, επει θανε διος Οδυσσευς,
μιμνετ' επειγομενοι τον εμον γαμον, εις ο κε φαρος
εκτελεσω—μη μοι μεταμωνια νηματ' οληται—
Λαερτη ηρωι ταφηιον, εις οτε κεν μιν
μοιρ' ολοη καθελησι τανηλεγεος θανατοιο:
μη τις μοι κατα δημον Αχαιιαδων νεμεσηση,
αι κεν ατερ σπειρου κειται πολλα κτεατισσας.
“ως εφαμην, τοισιν δ' επεπειθετο θυμος αγηνωρ.
ενθα και ηματιη μεν υφαινεσκον μεγαν ιστον,
νυκτας δ' αλλυεσκον,  επει δαιδας παραθειμην.
ως τριετες μεν εληθον εγω και επειθον Αχαιους:
αλλ' οτε τετρατον ηλθεν ετος και επηλυθον ωραι,
μηνων φθινοντων, περι δ' ηματα πολλ' ετελεσθη,
και τοτε δη με δια δμωας, κυνας ουκ αλεγουσας,
ειλον επελθοντες και ομοκλησαν επεεσσιν.
ως το μεν εξετελεσσα, και ουκ εθελους', υπ' αναγκης:
νυν δ' ουτ' εκφυγεειν δυναμαι γαμον ουτε τιν' αλλην
μητιν εθ' ευρισκω: μαλα δ' οτρυνουσι τοκηες
γημασθ', ασχαλαα δε παις βιοτον κατεδοντων,
γιγνωσκων: ηδη γαρ ανηρ οιος τε μαλιστα
οικου κηδεσθαι, τω τε Ζευς κυδος οπαζει.
αλλα και ως μοι ειπε τεον γενος, οπποθεν εσσι.
ου γαρ απο δρυος εσσι παλαιφατου ουδ' απο πετρης.”
την δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“ω γυναι αιδοιη Λαερτιαδεω Οδυσηος,
ουκετ' απολληξεις τον εμον γονον εξερεουσα;
αλλ' εκ τοι ερεω: η μεν μ' αχεεσσι γε δωσεις
πλειοσιν η εχομαι: η γαρ δικη, οπποτε πατρης
ης απεησιν ανηρ τοσσον χρονον οσσον εγω νυν,
πολλα βροτων επι αστε' αλωμενος,  αλγεα πασχων:
αλλα και ως ερεω ο μ' ανειρεαι ηδε μεταλλας.
Κρητη τις γαι' εστι, μεσω ενι οινοπι ποντω,
καλη και πιειρα, περιρρυτος: εν δ' ανθρωποι
πολλοι, απειρεσιοι, και εννηκοντα ποληες.
αλλη δ' αλλων γλωσσα μεμιγμενη: εν μεν Αχαιοι,
εν δ' Ετεοκρητες μεγαλητορες, εν δε Κυδωνες,
Δωριεες τε τριχαικες διοι τε Πελασγοι.
τησι δ' ενι Κνωσος, μεγαλη πολις, ενθα τε Μινως
εννεωρος βασιλευε Διος μεγαλου οαριστης,
πατρος εμοιο πατηρ,  μεγαθυμου Δευκαλιωνος
Δευκαλιων δ' εμε τικτε και Ιδομενηα ανακτα:
αλλ' ο μεν εν νηεσσι κορωνισιν Ιλιον ισω
ωχεθ' αμ' Ατρειδησιν, εμοι δ' ονομα κλυτον Αιθων,
οπλοτερος γενεη: ο δ' αρα προτερος και αρειων.
ενθ' Οδυσηα εγων ιδομην και ξεινια δωκα.
και γαρ τον Κρητηνδε κατηγαγεν ις ανεμοιο,
ιεμενον Τροιηνδε παραπλαγξασα Μαλειων:
στησε δ' εν Αμνισω, οθι τε σπεος Ειλειθυιης,
εν λιμεσιν χαλεποισι, μογις δ' υπαλυξεν αελλας.
αυτικα δ' Ιδομενηα μεταλλα αστυδ' ανελθων:
ξεινον γαρ οι εφασκε φιλον τ' εμεν αιδοιον τε.
τω δ' ηδη δεκατη η ενδεκατη πελεν ηως
οιχομενω συν νηυσι κορωνισιν Ιλιον εισω.
τον μεν εγω προς δωματ' αγων ευ εξεινισσα,
ενδυκεως φιλεων,  πολλων κατα οικον εοντων:
και οι τοις αλλοις εταροις, οι αμ' αυτω εποντο,
δημοθεν αλφιτα δωκα και αιθοπα οινον αγειρας
και βους ιρευσασθαι, ινα πλησαιατο θυμον.
ενθα δυωδεκα μεν μενον ηματα διοι Αχαιοι:
ειλει γαρ Βορεης ανεμος μεγας ουδ' επι γαιη
εια ιστασθαι, χαλεπος δε τις ωρορε δαιμων.
τη τρισκαιδεκατη δ' ανεμος πεσε, τοι δ' αναγοντο.”
ισκε ψευδεα πολλα λεγων ετυμοισιν ομοια:
της δ' αρ' ακουουσης ρεε δακρυα, τηκετο δε χρως:
ως δε χιων κατατηκετ' εν ακροπολοισιν ορεσσιν,
ην τ' Ευρος κατετηξεν, επην Ζεφυρος καταχευη:
τηκομενης δ' αρα της ποταμοι πληθουσι ρεοντες:
ως της τηκετο καλα παρηια δακρυ χεουσης,
κλαιουσης εον ανδρα παρημενον. αυταρ Οδυσσευς
θυμω μεν γοοωσαν εην ελεαιρε γυναικα,
οφθαλμοι δ' ως ει κερα εστασαν ηε σιδηρος
ατρεμας εν βλεφαροισι: δολω δ' ο γε δακρυα κευθεν.
η δ' επει ουν ταρφθη πολυδακρυτοιο γοοιο,
εξαυτις μιν επεσσιν αμειβομενη προσεειπε:
“νυν μεν δη σευ,  ξεινε γ', οιω πειρησεσθαι,
ει ετεον δη κειθι συν αντιθεοις εταροισι
ξεινισας εν μεγαροισιν εμον ποσιν, ως αγορευεις.
ειπε μοι οπποι' ασσα περι χροι ειματα εστο,
αυτος θ' οιος εην, και εταιρους, οι οι εποντο.”
την δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“ω γυναι,  αργαλεον τοσσον χρονον αμφις εοντα
ειπεμεν: ηδη γαρ οι εεικοστον ετος εστιν
εξ ου κειθεν εβη και εμης απεληλυθε πατρης:
αυταρ τοι ερεω ως μοι ινδαλλεται ητορ.
χλαιναν πορφυρεην ουλην εχε διος Οδυσσευς,
διπλην: αυταρ οι περονη χρυσοιο τετυκτο
αυλοισιν διδυμοισι: παροιθε δε δαιδαλον ηεν:
εν προτεροισι ποδεσσι κυων εχε ποικιλον ελλον,
ασπαιροντα λαων: το δε θαυμαζεσκον απαντες,
ως οι χρυσεοι εοντες ο μεν λαε νεβρον απαγχων,
αυταρ ο εκφυγεειν μεμαως ησπαιρε ποδεσσι.
τον δε χιτων' ενοησα περι χροι σιγαλοεντα,
οιον τε κρομυοιο λοπον κατα ισχαλεοιο:
τως μεν εην μαλακος, λαμπρος δ' ην ηελιος ως:
η μεν πολλαι γ' αυτον εθηησαντο γυναικες.
αλλο δε τοι ερεω, συ δ' ενι φρεσι βαλλεο σησιν:
ουκ οιδ' η ταδε εστο περι χροι οικοθ' Οδυσσευς,
η τις εταιρων δωκε θοης επι νηος ιοντι,
η τις που και ξεινος, επει πολλοισιν Οδυσσευς
εσκε φιλος: παυροι γαρ Αχαιων ησαν ομοιοι.
και οι εγω χαλκειον αορ και διπλακα δωκα
καλην πορφυρεην και τερμιοεντα χιτωνα,
αιδοιως δ' απεπεμπον ευσσελμου επι νηος.
και μεν οι κηρυξ ολιγον προγενεστερος αυτου
ειπετο: και τον τοι μυθησομαι,  οιος εην περ.
γυρος εν ωμοισιν, μελανοχροος, ουλοκαρηνος,
Ευρυβατης δ' ονομ' εσκε: τιεν δε μιν εξοχον αλλων
ων εταρων Οδυσευς, οτι οι φρεσιν αρτια ηδη.”
“ως φατο, τη δ' ετι μαλλον υφ' ιμερον ωρσε γοοιο,
σηματ' αναγνουση τα οι εμπεδα πεφραδ' Οδυσσευς.
η δ' επει ουν ταρφθη πολυδακρυτοιο γοοιο.
και τοτε μιν μυθοισιν αμειβομενη προσεειπε:
“νυν μεν δη μοι, ξεινε, παρος περ εων ελεεινος,
εν μεγαροισιν εμοισι φιλος τ' εση αιδοιος τε:
αυτη γαρ ταδε ειματ' εγω πορον,  οι' αγορευεις,
πτυξας' εκ θαλαμου, περονην τ' επεθηκα φαεινην
κεινω αγαλμ' εμεναι: τον δ' ουχ υποδεξομαι αυτις
οικαδε νοστησαντα φιλην ες πατριδα γαιαν.
τω ρα κακη αιση κοιλης επι νηος Οδυσσευς
ωχετ' εποψομενος Κακοιλιον ουκ ονομαστην.”
την δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“ω γυναι αιδοιη Λαερτιαδεω Οδυσηος,
μηκετι νυν χροα καλον εναιρεο, μηδε τι θυμον
τηκε, ποσιν γοοωσα. νεμεσσωμαι γε μεν ουδεν:
και γαρ τις τ' αλλοιον οδυρεται ανδρ' ολεσασα
κουριδιον, τω τεκνα τεκη φιλοτητι μιγεισα,
η Οδυση', ον φασι θεοις εναλιγκιον ειναι.
αλλα γοου μεν παυσαι, εμειο δε συνθεο μυθον:
νημερτεως γαρ τοι μυθησομαι ουδ' επικευσω
ως ηδη Οδυσηος εγω περι νοστου ακουσα
αγχου, Θεσπρωτων ανδρων εν πιονι δημω,
ζωου: αυταρ αγει κειμηλια πολλα και εσθλα
αιτιζων ανα δημον. αταρ εριηρας εταιρους
ωλεσε και νηα γλαφυρην ενι οινοπι ποντω,
Θρινακιης απο νησου ιων: οδυσαντο γαρ αυτω
Ζευς τε και Ηελιος: του γαρ βοας εκταν εταιροι.
οι μεν παντες ολοντο πολυκλυστω ενι ποντω:
τον δ' αρ' επι τροπιος νεος εκβαλε κυμ' επι χερσου,
Φαιηκων ες γαιαν, οι αγχιθεοι γεγαασιν,
οι δη μιν περι κηρι θεον ως τιμησαντο
και οι πολλα δοσαν πεμπειν τε μιν ηθελον αυτοι
οικαδ' απημαντον. και κεν παλαι ενθαδ' Οδυσσευς
ηην: αλλ' αρα οι το γε κερδιον εισατο θυμω,
χρηματ' αγυρταζειν πολλην επι γαιαν ιοντι:
ως περι κερδεα πολλα καταθνητων ανθρωπων
οιδ' Οδυσευς, ουδ' αν τις ερισσειε βροτος αλλος.
ως μοι Θεσπρωτων βασιλευς μυθησατο Φειδων:
ωμνυε δε προς εμ' αυτον, αποσπενδων ενι οικω,
νηα κατειρυσθαι και επαρτεας εμμεν εταιρους,
οι δη μιν πεμψουσι φιλην ες πατριδα γαιαν.
αλλ' εμε πριν απεπεμψε: τυχησε γαρ ερχομενη νηυς
ανδρων Θεσπρωτων ες Δουλιχιον πολυπυρον.
και μοι κτηματ' εδειξεν, οσα ξυναγειρατ' Οδυσσευς:
και νυ κεν ες δεκατην γενεην ετερον γ' ετι βοσκοι,
οσσα οι εν μεγαροις κειμηλια κειτο ανακτος.
τον δ' ες Δωδωνην φατο βημεναι, οφρα θεοιο
εκ δρυος υψικομοιο Διος βουλην επακουσαι,
οππως νοστησειε φιλην ες πατριδα γαιαν
ηδη δην απεων, η αμφαδον ηε κρυφηδον.
“ως ο μεν ουτως εστι σοος και ελευσεται ηδη
αγχι μαλ', ουδ' ετι τηλε φιλων και πατριδος αιης
δηρον απεσσειται: εμπης δε τοι ορκια δωσω.
ιστω νυν Ζευς πρωτα, θεων υπατος και αριστος,
ιστιη τ' Οδυσηος αμυμονος, ην αφικανω:
η μεν τοι ταδε παντα τελειεται ως αγορευω.
τουδ' αυτου λυκαβαντος ελευσεται ενθαδ' Οδυσσευς,
του μεν φθινοντος μηνος, του δ' ισταμενοιο.”
τον δ' αυτε προσεειπε περιφρων Πηνελοπεια:
“αι γαρ τουτο, ξεινε, επος τετελεσμενον ειη:
τω κε ταχα γνοιης φιλοτητα τε πολλα τε δωρα
εξ εμευ, ως αν τις σε συναντομενος μακαριζοι.
αλλα μοι ωδ' ανα θυμον οιεται, ως εσεται περ:
ουτ' Οδυσευς ετι οικον ελευσεται, ουτε συ πομπης
τευξη, επει ου τοιοι σημαντορες εις' ενι οικω
οιος Οδυσσευς εσκε μετ' ανδρασιν, ει ποτ' εην γε,
ξεινους αιδοιους αποπεμπεμεν ηδε δεχεσθαι.
αλλα μιν, αμφιπολοι, απονιψατε, κατθετε δ' ευνην,
δεμνια και χλαινας και ρηγεα σιγαλοεντα,
ως κ' ευ θαλπιοων χρυσοθρονον Ηω ικηται.
ηωθεν δε μαλ' ηρι λοεσσαι τε χρισαι τε,
ως κ' ενδον παρα Τηλεμαχω δειπνοιο μεδηται
ημενος εν μεγαρω: τω δ' αλγιον ος κεν εκεινων
τουτον ανιαζη θυμοφθορος: ουδε τι εργον
ενθαδ' ετι πρηξει, μαλα περ κεχολωμενος αινως.
πως γαρ εμευ συ,  ξεινε, δαησεαι ει τι γυναικων
αλλαων περιειμι νοον και επιφρονα μητιν,
ει κεν αυσταλεος, κακα ειμενος εν μεγαροισιν
δαινυη; ανθρωποι δε μινυνθαδιοι τελεθουσιν.
ος μεν απηνης αυτος εη και απηνεα ειδη,
τω δε καταρωνται παντες βροτοι αλγε' οπισσω
ζωω, αταρ τεθνεωτι γ' εφεψιοωνται απαντες:
ος δ' αν αμυμων αυτος εη και αμυμονα ειδη,
του μεν τε κλεος ευρυ δια ξεινοι φορεουσι
παντας επ' ανθρωπους, πολλοι τε μιν εσθλον εειπον.”
την δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“ω γυναι αιδοιη Λαερτιαδεω Οδυσηος,
η τοι εμοι χλαιναι και ρηγεα σιγαλοεντα
ηχθεθ', οτε πρωτον Κρητης ορεα νιφοεντα
νοσφισαμην επι νηος ιων δολιχηρετμοιο,
κειω δ' ως το παρος περ αυπνους νυκτας ιαυον:
πολλας γαρ δη νυκτας αεικελιω ενι κοιτη
αεσα και τ' ανεμεινα ευθρονον Ηω διαν.
ουδε τι μοι ποδανιπτρα ποδων επιηρανα θυμω
γιγνεται: ουδε γυνη ποδος αψεται ημετεροιο
ταων αι τοι δωμα κατα δρηστειραι εασιν,
ει μη τις γρηυς εστι παλαιη, κεδνα ιδυια,
η τις δη τετληκε τοσα φρεσιν οσσα τ' εγω περ:
τη δ' ουκ αν φθονεοιμι ποδων αψασθαι εμειο.”
τον δ' αυτε προσεειπε περιφρων Πηνελοπεια:
“ξεινε φιλ': ου γαρ πω τις ανηρ πεπνυμενος ωδε
ξεινων τηλεδαπων φιλιων εμον ικετο δωμα,
ως συ μαλ' ευφραδεως πεπνυμενα παντ' αγορευεις:
εστι δε μοι γρηυς πυκινα φρεσι μηδε' εχουσα
η κεινον δυστηνον ευ τρεφεν ηδ' ατιταλλε,
δεξαμενη χειρεσς',  οτε μιν πρωτον τεκε μητηρ,
η σε ποδας νιψει, ολιγηπελεουσα περ εμπης.
αλλ' αγε νυν ανστασα, περιφρων Ευρυκλεια,
νιψον σοιο ανακτος ομηλικα: και που Οδυσσευς
ηδη τοιοσδ' εστι ποδας τοιοσδε τε χειρας:
αιψα γαρ εν κακοτητι βροτοι καταγηρασκουσιν.”
ως αρ' εφη, γρηυς δε κατεσχετο χερσι προσωπα,
δακρυα δ' εκβαλε θερμα, επος δ' ολοφυδνον εειπεν:
“ω μοι εγω σεο, τεκνον, αμηχανος: η σε περι Ζευς
ανθρωπων ηχθηρε θεουδεα θυμον εχοντα.
ου γαρ πω τις τοσσα βροτων Διι τερπικεραυνω
πιονα μηρι' εκη' ουδ' εξαιτους εκατομβας,
οσσα συ τω εδιδους, αρωμενος ηος ικοιο
γηρας τε λιπαρον θρεψαιο τε φαιδιμον υιον:
νυν δε τοι οιω παμπαν αφειλετο νοστιμον ημαρ.
ουτω που και κεινω εφεψιοωντο γυναικες
ξεινων τηλεδαπων, οτε τευ κλυτα δωμαθ' ικοιτο,
ως σεθεν αι κυνες αιδε καθεψιοωνται απασαι,
ταων νυν λωβην τε και αισχεα πολλ' αλεεινων
ουκ εαας νιζειν: εμε δ' ουκ αεκουσαν ανωγε
κουρη Ικαριοιο,  περιφρων Πηνελοπεια.
τω σε ποδας νιψω αμα τ' αυτης Πηνελοπειης
και σεθεν εινεκ', επει μοι ορωρεται ενδοθι θυμος
κηδεσιν. αλλ' αγε νυν ξυνιει επος, οττι κεν ειπω:
πολλοι δη ξεινοι ταλαπειριοι ενθαδ' ικοντο,
αλλ' ου πω τινα φημι εοικοτα ωδε ιδεσθαι
ως συ δεμας φωνην τε ποδας τ' Οδυσηι εοικας.”
την δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“ω γρηυ, ουτω φασιν οσοι ιδον οφθαλμοισιν
ημεας αμφοτερους, μαλα εικελω αλληλοιιν
εμμεναι, ως συ περ αυτη επιφρονεους' αγορευεις.”
ως αρ' εφη, γρηυς δε λεβηθ' ελε παμφανοωντα
του ποδας εξαπενιζεν, υδωρ δ' ενεχευατο πουλυ
ψυχρον, επειτα δε θερμον επηφυσεν. αυταρ Οδυσσευς
ιζεν επ' εσχαροφιν, ποτι δε σκοτον ετραπετ' αιψα:
αυτικα γαρ κατα θυμον οισατο,  μη ε λαβουσα
ουλην αμφρασσαιτο και αμφαδα εργα γενοιτο.
νιζε δ' αρ' ασσον ιουσα αναχθ' εον: αυτικα δ' εγνω
ουλην, την ποτε μιν συς ηλασε λευκω οδοντι
Παρνησονδ' ελθοντα μετ' Αυτολυκον τε και υιας,
μητρος εης πατερ' εσθλον,  ος ανθρωπους εκεκαστο
κλεπτοσυνη θ' ορκω τε: θεος δε οι αυτος εδωκεν
Ερμειας: τω γαρ κεχαρισμενα μηρια καιεν
αρνων ηδ' εριφων: ο δε οι προφρων αμ' οπηδει.
Αυτολυκος δ' ελθων Ιθακης ες πιονα δημον
παιδα νεον γεγαωτα κιχησατο θυγατερος ης:
τον ρα οι Ευρυκλεια φιλοις επι γουνασι θηκε
παυομενω δορποιο, επος τ' εφατ' εκ τ' ονομαζεν:
“Αυτολυκ', αυτος νυν ονομ' ευρεο οττι κε θηαι
παιδος παιδι φιλω: πολυαρητος δε τοι εστιν.”
την δ' αυτ' Αυτολυκος απαμειβετο φωνησεν τε:
“γαμβρος εμος θυγατηρ τε, τιθεσθ' ονομ' οττι κεν ειπω:
πολλοισιν γαρ εγω γε οδυσσαμενος τοδ' ικανω,
ανδρασιν ηδε γυναιξιν ανα χθονα πουλυβοτειραν:
τω δ' Οδυσευς ονομ' εστω επωνυμον: αυταρ εγω γε,
οπποτ' αν ηβησας μητρωιον ες μεγα δωμα
ελθη Παρνησονδ', οθι που μοι κτηματ' εασι,
των οι εγω δωσω και μιν χαιροντ' αποπεμψω.”
των ενεκ' ηλθ' Οδυσευς, ινα οι ποροι αγλαα δωρα.
τον μεν αρ' Αυτολυκος τε και υιεες Αυτολυκοιο
χερσιν τ' ησπαζοντο επεσσι τε μειλιχιοισι:
μητηρ δ' Αμφιθεη μητρος περιφυς' Οδυσηι
κυσς' αρα μιν κεφαλην τε και αμφω φαεα καλα.
Αυτολυκος δ' υιοισιν εκεκλετο κυδαλιμοισι
δειπνον εφοπλισσαι: τοι δ' οτρυνοντος ακουσαν,
αυτικα δ' εισαγαγον βουν αρσενα πενταετηρον:
τον δερον αμφι θ' επον, και μιν διεχευαν απαντα,
μιστυλλον τ' αρ' επισταμενως πειραν τ' οβελοισιν,
ωπτησαν τε περιφραδεως, δασσαντο τε μοιρας.
ως τοτε μεν προπαν ημαρ ες ηελιον καταδυντα
δαινυντ',  ουδε τι θυμος εδευετο δαιτος εισης:
ημος δ' ηελιος κατεδυ και επι κνεφας ηλθεν,
δη τοτε κοιμησαντο και υπνου δωρον ελοντο.
ημος δ' ηριγενεια φανη ροδοδακτυλος Ηως,
βαν ρ' ιμεν ες θηρην, ημεν κυνες ηδε και αυτοι
υιεες Αυτολυκου: μετα τοισι δε διος Οδυσσευς
ηιεν: αιπυ δ' ορος προσεβαν καταειμενον υλη
Παρνησου, ταχα δ' ικανον πτυχας ηνεμοεσσας.
Ηελιος μεν επειτα νεον προσεβαλλεν αρουρας
εξ ακαλαρρειταο βαθυρροου Ωκεανοιο,
οι δ' ες βησσαν ικανον επακτηρες: προ δ' αρ' αυτων
ιχνι' ερευνωντες κυνες ηισαν, αυταρ οπισθεν
υιεες Αυτολυκου: μετα τοισι δε διος Οδυσσευς
ηιεν αγχι κυνων, κραδαων δολιχοσκιον εγχος.
ενθα δ' αρ' εν λοχμη πυκινη κατεκειτο μεγας συς:
την μεν αρ' ουτ' ανεμων διαει μενος υγρον αεντων,
ουτε μιν Ηελιος φαεθων ακτισιν εβαλλεν,
ουτ' ομβρος περαασκε διαμπερες: ως αρα πυκνη
ηεν, αταρ φυλλων ενεην χυσις ηλιθα πολλη.
τον δ' ανδρων τε κυνων τε περι κτυπος ηλθε ποδοιιν,
ως επαγοντες επησαν: ο δ' αντιος εκ ξυλοχοιο
φριξας ευ λοφιην, πυρ δ' οφθαλμοισι δεδορκως,
στη ρ' αυτων σχεδοθεν: ο δ' αρα πρωτιστος Οδυσσευς
εσσυτ' ανασχομενος δολιχον δορυ χειρι παχειη,
ουταμεναι μεμαως: ο δε μιν φθαμενος ελασεν συς
γουνος υπερ,  πολλον δε διηφυσε σαρκος οδοντι
λικριφις αιξας, ουδ' οστεον ικετο φωτος.
τον δ' Οδυσευς ουτησε τυχων κατα δεξιον ωμον,
αντικρυ δε διηλθε φαεινου δουρος ακωκη:
καδ δ' επες' εν κονιησι μακων, απο δ' επτατο θυμος.
τον μεν αρ' Αυτολυκου παιδες φιλοι αμφεπενοντο,
ωτειλην δ' Οδυσηος αμυμονος αντιθεοιο
δησαν επισταμενως, επαοιδη δ' αιμα κελαινον
εσχεθον, αιψα δ' ικοντο φιλου προς δωματα πατρος.
τον μεν αρ' Αυτολυκος τε και υιεες Αυτολυκοιο
ευ ιησαμενοι ηδ' αγλαα δωρα ποροντες
καρπαλιμως χαιροντα φιλην ες πατριδ' επεμπον
εις Ιθακην. τω μεν ρα πατηρ και ποτνια μητηρ
χαιρον νοστησαντι και εξερεεινον εκαστα,
ουλην οττι παθοι: ο δ' αρα σφισιν ευ κατελεξεν
ως μιν θηρευοντ' ελασεν συς λευκω οδοντι,
Παρνησονδ' ελθοντα συν υιασιν Αυτολυκοιο.
την γρηυς χειρεσσι καταπρηνεσσι λαβουσα
γνω ρ' επιμασσαμενη, ποδα δε προεηκε φερεσθαι:
εν δε λεβητι πεσε κνημη, καναχησε δε χαλκος,
αψ δ' ετερως' εκλιθη: το δ' επι χθονος εξεχυθ' υδωρ.
την δ' αμα χαρμα και αλγος ελε φρενα, τω δε οι οσσε
δακρυοφι πλησθεν, θαλερη δε οι εσχετο φωνη.
αψαμενη δε γενειου Οδυσσηα προσεειπεν:
“η μαλ' Οδυσσευς εσσι, φιλον τεκος: ουδε ς' εγω γε
πριν εγνων,  πριν παντα ανακτ' εμον αμφαφαασθαι.”
η και Πηνελοπειαν εσεδρακεν οφθαλμοισι,
πεφραδεειν εθελουσα φιλον ποσιν ενδον εοντα.
η δ' ουτ' αθρησαι δυνατ' αντιη ουτε νοησαι:
τη γαρ Αθηναιη νοον ετραπεν: αυταρ Οδυσσευς
χειρ' επιμασσαμενος φαρυγος λαβε δεξιτερηφι,
τη δ' ετερη εθεν ασσον ερυσσατο φωνησεν τε.
“μαια, τιη μ' εθελεις ολεσαι; συ δε μ' ετρεφες αυτη
τω σω επι μαζω: νυν δ' αλγεα πολλα μογησας
ηλυθον εικοστω ετει ες πατριδα γαιαν.
αλλ' επει εφρασθης και τοι θεος εμβαλε θυμω,
σιγα, μη τις τ' αλλος ενι μεγαροισι πυθηται.
ωδε γαρ εξερεω, και μην  τετελεσμενον εσται:
ει χ' υπ' εμοι γε θεος δαμαση μνηστηρας αγαυους,
ουδε τροφου ουσης σευ αφεξομαι, οπποτ' αν αλλας
δμωας εν μεγαροισιν εμοις κτεινωμι γυναικας.”
τον δ' αυτε προσεειπε περιφρων Ευρυκλεια:
“τεκνον εμον, ποιον σε επος φυγεν ερκος οδοντων.
οισθα μεν οιον εμον μενος εμπεδον ουδ' επιεικτον,
εξω δ' ως οτε τις στερεη λιθος ηε σιδηρος.
αλλο δε τοι ερεω,  συ δ' ενι φρεσι βαλλεο σησιν:
ει χ' υπο σοι γε θεος δαμαση μνηστηρας αγαυους,
δη τοτε τοι καταλεξω ενι μεγαροισι γυναικας,
αι τε ς' ατιμαζουσι και αι νηλειτιδες εισι.”
την δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς
“μαια,  τιη δε συ τας μυθησεαι; ουδε τι σε χρη.
ευ νυ και αυτος εγω φρασομαι και εισομ' εκαστην:
αλλ' εχε σιγη μυθον, επιτρεψον δε θεοισιν.”
ως αρ' εφη, γρηυς δε διεκ μεγαροιο βεβηκει
οισομενη ποδανιπτρα: τα γαρ προτερ' εκχυτο παντα.
αυταρ επει νιψεν τε και ηλειψεν λιπ' ελαιω,
αυτις αρ' ασσοτερω πυρος ελκετο διφρον Οδυσσευς
θερσομενος, ουλην δε κατα ρακεεσσι καλυψε.
τοισι δε μυθων ηρχε περιφρων Πηνελοπεια:
“ξεινε, το μεν ς' ετι τυτθον εγων ειρησομαι αυτη:
και γαρ δη κοιτοιο ταχ' εσσεται ηδεος ωρη,
ον τινα γ' υπνος ελοι γλυκερος, και κηδομενον περ.
αυταρ εμοι και πενθος αμετρητον πορε δαιμων:
ηματα μεν γαρ τερπομ' οδυρομενη, γοοωσα,
ες τ' εμα εργ' οροωσα και αμφιπολων ενι οικω:
αυταρ επην νυξ ελθη,  ελησι τε κοιτος απαντας,
κειμαι ενι λεκτρω, πυκιναι δε μοι αμφ' αδινον κηρ
οξειαι μελεδωνες οδυρομενην ερεθουσιν.
ως δ' οτε Πανδαρεου κουρη, χλωρηις αηδων,
καλον αειδησιν εαρος νεον ισταμενοιο,
δενδρεων εν πεταλοισι καθεζομενη πυκινοισιν,
η τε θαμα τρωπωσα χεει πολυηχεα φωνην,
παιδ' ολοφυρομενη Ιτυλον φιλον, ον ποτε χαλκω
κτεινε δι' αφραδιας, κουρον Ζηθοιο ανακτος,
ως και εμοι διχα θυμος ορωρεται ενθα και ενθα,
ηε μενω παρα παιδι και εμπεδα παντα φυλασσω,
κτησιν εμην, δμωας τε και υψερεφες μεγα δωμα,
ευνην τ' αιδομενη ποσιος δημοιο τε φημιν,
η ηδη αμ' επωμαι Αχαιων ος τις αριστος
μναται ενι μεγαροισι, πορων απερεισια εδνα.
παις δ' εμος ηος εην ετι νηπιος ηδε χαλιφρων,
γημασθ' ου μ' εια ποσιος κατα δωμα λιπουσαν:
νυν δ' οτε δη μεγας εστι και ηβης μετρον ικανει,
και δη μ' αραται παλιν ελθεμεν εκ μεγαροιο,
κτησιος ασχαλοων, την οι κατεδουσιν Αχαιοι.
αλλ' αγε μοι τον ονειρον υποκριναι και ακουσον.
χηνες μοι κατα οικον εεικοσι πυρον εδουσιν
εξ υδατος, και τε σφιν ιαινομαι εισοροωσα:
ελθων δ' εξ ορεος μεγας αιετος αγκυλοχειλης
πασι κατ' αυχενας ηξε και εκτανεν: οι δ' εκεχυντο
αθροοι εν μεγαροις,  ο δ' ες αιθερα διαν αερθη.
αυταρ εγω κλαιον και εκωκυον εν περ ονειρω,
αμφι δ' εμ' ηγερεθοντο ευπλοκαμιδες Αχαιαι,
οικτρ' ολοφυρομενην ο μοι αιετος εκτανε χηνας.
αψ δ' ελθων κατ' αρ' εζετ' επι προυχοντι μελαθρω,
φωνη δε βροτεη κατερητυε φωνησεν τε:
“‘θαρσει, Ικαριου κουρη τηλεκλειτοιο:
ουκ οναρ, αλλ' υπαρ εσθλον, ο τοι τετελεσμενον εσται.
χηνες μεν μνηστηρες, εγω δε τοι αιετος ορνις
ηα παρος, νυν αυτε τεος ποσις ειληλουθα,
ος πασι μνηστηρσιν αεικεα ποτμον εφησω.’
“ως εφατ', αυταρ εμε μελιηδης υπνος ανηκε:
παπτηνασα δε χηνας ενι μεγαροισι νοησα
πυρον ερεπτομενους παρα πυελον, ηχι παρος περ.”
την δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“ω γυναι,  ου πως εστιν υποκρινασθαι ονειρον
αλλη αποκλιναντ', επει η ρα τοι αυτος Οδυσσευς
πεφραδ' οπως τελεει: μνηστηρσι δε φαινετ' ολεθρος
πασι μαλ', ουδε κε τις θανατον και κηρας αλυξει.”
τον δ' αυτε προσεειπε περιφρων Πηνελοπεια:
“ξειν',  η τοι μεν ονειροι αμηχανοι ακριτομυθοι
γιγνοντ', ουδε τι παντα τελειεται ανθρωποισι.
δοιαι γαρ τε πυλαι αμενηνων εισιν ονειρων:
αι μεν γαρ κεραεσσι τετευχαται, αι δ' ελεφαντι:
των οι μεν κ' ελθωσι δια πριστου ελεφαντος,
οι ρ' ελεφαιρονται,  επε' ακρααντα φεροντες:
οι δε δια ξεστων κεραων ελθωσι θυραζε,
οι ρ' ετυμα κραινουσι, βροτων οτε κεν τις ιδηται.
αλλ' εμοι ουκ εντευθεν οιομαι αινον ονειρον
ελθεμεν: η κ' ασπαστον εμοι και παιδι γενοιτο.
αλλο δε τοι ερεω,  συ δ' ενι φρεσι βαλλεο σησιν:
ηδε δη ηως εισι δυσωνυμος, η μ' Οδυσηος
οικου αποσχησει: νυν γαρ καταθησω αεθλον,
τους πελεκεας, τους κεινος ενι μεγαροισιν εοισιν
ιστασχ' εξειης, δρυοχους ως, δωδεκα παντας:
στας δ' ο γε πολλον ανευθε διαρριπτασκεν οιστον.
νυν δε μνηστηρεσσιν αεθλον τουτον εφησω:
ος δε κε ρηιτατ' εντανυση βιον εν παλαμησι
και διοιστευση πελεκεων δυοκαιδεκα παντων,
τω κεν αμ' εσποιμην, νοσφισσαμενη τοδε δωμα
κουριδιον, μαλα καλον,  ενιπλειον βιοτοιο:
του ποτε μεμνησεσθαι οιομαι εν περ ονειρω.”
την δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς
“ω γυναι αιδοιη Λαερτιαδεω Οδυσηος,
μηκετι νυν αναβαλλε δομοις ενι τουτον αεθλον:
πριν γαρ τοι πολυμητις ελευσεται ενθαδ' Οδυσσευς,
πριν τουτους τοδε τοξον ευξοον αμφαφοωντας
νευρην τ' εντανυσαι διοιστευσαι τε σιδηρου.”
τον δ' αυτε προσεειπε περιφρων Πηνελοπεια:
“ει κ' εθελοις μοι, ξεινε, παρημενος εν μεγαροισι
τερπειν, ου κε μοι υπνος επι βλεφαροισι χυθειη.
αλλ' ου γαρ πως εστιν αυπνους εμμεναι αιει
ανθρωπους: επι γαρ τοι εκαστω μοιραν εθηκαν
αθανατοι θνητοισιν επι ζειδωρον αρουραν.
αλλ' η τοι μεν εγων υπερωιον εισαναβασα
λεξομαι εις ευνην,  η μοι στονοεσσα τετυκται,
αιει δακρυς' εμοισι πεφυρμενη, εξ ου Οδυσσευς
ωχετ' εποψομενος Κακοιλιον ουκ ονομαστην.
ενθα κε λεξαιμην: συ δε λεξεο τωδ' ενι οικω,
η χαμαδις στορεσας η τοι κατα δεμνια θεντων.”
ως ειπους' ανεβαιν' υπερωια σιγαλοεντα,
ουκ οιη, αμα τη γε και αμφιπολοι κιον αλλαι.
ες δ' υπερω' αναβασα συν αμφιπολοισι γυναιξι
κλαιεν επειτ' Οδυσηα, φιλον ποσιν, οφρα οι υπνον
ηδυν επι βλεφαροισι βαλε γλαυκωπις Αθηνη.

======== Book 20 ========

αυταρ ο εν προδομω ευναζετο διος Οδυσσευς:
καμ μεν αδεψητον βοεην στορες', αυταρ υπερθε
κωεα πολλ' οιων, τους ιρευεσκον Αχαιοι:
Ευρυνομη δ' αρ' επι χλαιναν βαλε κοιμηθεντι.
ενθ' Οδυσευς μνηστηρσι κακα φρονεων ενι θυμω
κειτ' εγρηγοροων: ται δ' εκ μεγαροιο γυναικες
ηισαν, αι μνηστηρσιν εμισγεσκοντο παρος περ,
αλληλησι γελω τε και ευφροσυνην παρεχουσαι.
του δ' ωρινετο θυμος ενι στηθεσσι φιλοισι:
πολλα δε μερμηριζε κατα φρενα και κατα θυμον,
ηε μεταιξας θανατον τευξειεν εκαστη,
η ετ' εω μνηστηρσιν υπερφιαλοισι μιγηναι
υστατα και πυματα, κραδιη δε οι ενδον υλακτει.
ως δε κυων αμαλησι περι σκυλακεσσι βεβωσα
ανδρ' αγνοιησας' υλαει μεμονεν τε μαχεσθαι,
ως ρα του ενδον υλακτει αγαιομενου κακα εργα:
στηθος δε πληξας κραδιην ηνιπαπε μυθω:
“τετλαθι δη, κραδιη: και κυντερον αλλο ποτ' ετλης.
ηματι τω οτε μοι μενος ασχετος ησθιε Κυκλωψ
ιφθιμους εταρους: συ δ' ετολμας,  οφρα σε μητις
εξαγαγ' εξ αντροιο οιομενον θανεεσθαι.”
ως εφατ', εν στηθεσσι καθαπτομενος φιλον ητορ:
τω δε μαλ' εν πειση κραδιη μενε τετληυια
νωλεμεως: αταρ αυτος ελισσετο ενθα και ενθα.
ως δ' οτε γαστερ' ανηρ πολεος πυρος αιθομενοιο,
εμπλειην κνισης τε και αιματος, ενθα και ενθα
αιολλη, μαλα δ' ωκα λιλαιεται οπτηθηναι,
ως αρ' ο γ' ενθα και ενθα ελισσετο, μερμηριζων
οππως δη μνηστηρσιν αναιδεσι χειρας εφησει
μουνος εων πολεσι.  σχεδοθεν δε οι ηλθεν Αθηνη
ουρανοθεν καταβασα: δεμας δ' ηικτο γυναικι:
στη δ' αρ' υπερ κεφαλης και μιν προς μυθον εειπε:
“τιπτ' αυτ' εγρησσεις, παντων περι καμμορε φωτων;
οικος μεν τοι οδ' εστι, γυνη δε τοι ηδ' ενι οικω
και, παις,  οιον που τις εελδεται εμμεναι υια.”
την δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“ναι δη ταυτα γε παντα, θεα, κατα μοιραν εειπες:
αλλα τι μοι τοδε θυμος ενι φρεσι μερμηριζει,
οππως δη μνηστηρσιν αναιδεσι χειρας εφησω,
μουνος εων: οι δ' αιεν αολλεες ενδον εασι.
προς δ' ετι και τοδε μειζον ενι φρεσι μερμηριζω:
ει περ γαρ κτειναιμι Διος τε σεθεν τε εκητι,
πη κεν υπεκπροφυγοιμι; τα σε φραζεσθαι ανωγα.”
τον δ' αυτε προσεειπε θεα γλαυκωπις Αθηνη:
“σχετλιε,  και μεν τις τε χερειονι πειθεθ' εταιρω,
ος περ θνητος τ' εστι και ου τοσα μηδεα οιδεν:
αυταρ εγω θεος ειμι, διαμπερες η σε φυλασσω
εν παντεσσι πονοις. ερεω δε τοι εξαναφανδον:
ει περ πεντηκοντα λοχοι μεροπων ανθρωπων
νωι περισταιεν,  κτειναι μεμαωτες Αρηι,
και κεν των ελασαιο βοας και ιφια μηλα.
αλλ' ελετω σε και υπνος: ανιη και το φυλασσειν
παννυχον εγρησσοντα, κακων δ' υποδυσεαι ηδη.”
ως φατο, και ρα οι υπνον επι βλεφαροισιν εχευεν,
αυτη δ' αψ ες Ολυμπον αφικετο δια θεαων.
ευτε τον υπνος εμαρπτε, λυων μελεδηματα θυμου,
λυσιμελης, αλοχος δ' αρ' επεγρετο κεδνα ιδυια:
κλαιε δ' αρ' εν λεκτροισι καθεζομενη μαλακοισιν.
αυταρ επει κλαιουσα κορεσσατο ον κατα θυμον,
Αρτεμιδι πρωτιστον επευξατο δια γυναικων:
“Αρτεμι, ποτνα θεα, θυγατερ Διος, αιθε μοι ηδη
ιον ενι στηθεσσι βαλους' εκ θυμον ελοιο
αυτικα νυν, η επειτα μ' αναρπαξασα θυελλα
οιχοιτο προφερουσα κατ' ηεροεντα κελευθα,
εν προχοης δε βαλοι αψορροου Ωκεανοιο.
ως δ' οτε Πανδαρεου κουρας ανελοντο θυελλαι:
τησι τοκηας μεν φθισαν θεοι, αι δ' ελιποντο
ορφαναι εν μεγαροισι, κομισσε δε δι' Αφροδιτη
τυρω και μελιτι γλυκερω και ηδει οινω:
Ηρη δ' αυτησιν περι πασεων δωκε γυναικων
ειδος και πινυτην, μηκος δ' επορ' Αρτεμις αγνη,
εργα δ' Αθηναιη δεδαε κλυτα εργαζεσθαι.
ευτ' Αφροδιτη δια προσεστιχε μακρον Ολυμπον,
κουρης αιτησουσα τελος θαλεροιο γαμοιο—
ες Δια τερπικεραυνον,  ο γαρ τ' ευ οιδεν απαντα,
μοιραν τ' αμμοριην τε καταθνητων ανθρωπων—
τοφρα δε τας κουρας αρπυιαι ανηρειψαντο
και ρ' εδοσαν στυγερησιν ερινυσιν αμφιπολευειν:
ως εμ' αιστωσειαν Ολυμπια δωματ' εχοντες,
ηε μ' ευπλοκαμος βαλοι Αρτεμις,  οφρ' Οδυσηα
οσσομενη και γαιαν υπο στυγερην αφικοιμην,
μηδε τι χειρονος ανδρος ευφραινοιμι νοημα.
αλλα το μεν και ανεκτον εχει κακον, οπποτε κεν τις
ηματα μεν κλαιη, πυκινως ακαχημενος ητορ,
νυκτας δ' υπνος εχησιν—ο γαρ τ' επελησεν απαντων,
εσθλων ηδε κακων, επει αρ βλεφαρ' αμφικαλυψη—
αυταρ εμοι και ονειρατ' επεσσευεν κακα δαιμων.
τηδε γαρ αυ μοι νυκτι παρεδραθεν εικελος αυτω,
τοιος εων οιος ηεν αμα στρατω: αυταρ εμον κηρ
χαιρ',  επει ουκ εφαμην οναρ εμμεναι, αλλ' υπαρ ηδη.”
ως εφατ', αυτικα δε χρυσοθρονος ηλυθεν Ηως.
της δ' αρα κλαιουσης οπα συνθετο διος Οδυσσευς:
μερμηριζε δ' επειτα, δοκησε δε οι κατα θυμον
ηδη γιγνωσκουσα παρεσταμεναι κεφαληφι.
χλαιναν μεν συνελων και κωεα,  τοισιν ενευδεν,
ες μεγαρον κατεθηκεν επι θρονου, εκ δε βοειην
θηκε θυραζε φερων, Διι δ' ευξατο χειρας ανασχων:
“Ζευ πατερ, ει μ' εθελοντες επι τραφερην τε και υγρην
ηγετ' εμην ες γαιαν, επει μ' εκακωσατε λιην,
φημην τις μοι φασθω εγειρομενων ανθρωπων
ενδοθεν, εκτοσθεν δε Διος τερας αλλο φανητω.”
ως εφατ' ευχομενος: του δ' εκλυε μητιετα Ζευς,
αυτικα δ' εβροντησεν απ' αιγληεντος Ολυμπου,
υψοθεν εκ νεφεων: γηθησε δε διος Οδυσσευς.
φημην δ' εξ οικοιο γυνη προεηκεν αλετρις
πλησιον, ενθ' αρα οι μυλαι ηατο ποιμενι λαων,
τησιν δωδεκα πασαι επερρωοντο γυναικες
αλφιτα τευχουσαι και αλειατα, μυελον ανδρων.
αι μεν αρ' αλλαι ευδον, επει κατα πυρον αλεσσαν,
η δε μι' ουπω παυετ',  αφαυροτατη δ' ετετυκτο:
η ρα μυλην στησασα επος φατο, σημα ανακτι:
“Ζευ πατερ, ος τε θεοισι και ανθρωποισιν ανασσεις,
η μεγαλ' εβροντησας απ' ουρανου αστεροεντος,
ουδε ποθι νεφος εστι: τερας νυ τεω τοδε φαινεις.
κρηνον νυν και εμοι δειλη επος,  οττι κεν ειπω:
μνηστηρες πυματον τε και υστατον ηματι τωδε
εν μεγαροις Οδυσηος ελοιατο δαιτ' ερατεινην,
οι δη μοι καματω θυμαλγει: γουνατ' ελυσαν
αλφιτα τευχουση: νυν υστατα δειπνησειαν.”
ως αρ' εφη,  χαιρεν δε κλεηδονι διος Οδυσσευς
Ζηνος τε βροντη: φατο γαρ τισασθαι αλειτας.
αι δ' αλλαι δμωαι κατα δωματα καλ' Οδυσηος
αγρομεναι ανεκαιον επ' εσχαρη ακαματον πυρ.
Τηλεμαχος δ' ευνηθεν ανιστατο, ισοθεος φως,
ειματα εσσαμενος: περι δε ξιφος οξυ θετ' ωμω:
ποσσι δ' υπο λιπαροισιν εδησατο καλα πεδιλα,
ειλετο δ' αλκιμον εγχος, ακαχμενον οξει: χαλκω:
στη δ' αρ' επ' ουδον ιων, προς δ' Ευρυκλειαν εειπε:
“μαια φιλη, τον ξεινον ετιμησασθ' ενι οικω
ευνη και σιτω,  η αυτως κειται ακηδης;
τοιαυτη γαρ εμη μητηρ, πινυτη περ εουσα:
εμπληγδην ετερον γε τιει μεροπων ανθρωπων
χειρονα, τον δε τ' αρειον' ατιμησας' αποπεμπει.”
τον δ' αυτε προσεειπε περιφρων Ευρυκλεια:
“ουκ αν μιν νυν,  τεκνον, αναιτιον αιτιοωο.
οινον μεν γαρ πινε καθημενος, οφρ' εθελ' αυτος,
σιτου δ' ουκετ' εφη πεινημεναι: ειρετο γαρ μιν.
αλλ' οτε δη κοιτοιο και υπνου μιμνησκοιτο,
η μεν δεμνι' ανωγεν υποστορεσαι δμωησιν,
αυταρ ο γ',  ως τις παμπαν οιζυρος και αποτμος,
ουκ εθελ' εν λεκτροισι και εν ρηγεσσι καθευδειν,
αλλ' εν αδεψητω βοεη και κωεσιν οιων
εδραθ' ενι προδομω: χλαιναν δ' επιεσσαμεν ημεις.”
ως φατο, Τηλεμαχος δε διεκ μεγαροιο βεβηκει
εγχος εχων,  αμα τω γε δυω κυνες αργοι εποντο.
βη δ' ιμεν εις αγορην μετ' ευκνημιδας Αχαιους.
η δ' αυτε δμωησιν εκεκλετο δια γυναικων,
Ευρυκλει', Ωπος θυγατηρ Πεισηνοριδαο:
“αγρειθ', αι μεν δωμα κορησατε ποιπνυσασαι,
ρασσατε τ',  εν τε θρονοις ευποιητοισι ταπητας
βαλλετε πορφυρεους: αι δε σπογγοισι τραπεζας
πασας αμφιμασασθε, καθηρατε δε κρητηρας
και δεπα αμφικυπελλα τετυγμενα: ται δε μεθ' υδωρ
ερχεσθε κρηνηνδε, και οισετε θασσον ιουσαι.
ου γαρ δην μνηστηρες απεσσονται μεγαροιο,
αλλα μαλ' ηρι νεονται, επει και πασιν εορτη.”
ως εφαθ', αι δ' αρα της μαλα μεν κλυον ηδ' επιθοντο.
αι μεν εεικοσι βησαν επι κρηνην μελανυδρον,
αι δ' αυτου κατα δωματ' επισταμενως πονεοντο.
ες δ' ηλθον δρηστηρες Αχαιων.  οι μεν επειτα
ευ και επισταμενως κεασαν ξυλα, ται δε γυναικες
ηλθον απο κρηνης: επι δε σφισιν ηλθε συβωτης
τρεις σιαλους καταγων, οι εσαν μετα πασιν αριστοι.
και τους μεν ρ' ειασε καθ' ερκεα καλα νεμεσθαι,
αυτος δ' αυτ' Οδυσηα προσηυδα μειλιχιοισι:
“ξειν', η αρ τι σε μαλλον Αχαιοι εισοροωσιν,
ηε ς' ατιμαζουσι κατα μεγαρ', ως το παρος περ;”
τον δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“αι γαρ δη, Ευμαιε, θεοι τισαιατο λωβην,
ην οιδ' υβριζοντες ατασθαλα μηχανοωνται
οικω εν αλλοτριω, ουδ' αιδους μοιραν εχουσιν.”
ως οι μεν τοιαυτα προς αλληλους αγορευον,
αγχιμολον δε σφ' ηλθε Μελανθιος, αιπολος αιγων.
αιγας αγων αι πασι μετερεπον αιπολιοισι,
δειπνον μνηστηρεσσι.  δυω δ' αμ' εποντο νομηες.
και τας μεν κατεδησεν υπ' αιθουση εριδουπω,
αυτος δ' αυτ' Οδυσηα προσηυδα κερτομιοισι:
“ξειν', ετι και νυν ενθαδ' ανιησεις κατα δωμα
ανερας αιτιζων, αταρ ουκ εξεισθα θυραζε;
παντως ουκετι νωι διακρινεεσθαι οιω
πριν χειρων γευσασθαι, επει συ περ ου κατα κοσμον
αιτιζεις: εισιν δε και αλλαι δαιτες Αχαιων.”
ως φατο, τον δ' ου τι προσεφη πολυμητις Οδυσσευς,
αλλ' ακεων κινησε καρη,  κακα βυσσοδομευων.
τοισι δ' επι τριτος ηλθε Φιλοιτιος, ορχαμος ανδρων,
βουν στειραν μνηστηρσιν αγων και πιονας αιγας.
πορθμηες δ' αρα τους γε διηγαγον, οι τε και αλλους
ανθρωπους πεμπουσιν, οτις σφεας εισαφικηται.
και τα μεν ευ κατεδησεν υπ' αιθουση εριδουπω,
αυτος δ' αυτ' ερεεινε συβωτην αγχι παραστας:
“τις δη οδε ξεινος νεον ειληλουθε, συβωτα,
ημετερον προς δωμα; τεων δ' εξ ευχεται ειναι
ανδρων; που δε νυ οι γενεη και πατρις αρουρα;
δυσμορος, η τε εοικε δεμας βασιληι ανακτι:
αλλα θεοι δυοωσι πολυπλαγκτους ανθρωπους,
οπποτε και βασιλευσιν επικλωσωνται οιζυν.”
η και δεξιτερη δειδισκετο χειρι παραστας,
και μιν φωνησας επεα πτεροεντα προσηυδα:
“χαιρε, πατερ ω ξεινε: γενοιτο τοι ες περ οπισσω
ολβος: αταρ μεν νυν γε κακοις εχεαι πολεεσσι.
Ζευ πατερ, ου τις σειο θεων ολοωτερος αλλος:
ουκ ελεαιρεις ανδρας, επην δη γεινεαι αυτος,
μισγεμεναι κακοτητι και αλγεσι λευγαλεοισιν.
ιδιον, ως ενοησα, δεδακρυνται δε μοι οσσε
μνησαμενω Οδυσηος,  επει και κεινον οιω
τοιαδε λαιφε' εχοντα κατ' ανθρωπους αλαλησθαι,
ει που ετι ζωει και ορα φαος ηελιοιο.
ει δ' ηδη τεθνηκε και ειν Αιδαο δομοισιν,
ω μοι επειτ' Οδυσηος αμυμονος, ος μ' επι βουσιν
εις' ετι τυτθον εοντα Κεφαλληνων ενι δημω.
νυν δ' αι μεν γιγνονται αθεσφατοι, ουδε κεν αλλως
ανδρι γ' υποσταχυοιτο βοων γενος ευρυμετωπων:
τας δ' αλλοι με κελονται αγινεμεναι σφισιν αυτοις
εδμεναι: ουδε τι παιδος ενι μεγαροις αλεγουσιν,
ουδ' οπιδα τρομεουσι θεων: μεμαασι γαρ ηδη
κτηματα δασσασθαι δην οιχομενοιο ανακτος.
αυταρ εμοι τοδε θυμος ενι στηθεσσι φιλοισι
πολλ' επιδινειται: μαλα μεν κακον υιος εοντος
αλλων δημον ικεσθαι ιοντ' αυτησι βοεσσιν,
ανδρας ες αλλοδαπους: το δε ριγιον,  αυθι μενοντα
βουσιν επ' αλλοτριησι καθημενον αλγεα πασχειν.
και κεν δη παλαι αλλον υπερμενεων βασιληων
εξικομην φευγων, επει ουκετ' ανεκτα πελονται:
αλλ' ετι τον δυστηνον οιομαι, ει ποθεν ελθων
ανδρων μνηστηρων σκεδασιν κατα δωματα θειη.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“βουκολ', επει ουτε κακω ουτ' αφρονι φωτι εοικας,
γιγνωσκω δε και αυτος ο τοι πινυτη φρενας ικει,
τουνεκα τοι ερεω και επι μεγαν ορκον ομουμαι:
ιστω νυν Ζευς πρωτα θεων ξενιη τε τραπεζα
ιστιη τ' Οδυσηος αμυμονος, ην αφικανω,
η σεθεν ενθαδ' εοντος ελευσεται οικαδ' Οδυσσευς:
σοισιν δ' οφθαλμοισιν εποψεαι, αι κ' εθελησθα,
κτεινομενους μνηστηρας, οι ενθαδε κοιρανεουσιν.”
τον δ' αυτε προσεειπε βοων επιβουκολος ανηρ:
“αι γαρ τουτο, ξεινε, επος τελεσειε Κρονιων:
γνοιης χ' οιη εμη δυναμις και χειρες επονται.”
ως δ' αυτως Ευμαιος επευξατο πασι θεοισι
νοστησαι Οδυσηα πολυφρονα ονδε δομονδε.
ως οι μεν τοιαυτα προς αλληλους αγορευον,
μνηστηρες δ' αρα Τηλεμαχω θανατον τε μορον τε
ηρτυον: αυταρ ο τοισιν αριστερος ηλυθεν ορνις,
αιετος υψιπετης, εχε δε τρηρωνα πελειαν.
τοισιν δ' Αμφινομος αγορησατο και μετεειπεν:
“ω φιλοι,  ουχ ημιν συνθευσεται ηδε γε βουλη,
Τηλεμαχοιο φονος: αλλα μνησωμεθα δαιτος.”
ως εφατ' Αμφινομος, τοισιν δ' επιηνδανε μυθος.
ελθοντες δ' ες δωματ' Οδυσσηος θειοιο
χλαινας μεν κατεθεντο κατα κλισμους τε θρονους τε,
οι δ' ιερευον οις μεγαλους και πιονας αιγας,
ιρευον δε συας σιαλους και βουν αγελαιην:
σπλαγχνα δ' αρ' οπτησαντες ενωμων, εν δε τε οινον
κρητηρσιν κεροωντο: κυπελλα δε νειμε συβωτης.
σιτον δε σφ' επενειμε Φιλοιτιος, ορχαμος ανδρων,
καλοις εν κανεοισιν,  εωνοχοει δε Μελανθευς.
οι δ' επ' ονειαθ' ετοιμα προκειμενα χειρας ιαλλον.
Τηλεμαχος δ' Οδυσηα καθιδρυε, κερδεα νωμων,
εντος ευσταθεος μεγαρου, παρα λαινον ουδον,
διφρον αεικελιον καταθεις ολιγην τε τραπεζαν:
παρ δ' ετιθει σπλαγχνων μοιρας,  εν δ' οινον εχευεν
εν δεπαι χρυσεω, και μιν προς μυθον εειπεν:
“ενταυθοι νυν ησο μετ' ανδρασιν οινοποταζων:
κερτομιας δε τοι αυτος εγω και χειρας αφεξω
παντων μνηστηρων, επει ου τοι δημιος εστιν
οικος οδ',  αλλ' Οδυσηος, εμοι δ' εκτησατο κεινος.
υμεις δε, μνηστηρες, επισχετε θυμον ενιπης
και χειρων, ινα μη τις ερις και νεικος ορηται.”
ως εφαθ', οι δ' αρα παντες οδαξ εν χειλεσι φυντες
Τηλεμαχον θαυμαζον, ο θαρσαλεως αγορευε.
τοισιν δ' Αντινοος μετεφη,  Ευπειθεος υιος:
“και χαλεπον περ εοντα δεχωμεθα μυθον, Αχαιοι,
Τηλεμαχου: μαλα δ' ημιν απειλησας αγορευει.
ου γαρ Ζευς ειασε Κρονιων: τω κε μιν ηδη
παυσαμεν εν μεγαροισι, λιγυν περ εοντ' αγορητην.”
ως εφατ' Αντινοος: ο δ' αρ' ουκ εμπαζετο μυθων.
κηρυκες δ' ανα αστυ θεων ιερην εκατομβην
ηγον: τοι δ' αγεροντο καρη κομοωντες Αχαιοι
αλσος υπο σκιερον εκατηβολου Απολλωνος.
οι δ' επει ωπτησαν κρε' υπερτερα και ερυσαντο,
μοιρας δασσαμενοι δαινυντ' ερικυδεα δαιτα:
παρ δ' αρ' Οδυσσηι μοιραν θεσαν οι πονεοντο
ισην, ως αυτοι περ ελαγχανον: ως γαρ ανωγει
Τηλεμαχος, φιλος υιος Οδυσσηος θειοιο.
μνηστηρας δ' ου παμπαν αγηνορας εια Αθηνη
λωβης ισχεσθαι θυμαλγεος,  οφρ' ετι μαλλον
δυη αχος κραδιην Λαερτιαδην Οδυσηα.
ην δε τις εν μνηστηρσιν ανηρ αθεμιστια ειδως,
Κτησιππος δ' ονομ' εσκε, Σαμη δ' ενι οικια ναιεν:
ος δη τοι κτεατεσσι πεποιθως θεσπεσιοισι
μνασκετ' Οδυσσηος δην οιχομενοιο δαμαρτα.
ος ρα τοτε μνηστηρσιν υπερφιαλοισι μετηυδα:
“κεκλυτε μευ, μνηστηρες αγηνορες, οφρα τι ειπω:
μοιραν μεν δη ξεινος εχει παλαι, ως επεοικεν,
ισην: ου γαρ καλον ατεμβειν ουδε δικαιον
ξεινους Τηλεμαχου,  ος κεν ταδε δωμαθ' ικηται.
αλλ' αγε οι και εγω δω ξεινιον, οφρα και αυτος
ηε λοετροχοω δωη γερας ηε τω αλλω
δμωων, οι κατα δωματ' Οδυσσηος θειοιο.”
ως ειπων ερριψε βοος ποδα χειρι παχειη.
κειμενον εκ κανεοιο λαβων: ο δ' αλευατ' Οδυσσευς
ηκα παρακλινας κεφαλην, μειδησε δε θυμω
σαρδανιον μαλα τοιον: ο δ' ευδμητον βαλε τοιχον.
Κτησιππον δ' αρα Τηλεμαχος ηνιπαπε μυθω:
“Κτησιππ', η μαλα τοι τοδε κερδιον επλετο θυμω:
ουκ εβαλες τον ξεινον: αλευατο γαρ βελος αυτος.
η γαρ κεν σε μεσον βαλον εγχει οξυοεντι,
και κε τοι αντι γαμοιο πατηρ ταφον αμφεπονειτο
ενθαδε. τω μη τις μοι αεικειας ενι οικω
φαινετω: ηδη γαρ νοεω και οιδα εκαστα,
εσθλα τε και τα χερηα: παρος δ' ετι νηπιος ηα.
αλλ' εμπης ταδε μεν και τετλαμεν εισοροωντες,
μηλων σφαζομενων οινοιο τε πινομενοιο
και σιτου: χαλεπον γαρ ερυκακεειν ενα πολλους.
αλλ' αγε μηκετι μοι κακα ρεζετε δυσμενεοντες:
ει δ' ηδη μ' αυτον κτειναι μενεαινετε χαλκω,
και κε το βουλοιμην, και κεν πολυ κερδιον ειη
τεθναμεν η ταδε γ' αιεν αεικεα εργ' οραασθαι,
ξεινους τε στυφελιζομενους δμωας τε γυναικας
ρυσταζοντας αεικελιως κατα δωματα καλα.”
ως εφαθ',  οι δ' αρα παντες ακην εγενοντο σιωπη:
οψε δε δη μετεειπε Δαμαστοριδης Αγελαος:
“ω φιλοι, ουκ αν δη τις επι ρηθεντι δικαιω
αντιβιοις επεεσσι καθαπτομενος χαλεπαινοι:
μητε τι τον ξεινον στυφελιζετε μητε τιν' αλλον
δμωων,  οι κατα δωματ' Οδυσσηος θειοιο.
Τηλεμαχω δε κε μυθον εγω και μητερι φαιην
ηπιον, ει σφωιν κραδιη αδοι αμφοτεροιιν.
οφρα μεν υμιν θυμος ενι στηθεσσιν εωλπει
νοστησειν Οδυσηα πολυφρονα ονδε δομονδε,
τοφρ' ου τις νεμεσις μενεμεν τ' ην ισχεμεναι τε
μνηστηρας κατα δωματ', επει τοδε κερδιον ηεν,
ει νοστης' Οδυσευς και υποτροπος ικετο δωμα:
νυν δ' ηδη τοδε δηλον, ο τ' ουκετι νοστιμος εστιν.
αλλ' αγε, ση ταδε μητρι παρεζομενος καταλεξον,
γημασθ' ος τις αριστος ανηρ και πλειστα πορησιν,
οφρα συ μεν χαιρων πατρωια παντα νεμηαι,
εσθων και πινων, η δ' αλλου δωμα κομιζη.”
τον δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“ου μα Ζην', Αγελαε, και αλγεα πατρος εμοιο,
ος που τηλ' Ιθακης η εφθιται η αλαληται,
ου τι διατριβω μητρος γαμον, αλλα κελευω
γημασθ' ω κ' εθελη, ποτι δ' ασπετα δωρα διδωμι.
αιδεομαι δ' αεκουσαν απο μεγαροιο διεσθαι
μυθω αναγκαιω: μη τουτο θεος τελεσειεν.”
ως φατο Τηλεμαχος: μνηστηρσι δε Παλλας Αθηνη
ασβεστον γελω ωρσε,  παρεπλαγξεν δε νοημα.
οι δ' ηδη γναθμοισι γελοιων αλλοτριοισιν,
αιμοφορυκτα δε δη κρεα ησθιον: οσσε δ' αρα σφεων
δακρυοφιν πιμπλαντο, γοον δ' ωιετο θυμος.
τοισι δε και μετεειπε Θεοκλυμενος θεοειδης:
“α δειλοι, τι κακον τοδε πασχετε; νυκτι μεν υμεων
ειλυαται κεφαλαι τε προσωπα τε νερθε τε γουνα.
οιμωγη δε δεδηε, δεδακρυνται δε παρειαι,
αιματι δ' ερραδαται τοιχοι καλαι τε μεσοδμαι:
ειδωλων δε πλεον προθυρον,  πλειη δε και αυλη,
ιεμενων Ερεβοσδε υπο ζοφον: ηελιος δε
ουρανου εξαπολωλε, κακη δ' επιδεδρομεν αχλυς.”
ως εφαθ', οι δ' αρα παντες επ' αυτω ηδυ γελασσαν.
τοισιν δ' Ευρυμαχος, Πολυβου παις, ηρχ' αγορευειν:
“αφραινει ξεινος νεον αλλοθεν ειληλουθως.
αλλα μιν αιψα, νεοι, δομου εκπεμψασθε θυραζε
εις αγορην ερχεσθαι, επει ταδε νυκτι εισκει.”
τον δ' αυτε προσεειπε Θεοκλυμενος θεοειδης:
“Ευρυμαχ', ου τι ς' ανωγα εμοι πομπηας οπαζειν:
εισι μοι οφθαλμοι τε και ουατα και ποδες αμφω
και νοος εν στηθεσσι τετυγμενος ουδεν αεικης.
τοις εξειμι θυραζε, επει νοεω κακον υμμιν
ερχομενον, το κεν ου τις υπεκφυγοι ουδ' αλεαιτο
μνηστηρων, οι δωμα κατ' αντιθεου Οδυσηος
ανερας υβριζοντες ατασθαλα μηχαναασθε.”
ως ειπων εξηλθε δομων ευ ναιεταοντων,
ικετο δ' ες Πειραιον, ο μιν προφρων υπεδεκτο.
μνηστηρες δ' αρα παντες ες αλληλους οροωντες
Τηλεμαχον ερεθιζον, επι ξεινοις γελοωντες:
ωδε δε τις ειπεσκε νεων υπερηνορεοντων:
“Τηλεμαχ', ου τις σειο κακοξεινωτερος αλλος:
οιον μεν τινα τουτον εχεις επιμαστον αλητην,
σιτου και οινου κεχρημενον, ουδε τι εργων
εμπαιον ουδε βιης, αλλ' αυτως αχθος αρουρης.
αλλος δ' αυτε τις ουτος ανεστη μαντευεσθαι.
αλλ' ει μοι τι πιθοιο, το κεν πολυ κερδιον ειη:
τους ξεινους εν νηι πολυκληιδι βαλοντες
ες Σικελους πεμψωμεν, οθεν κε τοι αξιον αλφοι.”
ως εφασαν μνηστηρες: ο δ' ουκ εμπαζετο μυθων,
αλλ' ακεων πατερα προσεδερκετο,  δεγμενος αιει,
οπποτε δη μνηστηρσιν αναιδεσι χειρας εφησει.
η δε κατ' αντηστιν θεμενη περικαλλεα διφρον
κουρη Ικαριοιο, περιφρων Πηνελοπεια,
ανδρων εν μεγαροισιν εκαστου μυθον ακουεν.
δειπνον μεν γαρ τοι γε γελοιωντες τετυκοντο
ηδυ τε και μενοεικες, επει μαλα πολλ' ιερευσαν:
δορπου δ' ουκ αν πως αχαριστερον αλλο γενοιτο,
οιον δη ταχ' εμελλε θεα και καρτερος ανηρ
θησεμεναι: προτεροι γαρ αεικεα μηχανοωντο.

======== Book 21 ========

τη δ' αρ' επι φρεσι θηκε θεα γλαυκωπις Αθηνη,
κουρη Ικαριοιο, περιφρονι Πηνελοπειη,
τοξον μνηστηρεσσι θεμεν πολιον τε σιδηρον
εν μεγαροις Οδυσηος, αεθλια και φονου αρχην.
κλιμακα δ' υψηλην προσεβησετο οιο δομοιο,
ειλετο δε κληιδ' ευκαμπεα χειρι παχειη
καλην χαλκειην: κωπη δ' ελεφαντος επηεν.
βη δ' ιμεναι θαλαμονδε συν αμφιπολοισι γυναιξιν
εσχατον: ενθα δε οι κειμηλια κειτο ανακτος,
χαλκος τε χρυσος τε πολυκμητος τε σιδηρος.
ενθα δε τοξον κειτο παλιντονον ηδε φαρετρη
ιοδοκος, πολλοι δ' ενεσαν στονοεντες οιστοι,
δωρα τα οι ξεινος Λακεδαιμονι δωκε τυχησας
Ιφιτος Ευρυτιδης, επιεικελος αθανατοισι.
τω δ' εν Μεσσηνη ξυμβλητην αλληλοιιν
οικω εν Ορτιλοχοιο δαιφρονος. η τοι Οδυσσευς
ηλθε μετα χρειος, το ρα οι πας δημος οφελλε:
μηλα γαρ εξ Ιθακης Μεσσηνιοι ανδρες αειραν
νηυσι πολυκληισι τριηκοσι' ηδε νομηας.
των ενεκ' εξεσιην πολλην οδον ηλθεν Οδυσσευς
παιδνος εων: προ γαρ ηκε πατηρ αλλοι τε γεροντες.
Ιφιτος αυθ' ιππους διζημενος, αι οι ολοντο
δωδεκα θηλειαι, υπο δ' ημιονοι ταλαεργοι:
αι δη οι και επειτα φονος και μοιρα γενοντο,
επει δη Διος υιον αφικετο καρτεροθυμον,
φωθ' Ηρακληα, μεγαλων επιιστορα εργων,
ος μιν ξεινον εοντα κατεκτανεν ω ενι οικω,
σχετλιος, ουδε θεων οπιν ηδεσατ' ουδε τραπεζαν,
την ην οι παρεθηκεν: επειτα δε πεφνε και αυτον,
ιππους δ' αυτος εχε κρατερωνυχας εν μεγαροισι.
τας ερεων Οδυσηι συνηντετο, δωκε δε τοξον,
το πριν μεν ρ' εφορει μεγας Ευρυτος, αυταρ ο παιδι
καλλιπ' αποθνησκων εν δωμασιν υψηλοισι.
τω δ' Οδυσευς ξιφος οξυ και αλκιμον εγχος εδωκεν,
αρχην ξεινοσυνης προσκηδεος: ουδε τραπεζη
γνωτην αλληλων: πριν γαρ Διος υιος επεφνεν
Ιφιτον Ευρυτιδην, επιεικελον αθανατοισιν,
ος οι τοξον εδωκε. το δ' ου ποτε διος Οδυσσευς
ερχομενος πολεμονδε μελαιναων επι νηων
ηρειτ',  αλλ' αυτου μνημα ξεινοιο φιλοιο
κεσκετ'  ενι μεγαροισι, φορει δε μιν ης επι γαιης.
η δ' οτε δη θαλαμον τον αφικετο δια γυναικων
ουδον τε δρυινον προσεβησετο, τον ποτε τεκτων
ξεσσεν επισταμενως και επι σταθμην ιθυνεν,
εν δε σταθμους αρσε,  θυρας δ' επεθηκε φαεινας,
αυτικ' αρ' η γ' ιμαντα θοως απελυσε κορωνης,
εν δε κληιδ' ηκε, θυρεων δ' ανεκοπτεν οχηας
αντα τιτυσκομενη: τα δ' ανεβραχεν ηυτε ταυρος
βοσκομενος λειμωνι: τος' εβραχε καλα θυρετρα
πληγεντα κληιδι,  πετασθησαν δε οι ωκα.
η δ' αρ' εφ' υψηλης σανιδος βη: ενθα δε χηλοι
εστασαν, εν δ' αρα τησι θυωδεα ειματ' εκειτο.
ενθεν ορεξαμενη απο πασσαλου αινυτο τοξον
αυτω γωρυτω, ος οι περικειτο φαεινος.
εζομενη δε κατ' αυθι,  φιλοις επι γουνασι θεισα,
κλαιε μαλα λιγεως, εκ δ' ηρεε τοξον ανακτος.
η δ' επει ουν ταρφθη πολυδακρυτοιο γοοιο,
βη ρ' ιμεναι μεγαρονδε μετα μνηστηρας αγαυους
τοξον εχους' εν χειρι παλιντονον ηδε φαρετρην
ιοδοκον: πολλοι δ' ενεσαν στονοεντες οιστοι.
τη δ' αρ' αμ' αμφιπολοι φερον ογκιον, ενθα σιδηρος
κειτο πολυς και χαλκος, αεθλια τοιο ανακτος.
η δ' οτε δη μνηστηρας αφικετο δια γυναικων,
στη ρα παρα σταθμον τεγεος πυκα ποιητοιο,
αντα παρειαων σχομενη λιπαρα κρηδεμνα.
αμφιπολος δ' αρα οι κεδνη εκατερθε παρεστη.
αυτικα δε μνηστηρσι μετηυδα και φατο μυθον:
“κεκλυτε μευ, μνηστηρες αγηνορες, οι τοδε δωμα
εχραετ' εσθιεμεν και πινεμεν εμμενες αιει
ανδρος αποιχομενοιο πολυν χρονον: ουδε τιν' αλλην
μυθου ποιησασθαι επισχεσιην εδυνασθε,
αλλ' εμε ιεμενοι γημαι θεσθαι τε γυναικα.
αλλ' αγετε, μνηστηρες, επει τοδε φαινετ' αεθλον.
θησω γαρ μεγα τοξον Οδυσσηος θειοιο:
ος δε κε ρηιτατ' εντανυση βιον εν παλαμησι
και διοιστευση πελεκεων δυοκαιδεκα παντων,
τω κεν αμ' εσποιμην, νοσφισσαμενη τοδε δωμα
κουριδιον, μαλα καλον, ενιπλειον βιοτοιο,
του ποτε μεμνησεσθαι οιομαι εν περ ονειρω.”
ως φατο,  και ρ' Ευμαιον ανωγει, διον υφορβον,
τοξον μνηστηρεσσι θεμεν πολιον τε σιδηρον.
δακρυσας δ' Ευμαιος εδεξατο και κατεθηκε:
κλαιε δε βουκολος αλλοθ', επει ιδε τοξον ανακτος.
Αντινοος δ' ενενιπεν επος τ' εφατ' εκ τ' ονομαζε:
“νηπιοι αγροιωται,  εφημερια φρονεοντες,
α δειλω, τι νυ δακρυ κατειβετον ηδε γυναικι
θυμον ενι στηθεσσιν ορινετον; η τε και αλλως
κειται εν αλγεσι θυμος, επει φιλον ωλες' ακοιτην.
αλλ' ακεων δαινυσθε καθημενοι, ηε θυραζε
κλαιετον εξελθοντε,  κατ' αυτοθι τοξα λιποντε,
μνηστηρεσσιν αεθλον ααατον: ου γαρ οιω
ρηιδιως τοδε τοξον ευξοον εντανυεσθαι.
ου γαρ τις μετα τοιος ανηρ εν τοισδεσι πασιν
οιος Οδυσσευς εσκεν: εγω δε μιν αυτος οπωπα,
και γαρ μνημων ειμι,  παις δ' ετι νηπιος ηα.”
ως φατο, τω δ' αρα θυμος ενι στηθεσσιν εωλπει
νευρην εντανυσειν διοιστευσειν τε σιδηρου.
η τοι οιστου γε πρωτος γευσεσθαι εμελλεν
εκ χειρων Οδυσηος αμυμονος, ον τοτ' ατιμα
ημενος εν μεγαροις,  επι δ' ωρνυε παντας εταιρους.
τοισι δε και μετεειφ' ιερη ις Τηλεμαχοιο:
“ω ποποι, η μαλα με Ζευς αφρονα θηκε Κρονιων:
μητηρ μεν μοι φησι φιλη, πινυτη περ εουσα,
αλλω αμ' εψεσθαι νοσφισσαμενη τοδε δωμα:
αυταρ εγω γελοω και τερπομαι αφρονι θυμω.
αλλ' αγετε, μνηστηρες, επει τοδε φαινετ' αεθλον,
οιη νυν ουκ εστι γυνη κατ' Αχαιιδα γαιαν,
ουτε Πυλου ιερης ουτ' Αργεος ουτε Μυκηνης:
ουτ' αυτης Ιθακης ουτ' ηπειροιο μελαινης:
και δ' αυτοι τοδε γ' ιστε: τι με χρη μητερος αινου;
αλλ' αγε μη μυνησι παρελκετε μηδ' ετι τοξου
δηρον αποτρωπασθε τανυστυος, οφρα ιδωμεν.
και δε κεν αυτος εγω του τοξου πειρησαιμην:
ει δε κεν εντανυσω διοιστευσω τε σιδηρου,
ου κε μοι αχνυμενω ταδε δωματα ποτνια μητηρ
λειποι αμ' αλλω ιους', οτ' εγω κατοπισθε λιποιμην
οιος τ' ηδη πατρος αεθλια καλ' ανελεσθαι.”
η και απ' ωμοιιν χλαιναν θετο φοινικοεσσαν
ορθος αναιξας, απο δε ξιφος οξυ θετ' ωμων.
πρωτον μεν πελεκεας στησεν,  δια ταφρον ορυξας
πασι μιαν μακρην, και επι σταθμην ιθυνεν,
αμφι δε γαιαν εναξε: ταφος δ' ελε παντας ιδοντας,
ως ευκοσμως στησε: παρος δ' ου πω ποτ' οπωπει.
στη δ' αρ' επ' ουδον ιων και τοξου πειρητιζε.
τρις μεν μιν πελεμιξεν ερυσσεσθαι μενεαινων,
τρις δε μεθηκε βιης, επιελπομενος το γε θυμω,
νευρην εντανυειν διοιστευσειν τε σιδηρου.
και νυ κε δη ρ' ετανυσσε βιη το τεταρτον ανελκων,
αλλ' Οδυσευς ανενευε και εσχεθεν ιεμενον περ.
τοις δ' αυτις μετεειφ' ιερη ις Τηλεμαχοιο:
“ω ποποι, η και επειτα κακος τ' εσομαι και ακικυς,
ηε νεωτερος ειμι και ου πω χερσι πεποιθα
ανδρ' απαμυνασθαι, οτε τις προτερος χαλεπηνη.
αλλ' αγεθ', οι περ εμειο βιη προφερεστεροι εστε,
τοξου πειρησασθε,  και εκτελεωμεν αεθλον.”
ως ειπων τοξον μεν απο εο θηκε χαμαζε,
κλινας κολλητησιν ευξεστης σανιδεσσιν,
αυτου δ' ωκυ βελος καλη προσεκλινε κορωνη,
αψ δ' αυτις κατ' αρ' εζετ' επι θρονου ενθεν ανεστη.
τοισιν δ' Αντινοος μετεφη,  Ευπειθεος υιος:
“ορνυσθ' εξειης επιδεξια παντες εταιροι,
αρξαμενοι του χωρου οθεν τε περ οινοχοευει.”
ως εφατ' Αντινοος, τοισιν δ' επιηνδανε μυθος.
Λειωδης δε πρωτος ανιστατο, Οινοπος υιος,
ο σφι θυοσκοος εσκε,  παρα κρητηρα δε καλον
ιζε μυχοιτατος αιεν: ατασθαλιαι δε οι οιω
εχθραι εσαν, πασιν δε νεμεσσα μνηστηρεσσιν:
ος ρα τοτε πρωτος τοξον λαβε και βελος ωκυ.
στη δ' αρ' επ' ουδον ιων και τοξου πειρητιζεν,
ουδε μιν εντανυσε: πριν γαρ καμε χειρας ανελκων
ατριπτους απαλας: μετα δε μνηστηρσιν εειπεν:
“ω φιλοι, ου μεν εγω τανυω, λαβετω δε και αλλος.
πολλους γαρ τοδε τοξον αριστηας κεκαδησει
θυμου και ψυχης, επει η πολυ φερτερον εστι
τεθναμεν η ζωοντας αμαρτειν,  ουθ' ενεκ' αιει
ενθαδ' ομιλεομεν, ποτιδεγμενοι ηματα παντα.
νυν μεν τις και ελπετ' ενι φρεσιν ηδε μενοινα
γημαι Πηνελοπειαν, Οδυσσηος παρακοιτιν.
αυταρ επην τοξου πειρησεται ηδε ιδηται,
αλλην δη τιν' επειτα Αχαιιαδων ευπεπλων
μνασθω εεδνοισιν διζημενος: η δε κ' επειτα
γημαιθ' ος κε πλειστα ποροι και μορσιμος ελθοι.”
ως αρ' εφωνησεν και απο εο τοξον εθηκε,
κλινας κολλητησιν ευξεστης σανιδεσσιν,
αυτου δ' ωκυ βελος καλη προσεκλινε κορωνη,
αψ δ' αυτις κατ' αρ εζετ' επι θρονου ενθεν ανεστη.
Αντινοος δ' ενενιπεν επος τ' εφατ' εκ τ' ονομαζε:
“λειωδες, ποιον σε επος φυγεν ερκος οδοντων,
δεινον τ' αργαλεον τε, —νεμεσσωμαι δε τ' ακουων—
ει δη τουτο γε τοξον αριστηας κεκαδησει
θυμου και ψυχης, επει ου δυνασαι συ τανυσσαι.
ου γαρ τοι σε γε τοιον εγεινατο ποτνια μητηρ
οιον τε ρυτηρα βιου τ' εμεναι και οιστων:
αλλ' αλλοι τανυουσι ταχα μνηστηρες αγαυοι.”
ως φατο, και ρ' εκελευσε Μελανθιον, αιπολον αιγων:
“αγρει δη,  πυρ κηον ενι μεγαροισι, Μελανθευ,
παρ δε τιθει διφρον τε μεγαν και κωας επ' αυτου,
εκ δε στεατος ενεικε μεγαν τροχον ενδον εοντος,
οφρα νεοι θαλποντες, επιχριοντες αλοιφη,
τοξου πειρωμεσθα και εκτελεωμεν αεθλον.”
ως φαθ', ο δ' αιψ' ανεκαιε Μελανθιος ακαματον πυρ,
παρ δε φερων διφρον θηκεν και κωας επ' αυτου,
εκ δε στεατος ενεικε μεγαν τροχον ενδον εοντος:
τω ρα νεοι θαλποντες επειρωντ': ουδ' εδυναντο
εντανυσαι,  πολλον δε βιης επιδευεες ησαν.
Αντινοος δ' ετ' επειχε και Ευρυμαχος θεοειδης,
αρχοι μνηστηρων: αρετη δ' εσαν εξοχ' αριστοι.
τω δ' εξ οικου βησαν ομαρτησαντες αμ' αμφω
βουκολος ηδε συφορβος Οδυσσηος θειοιο:
εκ δ' αυτος μετα τους δομου ηλυθε διος Οδυσσευς.
αλλ' οτε δη ρ' εκτος θυρεων εσαν ηδε και αυλης,
φθεγξαμενος σφε επεσσι προσηυδα μειλιχιοισι:
“βουκολε και συ, συφορβε, επος τι κε μυθησαιμην,
η αυτος κευθω; φασθαι δε με θυμος ανωγει.
ποιοι κ' ειτ' Οδυσηι αμυνεμεν,  ει ποθεν ελθοι
ωδε μαλ' εξαπινης και τις θεος αυτον ενεικαι;
η κε μνηστηρεσσιν αμυνοιτ' η Οδυσηι;
ειπαθ' οπως υμεας κραδιη θυμος τε κελευει.”
τον δ' αυτε προσεειπε βοων επιβουκολος ανηρ:
“Ζευ πατερ,  αι γαρ τουτο τελευτησειας εελδωρ,
ως ελθοι μεν κεινος ανηρ, αγαγοι δε ε δαιμων:
γνοιης χ' οιη εμη δυναμις και χειρες επονται.”
ως δ' αυτως Ευμαιος επευχετο πασι θεοισι
νοστησαι Οδυσηα πολυφρονα ονδε δομονδε.
αυταρ επει δη των γε νοον νημερτε' ανεγνω,
εξαυτις σφε επεσσιν αμειβομενος προσεειπεν:
“ενδον μεν δη οδ' αυτος εγω, κακα πολλα μογησας
ηλυθον εικοστω ετει ες πατριδα γαιαν.
γιγνωσκω δ' ως σφωιν εελδομενοισιν ικανω
οιοισι δμωων: των δ' αλλων ου τευ ακουσα
ευξαμενου εμε αυτις υποτροπον οικαδ' ικεσθαι.
σφωιν δ', ως εσεται περ, αληθειην καταλεξω.
ει χ' υπ' εμοι γε θεος δαμαση μνηστηρας αγαυους,
αξομαι αμφοτεροις αλοχους και κτηματ' οπασσω
οικια τ' εγγυς εμειο τετυγμενα: και μοι επειτα
Τηλεμαχου εταρω τε κασιγνητω τε εσεσθον.
ει δ' αγε δη, και σημα αριφραδες αλλο τι δειξω,
οφρα μ' ευ γνωτον πιστωθητον τ' ενι θυμω,
ουλην, την ποτε με συς ηλασε λευκω οδοντι
Παρνησονδ' ελθοντα συν υιασιν Αυτολυκοιο.”
ως ειπων ρακεα μεγαλης αποεργαθεν ουλης.
τω δ' επει εισιδετην ευ τ' εφρασσαντο εκαστα,
κλαιον αρ' αμφ' Οδυσηι δαιφρονι χειρε βαλοντε,
και κυνεον αγαπαζομενοι κεφαλην τε και ωμους
ως δ' αυτως Οδυσευς κεφαλας και χειρας εκυσσε.
και νυ κ' οδυρομενοισιν εδυ φαος ηελιοιο,
ει μη Οδυσσευς αυτος ερυκακε φωνησεν τε:
“παυεσθον κλαυθμοιο γοοιο τε, μη τις ιδηται
εξελθων μεγαροιο, αταρ ειπησι και εισω.
αλλα προμνηστινοι εσελθετε,  μηδ' αμα παντες,
πρωτος εγω, μετα δ' υμμες: αταρ τοδε σημα τετυχθω:
αλλοι μεν γαρ παντες, οσοι μνηστηρες αγαυοι,
ουκ εασουσιν εμοι δομεναι βιον ηδε φαρετρην:
αλλα συ, δι' Ευμαιε, φερων ανα δωματα τοξον
εν χειρεσσιν εμοι θεμεναι,  ειπειν τε γυναιξι
κληισαι μεγαροιο θυρας πυκινως αραρυιας,
ην δε τις η στοναχης ηε κτυπου ενδον ακουση
ανδρων ημετεροισιν εν ερκεσι, μη τι θυραζε
προβλωσκειν, αλλ' αυτου ακην εμεναι παρα εργω.
σοι δε,  Φιλοιτιε διε, θυρας επιτελλομαι αυλης
κληισαι κληιδι, θοως δ' επι δεσμον ιηλαι.”
ως ειπων εισηλθε δομους ευ ναιεταοντας:
εζετ' επειτ' επι διφρον ιων, ενθεν περ ανεστη:
ες δ' αρα και τω δμωε ιτην θειου Οδυσηος.
Ευρυμαχος δ' ηδη τοξον μετα χερσιν ενωμα,
θαλπων ενθα και ενθα σελα πυρος: αλλα μιν ουδ' ως
εντανυσαι δυνατο, μεγα δ' εστενε κυδαλιμον κηρ:
οχθησας δ' αρα ειρος τ' εφατ' εκ τ' ονομαζεν:
“ω ποποι, η μοι αχος περι τ' αυτου και περι παντων:
ου τι γαμου τοσσουτον οδυρομαι,  αχνυμενος περ:
εισι και αλλαι πολλαι Αχαιιδες, αι μεν εν αυτη
αμφιαλω Ιθακη, αι δ' αλλησιν πολιεσσιν:
αλλ' ει δη τοσσονδε βιης επιδευεες ειμεν
αντιθεου Οδυσηος, ο τ' ου δυναμεσθα τανυσσαι
τοξον: ελεγχειη δε και εσσομενοισι πυθεσθαι.”
τον δ' αυτ' Αντινοος προσεφη, Ευπειθεος υιος:
“Ευρυμαχ', ουχ ουτως εσται: νοεεις δε και αυτος.
νυν μεν γαρ κατα δημον εορτη τοιο θεοιο
αγνη: τις δε κε τοξα τιταινοιτ'; αλλα εκηλοι
κατθετ': αταρ πελεκεας γε και ει κ' ειωμεν απαντας
εσταμεν: ου μεν γαρ τιν' αναιρησεσθαι οιω,
ελθοντ' ες μεγαρον Λαερτιαδεω Οδυσηος.
αλλ' αγετ', οινοχοος μεν επαρξασθω δεπαεσσιν,
οφρα σπεισαντες καταθειομεν αγκυλα τοξα:
ηωθεν δε κελεσθε Μελανθιον,  αιπολον αιγων,
αιγας αγειν, αι πασι μεγ' εξοχοι αιπολιοισιν,
οφρ' επι μηρια θεντες Απολλωνι κλυτοτοξω
τοξου πειρωμεσθα και εκτελεωμεν αεθλον.”
ως εφατ' Αντινοος, τοισιν δ' επιηνδανε μυθος.
τοισι δε κηρυκες μεν υδωρ επι χειρας εχευαν,
κουροι δε κρητηρας επεστεψαντο ποτοιο,
νωμησαν δ' αρα πασιν επαρξαμενοι δεπαεσσιν.
οι δ' επει ουν σπεισαν τ' επιον θ' οσον ηθελε θυμος,
τοις δε δολοφρονεων μετεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“κεκλυτε μευ,  μνηστηρες αγακλειτης βασιλειης:
οφρ' ειπω τα με θυμος ενι στηθεσσι κελευει:
Ευρυμαχον δε μαλιστα και Αντινοον θεοειδεα
λισσομ', επει και τουτο επος κατα μοιραν εειπε,
νυν μεν παυσαι τοξον, επιτρεψαι δε θεοισιν:
ηωθεν δε θεος δωσει κρατος ω κ' εθελησιν.
αλλ' αγ' εμοι δοτε τοξον ευξοον, οφρα μεθ' υμιν
χειρων και σθενεος πειρησομαι, η μοι ετ' εστιν
ις, οιη παρος εσκεν ενι γναμπτοισι μελεσσιν,
η ηδη μοι ολεσσεν αλη τ' ακομιστιη τε.”
ως εφαθ', οι δ' αρα παντες υπερφιαλως νεμεσησαν,
δεισαντες μη τοξον ευξοον εντανυσειεν.
Αντινοος δ' ενενιπεν επος τ' εφατ' εκ τ' ονομαζεν:
“α δειλε ξεινων, ενι τοι φρενες ουδ' ηβαιαι:
ουκ αγαπας ο εκηλος υπερφιαλοισι μεθ' ημιν
δαινυσαι,  ουδε τι δαιτος αμερδεαι, αυταρ ακουεις
μυθων ημετερων και ρησιος; ουδε τις αλλος
ημετερων μυθων ξεινος και πτωχος ακουει.
οινος σε τρωει μελιηδης, ος τε και αλλους
βλαπτει, ος αν μιν χανδον ελη μηδ' αισιμα πινη.
οινος και Κενταυρον,  αγακλυτον Ευρυτιωνα,
αας' ενι μεγαρω μεγαθυμου Πειριθοοιο,
ες Λαπιθας ελθονθ': ο δ' επει φρενας αασεν οινω,
μαινομενος κακ' ερεξε δομον κατα Πειριθοοιο:
ηρωας δ' αχος ειλε, διεκ προθυρου δε θυραζε
ελκον αναιξαντες,  απ' ουατα νηλει χαλκω
ρινας τ' αμησαντες: ο δε φρεσιν ησιν αασθεις
ηιεν ην ατην οχεων αεσιφρονι θυμω.
εξ ου Κενταυροισι και ανδρασι νεικος ετυχθη,
οι δ' αυτω πρωτω κακον ευρετο οινοβαρειων.
ως και σοι μεγα πημα πιφαυσκομαι, αι κε το τοξον
εντανυσης: ου γαρ τευ επητυος αντιβολησεις
ημετερω ενι δημω, αφαρ δε σε νηι μελαινη
εις Εχετον βασιληα, βροτων δηλημονα παντων,
πεμψομεν: ενθεν δ' ου τι σαωσεαι: αλλα εκηλος
πινε τε,  μηδ' εριδαινε μετ' ανδρασι κουροτεροισιν.”
τον δ' αυτε προσεειπε περιφρων Πηνελοπεια:
“Αντινο', ου μεν καλον ατεμβειν ουδε δικαιον
ξεινους Τηλεμαχου, ος κεν ταδε δωμαθ' ικηται:
ελπεαι, αι χ' ο ξεινος Οδυσσηος μεγα τοξον
εντανυση χερσιν τε βιηφι τε ηφι πιθησας,
οικαδε μ' αξεσθαι και εην θησεσθαι ακοιτιν;
ουδ' αυτος που τουτο γ' ενι στηθεσσιν εολπε:
μηδε τις υμειων του γ' εινεκα θυμον αχευων
ενθαδε δαινυσθω, επει ουδε μεν ουδε εοικεν.”
την δ' αυτ' Ευρυμαχος, Πολυβου παις, αντιον ηυδα:
“κουρη Ικαριοιο,  περιφρον Πηνελοπεια,
ου τι σε τονδ' αξεσθαι οιομεθ': ουδε εοικεν:
αλλ' αισχυνομενοι φατιν ανδρων ηδε γυναικων,
μη ποτε τις ειπησι κακωτερος αλλος Αχαιων
η πολυ χειρονες ανδρες αμυμονος ανδρος ακοιτιν
μνωνται, ουδε τι τοξον ευξοον εντανυουσιν:
αλλ' αλλος τις πτωχος ανηρ αλαλημενος ελθων
ρηιδιως ετανυσσε βιον, δια δ' ηκε σιδηρου.
ως ερεους', ημιν δ' αν ελεγχεα ταυτα γενοιτο.”
τον δ' αυτε προσεειπε περιφρων Πηνελοπεια:
“Ευρυμαχ', ου πως εστιν ευκλειας κατα δημον
εμμεναι οι δη οικον ατιμαζοντες εδουσιν
ανδρος αριστηος: τι δ' ελεγχεα ταυτα τιθεσθε;
ουτος δε ξεινος μαλα μεν μεγας ηδ' ευπηγης,
πατρος δ' εξ αγαθου γενος ευχεται εμμεναι υιος.
αλλ' αγε οι δοτε τοξον ευξοον, οφρα ιδωμεν.
ωδε γαρ εξερεω, το δε και τετελεσμενον εσται:
ει κε μιν εντανυση, δωη δε οι ευχος Απολλων,
εσσω μιν χλαιναν τε χιτωνα τε, ειματα καλα,
δωσω δ' οξυν ακοντα,  κυνων αλκτηρα και ανδρων,
και ξιφος αμφηκες: δωσω δ' υπο ποσσι πεδιλα,
πεμψω δ' οππη μιν κραδιη θυμος τε κελευει.”
την δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“μητερ εμη, τοξον μεν Αχαιων ου τις εμειο
κρεισσων,  ω κ' εθελω, δομεναι τε και αρνησασθαι,
ουθ' οσσοι κραναην Ιθακην κατα κοιρανεουσιν,
ουθ' οσσοι νησοισι προς Ηλιδος ιπποβοτοιο:
των ου τις μ' αεκοντα βιησεται, αι κ' εθελωμι
και καθαπαξ ξεινω δομεναι ταδε τοξα φερεσθαι.
αλλ' εις οικον ιουσα τα ς' αυτης εργα κομιζε,
ιστον τ' ηλακατην τε, και αμφιπολοισι κελευε
εργον εποιχεσθαι: τοξον δ' ανδρεσσι μελησει
πασι, μαλιστα δ' εμοι: του γαρ κρατος εστ' ενι οικω.”
η μεν θαμβησασα παλιν οικονδε βεβηκει:
παιδος γαρ μυθον πεπνυμενον ενθετο θυμω.
ες δ' υπερω' αναβασα συν αμφιπολοισι γυναιξι
κλαιεν επειτ' Οδυσηα, φιλον ποσιν, οφρα οι υπνον
ηδυν επι βλεφαροισι βαλε γλαυκωπις Αθηνη.
αυταρ ο τοξα λαβων φερε καμπυλα διος υφορβος:
μνηστηρες δ' αρα παντες ομοκλεον εν μεγαροισιν:
ωδε δε τις ειπεσκε νεων υπερηνορεοντων:
“πη δη καμπυλα τοξα φερεις, αμεγαρτε συβωτα,
πλαγκτε; ταχ' αυ ς' εφ' υεσσι κυνες ταχεες κατεδονται
οιον απ' ανθρωπων, ους ετρεφες, ει κεν Απολλων
ημιν ιληκησι και αθανατοι θεοι αλλοι.”
ως φασαν, αυταρ, ο θηκε φερων αυτη ενι χωρη,
δεισας, ουνεκα πολλοι ομοκλεον εν μεγαροισιν.
Τηλεμαχος δ' ετερωθεν απειλησας εγεγωνει:
“αττα, προσω φερε τοξα: ταχ' ουκ ευ πασι πιθησεις
μη σε και οπλοτερος περ εων αγρονδε διωμαι,
βαλλων χερμαδιοισι: βιηφι δε φερτερος ειμι.
αι γαρ παντων τοσσον, οσοι κατα δωματ' εασι,
μνηστηρων χερσιν τε βιηφι τε φερτερος ειην:
τω κε ταχα στυγερως τιν' εγω πεμψαιμι νεεσθαι
ημετερου εξ οικου,  επει κακα μηχανοωνται.”
ως εφαθ', οι δ' αρα παντες επ' αυτω ηδυ γελασσαν
μνηστηρες, και δη μεθιεν χαλεποιο χολοιο
Τηλεμαχω: τα δε τοξα φερων ανα δωμα συβωτης
εν χειρεσς' Οδυσηι δαιφρονι θηκε παραστας.
εκ δε καλεσσαμενος προσεφη τροφον Ευρυκλειαν:
“Τηλεμαχος κελεται σε, περιφρων Ευρυκλεια,
κληισαι μεγαροιο θυρας πυκινως αραρυιας.
ην δε τις η στοναχης ηε κτυπου ενδον ακουση
ανδρων ημετεροισιν εν ερκεσι, μη τι θυραζε
προβλωσκειν,  αλλ' αυτου ακην εμεναι παρα εργω.”
ως αρ' εφωνησεν, τη δ' απτερος επλετο μυθος,
κληισεν δε θυρας μεγαρων ευ ναιεταοντων.
σιγη δ' εξ οικοιο Φιλοιτιος αλτο θυραζε,
κληισεν δ' αρ' επειτα θυρας ευερκεος αυλης.
κειτο δ' υπ' αιθουση οπλον νεος αμφιελισσης
βυβλινον, ω ρ' επεδησε θυρας, ες δ' ηιεν αυτος:
εζετ' επειτ' επι διφρον ιων, ενθεν περ ανεστη,
εισοροων Οδυσηα. ο δ' ηδη τοξον ενωμα
παντη αναστρωφων, πειρωμενος ενθα και ενθα,
μη κερα ιπες εδοιεν αποιχομενοιο ανακτος.
ωδε τις ειπεσκεν ιδων ες πλησιον αλλον:
“η τις θηητηρ και επικλοπος επλετο τοξων:
η ρα νυ που τοιαυτα και αυτω οικοθι κειται
η ο γ' εφορμαται ποιησεμεν, ως ενι χερσι
νωμα ενθα και ενθα κακων εμπαιος αλητης.”
αλλος δ' αυ ειπεσκε νεων υπερηνορεοντων:
“αι γαρ δη τοσσουτον ονησιος αντιασειεν
ως ουτος ποτε τουτο δυνησεται εντανυσασθαι.”
ως αρ' εφαν μνηστηρες: αταρ πολυμητις Οδυσσευς,
αυτικ' επει μεγα τοξον εβαστασε και ιδε παντη,
ως οτ' ανηρ φορμιγγος επισταμενος και αοιδης
ρηιδιως ετανυσσε νεω περι κολλοπι χορδην,
αψας αμφοτερωθεν ευστρεφες εντερον οιος,
ως αρ' ατερ σπουδης τανυσεν μεγα τοξον Οδυσσευς.
δεξιτερη αρα χειρι λαβων πειρησατο νευρης:
η δ' υπο καλον αεισε, χελιδονι εικελη αυδην.
μνηστηρσιν δ' αρ' αχος γενετο μεγα, πασι δ' αρα χρως
ετραπετο: Ζευς δε μεγαλ' εκτυπε σηματα φαινων:
γηθησεν τ' αρ' επειτα πολυτλας διος Οδυσσευς.
οττι ρα οι τερας ηκε Κρονου παις αγκυλομητεω:
ειλετο δ' ωκυν οιστον, ο οι παρεκειτο τραπεζη
γυμνος: τοι δ' αλλοι κοιλης εντοσθε φαρετρης
κειατο, των ταχ' εμελλον Αχαιοι πειρησεσθαι.
τον ρ' επι πηχει ελων ελκεν νευρην γλυφιδας τε,
αυτοθεν εκ διφροιο καθημενος,  ηκε δ' οιστον
αντα τιτυσκομενος, πελεκεων δ' ουκ ημβροτε παντων
πρωτης στειλειης, δια δ' αμπερες ηλθε θυραζε
ιος χαλκοβαρης: ο δε Τηλεμαχον προσεειπε:
“Τηλεμαχ', ου ς' ο ξεινος ενι μεγαροισιν ελεγχει
ημενος,  ουδε τι του σκοπου ημβροτον ουδε τι τοξον
δην εκαμον τανυων: ετι μοι μενος εμπεδον εστιν,
ουχ ως με μνηστηρες ατιμαζοντες ονονται.
νυν δ' ωρη και δορπον Αχαιοισιν τετυκεσθαι
εν φαει, αυταρ επειτα και αλλως εψιαασθαι
μολπη και φορμιγγι: τα γαρ τ' αναθηματα δαιτος.”
η και επ' οφρυσι νευσεν: ο δ' αμφεθετο ξιφος οξυ
Τηλεμαχος,  φιλος υιος Οδυσσηος θειοιο,
αμφι δε χειρα φιλην βαλεν εγχει, αγχι δ' αρ' αυτου
παρ θρονον εστηκει κεκορυθμενος αιθοπι χαλκω.

======== Book 22 ========

αυταρ ο γυμνωθη ρακεων πολυμητις Οδυσσευς,
αλτο δ' επι μεγαν ουδον, εχων βιον ηδε φαρετρην
ιων εμπλειην, ταχεας δ' εκχευατ' οιστους
αυτου προσθε ποδων, μετα δε μνηστηρσιν εειπεν:
“ουτος μεν δη αεθλος ααατος εκτετελεσται:
νυν αυτε σκοπον αλλον, ον ου πω τις βαλεν ανηρ,
εισομαι, αι κε τυχωμι, πορη δε μοι ευχος Απολλων.”
η και επ' Αντινοω ιθυνετο πικρον οιστον.
η τοι ο καλον αλεισον αναιρησεσθαι εμελλε,
χρυσεον αμφωτον,  και δη μετα χερσιν ενωμα,
οφρα πιοι οινοιο: φονος δε οι ουκ ενι θυμω
μεμβλετο: τις κ' οιοιτο μετ' ανδρασι δαιτυμονεσσι
μουνον ενι πλεονεσσι, και ει μαλα καρτερος ειη,
οι τευξειν θανατον τε κακον και κηρα μελαιναν;
τον δ' Οδυσευς κατα λαιμον επισχομενος βαλεν ιω,
αντικρυ δ' απαλοιο δι' αυχενος ηλυθ' ακωκη.
εκλινθη δ' ετερωσε, δεπας δε οι εκπεσε χειρος
βλημενου, αυτικα δ' αυλος ανα ρινας παχυς ηλθεν
αιματος ανδρομεοιο: θοως δ' απο ειο τραπεζαν
ωσε ποδι πληξας,  απο δ' ειδατα χευεν εραζε:
σιτος τε κρεα τ' οπτα φορυνετο. τοι δ' ομαδησαν
μνηστηρες κατα δωμαθ', οπως ιδον ανδρα πεσοντα,
εκ δε θρονων ανορουσαν ορινθεντες κατα δωμα,
παντοσε παπταινοντες ευδμητους ποτι τοιχους:
ουδε πη ασπις εην ουδ' αλκιμον εγχος ελεσθαι.
νεικειον δ' Οδυσηα χολωτοισιν επεεσσι:
“ξεινε, κακως ανδρων τοξαζεαι: ουκετ' αεθλων
αλλων αντιασεις: νυν τοι σως αιπυς ολεθρος.
και γαρ δη νυν φωτα κατεκτανες ος μεγ' αριστος
κουρων ειν Ιθακη: τω ς' ενθαδε γυπες εδονται.”
ισκεν εκαστος ανηρ, επει η φασαν ουκ εθελοντα
ανδρα κατακτειναι: το δε νηπιοι ουκ ενοησαν,
ως δη σφιν και πασιν ολεθρου πειρατ' εφηπτο.
τους δ' αρ' υποδρα ιδων προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“ω κυνες,  ου μ' ετ' εφασκεθ' υποτροπον οικαδ' ικεσθαι
δημου απο Τρωων, οτι μοι κατεκειρετε οικον,
δμωησιν δε γυναιξι παρευναζεσθε βιαιως,
αυτου τε ζωοντος υπεμναασθε γυναικα,
ουτε θεους δεισαντες, οι ουρανον ευρυν εχουσιν,
ουτε τιν' ανθρωπων νεμεσιν κατοπισθεν εσεσθαι:
νυν υμιν και πασιν ολεθρου πειρατ' εφηπται.”
ως φατο, τους δ' αρα παντας υπο χλωρον δεος ειλεν:
παπτηνεν δε εκαστος οπη φυγοι αιπυν ολεθρον.
Ευρυμαχος δε μιν οιος αμειβομενος προσεειπεν:
“ει μεν δη Οδυσευς Ιθακησιος ειληλουθας,
ταυτα μεν αισιμα ειπας, οσα ρεζεσκον Αχαιοι,
πολλα μεν εν μεγαροισιν ατασθαλα, πολλα δ' επ' αγρου.
αλλ' ο μεν ηδη κειται ος αιτιος επλετο παντων,
Αντινοος: ουτος γαρ επιηλεν ταδε εργα,
ου τι γαμου τοσσον κεχρημενος ουδε χατιζων,
αλλ' αλλα φρονεων, τα οι ουκ ετελεσσε Κρονιων,
οφρ' Ιθακης κατα δημον ευκτιμενης βασιλευοι
αυτος, αταρ σον παιδα κατακτεινειε λοχησας.
νυν δ' ο μεν εν μοιρη πεφαται, συ δε φειδεο λαων
σων: αταρ αμμες οπισθεν αρεσσαμενοι κατα δημον,
οσσα τοι εκπεποται και εδηδοται εν μεγαροισι,
τιμην αμφις αγοντες εεικοσαβοιον εκαστος,
χαλκον τε χρυσον τ' αποδωσομεν, εις ο κε σον κηρ
ιανθη: πριν δ' ου τι νεμεσσητον κεχολωσθαι.”
τον δ' αρ' υποδρα ιδων προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“Ευρυμαχ',  ουδ' ει μοι πατρωια παντ' αποδοιτε,
οσσα τε νυν υμμ' εστι και ει ποθεν αλλ' επιθειτε,
ουδε κεν ως ετι χειρας εμας ληξαιμι φονοιο
πριν πασαν μνηστηρας υπερβασιην αποτισαι.
νυν υμιν παρακειται εναντιον ηε μαχεσθαι
η φευγειν, ος κεν θανατον και κηρας αλυξη:
αλλα τιν' ου φευξεσθαι οιομαι αιπυν ολεθρον.”
ως φατο, των δ' αυτου λυτο γουνατα και φιλον ητορ.
τοισιν δ' Ευρυμαχος προσεφωνεε δευτερον αυτις:
“ω φιλοι, ου γαρ σχησει ανηρ οδε χειρας ααπτους,
αλλ' επει ελλαβε τοξον ευξοον ηδε φαρετρην,
ουδου απο ξεστου τοξασσεται, εις ο κε παντας
αμμε κατακτεινη: αλλα μνησωμεθα χαρμης.
φασγανα τε σπασσασθε και αντισχεσθε τραπεζας
ιων ωκυμορων: επι δ' αυτω παντες εχωμεν
αθροοι, ει κε μιν ουδου απωσομεν ηδε θυραων,
ελθωμεν δ' ανα αστυ, βοη δ' ωκιστα γενοιτο:
τω κε ταχ' ουτος ανηρ νυν υστατα τοξασσαιτο.”
ως αρα φωνησας ειρυσσατο φασγανον οξυ
χαλκεον,  αμφοτερωθεν ακαχμενον, αλτο δ' επ' αυτω
σμερδαλεα ιαχων: ο δ' αμαρτη διος Οδυσσευς
ιον αποπροιει, βαλε δε στηθος παρα μαζον,
εν δε οι ηπατι πηξε θοον βελος: εκ δ' αρα χειρος
φασγανον ηκε χαμαζε, περιρρηδης δε τραπεζη
καππεσεν ιδνωθεις, απο δ' ειδατα χευεν εραζε
και δεπας αμφικυπελλον: ο δε χθονα τυπτε μετωπω
θυμω ανιαζων, ποσι δε θρονον αμφοτεροισι
λακτιζων ετινασσε: κατ' οφθαλμων δ' εχυτ' αχλυς.
Αμφινομος δ' Οδυσηος εεισατο κυδαλιμοιο
αντιος αιξας,  ειρυτο δε φασγανον οξυ,
ει πως οι ειξειε θυραων. αλλ' αρα μιν φθη
Τηλεμαχος κατοπισθε βαλων χαλκηρει δουρι
ωμων μεσσηγυς, δια δε στηθεσφιν ελασσεν:
δουπησεν δε πεσων, χθονα δ' ηλασε παντι μετωπω.
Τηλεμαχος δ' απορουσε,  λιπων δολιχοσκιον εγχος
αυτου εν Αμφινομω: περι γαρ διε μη τις Αχαιων
εγχος ανελκομενον δολιχοσκιον η ελασειε
φασγανω αιξας ηε προπρηνεα τυψας.
βη δε θεειν, μαλα δ' ωκα φιλον πατερ' εισαφικανεν,
αγχου δ' ισταμενος επεα πτεροεντα προσηυδα:
“ω πατερ, ηδη τοι σακος οισω και δυο δουρε
και κυνεην παγχαλκον, επι κροταφοις αραρυιαν
αυτος τ' αμφιβαλευμαι ιων, δωσω δε συβωτη
και τω βουκολω αλλα: τετευχησθαι γαρ αμεινον.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“οισε θεων,  ηος μοι αμυνεσθαι παρ' οιστοι,
μη μ' αποκινησωσι θυραων μουνον εοντα.”
ως φατο, Τηλεμαχος δε φιλω επεπειθετο πατρι,
βη δ' ιμεναι θαλαμονδ', οθι οι κλυτα τευχεα κειτο.
ενθεν τεσσαρα μεν σακε' εξελε,  δουρατα δ' οκτω
και πισυρας κυνεας χαλκηρεας ιπποδασειας:
βη δε φερων, μαλα δ' ωκα φιλον πατερ' εισαφικανεν,
αυτος δε πρωτιστα περι χροι δυσετο χαλκον:
ως δ' αυτως τω δμωε δυεσθην τευχεα καλα,
εσταν δ' αμφ' Οδυσηα δαιφρονα ποικιλομητην.
αυταρ ο γ', οφρα μεν αυτω αμυνεσθαι εσαν ιοι.
τοφρα μνηστηρων ενα γ' αιει ω ενι οικω
βαλλε τιτυσκομενος: τοι δ' αγχιστινοι επιπτον.
αυταρ επει λιπον ιοι οιστευοντα ανακτα,
τοξον μεν προς σταθμον ευσταθεος μεγαροιο
εκλιν' εσταμεναι, προς ενωπια παμφανοωντα,
αυτος δ' αμφ' ωμοισι σακος θετο τετραθελυμνον,
κρατι δ' επ' ιφθιμω κυνεην ευτυκτον εθηκεν,
ιππουριν, δεινον δε λοφος καθυπερθεν ενευεν:
ειλετο δ' αλκιμα δουρε δυω κεκορυθμενα χαλκω.
ορσοθυρη δε τις εσκεν ευδμητω ενι τοιχω,
ακροτατον δε παρ' ουδον ευσταθεος μεγαροιο
ην οδος ες λαυρην, σανιδες δ' εχον ευ αραρυιαι.
την δ' Οδυσευς φραζεσθαι ανωγει διον υφορβον
εσταοτ' αγχ' αυτης: μια δ' οιη γιγνετ' εφορμη.
τοις δ' Αγελεως μετεειπεν, επος παντεσσι πιφαυσκων:
“ω φιλοι, ουκ αν δη τις αν' ορσοθυρην αναβαιη
και ειποι λαοισι, βοη δ' ωκιστα γενοιτο;
τω κε ταχ' ουτος ανηρ νυν υστατα τοξασσαιτο.”
τον δ' αυτε προσεειπε Μελανθιος, αιπολος αιγων:
“ου πως εστ',  Αγελαε διοτρεφες: αγχι γαρ αινως
αυλης καλα θυρετρα και αργαλεον στομα λαυρης:
και χ' εις παντας ερυκοι ανηρ, ος τ' αλκιμος ειη.
αλλ' αγεθ', υμιν τευχε' ενεικω θωρηχθηναι
εκ θαλαμου: ενδον γαρ,  οιομαι, ουδε πη αλλη
τευχεα κατθεσθην Οδυσευς και φαιδιμος υιος.”
ως ειπων ανεβαινε Μελανθιος, αιπολος αιγων,
εις θαλαμους Οδυσηος ανα ρωγας μεγαροιο.
ενθεν δωδεκα μεν σακε' εξελε, τοσσα δε δουρα
και τοσσας κυνεας χαλκηρεας ιπποδασειας:
βη δ' ιμεναι, μαλα δ' ωκα φερων μνηστηρσιν εδωκεν.
και τοτ' Οδυσσηος λυτο γουνατα και φιλον ητορ,
ως περιβαλλομενους ιδε τευχεα χερσι τε δουρα
μακρα τινασσοντας: μεγα δ' αυτω φαινετο εργον.
αιψα δε Τηλεμαχον επεα πτεροεντα προσηυδα:
“Τηλεμαχ', η μαλα δη τις ενι μεγαροισι γυναικων
νωιν εποτρυνει πολεμον κακον ηε Μελανθευς.”
τον δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“ω πατερ, αυτος εγω τοδε γ' ημβροτον—ουδε τις αλλος
αιτιος—ος θαλαμοιο θυρην πυκινως αραρυιαν
καλλιπον αγκλινας: των δε σκοπος ηεν αμεινων.
αλλ' ιθι, δι' Ευμαιε, θυρην επιθες θαλαμοιο
και φρασαι η τις αρ' εστι γυναικων η ταδε ρεζει,
η υιος Δολιοιο, Μελανθευς, τον περ οιω.”
ως οι μεν τοιαυτα προς αλληλους αγορευον,
βη δ' αυτις θαλαμονδε Μελανθιος, αιπολος αιγων,
οισων τευχεα καλα. νοησε δε διος υφορβος,
αιψα δ' Οδυσσηα προσεφωνεεν εγγυς εοντα:
“διογενες Λαερτιαδη, πολυμηχαν' Οδυσσευ,
κεινος δ' αυτ' αιδηλος ανηρ,  ον οιομεθ' αυτοι,
ερχεται ες θαλαμον: συ δε μοι νημερτες ενισπες,
η μιν αποκτεινω, αι κε κρεισσων γε γενωμαι,
ηε σοι ενθαδ' αγω, ιν' υπερβασιας αποτιση
πολλας, οσσας ουτος εμησατο σω ενι οικω.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“η τοι εγω και Τηλεμαχος μνηστηρας αγαυους
σχησομεν εντοσθεν μεγαρων, μαλα περ μεμαωτας.
σφωι δ' αποστρεψαντε ποδας και χειρας υπερθεν
ες θαλαμον βαλεειν, σανιδας δ' εκδησαι οπισθε,
σειρην δε πλεκτην εξ αυτου πειρηναντε
κιον' αν' υψηλην ερυσαι πελασαι τε δοκοισιν,
ως κεν δηθα ζωος εων χαλεπ' αλγεα πασχη:”
ως εφαθ', οι δ' αρα του μαλα μεν κλυον ηδ' επιθοντο,
βαν δ' ιμεν ες θαλαμον, λαθετην δε μιν ενδον εοντα.
η τοι ο μεν θαλαμοιο μυχον κατα τευχε' ερευνα,
τω δ' εσταν εκατερθε παρα σταθμοισι μενοντε.
ευθ' υπερ ουδον εβαινε Μελανθιος, αιπολος αιγων,
τη ετερη μεν χειρι φερων καλην τρυφαλειαν,
τη δ' ετερη σακος ευρυ γερον, πεπαλαγμενον αζη,
Λαερτεω ηρωος,  ο κουριζων φορεεσκε:
δη τοτε γ' ηδη κειτο, ραφαι δε λελυντο ιμαντων:
τω δ' αρ' επαιξανθ' ελετην ερυσαν τε μιν εισω
κουριξ, εν δαπεδω δε χαμαι βαλον αχνυμενον κηρ,
συν δε ποδας χειρας τε δεον θυμαλγει δεσμω
ευ μαλ' αποστρεψαντε διαμπερες,  ως εκελευσεν
υιος Λαερταο, πολυτλας διος Οδυσσευς:
σειρην δε πλεκτην εξ αυτου πειρηναντε
κιον' αν' υψηλην ερυσαν πελασαν τε δοκοισι.
τον δ' επικερτομεων προσεφης, Ευμαιε συβωτα:
“νυν μεν δη μαλα παγχυ, Μελανθιε, νυκτα φυλαξεις,
ευνη ενι μαλακη καταλεγμενος,  ως σε εοικεν:
ουδε σε γ' ηριγενεια παρ' Ωκεανοιο ροαων
λησει επερχομενη χρυσοθρονος, ηνικ' αγινεις
αιγας μνηστηρεσσι δομον κατα δαιτα πενεσθαι.”
ως ο μεν αυθι λελειπτο,  ταθεις ολοω ενι δεσμω:
τω δ' ες τευχεα δυντε, θυρην επιθεντε φαεινην,
βητην εις Οδυσηα δαιφρονα, ποικιλομητην.
ενθα μενος πνειοντες εφεστασαν, οι μεν επ' ουδου
τεσσαρες, οι δ' εντοσθε δομων πολεες τε και εσθλοι.
τοισι δ' επ' αγχιμολον θυγατηρ Διος ηλθεν Αθηνη,
Μεντορι ειδομενη ημεν δεμας ηδε και αυδην.
την δ' Οδυσευς γηθησεν ιδων και μυθον εειπε:
“Μεντορ, αμυνον αρην, μνησαι δ' εταροιο φιλοιο,
ος ς' αγαθα ρεζεσκον: ομηλικιην δε μοι εσσι.”
ως φατ',  οιομενος λαοσσοον εμμεν Αθηνην.
μνηστηρες δ' ετερωθεν ομοκλεον εν μεγαροισι:
πρωτος την γ' ενενιπε Δαμαστοριδης Αγελαος:
“Μεντορ, μη ς' επεεσσι παραιπεπιθησιν Οδυσσευς
μνηστηρεσσι μαχεσθαι, αμυνεμεναι δε οι αυτω.
ωδε γαρ ημετερον γε νοον τελεεσθαι οιω:
οπποτε κεν τουτους κτεωμεν, πατερ' ηδε και υιον,
εν δε συ τοισιν επειτα πεφησεαι, οια μενοινας
ερδειν εν μεγαροις: σω δ' αυτου κραατι τισεις.
αυταρ επην υμεων γε βιας αφελωμεθα χαλκω,
κτημαθ' οποσσα τοι εστι, τα τ' ενδοθι και τα θυρηφι,
τοισιν Οδυσσηος μεταμιξομεν: ουδε τοι υιας
ζωειν εν μεγαροισιν εασομεν, ουδε θυγατρας
ουδ' αλοχον κεδνην Ιθακης κατα αστυ πολευειν.”
ως φατ', Αθηναιη δε χολωσατο κηροθι μαλλον,
νεικεσσεν δ' Οδυσηα χολωτοισιν επεεσσιν:
“ουκετι σοι γ', Οδυσευ, μενος εμπεδον ουδε τις αλκη
οιη οτ' αμφ' Ελενη λευκωλενω ευπατερειη,
ειναετες Τρωεσσιν εμαρναο νωλεμες αιει,
πολλους δ' ανδρας επεφνες εν αινη δηιοτητι,
ση δ' ηλω βουλη Πριαμου πολις ευρυαγυια.
πως δη νυν, οτε σον τε δομον και κτημαθ' ικανεις,
αντα μνηστηρων ολοφυρεαι αλκιμος ειναι;
αλλ' αγε δευρο, πεπον, παρ' εμ' ιστασο και ιδε εργον,
οφρ' ειδης οιος τοι εν ανδρασι δυσμενεεσσιν
Μεντωρ Αλκιμιδης ευεργεσιας αποτινειν.”
η ρα, και ου πω παγχυ διδου ετεραλκεα νικην,
αλλ' ετ' αρα σθενεος τε και αλκης πειρητιζεν
ημεν Οδυσσηος ηδ' υιου κυδαλιμοιο.
αυτη δ' αιθαλοεντος ανα μεγαροιο μελαθρον
εζετ' αναιξασα,  χελιδονι εικελη αντην.
μνηστηρας δ' ωτρυνε Δαμαστοριδης Αγελαος,
Ευρυνομος τε και Αμφιμεδων Δημοπτολεμος τε,
Πεισανδρος τε Πολυκτοριδης Πολυβος τε δαιφρων:
οι γαρ μνηστηρων αρετη εσαν εξοχ' αριστοι,
οσσοι ετ' εζωον περι τε ψυχεων εμαχοντο:
τους δ' ηδη εδαμασσε βιος και ταρφεες ιοι.
τοις δ' Αγελεως μετεειπεν, επος παντεσσι πιφαυσκων:
“ω φιλοι, ηδη σχησει ανηρ οδε χειρας ααπτους:
και δη οι Μεντωρ μεν εβη κενα ευγματα ειπων,
οι δ' οιοι λειπονται επι πρωτησι θυρησι.
τω νυν μη αμα παντες εφιετε δουρατα μακρα,
αλλ' αγεθ' οι εξ πρωτον ακοντισατ', αι κε ποθι Ζευς
δωη Οδυσσηα βλησθαι και κυδος αρεσθαι.
των δ' αλλων ου κηδος, επην ουτος γε πεσησιν.”
ως εφαθ', οι δ' αρα παντες ακοντισαν ως εκελευεν,
ιεμενοι: τα δε παντα ετωσια θηκεν Αθηνη,
των αλλος μεν σταθμον ευσταθεος μεγαροιο
βεβληκει, αλλος δε θυρην πυκινως αραρυιαν:
αλλου δ' εν τοιχω μελιη πεσε χαλκοβαρεια.
αυταρ επει δη δουρατ' αλευαντο μνηστηρων,
τοις δ' αρα μυθων ηρχε πολυτλας διος Οδυσσευς:
“ω φιλοι, ηδη μεν κεν εγων ειποιμι και αμμι
μνηστηρων ες ομιλον ακοντισαι, οι μεμαασιν
ημεας εξεναριξαι επι προτεροισι κακοισιν.”
ως εφαθ', οι δ' αρα παντες ακοντισαν οξεα δουρα
αντα τιτυσκομενοι: Δημοπτολεμον μεν Οδυσσευς,
Ευρυαδην δ' αρα Τηλεμαχος, Ελατον δε συβωτης,
Πεισανδρον δ' αρ' επεφνε βοων επιβουκολος ανηρ.
οι μεν επειθ' αμα παντες οδαξ ελον ασπετον ουδας,
μνηστηρες δ' ανεχωρησαν μεγαροιο μυχονδε:
τοι δ' αρ' επηιξαν, νεκυων δ' εξ εγχε' ελοντο.
αυτις δε μνηστηρες ακοντισαν οξεα δουρα
ιεμενοι: τα δε πολλα ετωσια θηκεν Αθηνη.
των αλλος μεν σταθμον ευσταθεος μεγαροιο
βεβληκειν,  αλλος δε θυρην πυκινως αραρυιαν:
αλλου δ' εν τοιχω μελιη πεσε χαλκοβαρεια.
Αμφιμεδων δ' αρα Τηλεμαχον βαλε χειρ' επι καρπω
λιγδην, ακρον δε ρινον δηλησατο χαλκος.
Κτησιππος δ' Ευμαιον υπερ σακος εγχει μακρω
ωμον επεγραψεν: το δ' υπερπτατο, πιπτε δ' εραζε.
τοι δ' αυτ' αμφ' Οδυσηα δαιφρονα ποικιλομητην,
μνηστηρων ες ομιλον ακοντισαν οξεα δουρα.
ενθ' αυτ' Ευρυδαμαντα βαλε πτολιπορθος Οδυσσευς,
Αμφιμεδοντα δε Τηλεμαχος, Πολυβον δε συβωτης:
Κτησιππον δ' αρ' επειτα βοων επιβουκολος ανηρ
βεβληκει προς στηθος, επευχομενος δε προσηυδα:
“ω Πολυθερσειδη φιλοκερτομε, μη ποτε παμπαν
εικων αφραδιης μεγα ειπειν, αλλα θεοισιν
μυθον επιτρεψαι, επει η πολυ φερτεροι εισι.
τουτο τοι αντι ποδος ξεινηιον,  ον ποτ' εδωκας
αντιθεω Οδυσηι δομον κατ' αλητευοντι.”
η ρα βοων ελικων επιβουκολος: αυταρ Οδυσσευς
ουτα Δαμαστοριδην αυτοσχεδον εγχει μακρω.
Τηλεμαχος δ' Ευηνοριδην Λειωκριτον ουτα
δουρι μεσον κενεωνα,  διαπρο δε χαλκον ελασσεν:
ηριπε δε πρηνης, χθονα δ' ηλασε παντι μετωπω.
δη τοτ' Αθηναιη φθισιμβροτον αιγιδ' ανεσχεν
υψοθεν εξ οροφης: των δε φρενες επτοιηθεν.
οι δ' εφεβοντο κατα μεγαρον βοες ως αγελαιαι:
τας μεν τ' αιολος οιστρος εφορμηθεις εδονησεν
ωρη εν ειαρινη, οτε τ' ηματα μακρα πελονται.
οι δ' ως τ' αιγυπιοι γαμψωνυχες αγκυλοχειλαι,
εξ ορεων ελθοντες επ' ορνιθεσσι θορωσι:
ται μεν τ' εν πεδιω νεφεα πτωσσουσαι ιενται,
οι δε τε τας ολεκουσιν επαλμενοι,  ουδε τις αλκη
γιγνεται ουδε φυγη: χαιρουσι δε τ' ανερες αγρη:
ως αρα τοι μνηστηρας επεσσυμενοι κατα δωμα
τυπτον επιστροφαδην: των δε στονος ωρνυτ' αεικης
κρατων τυπτομενων, δαπεδον δ' απαν αιματι θυε.
λειωδης δ' Οδυσηος επεσσυμενος λαβε γουνων,
και μιν λισσομενος επεα πτεροεντα προσηυδα:
“γουνουμαι ς', Οδυσευ: συ δε μ' αιδεο και μ' ελεησον:
ου γαρ πω τινα φημι γυναικων εν μεγαροισιν
ειπειν ουδε τι ρεξαι ατασθαλον: αλλα και αλλους
παυεσκον μνηστηρας,  οτις τοιαυτα γε ρεζοι.
αλλα μοι ου πειθοντο κακων απο χειρας εχεσθαι:
τω και ατασθαλιησιν αεικεα ποτμον επεσπον.
αυταρ εγω μετα τοισι θυοσκοος ουδεν εοργως
κεισομαι, ως ουκ εστι χαρις μετοπισθ' ευεργεων:”
τον δ' αρ' υποδρα ιδων προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“ει μεν δη μετα τοισι θυοσκοος ευχεαι ειναι,
πολλακι που μελλεις αρημεναι εν μεγαροισι
τηλου εμοι νοστοιο τελος γλυκεροιο γενεσθαι,
σοι δ' αλοχον τε φιλην σπεσθαι και τεκνα τεκεσθαι:
τω ουκ αν θανατον γε δυσηλεγεα προφυγοισθα.”
ως αρα φωνησας ξιφος ειλετο χειρι παχειη
κειμενον, ο ρ' Αγελαος αποπροεηκε χαμαζε
κτεινομενος: τω τον γε κατ' αυχενα μεσσον ελασσε.
φθεγγομενου δ' αρα του γε καρη κονιησιν εμιχθη.
Τερπιαδης δ' ετ' αοιδος αλυσκανε κηρα μελαιναν,
Φημιος, ος ρ' ηειδε μετα μνηστηρσιν αναγκη.
εστη δ' εν χειρεσσιν εχων φορμιγγα λιγειαν
αγχι παρ' ορσοθυρην: διχα δε φρεσι μερμηριζεν,
η εκδυς μεγαροιο Διος μεγαλου ποτι βωμον
ερκειου ιζοιτο τετυγμενον,  ενθ' αρα πολλα
Λαερτης Οδυσευς τε βοων επι μηρι' εκηαν,
η γουνων λισσοιτο προσαιξας Οδυσηα.
ωδε δε οι φρονεοντι δοασσατο κερδιον ειναι,
γουνων αψασθαι Λαερτιαδεω Οδυσηος.
η τοι ο φορμιγγα γλαφυρην κατεθηκε χαμαζε
μεσσηγυς κρητηρος ιδε θρονου αργυροηλου,
αυτος δ' αυτ' Οδυσηα προσαιξας λαβε γουνων,
και μιν λισσομενος επεα πτεροεντα προσηυδα:
“γουνουμαι ς', Οδυσευ: συ δε μ' αιδεο και μ' ελεησον:
αυτω τοι μετοπισθ' αχος εσσεται,  ει κεν αοιδον
πεφνης, ος τε θεοισι και ανθρωποισιν αειδω.
αυτοδιδακτος δ' ειμι, θεος δε μοι εν φρεσιν οιμας
παντοιας ενεφυσεν: εοικα δε τοι παραειδειν
ως τε θεω: τω με λιλαιεο δειροτομησαι.
και κεν Τηλεμαχος ταδε γ' ειποι,  σος φιλος υιος,
ως εγω ου τι εκων ες σον δομον ουδε χατιζων
πωλευμην μνηστηρσιν αεισομενος μετα δαιτας,
αλλα πολυ πλεονες και κρεισσονες ηγον αναγκη.”
ως φατο, του δ' ηκους' ιερη ις Τηλεμαχοιο,
αιψα δ' εον πατερα προσεφωνεεν εγγυς εοντα:
“ισχεο μηδε τι τουτον αναιτιον ουταε χαλκω:
και κηρυκα Μεδοντα σαωσομεν, ος τε μευ αιει
οικω εν ημετερω κηδεσκετο παιδος εοντος,
ει δη μη μιν επεφνε Φιλοιτιος ηε συβωτης,
ηε σοι αντεβολησεν ορινομενω κατα δωμα.”
ως φατο, του δ' ηκουσε Μεδων πεπνυμενα ειδως:
πεπτηως γαρ εκειτο υπο θρονον, αμφι  δε δερμα
εστο βοος νεοδαρτον, αλυσκων κηρα μελαιναν.
αιψα δ' απο θρονου ωρτο, θοως δ' απεδυνε βοειην
Τηλεμαχον δ' αρ' επειτα προσαιξας λαβε γουνων,
και μιν λισσομενος επεα πτεροεντα προσηυδα:
“ω φιλ', εγω μεν οδ' ειμι, συ δ' ισχεο ειπε δε πατρι
μη με περισθενεων δηλησεται οξει χαλκω,
ανδρων μνηστηρων κεχολωμενος, οι οι εκειρον
κτηματ' ενι μεγαροις,  σε δε νηπιοι ουδεν ετιον.”
τον δ' επιμειδησας προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“θαρσει, επει δη ς' ουτος ερυσσατο και εσαωσεν,
οφρα γνως κατα θυμον, αταρ ειπησθα και αλλω,
ως κακοεργιης ευεργεσιη μεγ' αμεινων.
αλλ' εξελθοντες μεγαρων εζεσθε θυραζε
εκ φονου εις αυλην, συ τε και πολυφημος αοιδος,
οφρ' αν εγω κατα δωμα πονησομαι οττεο με χρη.”
ως φατο, τω δ' εξω βητην μεγαροιο κιοντε,
εζεσθην δ' αρα τω γε Διος μεγαλου ποτι βωμον,
παντοσε παπταινοντε,  φονον ποτιδεγμενω αιει.
παπτηνεν δ' Οδυσευς καθ' εον δομον, ει τις ετ' ανδρων
ζωος υποκλοπεοιτο, αλυσκων κηρα μελαιναν.
τους δε ιδεν μαλα παντας εν αιματι και κονιησι
πεπτεωτας πολλους, ωστ' ιχθυας, ους θ' αλιηες
κοιλον ες αιγιαλον πολιης εκτοσθε θαλασσης
δικτυω εξερυσαν πολυωπω: οι δε τε παντες
κυμαθ' αλος ποθεοντες επι ψαμαθοισι κεχυνται:
των μεν τ' Ηελιος φαεθων εξειλετο θυμον:
ως τοτ' αρα μνηστηρες επ' αλληλοισι κεχυντο.
δη τοτε Τηλεμαχον προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“Τηλεμαχ', ει δ' αγε μοι καλεσον τροφον Ευρυκλειαν,
οφρα επος ειπωμι το μοι καταθυμιον εστιν.”
ως φατο, Τηλεμαχος δε φιλω επεπειθετο πατρι,
κινησας δε θυρην προσεφη τροφον Ευρυκλειαν:
“δευρο δη ορσο,  γρηυ παλαιγενες, η τε γυναικων
δμωαων σκοπος εσσι κατα μεγαρ' ημετεραων:
ερχεο: κικλησκει σε πατηρ εμος, οφρα τι ειπη.”
ως αρ' εφωνησεν, τη δ' απτερος επλετο μυθος,
ωιξεν δε θυρας μεγαρων ευ ναιεταοντων,
βη δ' ιμεν: αυταρ Τηλεμαχος προσθ' ηγεμονευεν.
ευρεν επειτ' Οδυσηα μετα κταμενοισι νεκυσσιν,
αιματι και λυθρω πεπαλαγμενον ωστε λεοντα,
ος ρα τε βεβρωκως βοος ερχεται αγραυλοιο:
παν δ' αρα οι στηθος τε παρηια τ' αμφοτερωθεν
αιματοεντα πελει,  δεινος δ' εις ωπα ιδεσθαι:
ως Οδυσευς πεπαλακτο ποδας και χειρας υπερθεν.
η δ' ως ουν νεκυας τε και ασπετον εισιδεν αιμα,
ιθυσεν ρ' ολολυξαι, επει μεγα εισιδεν εργον:
αλλ' Οδυσευς κατερυκε και εσχεθεν ιεμενην περ,
και μιν φωνησας επεα πτεροεντα προσηυδα:
“εν θυμω, γρηυ, χαιρε και ισχεο μηδ' ολολυζε:
ουχ οσιη κταμενοισιν επ' ανδρασιν ευχεταασθαι.
τουσδε δε μοιρ' εδαμασσε θεων και σχετλια εργα:
ου τινα γαρ τιεσκον επιχθονιων ανθρωπων,
ου κακον ουδε μεν εσθλον,  οτις σφεας εισαφικοιτο:
τω και ατασθαλιησιν αεικεα ποτμον επεσπον.
αλλ' αγε μοι συ γυναικας ενι μεγαροις καταλεξον,
αι τε μ' ατιμαζουσι και αι νηλειτιδες εισιν.”
τον δ' αυτε προσεειπε φιλη τροφος Ευρυκλεια:
“τοιγαρ εγω τοι,  τεκνον, αληθειην καταλεξω.
πεντηκοντα τοι εισιν ενι μεγαροισι γυναικες
δμωαι, τας μεν τ' εργα διδαξαμεν εργαζεσθαι,
ειρια τε ξαινειν και δουλοσυνην ανεχεσθαι:
ταων δωδεκα πασαι αναιδειης επεβησαν,
ουτ' εμε τιουσαι ουτ' αυτην Πηνελοπειαν.
Τηλεμαχος δε νεον μεν αεξετο, ουδε ε μητηρ
σημαινειν ειασκεν επι δμωησι γυναιξιν.
αλλ' αγ' εγων αναβας' υπερωια σιγαλοεντα
ειπω ση αλοχω, τη τις θεος υπνον επωρσε.”
την δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς
“μη πω τηνδ' επεγειρε: συ δ' ενθαδε ειπε γυναιξιν
ελθεμεν, αι περ προσθεν αεικεα μηχανοωντο.”
“ως αρ' εφη, γρηυς δε διεκ μεγαροιο βεβηκει
αγγελεουσα γυναιξι και οτρυνεουσα νεεσθαι.
αυταρ ο Τηλεμαχον και βουκολον ηδε συβωτην
εις ε καλεσσαμενος επεα πτεροεντα προσηυδα:
“αρχετε νυν νεκυας φορεειν και ανωχθε γυναικας:
αυταρ επειτα θρονους περικαλλεας ηδε τραπεζας
υδατι και σπογγοισι πολυτρητοισι καθαιρειν.
αυταρ επην δη παντα δομον κατακοσμησησθε,
δμωας εξαγαγοντες ευσταθεος μεγαροιο,
μεσσηγυς τε θολου και αμυμονος ερκεος αυλης,
θεινεμεναι ξιφεσιν τανυηκεσιν, εις ο κε πασεων
ψυχας εξαφελησθε και εκλελαθωντ' Αφροδιτης,
την αρ' υπο μνηστηρσιν εχον μισγοντο τε λαθρη.”
“ως εφαθ', αι δε γυναικες αολλεες ηλθον απασαι,
αιν' ολοφυρομεναι, θαλερον κατα δακρυ χεουσαι.
πρωτα μεν ουν νεκυας φορεον κατατεθνηωτας,
καδ δ' αρ' υπ' αιθουση τιθεσαν ευερκεος αυλης,
αλληλοισιν ερειδουσαι: σημαινε δ' Οδυσσευς
αυτος επισπερχων:  ται δ' εκφορεον και αναγκη.
αυταρ επειτα θρονους περικαλλεας ηδε τραπεζας
υδατι και σπογγοισι πολυτρητοισι καθαιρον.
αυταρ Τηλεμαχος και βουκολος ηδε συβωτης
λιστροισιν δαπεδον πυκα ποιητοιο δομοιο
ξυον: ται δ' εφορεον δμωαι, τιθεσαν δε θυραζε.
αυταρ επειδη παν μεγαρον διεκοσμησαντο,
δμωας δ' εξαγαγοντες ευσταθεος μεγαροιο,
μεσσηγυς τε θολου και αμυμονος ερκεος αυλης,
ειλεον εν στεινει,  οθεν ου πως ηεν αλυξαι.
τοισι δε Τηλεμαχος πεπνυμενος ηρχ' αγορευειν:
“μη μεν δη καθαρω θανατω απο θυμον ελοιμην
ταων, αι δη εμη κεφαλη κατ' ονειδεα χευαν
μητερι θ' ημετερη παρα τε μνηστηρσιν ιαυον.”
ως αρ' εφη,  και πεισμα νεος κυανοπρωροιο
κιονος εξαψας μεγαλης περιβαλλε θολοιο,
υψος' επεντανυσας, μη τις ποσιν ουδας ικοιτο.
ως δ' οτ' αν η κιχλαι τανυσιπτεροι ηε πελειαι
ερκει ενιπληξωσι, το θ' εστηκη ενι θαμνω,
αυλιν εσιεμεναι,  στυγερος δ' υπεδεξατο κοιτος,
ως αι γ' εξειης κεφαλας εχον, αμφι δε πασαις
δειρησι βροχοι ησαν, οπως οικτιστα θανοιεν.
ησπαιρον δε ποδεσσι μινυνθα περ ου τι μαλα δην.
εκ δε Μελανθιον ηγον ανα προθυρον τε και αυλην:
του δ' απο μεν ρινας τε και ουατα νηλει χαλκω
ταμνον, μηδεα τ' εξερυσαν, κυσιν ωμα δασασθαι,
χειρας τ' ηδε ποδας κοπτον κεκοτηοτι θυμω.
οι μεν επειτ' απονιψαμενοι χειρας τε ποδας τε
εις Οδυσηα δομονδε κιον, τετελεστο δε εργον:
αυταρ ο γε προσεειπε φιλην τροφον Ευρυκλειαν:
“οισε θεειον, γρηυ, κακων ακος, οισε δε μοι πυρ,
οφρα θεειωσω μεγαρον: συ δε Πηνελοπειαν
ελθειν ενθαδ' ανωχθι συν αμφιπολοισι γυναιξι:
πασας δ' οτρυνον δμωας κατα δωμα νεεσθαι.”
τον δ' αυτε προσεειπε φιλη τροφος Ευρυκλεια:
“ναι δη ταυτα γε, τεκνον εμον, κατα μοιραν εειπες.
αλλ' αγε τοι χλαιναν τε χιτωνα τε ειματ' ενεικω,
μηδ' ουτω ρακεσιν πεπυκασμενος ευρεας ωμους
εσταθ' ενι μεγαροισι: νεμεσσητον δε κεν ειη.”
την δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“πυρ νυν μοι πρωτιστον ενι μεγαροισι γενεσθω.”
ως εφατ', ουδ' απιθησε φιλη τροφος Ευρυκλεια,
ηνεικεν δ' αρα πυρ και θηιον: αυταρ Οδυσσευς
ευ διεθειωσεν μεγαρον και δωμα και αυλην.
γρηυς δ' αυτ' απεβη δια δωματα καλ' Οδυσηος
αγγελεουσα γυναιξι και οτρυνεουσα νεεσθαι:
αι δ' ισαν εκ μεγαροιο δαος μετα χερσιν εχουσαι.
αι μεν αρ' αμφεχεοντο και ησπαζοντ' Οδυσηα,
και κυνεον αγαπαξομεναι κεφαλην τε και ωμους
χειρας τ' αινυμεναι: τον δε γλυκυς ιμερος ηρει
κλαυθμου και στοναχης, γιγνωσκε δ' αρα φρεσι πασας.

======== Book 23 ========

γρηυς δ' εις υπερω' ανεβησετο καγχαλοωσα,
δεσποινη ερεουσα φιλον ποσιν ενδον εοντα:
γουνατα δ' ερρωσαντο, ποδες δ' υπερικταινοντο.
στη δ' αρ' υπερ κεφαλης και μιν προς μυθον εειπεν:
“εγρεο,  Πηνελοπεια, φιλον τεκος, οφρα ιδηαι
οφθαλμοισι τεοισι τα τ' ελδεαι ηματα παντα.
ηλθ' Οδυσευς και οικον ικανεται, οψε περ ελθων.
μνηστηρας δ' εκτεινεν αγηνορας, οι θ' εον οικον
κηδεσκον και κτηματ' εδον βιοωντο τε παιδα.”
την δ' αυτε προσεειπε περιφρων Πηνελοπεια:
“μαια φιλη, μαργην σε θεοι θεσαν, οι τε δυνανται
αφρονα ποιησαι και επιφρονα περ μαλ' εοντα,
και τε χαλιφρονεοντα σαοφροσυνης επεβησαν:
οι σε περ εβλαψαν: πριν δε φρενας αισιμη ησθα.
τιπτε με λωβευεις πολυπενθεα θυμον εχουσαν
ταυτα παρεξ ερεουσα και εξ υπνου μ' ανεγειρεις
ηδεος, ος μ' επεδησε φιλα βλεφαρ' αμφικαλυψας;
ου γαρ πω τοιονδε κατεδραθον, εξ ου Οδυσσευς
ωχετ' εποψομενος Κακοιλιον ουκ ονομαστην.
αλλ' αγε νυν καταβηθι και αψ ερχευ μεγαρονδε.
ει γαρ τις μ' αλλη γε γυναικων, αι μοι εασι,
ταυτ' ελθους' ηγγειλε και εξ υπνου ανεγειρεν,
τω κε ταχα στυγερως μιν εγων απεπεμψα νεεσθαι
αυτις εσω μεγαρον: σε δε τουτο γε γηρας ονησει.”
την δ' αυτε προσεειπε φιλη τροφος Ευρυκλεια:
“ου τι σε λωβευω, τεκνον φιλον, αλλ' ετυμον τοι
ηλθ' Οδυσευς και οικον ικανεται, ως αγορευω,
ο ξεινος, τον παντες ατιμων εν μεγαροισι.
Τηλεμαχος δ' αρα μιν παλαι ηδεεν ενδον εοντα,
αλλα σαοφροσυνησι νοηματα πατρος εκευθεν,
οφρ' ανδρων τισαιτο βιην υπερηνορεοντων.”
ως εφαθ', η δ' εχαρη και απο λεκτροιο θορουσα
γρηι περιπλεχθη, βλεφαρων δ' απο δακρυον ηκεν:
και μιν φωνησας' επεα πτεροεντα προσηυδα:
“ει δ' αγε δη μοι,  μαια φιλη, νημερτες ενισπες,
ει ετεον δη οικον ικανεται, ως αγορευεις,
οππως δη μνηστηρσιν αναιδεσι χειρας εφηκε
μουνος εων, οι δ' αιεν αολλεες ενδον εμιμνον.”
την δ' αυτε προσεειπε φιλη τροφος Ευρυκλεια:
“ουκ ιδον,  ου πυθομην, αλλα στονον οιον ακουσα
κτεινομενων: ημεις δε μυχω θαλαμων ευπηκτων
ημεθ' ατυζομεναι, σανιδες δ' εχον ευ αραρυιαι,
πριν γ' οτε δη με σος υιος απο μεγαροιο καλεσσε
Τηλεμαχος: τον γαρ ρα πατηρ προεηκε καλεσσαι.
ευρον επειτ' Οδυσηα μετα κταμενοισι νεκυσσιν
εσταοθ': οι δε μιν αμφι, κραταιπεδον ουδας εχοντες,
κειατ' επ' αλληλοισιν: ιδουσα κε θυμον ιανθης.
νυν δ' οι μεν δη παντες επ' αυλειησι θυρησιν
αθροοι,  αυταρ ο δωμα θεειουται περικαλλες,
πυρ μεγα κηαμενος: σε δε με προεηκε καλεσσαι.
αλλ' επευ, οφρα σφωιν ευφροσυνης επιβητον
αμφοτερω φιλον ητορ, επει κακα πολλα πεποσθε.
νυν δ' ηδη τοδε μακρον εελδωρ εκτετελεσται:
ηλθε μεν αυτος ζωος εφεστιος,  ευρε δε και σε
και παιδ' εν μεγαροισι: κακως δ' οι περ μιν ερεζον
μνηστηρες, τους παντας ετισατο ω ενι οικω.”
την δ' αυτε προσεειπε περιφρων Πηνελοπεια:
“μαια φιλη, μη πω μεγ' επευχεο καγχαλοωσα.
οισθα γαρ ως κ' ασπαστος ενι μεγαροισι φανειη
πασι, μαλιστα δ' εμοι τε και υιει, τον τεκομεσθα:
αλλ' ουκ εσθ' οδε μυθος ετητυμος, ως αγορευεις,
αλλα τις αθανατων κτεινε μνηστηρας αγαυους,
υβριν αγασσαμενος θυμαλγεα και κακα εργα.
ου τινα γαρ τιεσκον επιχθονιων ανθρωπων,
ου κακον ουδε μεν εσθλον, οτις σφεας εισαφικοιτο:
τω δι' ατασθαλιας επαθον κακον: αυταρ Οδυσσευς
ωλεσε τηλου νοστον Αχαιιδος, ωλετο δ' αυτος.”
την δ' ημειβετ' επειτα φιλη τροφος Ευρυκλεια:
“τεκνον εμον,  ποιον σε επος φυγεν ερκος οδοντων,
η ποσιν ενδον εοντα παρ' εσχαρη ου ποτ' εφησθα
οικαδ' ελευσεσθαι: θυμος δε τοι αιεν απιστος.
αλλ' αγε τοι και σημα αριφραδες αλλο τι ειπω,
ουλην, την ποτε μιν συς ηλασε λευκω οδοντι.
την απονιζουσα φρασαμην,  εθελον δε σοι αυτη
ειπεμεν: αλλα με κεινος ελων επι μαστακα χερσιν
ουκ εα ειπεμεναι πολυιδρειησι νοοιο.
αλλ' επευ: αυταρ εγων εμεθεν περιδωσομαι αυτης,
αι κεν ς' εξαπαφω, κτειναι μ' οικτιστω ολεθρω.”
την δ' ημειβετ' επειτα περιφρων Πηνελοπεια:
“μαια φιλη, χαλεπον σε θεων αιειγενεταων
δηνεα ειρυσθαι, μαλα περ πολυιδριν εουσαν.
αλλ' εμπης ιομεν μετα παιδ' εμον, οφρα ιδωμαι
ανδρας μνηστηρας τεθνηοτας, ηδ' ος επεφνεν.”
ως φαμενη κατεβαιν' υπερωια: πολλα δε οι κηρ
ωρμαιν', η απανευθε φιλον ποσιν εξερεεινοι,
η παρστασα κυσειε καρη και χειρε λαβουσα.
η δ' επει εισηλθεν και υπερβη λαινον ουδον,
εζετ' επειτ' Οδυσηος εναντιη, εν πυρος αυγη,
τοιχου του ετερου: ο δ' αρα προς κιονα μακρην
ηστο κατω οροων, ποτιδεγμενος ει τι μιν ειποι
ιφθιμη παρακοιτις, επει ιδεν οφθαλμοισιν.
η δ' ανεω δην ηστο, ταφος δε οι ητορ ικανεν:
οψει δ' αλλοτε μεν μιν ενωπαδιως εσιδεσκεν,
αλλοτε δ' αγνωσασκε κακα χροι ειματ' εχοντα.
Τηλεμαχος δ' ενενιπεν επος τ' εφατ' εκ τ' ονομαξε:
“μητερ εμη, δυσμητερ, απηνεα θυμον εχουσα,
τιφθ' ουτω πατρος νοσφιζεαι, ουδε παρ' αυτον
εζομενη μυθοισιν ανειρεαι ουδε μεταλλας;
ου μεν κ' αλλη γ' ωδε γυνη τετληοτι θυμω
ανδρος αφεσταιη, ος οι κακα πολλα μογησας
ελθοι εεικοστω ετει ες πατριδα γαιαν:
σοι δ' αιει κραδιη στερεωτερη εστι λιθοιο.”
τον δ' αυτε προσεειπε περιφρων Πηνελοπεια:
“τεκνον εμον,  θυμος μοι ενι στηθεσσι τεθηπεν,
ουδε τι προσφασθαι δυναμαι επος ουδ' ερεεσθαι
ουδ' εις ωπα ιδεσθαι εναντιον. ει δ' ετεον δη
εστ' Οδυσευς και οικον ικανεται, η μαλα νωι
γνωσομεθ' αλληλων και λωιον: εστι γαρ ημιν
σημαθ',  α δη και νωι κεκρυμμενα ιδμεν απ' αλλων.”
ως φατο, μειδησεν δε πολυτλας διος Οδυσσευς,
αιψα δε Τηλεμαχον επεα πτεροεντα προσηυδα:
“Τηλεμαχ', η τοι μητερ' ενι μεγαροισιν εασον
πειραζειν εμεθεν: ταχα δε φρασεται και αρειον.
νυν δ' οττι ρυποω,  κακα δε χροι ειματα ειμαι,
τουνεκ' ατιμαζει με και ου πω φησι τον ειναι.
ημεις δε φραζωμεθ' οπως οχ' αριστα γενηται.
και γαρ τις θ' ενα φωτα κατακτεινας ενι δημω,
ω μη πολλοι εωσιν αοσσητηρες οπισσω,
φευγει πηους τε προλιπων και πατριδα γαιαν:
ημεις δ' ερμα ποληος απεκταμεν, οι μεγ' αριστοι
κουρων ειν Ιθακη: τα δε σε φραζεσθαι ανωγα.”
τον δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“αυτος ταυτα γε λευσσε, πατερ φιλε: σην γαρ αριστην
μητιν επ' ανθρωπους φας' εμμεναι,  ουδε κε τις τοι
αλλος ανηρ ερισειε καταθνητων ανθρωπων.
ημεις δ' εμμεμαωτες αμ' εψομεθ', ουδε τι φημι
αλκης δευησεσθαι, οση δυναμις γε παρεστιν.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς
“τοιγαρ εγων ερεω ως μοι δοκει ειναι αριστα.
πρωτα μεν αρ λουσασθε και αμφιεσασθε χιτωνας,
δμωας δ' εν μεγαροισιν ανωγετε ειμαθ' ελεσθαι:
αυταρ θειος αοιδος εχων φορμιγγα λιγειαν
ημιν ηγεισθω φιλοπαιγμονος ορχηθμοιο,
ως κεν τις φαιη γαμον εμμεναι εκτος ακουων,
η αν' οδον στειχων, η οι περιναιεταουσι:
μη προσθε κλεος ευρυ φονου κατα αστυ γενηται
ανδρων μνηστηρων, πριν γ' ημεας ελθεμεν εξω
αγρον ες ημετερον πολυδενδρεον: ενθα δ' επειτα
φρασσομεθ' οττι κε κερδος Ολυμπιος εγγυαλιξη.”
ως εφαθ', οι δ' αρα του μαλα μεν κλυον ηδ' επιθοντο
πρωτα μεν ουν λουσαντο και αμφιεσαντο χιτωνας,
οπλισθεν δε γυναικες: ο δ' ειλετο θειος αοιδος
φορμιγγα γλαφυρην, εν δε σφισιν ιμερον ωρσε
μολπης τε γλυκερης και αμυμονος ορχηθμοιο.
τοισιν δε μεγα δωμα περιστεναχιζετο ποσσιν
ανδρων παιζοντων καλλιζωνων τε γυναικων.
ωδε δε τις ειπεσκε δομων εκτοσθεν ακουων:
“η μαλα δη τις εγημε πολυμνηστην βασιλειαν:
σχετλιη,  ουδ' ετλη ποσιος ου κουριδιοιο
ειρυσθαι μεγα δωμα διαμπερες, ηος ικοιτο.”
ως αρα τις ειπεσκε, τα δ' ουκ ισαν ως ετετυκτο.
αυταρ Οδυσσηα μεγαλητορα ω ενι οικω
Ευρυνομη ταμιη λουσεν και χρισεν ελαιω,
αμφι δε μιν φαρος καλον βαλεν ηδε χιτωνα:
αυταρ κακ κεφαλης καλλος πολυ χευεν Αθηνη
μειζονα τ' εισιδεειν και πασσονα: καδ δε καρητος
ουλας ηκε κομας, υακινθινω ανθει ομοιας.
ως δ' οτε τις χρυσον περιχευεται αργυρω ανηρ
ιδρις,  ον Ηφαιστος δεδαεν και Παλλας Αθηνη
τεχνην παντοιην, χαριεντα δε εργα τελειει:
ως μεν τω περιχευε χαριν κεφαλη τε και ωμοις.
εκ δ' ασαμινθου βη δεμας αθανατοισιν ομοιος:
αψ δ' αυτις κατ' αρ' εζετ' επι θρονου ενθεν ανεστη,
αντιον ης αλοχου,  και μιν προς μυθον εειπε:
“δαιμονιη, περι σοι γε γυναικων θηλυτεραων
κηρ ατεραμνον εθηκαν Ολυμπια δωματ' εχοντες:
ου μεν κ' αλλη γ' ωδε γυνη τετληοτι θυμω
ανδρος αφεσταιη, ος οι κακα πολλα μογησας
ελθοι εεικοστω ετει ες πατριδα γαιαν.
αλλ' αγε μοι, μαια, στορεσον λεχος, οφρα και αυτος
λεξομαι: η γαρ τη γε σιδηρεον εν φρεσι ητορ.”
τον δ' αυτε προσεειπε περιφρων Πηνελοπεια:
“δαιμονι', ουτ' αρ τι μεγαλιζομαι ουτ' αθεριζω
ουτε λιην αγαμαι,  μαλα δ' ευ οιδ' οιος εησθα
εξ Ιθακης επι νηος ιων δολιχηρετμοιο.
αλλ' αγε οι στορεσον πυκινον λεχος, Ευρυκλεια,
εκτος ευσταθεος θαλαμου, τον ρ' αυτος εποιει:
ενθα οι εκθεισαι πυκινον λεχος εμβαλετ' ευνην,
κωεα και χλαινας και ρηγεα σιγαλοεντα.”
ως αρ' εφη ποσιος πειρωμενη: αυταρ Οδυσσευς
οχθησας αλοχον προσεφωνεε κεδνα ιδυιαν:
“ω γυναι, η μαλα τουτο επος θυμαλγες εειπες:
τις δε μοι αλλοσε θηκε λεχος; χαλεπον δε κεν ειη
και μαλ' επισταμενω,  οτε μη θεος αυτος επελθων
ρηιδιως εθελων θειη αλλη ενι χωρη.
ανδρων δ' ου κεν τις ζωος βροτος, ουδε μαλ' ηβων,
ρεια μετοχλισσειεν, επει μεγα σημα τετυκται
εν λεχει ασκητω: το δ' εγω καμον ουδε τις αλλος.
θαμνος εφυ τανυφυλλος ελαιης ερκεος εντος,
ακμηνος θαλεθων: παχετος δ' ην ηυτε κιων.
τω δ' εγω αμφιβαλων θαλαμον δεμον, οφρ' ετελεσσα,
πυκνησιν λιθαδεσσι, και ευ καθυπερθεν ερεψα,
κολλητας δ' επεθηκα θυρας, πυκινως αραρυιας.
και τοτ' επειτ' απεκοψα κομην τανυφυλλου ελαιης,
κορμον δ' εκ ριζης προταμων αμφεξεσα χαλκω
ευ και επισταμενως, και επι σταθμην ιθυνα,
ερμιν' ασκησας, τετρηνα δε παντα τερετρω.
εκ δε του αρχομενος λεχος εξεον, οφρ' ετελεσσα,
δαιδαλλων χρυσω τε και αργυρω ηδ' ελεφαντι:
εκ δ' ετανυσσα ιμαντα βοος φοινικι φαεινον.
ουτω τοι τοδε σημα πιφαυσκομαι: ουδε τι οιδα,
η μοι ετ' εμπεδον εστι, γυναι, λεχος, ηε τις ηδη
ανδρων αλλοσε θηκε,  ταμων υπο πυθμεν' ελαιης.”
ως φατο, της δ' αυτου λυτο γουνατα και φιλον ητορ,
σηματ' αναγνουση τα οι εμπεδα πεφραδ' Οδυσσευς:
δακρυσασα δ' επειτ' ιθυς δραμεν, αμφι δε χειρας
δειρη βαλλ' Οδυσηι, καρη δ' εκυς' ηδε προσηυδα:
“μη μοι, Οδυσσευ, σκυζευ, επει τα περ αλλα μαλιστα
ανθρωπων πεπνυσο: θεοι δ' ωπαζον οιζυν,
οι νωιν αγασαντο παρ' αλληλοισι μενοντε
ηβης ταρπηναι και γηραος ουδον ικεσθαι.
αυταρ μη νυν μοι τοδε χωεο μηδε νεμεσσα,
ουνεκα ς' ου το πρωτον, επει ιδον, ωδ' αγαπησα.
αιει γαρ μοι θυμος ενι στηθεσσι φιλοισιν
ερριγει μη τις με βροτων απαφοιτο επεσσιν
ελθων: πολλοι γαρ κακα κερδεα βουλευουσιν.
ουδε κεν Αργειη Ελενη, Διος εκγεγαυια,
ανδρι παρ' αλλοδαπω εμιγη φιλοτητι και ευνη,
ει ηδη ο μιν αυτις αρηιοι υιες Αχαιων
αξεμεναι οικονδε φιλην ες πατριδ' εμελλον.
την δ' η τοι ρεξαι θεος ωρορεν εργον αεικες:
την δ' ατην ου προσθεν εω εγκατθετο θυμω
λυγρην, εξ ης πρωτα και ημεας ικετο πενθος.
νυν δ',  επει ηδη σηματ' αριφραδεα κατελεξας
ευνης ημετερης, ην ου βροτος αλλος οπωπει,
αλλ' οιοι συ τ' εγω τε και αμφιπολος μια μουνη,
Ακτορις, ην μοι δωκε πατηρ ετι δευρο κιουση,
η νωιν ειρυτο θυρας πυκινου θαλαμοιο,
πειθεις δη μευ θυμον,  απηνεα περ μαλ' εοντα.”
ως φατο, τω δ' ετι μαλλον υφ' ιμερον ωρσε γοοιο:
κλαιε δ' εχων αλοχον θυμαρεα, κεδνα ιδυιαν.
ως δ' οτ' αν ασπασιος γη νηχομενοισι φανηη,
ων τε Ποσειδαων ευεργεα νη' ενι ποντω
ραιση,  επειγομενην ανεμω και κυματι πηγω:
παυροι δ' εξεφυγον πολιης αλος ηπειρονδε
νηχομενοι, πολλη δε περι χροι τετροφεν αλμη,
ασπασιοι δ' επεβαν γαιης, κακοτητα φυγοντες:
ως αρα τη ασπαστος εην ποσις εισοροωση,
δειρης δ' ου πω παμπαν αφιετο πηχεε λευκω.
και νυ κ' οδυρομενοισι φανη ροδοδακτυλος Ηως,
ει μη αρ' αλλ' ενοησε θεα γλαυκωπις Αθηνη.
νυκτα μεν εν περατη δολιχην σχεθεν, Ηω δ' αυτε
ρυσατ' επ' Ωκεανω χρυσοθρονον, ουδ' εα ιππους
ζευγνυσθ' ωκυποδας,  φαος ανθρωποισι φεροντας,
Λαμπον και Φαεθονθ', οι τ' Ηω πωλοι αγουσι.
και τοτ' αρ' ην αλοχον προσεφη πολυμητις Οδυσσευς
“ω γυναι, ου γαρ πω παντων επι πειρατ' αεθλων
ηλθομεν, αλλ' ετ' οπισθεν αμετρητος πονος εσται,
πολλος και χαλεπος,  τον εμε χρη παντα τελεσσαι.
ως γαρ μοι ψυχη μαντευσατο Τειρεσιαο
ηματι τω οτε δη κατεβην δομον Αιδος εισω,
νοστον εταιροισιν διζημενος ηδ' εμοι αυτω.
αλλ' ερχευ, λεκτρονδ' ιομεν, γυναι, οφρα και ηδη
υπνω υπο γλυκερω ταρπωμεθα κοιμηθεντε.”
τον δ' αυτε προσεειπε περιφρων Πηνελοπεια:
“ευνη μεν δη σοι γε τοτ' εσσεται οπποτε θυμω
σω εθελης, επει αρ σε θεοι ποιησαν ικεσθαι
οικον ευκτιμενον και σην ες πατριδα γαιαν:
αλλ' επει εφρασθης και τοι θεος εμβαλε θυμω,
ειπ' αγε μοι τον αεθλον, επει και οπισθεν, οιω,
πευσομαι, αυτικα δ' εστι δαημεναι ου τι χερειον.”
την δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“δαιμονιη, τι τ' αρ' αυ με μαλ' οτρυνουσα κελευεις
ειπεμεν;  αυταρ εγω μυθησομαι ουδ' επικευσω.
ου μεν τοι θυμος κεχαρησεται: ουδε γαρ αυτος
χαιρω, επει μαλα πολλα βροτων επι αστε' ανωγεν
ελθειν, εν χειρεσσιν εχοντ' ευηρες ερετμον,
εις ο κε τους αφικωμαι οι ουκ ισασι θαλασσαν
ανερες,  ουδε θ' αλεσσι μεμιγμενον ειδαρ εδουσιν:
ουδ' αρα τοι γ' ισασι νεας φοινικοπαρηους,
ουδ' ευηρε' ερετμα, τα τε πτερα νηυσι πελονται.
σημα δε μοι τοδ' εειπεν αριφραδες, ουδε σε κευσω:
οπποτε κεν δη μοι ξυμβλημενος αλλος οδιτης
φηη αθηρηλοιγον εχειν ανα φαιδιμω ωμω,
και τοτε μ' εν γαιη πηξαντ' εκελευεν ερετμον,
ερξανθ' ιερα καλα Ποσειδαωνι ανακτι,
αρνειον ταυρον τε συων τ' επιβητορα καπρον,
οικαδ' αποστειχειν, ερδειν θ' ιερας εκατομβας
αθανατοισι θεοισι,  τοι ουρανον ευρυν εχουσι,
πασι μαλ' εξειης: θανατος δε μοι εξ αλος αυτω
αβληχρος μαλα τοιος ελευσεται, ος κε με πεφνη
γηρας υπο λιπαρω αρημενον: αμφι δε λαοι
ολβιοι εσσονται: τα δε μοι φατο παντα τελεισθαι.”
τον δ' αυτε προσεειπε περιφρων Πηνελοπεια:
“ει μεν δη γηρας γε θεοι τελεουσιν αρειον,
ελπωρη τοι επειτα κακων υπαλυξιν εσεσθαι.”
ως οι μεν τοιαυτα προς αλληλους αγορευον:
τοφρα δ' αρ' Ευρυνομη τε ιδε τροφος εντυον ευνην
εσθητος μαλακης,  δαιδων υπο λαμπομεναων.
αυταρ επει στορεσαν πυκινον λεχος εγκονεουσαι,
γρηυς μεν κειουσα παλιν οικονδε βεβηκει,
τοισιν δ' Ευρυνομη θαλαμηπολος ηγεμονευεν
ερχομενοισι λεχοσδε, δαος μετα χερσιν εχουσα:
ες θαλαμον δ' αγαγουσα παλιν κιεν.  οι μεν επειτα
ασπασιοι λεκτροιο παλαιου θεσμον ικοντο:
αυταρ Τηλεμαχος και βουκολος ηδε συβωτης
παυσαν αρ' ορχηθμοιο ποδας, παυσαν δε γυναικας,
αυτοι δ' ευναζοντο κατα μεγαρα σκιοεντα.
τω δ' επει ουν φιλοτητος εταρπητην ερατεινης,
τερπεσθην μυθοισι, προς αλληλους ενεποντε,
η μεν ος' εν μεγαροισιν ανεσχετο δια γυναικων,
ανδρων μνηστηρων εσορως' αιδηλον ομιλον,
οι εθεν εινεκα πολλα, βοας και ιφια μηλα,
εσφαζον,  πολλος δε πιθων ηφυσσετο οινος:
αυταρ ο διογενης Οδυσευς οσα κηδε' εθηκεν
ανθρωποις οσα τ' αυτος οιζυσας εμογησε,
παντ' ελεγ': η δ' αρ' ετερπετ' ακουους', ουδε οι υπνος
πιπτεν επι βλεφαροισι παρος καταλεξαι απαντα.
ηρξατο δ' ως πρωτον Κικονας δαμας', αυταρ επειτα
ηλθ' ες Λωτοφαγων ανδρων πιειραν αρουραν:
ηδ' οσα Κυκλωψ ερξε, και ως απετισατο ποινην
ιφθιμων εταρων, ους ησθιεν ουδ' ελεαιρεν:
ηδ' ως Αιολον ικεθ', ο μιν προφρων υπεδεκτο
και πεμπ',  ουδε πω αισα φιλην ες πατριδ' ικεσθαι
ηην, αλλα μιν αυτις αναρπαξασα θυελλα
ποντον επ' ιχθυοεντα φερεν βαρεα στεναχοντα:
ηδ' ως Τηλεπυλον Λαιστρυγονιην αφικανεν,
οι νηας τ' ολεσαν και ευκνημιδας εταιρους
παντας: Οδυσσευς δ' οιος υπεκφυγε νηι μελαινη:
και Κιρκης κατελεξε δολον πολυμηχανιην τε,
ηδ' ως εις Αιδεω δομον ηλυθεν ευρωεντα,
ψυχη χρησομενος Θηβαιου Τειρεσιαο,
νηι πολυκληιδι, και εισιδε παντας εταιρους
μητερα θ',  η μιν ετικτε και ετρεφε τυτθον εοντα:
ηδ' ως Σειρηνων αδιναων φθογγον ακουσεν,
ως θ' ικετο Πλαγκτας πετρας δεινην τε Χαρυβδιν
Σκυλλην θ', ην ου πω ποτ' ακηριοι ανδρες αλυξαν:
ηδ' ως Ηελιοιο βοας κατεπεφνον εταιροι:
ηδ' ως νηα θοην εβαλε ψολοεντι κεραυνω
Ζευς υψιβρεμετης, απο δ' εφθιθεν εσθλοι εταιροι
παντες ομως, αυτος δε κακας υπο κηρας αλυξεν:
ως θ' ικετ' Ωγυγιην νησον νυμφην τε Καλυψω,
η δη μιν κατερυκε, λιλαιομενη ποσιν ειναι,
εν σπεσσι γλαφυροισι,  και ετρεφεν ηδε εφασκε
θησειν αθανατον και αγηραον ηματα παντα:
αλλα του ου ποτε θυμον ενι στηθεσσιν επειθεν:
ηδ' ως ες Φαιηκας αφικετο πολλα μογησας,
οι δη μιν περι κηρι θεον ως τιμησαντο
και πεμψαν συν νηι φιλην ες πατριδα γαιαν,
χαλκον τε χρυσον τε αλις εσθητα τε δοντες.
τουτ' αρα δευτατον ειπεν επος, οτε οι γλυκυς υπνος
λυσιμελης επορουσε, λυων μελεδηματα θυμου.
η δ' αυτ' αλλ' ενοησε θεα γλαυκωπις Αθηνη:
οπποτε δη ρ' Οδυσηα εελπετο ον κατα θυμον
ευνης ης αλοχου ταρπημεναι ηδε και υπνου,
αυτικ' απ' Ωκεανου χρυσοθρονον ηριγενειαν
ωρσεν, ιν' ανθρωποισι φοως φεροι: ωρτο δ' Οδυσσευς
ευνης εκ μαλακης, αλοχω δ' επι μυθον ετελλεν:
“ω γυναι,  ηδη μεν πολεων κεκορημεθ' αεθλων
αμφοτερω, συ μεν ενθαδ' εμον πολυκηδεα νοστον
κλαιους'. αυταρ εμε Ζευς αλγεσι και θεοι αλλοι
ιεμενον πεδαασκον εμης απο πατριδος αιης:
νυν δ' επει αμφοτερω πολυηρατον ικομεθ' ευνην,
κτηματα μεν τα μοι εστι,  κομιζεμεν εν μεγαροισι,
μηλα δ' α μοι μνηστηρες υπερφιαλοι κατεκειραν,
πολλα μεν αυτος εγω ληισσομαι, αλλα δ' Αχαιοι
δωσους', εις ο κε παντας ενιπλησωσιν επαυλους.
αλλ' η τοι μεν εγω πολυδενδρεον αγρον επειμι,
οψομενος πατερ' εσθλον,  ο μοι πυκινως ακαχηται:
σοι δε, γυναι, ταδ' επιτελλω, πινυτη περ εουση:
αυτικα γαρ φατις εισιν αμ' ηελιω ανιοντι
ανδρων μνηστηρων, ους εκτανον εν μεγαροισιν:
εις υπερω' αναβασα συν αμφιπολοισι γυναιξιν
ησθαι,  μηδε τινα προτιοσσεο μηδ' ερεεινε.”
η ρα και αμφ' ωμοισιν εδυσετο τευχεα καλα,
ωρσε δε Τηλεμαχον και βουκολον ηδε συβωτην,
παντας δ' εντε' ανωγεν αρηια χερσιν ελεσθαι.
οι δε οι ουκ απιθησαν, εθωρησσοντο δε χαλκω,
ωιξαν δε θυρας,  εκ δ' ηιον: ηρχε δ' Οδυσσευς.
ηδη μεν φαος ηεν επι χθονα, τους δ' αρ' Αθηνη
νυκτι κατακρυψασα θοως εξηγε ποληος.

======== Book 24 ========

Ερμης δε ψυχας Κυλληνιος εξεκαλειτο
ανδρων μνηστηρων: εχε δε ραβδον μετα χερσιν
καλην χρυσειην, τη τ' ανδρων ομματα θελγει
ων εθελει, τους δ' αυτε και υπνωοντας εγειρει:
τη ρ' αγε κινησας,  ται δε τριζουσαι εποντο.
ως δ' οτε νυκτεριδες μυχω αντρου θεσπεσιοιο
τριζουσαι ποτεονται, επει κε τις αποπεσησιν
ορμαθου εκ πετρης, ανα τ' αλληλησιν εχονται,
ως αι τετριγυιαι αμ' ηισαν: ηρχε δ' αρα σφιν
Ερμειας ακακητα κατ' ευρωεντα κελευθα.
παρ δ' ισαν Ωκεανου τε ροας και Λευκαδα πετρην,
ηδε παρ' Ηελιοιο πυλας και δημον ονειρων
ηισαν: αιψα δ' ικοντο κατ' ασφοδελον λειμωνα,
ενθα τε ναιουσι ψυχαι, ειδωλα καμοντων.
ευρον δε ψυχην Πηληιαδεω Αχιληος
και Πατροκληος και αμυμονος Αντιλοχοιο
Αιαντος θ', ος αριστος εην ειδος τε δεμας τε
των αλλων Δαναων μετ' αμυμονα Πηλειδαο
ως οι μεν περι κεινον ομιλεον: αγχιμολον δε
ηλυθ' επι ψυχη Αγαμεμνονος Ατρειδαο
αχνυμενη: περι δ' αλλαι αγηγεραθ', οσσαι αμ' αυτω
οικω εν Αιγισθοιο θανον και ποτμον επεσπον.
τον προτερη ψυχη προσεφωνεε Πηλειωνος:
“Ατρειδη, περι μεν ς' εφαμεν Διι τερπικεραυνω
ανδρων ηρωων φιλον εμμεναι ηματα παντα,
ουνεκα πολλοισιν τε και ιφθιμοισιν ανασσες
δημω ενι Τρωων, οθι πασχομεν αλγε' Αχαιοι.
η τ' αρα και σοι πρωι παραστησεσθαι εμελλεν
μοιρ' ολοη, την ου τις αλευεται ος κε γενηται.
ως οφελες τιμης απονημενος,  ης περ ανασσες,
δημω ενι Τρωων θανατον και ποτμον επισπειν:
τω κεν τοι τυμβον μεν εποιησαν Παναχαιοι,
ηδε κε και σω παιδι μεγα κλεος ηρα' οπισσω:
νυν δ' αρα ς' οικτιστω θανατω ειμαρτο αλωναι.”
τον δ' αυτε ψυχη προσεφωνεεν Ατρειδαο:
“ολβιε Πηλεος υιε, θεοις επιεικελ' Αχιλλευ,
ος θανες εν Τροιη εκας Αργεος: αμφι δε ς' αλλοι
κτεινοντο Τρωων και Αχαιων υιες αριστοι,
μαρναμενοι περι σειο: συ δ' εν στροφαλιγγι κονιης
κεισο μεγας μεγαλωστι,  λελασμενος ιπποσυναων.
ημεις δε προπαν ημαρ εμαρναμεθ': ουδε κε παμπαν
παυσαμεθα πτολεμου, ει μη Ζευς λαιλαπι παυσεν.
αυταρ επει ς' επι νηας ενεικαμεν εκ πολεμοιο,
κατθεμεν εν λεχεεσσι, καθηραντες χροα καλον
υδατι τε λιαρω και αλειφατι: πολλα δε ς' αμφι
δακρυα θερμα χεον Δαναοι κειροντο τε χαιτας.
μητηρ δ' εξ αλος ηλθε συν αθανατης αλιησιν
αγγελιης αιουσα: βοη δ' επι ποντον ορωρει
θεσπεσιη, υπο δε τρομος ελλαβε παντας Αχαιους:
και νυ κ' αναιξαντες εβαν κοιλας επι νηας,
ει μη ανηρ κατερυκε παλαια τε πολλα τε ειδως,
Νεστωρ, ου και προσθεν αριστη φαινετο βουλη:
ο σφιν ευφρονεων αγορησατο και μετεειπεν:
“ισχεσθ', Αργειοι, μη φευγετε, κουροι Αχαιων:
μητηρ εξ αλος ηδε συν αθανατης αλιησιν
ερχεται, ου παιδος τεθνηοτος αντιοωσα.”
“ως εφαθ', οι δ' εσχοντο φοβου μεγαθυμοι Αχαιοι:
αμφι δε ς' εστησαν κουραι αλιοιο γεροντος
οικτρ' ολοφυρομεναι, περι δ' αμβροτα ειματα εσσαν.
Μουσαι δ' εννεα πασαι αμειβομεναι οπι καλη
θρηνεον: ενθα κεν ου τιν' αδακρυτον γ' ενοησας
Αργειων: τοιον γαρ υπωρορε Μουσα λιγεια.
επτα δε και δεκα μεν σε ομως νυκτας τε και ημαρ
κλαιομεν αθανατοι τε θεοι θνητοι τ' ανθρωποι:
οκτωκαιδεκατη δ' εδομεν πυρι,  πολλα δε ς' αμφι
μηλα κατεκτανομεν μαλα πιονα και ελικας βους.
καιεο δ' εν τ' εσθητι θεων και αλειφατι πολλω
και μελιτι γλυκερω: πολλοι δ' ηρωες Αχαιοι
τευχεσιν ερρωσαντο πυρην περι καιομενοιο,
πεζοι θ' ιππηες τε: πολυς δ' ορυμαγδος ορωρει
αυταρ επει δη σε φλοξ ηνυσεν Ηφαιστοιο,
ηωθεν δη τοι λεγομεν λευκ' οστε', Αχιλλευ,
οινω εν ακρητω και αλειφατι: δωκε δε μητηρ
χρυσεον αμφιφορηα: Διωνυσοιο δε δωρον
φασκ' εμεναι,  εργον δε περικλυτου Ηφαιστοιο.
εν τω τοι κειται λευκ' οστεα, φαιδιμ' Αχιλλευ,
μιγδα δε Πατροκλοιο Μενοιτιαδαο θανοντος,
χωρις δ' Αντιλοχοιο, τον εξοχα τιες απαντων
των αλλων εταρων, μετα Πατροκλον γε θανοντα.
αμφ' αυτοισι δ' επειτα μεγαν και αμυμονα τυμβον
χευαμεν Αργειων ιερος στρατος αιχμηταων
ακτη επι προυχουση, επι πλατει Ελλησποντω,
ως κεν τηλεφανης εκ ποντοφιν ανδρασιν ειη
τοις οι νυν γεγαασι και οι μετοπισθεν εσονται.
μητηρ δ' αιτησασα θεους περικαλλε' αεθλα
θηκε μεσω εν αγωνι αριστηεσσιν Αχαιων.
ηδη μεν πολεων ταφω ανδρων αντεβολησας
ηρωων, οτε κεν ποτ' αποφθιμενου βασιληος
ζωννυνται τε νεοι και επεντυνονται αεθλα:
αλλα κε κεινα μαλιστα ιδων θηησαο θυμω,
οι' επι σοι κατεθηκε θεα περικαλλε' αεθλα,
αργυροπεζα Θετις: μαλα γαρ φιλος ησθα θεοισιν.
ως συ μεν ουδε θανων ονομ' ωλεσας, αλλα τοι αιει
παντας επ' ανθρωπους κλεος εσσεται εσθλον, Αχιλλευ,
αυταρ εμοι τι τοδ' ηδος,  επει πολεμον τολυπευσα;
εν νοστω γαρ μοι Ζευς μησατο λυγρον ολεθρον
Αιγισθου υπο χερσι και ουλομενης αλοχοιο.”
ως οι μεν τοιαυτα προς αλληλους αγορευον,
αγχιμολον δε σφ' ηλθε διακτορος αργειφοντης,
ψυχας μνηστηρων καταγων Οδυσηι δαμεντων,
τω δ' αρα θαμβησαντ' ιθυς κιον, ως εσιδεσθην.
εγνω δε ψυχη Αγαμεμνονος Ατρειδαο
παιδα φιλον Μελανηος, αγακλυτον Αμφιμεδοντα:
ξεινος γαρ οι εην Ιθακη ενι οικια ναιων.
τον προτερη ψυχη προσεφωνεεν Ατρειδαο:
“Αμφιμεδον, τι παθοντες ερεμνην γαιαν εδυτε
παντες κεκριμενοι και ομηλικες; ουδε κεν αλλως
κριναμενος λεξαιτο κατα πτολιν ανδρας αριστους.
η υμμ' εν νηεσσι Ποσειδαων εδαμασσεν,
ορσας αργαλεους ανεμους και κυματα μακρα;
η που αναρσιοι ανδρες εδηλησαντ' επι χερσου
βους περιταμνομενους ηδ' οιων πωεα καλα,
ηε περι πτολιος μαχεουμενοι ηδε γυναικων;
ειπε μοι ειρομενω: ξεινος δε τοι ευχομαι ειναι.
η ου μεμνη οτε κεισε κατηλυθον υμετερον δω,
οτρυνεων Οδυσηα συν αντιθεω Μενελαω
Ιλιον εις αμ' επεσθαι ευσσελμων επι νηων;
μηνι δ' αρ' ουλω παντα περησαμεν ευρεα ποντον,
σπουδη παρπεπιθοντες Οδυσσηα πτολιπορθον.”
τον δ' αυτε ψυχη προσεφωνεεν Αμφιμεδοντος:
“Ατρειδη κυδιστε, αναξ ανδρων Αγαμεμνον,
μεμνημαι ταδε παντα, διοτρεφες, ως αγορευεις:
σοι δ' εγω ευ μαλα παντα και ατρεκεως καταλεξω,
ημετερου θανατοιο κακον τελος, οιον ετυχθη.
μνωμεθ' Οδυσσηος δην οιχομενοιο δαμαρτα:
η δ' ουτ' ηρνειτο στυγερον γαμον ουτ' ετελευτα,
ημιν φραζομενη θανατον και κηρα μελαιναν,
αλλα δολον τονδ' αλλον ενι φρεσι μερμηριξε:
στησαμενη μεγαν ιστον ενι μεγαροισιν υφαινε,
λεπτον και περιμετρον: αφαρ δ' ημιν μετεειπε:
“‘κουροι εμοι μνηστηρες, επει θανε διος Οδυσσευς,
μιμνετ' επειγομενοι τον εμον γαμον, εις ο κε φαρος
εκτελεσω, μη μοι μεταμωνια νηματ' οληται,
Λαερτη ηρωι ταφηιον, εις οτε κεν μιν
μοιρ' ολοη καθελησι τανηλεγεος θανατοιο,
μη τις μοι κατα δημον Αχαιιαδων νεμεσηση,
αι κεν ατερ σπειρου κειται πολλα κτεατισσας.’
“ως εφαθ', ημιν δ' αυτ' επεπειθετο θυμος αγηνωρ.
ενθα και ηματιη μεν υφαινεσκεν μεγαν ιστον,
νυκτας δ' αλλυεσκεν,  επει δαιδας παραθειτο.
ως τριετες μεν εληθε δολω και επειθεν Αχαιους:
αλλ' οτε τετρατον ηλθεν ετος και επηλυθον ωραι,
μηνων φθινοντων, περι δ' ηματα πολλ' ετελεσθη,
και τοτε δη τις εειπε γυναικων, η σαφα ηδη,
και την γ' αλλυουσαν εφευρομεν αγλαον ιστον.
ως το μεν εξετελεσσε και ουκ εθελους', υπ' αναγκης.
“ευθ' η φαρος εδειξεν, υφηνασα μεγαν ιστον,
πλυνας', ηελιω εναλιγκιον ηε σεληνη,
και τοτε δη ρ' Οδυσηα κακος ποθεν ηγαγε δαιμων
αγρου επ' εσχατιην,  οθι δωματα ναιε συβωτης.
ενθ' ηλθεν φιλος υιος Οδυσσηος θειοιο,
εκ Πυλου ημαθοεντος ιων συν νηι μελαινη:
τω δε μνηστηρσιν θανατον κακον αρτυναντε
ικοντο προτι αστυ περικλυτον, η τοι Οδυσσευς
υστερος,  αυταρ Τηλεμαχος προσθ' ηγεμονευε.
τον δε συβωτης ηγε κακα χροι ειματ' εχοντα,
πτωχω λευγαλεω εναλιγκιον ηδε γεροντι
σκηπτομενον: τα δε λυγρα περι χροι ειματα εστο:
ουδε τις ημειων δυνατο γνωναι τον εοντα
εξαπινης προφανεντ',  ουδ' οι προγενεστεροι ησαν,
αλλ' επεσιν τε κακοισιν ενισσομεν ηδε βολησιν.
αυταρ ο τηος ετολμα ενι μεγαροισιν εοισι
βαλλομενος και ενισσομενος τετληοτι θυμω:
αλλ' οτε δη μιν εγειρε Διος νοος αιγιοχοιο,
συν μεν Τηλεμαχω περικαλλεα τευχε' αειρας
ες θαλαμον κατεθηκε και εκληισεν οχηας,
αυταρ ο ην αλοχον πολυκερδειησιν ανωγε
τοξον μνηστηρεσσι θεμεν πολιον τε σιδηρον,
ημιν αινομοροισιν αεθλια και φονου αρχην.
ουδε τις ημειων δυνατο κρατεροιο βιοιο
νευρην εντανυσαι, πολλον δ' επιδευεες ημεν.
αλλ' οτε χειρας ικανεν Οδυσσηος μεγα τοξον,
ενθ' ημεις μεν παντες ομοκλεομεν επεεσσι
τοξον μη δομεναι, μηδ' ει μαλα πολλ' αγορευοι:
Τηλεμαχος δε μιν οιος εποτρυνων εκελευσεν.
αυταρ ο δεξατο χειρι πολυτλας διος Οδυσσευς,
ρηιδιως δ' ετανυσσε βιον, δια δ' ηκε σιδηρου,
στη δ' αρ' επ' ουδον ιων, ταχεας δ' εκχευατ' οιστους
δεινον παπταινων, βαλε δ' Αντινοον βασιληα.
αυταρ επειτ' αλλοις εφιει βελεα στονοεντα,
αντα τιτυσκομενος: τοι δ' αγχιστινοι επιπτον.
γνωτον δ' ην ο ρα τις σφι θεων επιταρροθος ηεν:
αυτικα γαρ κατα δωματ' επισπομενοι μενει σφω
κτεινον επιστροφαδην, των δε στονος ωρνυτ' αεικης
κρατων τυπτομενων,  δαπεδον δ' απαν αιματι θυεν.
ως ημεις, Αγαμεμνον, απωλομεθ', ων ετι και νυν
σωματ' ακηδεα κειται ενι μεγαροις Οδυσηος:
ου γαρ πω ισασι φιλοι κατα δωμαθ' εκαστου,
οι κ' απονιψαντες μελανα βροτον εξ ωτειλεων
κατθεμενοι γοαοιεν: ο γαρ γερας εστι θανοντων.”
τον δ' αυτε ψυχη προσεφωνεεν Ατρειδαο:
“ολβιε Λαερταο παι, πολυμηχαν' Οδυσσευ,
η αρα συν μεγαλη αρετη εκτησω ακοιτιν.
ως αγαθαι φρενες ησαν αμυμονι Πηνελοπειη,
κουρη Ικαριου: ως ευ μεμνητ' Οδυσηος,
ανδρος κουριδιου: τω οι κλεος ου ποτ' ολειται
ης αρετης, τευξουσι δ' επιχθονιοισιν αοιδην
αθανατοι χαριεσσαν εχεφρονι Πηνελοπειη,
ουχ ως Τυνδαρεου κουρη κακα μησατο εργα,
κουριδιον κτεινασα ποσιν,  στυγερη δε τ' αοιδη
εσσετ' επ' ανθρωπους, χαλεπην δε τε φημιν οπασσει
θηλυτερησι γυναιξι, και η κ' ευεργος εησιν.”
ως οι μεν τοιαυτα προς αλληλους αγορευον,
εσταοτ' ειν Αιδαο δομοις, υπο κευθεσι γαιης:
οι δ' επει εκ πολιος κατεβαν, ταχα δ' αγρον ικοντο
καλον Λαερταο τετυγμενον,  ον ρα ποτ' αυτος
Λαερτης κτεατισσεν, επει μαλα πολλ' εμογησεν.
ενθα οι οικος εην, περι δε κλισιον θεε παντη,
εν τω σιτεσκοντο και ιζανον ηδε ιαυον
δμωες αναγκαιοι,  τοι οι φιλα εργαζοντο.
εν δε γυνη Σικελη γρηυς πελεν, η ρα γεροντα
ενδυκεως κομεεσκεν επ' αγρου, νοσφι ποληος.
ενθ' Οδυσευς δμωεσσι και υιει μυθον εειπεν:
“υμεις μεν νυν ελθετ' ευκτιμενον δομον εισω,
δειπνον δ' αιψα συων ιερευσατε ος τις αριστος:
αυταρ εγω πατρος πειρησομαι ημετεροιο,
αι κε μ' επιγνωη και φρασσεται οφθαλμοισιν,
ηε κεν αγνοιησι, πολυν χρονον αμφις εοντα.”
ως ειπων δμωεσσιν αρηια τευχε' εδωκεν.
οι μεν επειτα δομονδε θοως κιον,  αυταρ Οδυσσευς
ασσον ιεν πολυκαρπου αλωης πειρητιζων.
ουδ' ευρεν Δολιον, μεγαν ορχατον εσκαταβαινων,
ουδε τινα δμωων ουδ' υιων: αλλ' αρα τοι γε
αιμασιας λεξοντες αλωης εμμεναι ερκος
ωχοντ',  αυταρ ο τοισι γερων οδον ηγεμονευε.
τον δ' οιον πατερ' ευρεν ευκτιμενη εν αλωη,
λιστρευοντα φυτον: ρυποωντα δε εστο χιτωνα
ραπτον αεικελιον, περι δε κνημησι βοειας
κνημιδας ραπτας δεδετο, γραπτυς αλεεινων,
χειριδας τ' επι χερσι βατων ενεκ': αυταρ υπερθεν
αιγειην κυνεην κεφαλη εχε, πενθος αεξων.
τον δ' ως ουν ενοησε πολυτλας διος Οδυσσευς
γηραι τειρομενον, μεγα δε φρεσι πενθος εχοντα,
στας αρ' υπο βλωθρην ογχνην κατα δακρυον ειβε.
μερμηριξε δ' επειτα κατα φρενα και κατα θυμον
κυσσαι και περιφυναι εον πατερ', ηδε εκαστα
ειπειν, ως ελθοι και ικοιτ' ες πατριδα γαιαν,
η πρωτ' εξερεοιτο εκαστα τε πειρησαιτο.
ωδε δε οι φρονεοντι δοασσατο κερδιον ειναι,
πρωτον κερτομιοις επεεσσιν πειρηθηναι.
τα φρονεων ιθυς κιεν αυτου διος Οδυσσευς.
η τοι ο μεν κατεχων κεφαλην φυτον αμφελαχαινε:
τον δε παρισταμενος προσεφωνεε φαιδιμος υιος:
“ω γερον, ουκ αδαημονιη ς' εχει αμφιπολευειν
ορχατον,  αλλ' ευ τοι κομιδη εχει, ουδε τι παμπαν,
ου φυτον, ου συκεη, ουκ αμπελος, ου μεν ελαιη,
ουκ ογχνη, ου πρασιη τοι ανευ κομιδης κατα κηπον.
αλλο δε τοι ερεω, συ δε μη χολον ενθεο θυμω
αυτον ς' ουκ αγαθη κομιδη εχει, αλλ' αμα γηρας
λυγρον εχεις αυχμεις τε κακως και αεικεα εσσαι.
ου μεν αεργιης γε αναξ ενεκ' ου σε κομιζει,
ουδε τι τοι δουλειον επιπρεπει εισοραασθαι
ειδος και μεγεθος: βασιληι γαρ ανδρι εοικας.
τοιουτω δε εοικας, επει λουσαιτο φαγοι τε,
ευδεμεναι μαλακως: η γαρ δικη εστι γεροντων.
αλλ' αγε μοι τοδε ειπε και ατρεκεως καταλεξον,
τευ δμως εις ανδρων; τευ δ' ορχατον αμφιπολευεις;
και μοι τουτ' αγορευσον ετητυμον, οφρ' ευ ειδω,
ει ετεον γ' Ιθακην τηνδ' ικομεθ', ως μοι εειπεν
ουτος ανηρ νυν δη ξυμβλημενος ενθαδ' ιοντι,
ου τι μαλ' αρτιφρων, επει ου τολμησεν εκαστα
ειπειν ηδ' επακουσαι εμον επος, ως ερεεινον
αμφι ξεινω εμω, η που ζωει τε και εστιν
η ηδη τεθνηκε και ειν Αιδαο δομοισιν.
εκ γαρ τοι ερεω,  συ δε συνθεο και μευ ακουσον:
ανδρα ποτ' εξεινισσα φιλη ενι πατριδι γαιη
ημετερονδ' ελθοντα, και ου πω τις βροτος αλλος
ξεινων τηλεδαπων φιλιων εμον ικετο δωμα:
ευχετο δ' εξ Ιθακης γενος εμμεναι, αυταρ εφασκε
Λαερτην Αρκεισιαδην πατερ' εμμεναι αυτω.
τον μεν εγω προς δωματ' αγων ευ εξεινισσα,
ενδυκεως φιλεων, πολλων κατα οικον εοντων,
και οι δωρα πορον ξεινηια, οια εωκει.
χρυσου μεν οι δωκ' ευεργεος επτα ταλαντα,
δωκα δε οι κρητηρα παναργυρον ανθεμοεντα,
δωδεκα δ' απλοιδας χλαινας, τοσσους δε ταπητας,
τοσσα δε φαρεα καλα, τοσους δ' επι τοισι χιτωνας,
χωρις δ' αυτε γυναικας, αμυμονα εργα ιδυιας,
τεσσαρας ειδαλιμας, ας ηθελεν αυτος ελεσθαι.”
τον δ' ημειβετ' επειτα πατηρ κατα δακρυον ειβων:
“ξειν',  η τοι μεν γαιαν ικανεις, ην ερεεινεις,
υβρισται δ' αυτην και ατασθαλοι ανδρες εχουσιν:
δωρα δ' ετωσια ταυτα χαριζεο, μυρι' οπαζων:
ει γαρ μιν ζωον γ' εκιχεις Ιθακης ενι δημω,
τω κεν ς' ευ δωροισιν αμειψαμενος απεπεμψε
και ξενιη αγαθη η γαρ θεμις, ος τις υπαρξη.
αλλ' αγε μοι τοδε ειπε και ατρεκεως καταλεξον,
ποστον δη ετος εστιν, οτε ξεινισσας εκεινον
σον ξεινον δυστηνον, εμον παιδ', ει ποτ' εην γε,
δυσμορον;  ον που τηλε φιλων και πατριδος αιης
ηε που εν ποντω φαγον ιχθυες, η επι χερσου
θηρσι και οιωνοισιν ελωρ γενετ': ουδε ε μητηρ
κλαυσε περιστειλασα πατηρ θ', οι μιν τεκομεσθα:
ουδ' αλοχος πολυδωρος, εχεφρων Πηνελοπεια,
κωκυς' εν λεχεεσσιν εον ποσιν,  ως επεωκει,
οφθαλμους καθελουσα: το γαρ γερας εστι θανοντων.
και μοι τουτ' αγορευσον ετητυμον, οφρ' ευ ειδω:
τις ποθεν εις ανδρων; ποθι τοι πολις ηδε τοκηες;
που δε νηυς εστηκε θοη, η ς' ηγαγε δευρο
αντιθεους θ' εταρους;  η εμπορος ειληλουθας
νηος επ' αλλοτριης, οι δ' εκβησαντες εβησαν;”
τον δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“τοιγαρ εγω τοι παντα μαλ' ατρεκεως καταλεξω.
ειμι μεν εξ Αλυβαντος, οθι κλυτα δωματα ναιω,
υιος Αφειδαντος Πολυπημονιδαο ανακτος:
αυταρ εμοι γ' ονομ' εστιν Επηριτος: αλλα με δαιμων
πλαγξ' απο Σικανιης δευρ' ελθεμεν ουκ εθελοντα:
νηυς δε μοι ηδ' εστηκεν επ' αγρου νοσφι ποληος.
αυταρ Οδυσσηι τοδε δη πεμπτον ετος εστιν,
εξ ου κειθεν εβη και εμης απεληλυθε πατρης,
δυσμορος: η τε οι εσθλοι εσαν ορνιθες ιοντι,
δεξιοι, οις χαιρων μεν εγων απεπεμπον εκεινον,
χαιρε δε κεινος ιων: θυμος δ' ετι νωιν εωλπει
μιξεσθαι ξενιη ηδ' αγλαα δωρα διδωσειν.”
ως φατο,  τον δ' αχεος νεφελη εκαλυψε μελαινα:
αμφοτερησι δε χερσιν ελων κονιν αιθαλοεσσαν
χευατο κακ κεφαλης πολιης, αδινα στεναχιζων.
του δ' ωρινετο θυμος, ανα ρινας δε οι ηδη
δριμυ μενος προυτυψε φιλον πατερ' εισοροωντι.
κυσσε δε μιν περιφυς επιαλμενος,  ηδε προσηυδα:
“κεινος μεν τοι οδ' αυτος εγω, πατερ, ον συ μεταλλας,
ηλυθον εικοστω ετει ες πατριδα γαιαν.
αλλ' ισχεο κλαυθμοιο γοοιο τε δακρυοεντος.
εκ γαρ τοι ερεω: μαλα δε χρη σπευδεμεν εμπης:
μνηστηρας κατεπεφνον εν ημετεροισι δομοισι,
λωβην τινυμενος θυμαλγεα και κακα εργα.”
τον δ' αυ Λαερτης απαμειβετο φωνησεν τε:
“ει μεν δη Οδυσευς γε εμος παις ενθαδ' ικανεις,
σημα τι μοι νυν ειπε αριφραδες, οφρα πεποιθω.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“ουλην μεν πρωτον τηνδε φρασαι οφθαλμοισι,
την εν Παρνησω μ' ελασεν συς λευκω οδοντι
οιχομενον: συ δε με προιεις και ποτνια μητηρ
ες πατερ' Αυτολυκον μητρος φιλον, οφρ' αν ελοιμην
δωρα, τα δευρο μολων μοι υπεσχετο και κατενευσεν.
ει δ' αγε τοι και δενδρε' ευκτιμενην κατ' αλωην
ειπω, α μοι ποτ' εδωκας, εγω δ' ητεον σε εκαστα
παιδνος εων, κατα κηπον επισπομενος: δια δ' αυτων
ικνευμεσθα, συ δ' ωνομασας και εειπες εκαστα.
ογχνας μοι δωκας τρισκαιδεκα και δεκα μηλεας,
συκεας τεσσαρακοντ': ορχους δε μοι ωδ' ονομηνας
δωσειν πεντηκοντα, διατρυγιος δε εκαστος
ηην: ενθα δ' ανα σταφυλαι παντοιαι εασιν—
οπποτε δη Διος ωραι επιβρισειαν υπερθεν.”
ως φατο,  του δ' αυτου λυτο γουνατα και φιλον ητορ,
σηματ' αναγνοντος τα οι εμπεδα πεφραδ' Οδυσσευς.
αμφι δε παιδι φιλω βαλε πηχεε: τον δε ποτι οι
ειλεν αποψυχοντα πολυτλας διος Οδυσσευς.
αυταρ επει ρ' αμπνυτο και ες φρενα θυμος αγερθη,
εξαυτις μυθοισιν αμειβομενος προσεειπε:
“Ζευ πατερ, η ρα ετ' εστε θεοι κατα μακρον Ολυμπον,
ει ετεον μνηστηρες ατασθαλον υβριν ετισαν.
νυν δ' αινως δειδοικα κατα φρενα μη ταχα παντες
ενθαδ' επελθωσιν Ιθακησιοι, αγγελιας δε
παντη εποτρυνωσι Κεφαλληνων πολιεσσι.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς:
“θαρσει, μη τοι ταυτα μετα φρεσι σησι μελοντων.
αλλ' ιομεν προτι οικον, ος ορχατου εγγυθι κειται:
ενθα δε Τηλεμαχον και βουκολον ηδε συβωτην
προυπεμψ',  ως αν δειπνον εφοπλισσωσι ταχιστα.”
ως αρα φωνησαντε βατην προς δωματα καλα.
οι δ' οτε δη ρ' ικοντο δομους ευ ναιεταοντας,
ευρον Τηλεμαχον και βουκολον ηδε συβωτην
ταμνομενους κρεα πολλα κερωντας τ' αιθοπα οινον.
τοφρα δε Λαερτην μεγαλητορα ω ενι οικω
αμφιπολος Σικελη λουσεν και χρισεν ελαιω,
αμφι δ' αρα χλαιναν καλην βαλεν: αυταρ Αθηνη
αγχι παρισταμενη μελε' ηλδανε ποιμενι λαων,
μειζονα δ' ηε παρος και πασσονα θηκεν ιδεσθαι.
εκ δ' ασαμινθου βη: θαυμαζε δε μιν φιλος υιος,
ως ιδεν αθανατοισι θεοις εναλιγκιον αντην:
και μιν φωνησας επεα πτεροεντα προσηυδα:
“ω πατερ, η μαλα τις σε θεων αιειγενεταων
ειδος τε μεγεθος τε αμεινονα θηκεν ιδεσθαι.”
τον δ' αυ Λαερτης πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“αι γαρ, Ζευ τε πατερ και Αθηναιη και Απολλον,
οιος Νηρικον ειλον, ευκτιμενον πτολιεθρον,
ακτην ηπειροιο, Κεφαλληνεσσιν ανασσων,
τοιος εων τοι χθιζος εν ημετεροισι δομοισιν,
τευχε' εχων ωμοισιν,  εφεσταμεναι και αμυνειν
ανδρας μνηστηρας: τω κε σφεων γουνατ' ελυσα
πολλων εν μεγαροισι, συ δε φρενας ενδον εγηθεις.”
ως οι μεν τοιαυτα προς αλληλους αγορευον.
οι δ' επει ουν παυσαντο πονου τετυκοντο τε δαιτα,
εξειης εζοντο κατα κλισμους τε θρονους τε:
ενθ' οι μεν δειπνω επεχειρεον, αγχιμολον δε
ηλθ' ο γερων Δολιος, συν δ' υιεις τοιο γεροντος,
εξ εργων μογεοντες, επει προμολουσα καλεσσεν
μητηρ γρηυς Σικελη, η σφεας τρεφε και ρα γεροντα
ενδυκεως κομεεσκεν,  επει κατα γηρας εμαρψεν.
οι δ' ως ουν Οδυσηα ιδον φρασσαντο τε θυμω,
εσταν ενι μεγαροισι τεθηποτες: αυταρ Οδυσσευς
μειλιχιοις επεεσσι καθαπτομενος προσεειπεν:
“ω γερον, ιζ' επι δειπνον, απεκλελαθεσθε δε θαμβευς:
δηρον γαρ σιτω επιχειρησειν μεμαωτες
μιμνομεν εν μεγαροις, υμεας ποτιδεγμενοι αιει.”
ως αρ εφη, Δολιος δ' ιθυς κιε χειρε πετασσας
αμφοτερας, Οδυσευς δε λαβων κυσε χειρ' επι καρπω,
και μιν φωνησας επεα πτεροεντα προσηυδα:
“ω φιλ',  επει νοστησας εελδομενοισι μαλ' ημιν
ουδ' ετ' οιομενοισι, θεοι δε ς' ανηγαγον αυτοι,
ουλε τε και μαλα χαιρε, θεοι δε τοι ολβια δοιεν.
και μοι τουτ' αγορευσον ετητυμον, οφρ' ευ ειδω,
η ηδη σαφα οιδε περιφρων Πηνελοπεια
νοστησαντα σε δευρ',  η αγγελον οτρυνωμεν.”
τον δ' απαμειβομενος προσεφη πολυμητις Οδυσσευς
“ω γερον, ηδη οιδε: τι σε χρη ταυτα πενεσθαι;”
ως φαθ', ο δ' αυτις αρ' εζετ' ευξεστου επι διφρου.
ως δ' αυτως παιδες Δολιου κλυτον αμφ' Οδυσηα
δεικανοωντ' επεεσσι και εν χειρεσσι φυοντο,
εξειης δ' εζοντο παραι Δολιον, πατερα σφον.
ως οι μεν περι δειπνον ενι μεγαροισι πενοντο:
Οσσα δ' αρ' αγγελος ωκα κατα πτολιν ωχετο παντη,
μνηστηρων στυγερον θανατον και κηρ' ενεπουσα.
οι δ' αρ' ομως αιοντες εφοιτων αλλοθεν αλλος
μυχμω τε στοναχη τε δομων προπαροιθ' Οδυσηος,
εκ δε νεκυς οικων φορεον και θαπτον εκαστοι,
τους δ' εξ αλλαων πολιων οικονδε εκαστον
πεμπον αγειν αλιευσι θοης επι νηυσι τιθεντες:
αυτοι δ' εις αγορην κιον αθροοι,  αχνυμενοι κηρ.
αυταρ επει ρ' ηγερθεν ομηγερεες τ' εγενοντο,
τοισιν δ' Ευπειθης ανα θ' ιστατο και μετεειπε:
παιδος γαρ οι αλαστον ενι φρεσι πενθος εκειτο,
Αντινοου, τον πρωτον ενηρατο διος Οδυσσευς:
του ο γε δακρυ χεων αγορησατο και μετεειπεν:
“ω φιλοι, η μεγα εργον ανηρ οδ' εμησατ' Αχαιους:
τους μεν συν νηεσσιν αγων πολεας τε και εσθλους
ωλεσε μεν νηας γλαφυρας, απο δ' ωλεσε λαους:
τους δ' ελθων εκτεινε Κεφαλληνων οχ' αριστους,
αλλ' αγετε,  πριν τουτον η ες Πυλον ωκα ικεσθαι
η και ες Ηλιδα διαν, οθι κρατεουσιν Επειοι,
ιομεν: η και επειτα κατηφεες εσσομεθ' αιει:
λωβη γαρ ταδε γ' εστι και εσσομενοισι πυθεσθαι,
ει δη μη παιδων τε κασιγνητων τε φονηας
τισομεθ'.  ουκ αν εμοι γε μετα φρεσιν ηδυ γενοιτο
ζωεμεν, αλλα ταχιστα θανων φθιμενοισι μετειην.
αλλ' ιομεν, μη φθεωσι περαιωθεντες εκεινοι.”
ως φατο δακρυ χεων, οικτος δ' ελε παντας Αχαιους.
αγχιμολον δε σφ' ηλθε Μεδων και θειος αοιδος
εκ μεγαρων Οδυσηος,  επει σφεας υπνος ανηκεν,
εσταν δ' εν μεσσοισι: ταφος δ' ελεν ανδρα εκαστον.
τοισι δε και μετεειπε Μεδων πεπνυμενα ειδως:
“κεκλυτε δη νυν μευ, Ιθακησιοι: ου γαρ Οδυσσευς
αθανατων αεκητι θεων ταδ' εμησατο εργα:
αυτος εγων ειδον θεον αμβροτον,  ος ρ' Οδυσηι
εγγυθεν εστηκει και Μεντορι παντα εωκει.
αθανατος δε θεος τοτε μεν προπαροιθ' Οδυσηος
φαινετο θαρσυνων, τοτε δε μνηστηρας ορινων
θυνε κατα μεγαρον: τοι δ' αγχιστινοι επιπτον.”
ως φατο, τους δ' αρα παντας υπο χλωρον δεος ηρει.
τοισι δε και μετεειπε γερων ηρως Αλιθερσης
Μαστοριδης: ο γαρ οιος ορα προσσω και οπισσω:
ο σφιν ευφρονεων αγορησατο και μετεειπε:
“κεκλυτε δη νυν μευ, Ιθακησιοι, οττι κεν ειπω:
υμετερη κακοτητι,  φιλοι, ταδε εργα γενοντο:
ου γαρ εμοι πειθεσθ', ου Μεντορι ποιμενι λαων,
υμετερους παιδας καταπαυεμεν αφροσυναων,
οι μεγα εργον ερεξαν ατασθαλιησι κακησι,
κτηματα κειροντες και ατιμαζοντες ακοιτιν
ανδρος αριστηος: τον δ' ουκετι φαντο νεεσθαι.
και νυν ωδε γενοιτο. πιθεσθε μοι ως αγορευω:
μη ιομεν, μη που τις επισπαστον κακον ευρη.”
ως εφαθ', οι δ' αρ' ανηιξαν μεγαλω αλαλητω
ημισεων πλειους: τοι δ' αθροοι αυτοθι μιμνον:
ου γαρ σφιν αδε μυθος ενι φρεσιν,  αλλ' Ευπειθει
πειθοντ': αιψα δ' επειτ' επι τευχεα εσσευοντο.
αυταρ επει ρ' εσσαντο περι χροι νωροπα χαλκον,
αθροοι ηγερεθοντο προ αστεος ευρυχοροιο.
τοισιν δ' Ευπειθης ηγησατο νηπιεησι:
φη δ' ο γε τισεσθαι παιδος φονον,  ουδ' αρ' εμελλεν
αψ απονοστησειν, αλλ' αυτου ποτμον εφεψειν.
αυταρ Αθηναιη Ζηνα Κρονιωνα προσηυδα:
“ω πατερ ημετερε, Κρονιδη, υπατε κρειοντων,
ειπε μοι ειρομενη, τι νυ τοι νοος ενδοθι κευθει;
η προτερω πολεμον τε κακον και φυλοπιν αινην
τευξεις, η φιλοτητα μετ' αμφοτεροισι τιθησθα;”
την δ' απαμειβομενος προσεφη νεφεληγερετα Ζευς:
“τεκνον εμον, τι με ταυτα διειρεαι ηδε μεταλλας;
ου γαρ δη τουτον μεν εβουλευσας νοον αυτη,
ως η τοι κεινους Οδυσευς αποτισεται ελθων;
ερξον οπως εθελεις: ερεω τε τοι ως επεοικεν.
επει δη μνηστηρας ετισατο διος Οδυσσευς,
ορκια πιστα ταμοντες ο μεν βασιλευετω αιει,
ημεις δ' αυ παιδων τε κασιγνητων τε φονοιο
εκλησιν θεωμεν: τοι δ' αλληλους φιλεοντων
ως το παρος, πλουτος δε και ειρηνη αλις εστω.”
ως ειπων ωτρυνε παρος μεμαυιαν Αθηνην,
βη δε κατ' Ουλυμποιο καρηνων αιξασα.
οι δ' επει ουν σιτοιο μελιφρονος εξ ερον εντο,
τοις δ' αρα μυθων ηρχε πολυτλας διος Οδυσσευς:
“εξελθων τις ιδοι μη δη σχεδον ωσι κιοντες.”
ως εφατ': εκ δ' υιος Δολιου κιεν, ως εκελευεν:
στη δ' αρ' επ' ουδον ιων, τους δε σχεδον εσιδε παντας:
αιψα δ' Οδυσσηα επεα πτεροεντα προσηυδα:
“οιδε δη εγγυς εας': αλλ' οπλιζωμεθα θασσον.”
ως εφαθ', οι δ' ωρνυντο και εν τευχεσσι δυοντο,
τεσσαρες αμφ' Οδυση', εξ δ' υιεις οι Δολιοιο:
εν δ' αρα Λαερτης Δολιος τ' ες τευχε' εδυνον,
και πολιοι περ εοντες, αναγκαιοι πολεμισται.
αυταρ επει ρ' εσσαντο περι χροι νωροπα χαλκον,
ωιξαν ρα θυρας, εκ δ' ηιον, αρχε δ' Οδυσσευς.
τοισι δ' επ' αγχιμολον θυγατηρ Διος ηλθεν Αθηνη
Μεντορι ειδομενη ημεν δεμας ηδε και αυδην.
την μεν ιδων γηθησε πολυτλας διος Οδυσσευς:
αιψα δε Τηλεμαχον προσεφωνεεν ον φιλον υιον:
“Τηλεμαχ', ηδη μεν τοδε γ' εισεαι αυτος επελθων,
ανδρων μαρναμενων ινα τε κρινονται αριστοι,
μη τι καταισχυνειν πατερων γενος, οι το παρος περ
αλκη τ' ηνορεη τε κεκασμεθα πασαν επ' αιαν.”
τον δ' αυ Τηλεμαχος πεπνυμενος αντιον ηυδα:
“οψεαι, αι κ' εθελησθα, πατερ φιλε, τωδ' επι θυμω
ου τι καταισχυνοντα τεον γενος, ως αγορευεις.”
ως φατο, Λαερτης δ' εχαρη και μυθον εειπε:
“τις νυ μοι ημερη ηδε, θεοι φιλοι; η μαλα χαιρω:
υιος θ' υιωνος τ' αρετης περι δηριν εχουσιν.”
τον δε παρισταμενη προσεφη γλαυκωπις Αθηνη:
“ω Αρκεισιαδη, παντων πολυ φιλταθ' εταιρων,
ευξαμενος κουρη γλαυκωπιδι και Διι πατρι,
αιψα μαλ' αμπεπαλων προιει δολιχοσκιον εγχος.”
ως φατο, και ρ' εμπνευσε μενος μεγα Παλλας Αθηνη
ευξαμενος δ' αρ' επειτα Διος κουρη μεγαλοιο,
αιψα μαλ' αμπεπαλων προιει δολιχοσκιον εγχος,
και βαλεν Ευπειθεα κορυθος δια χαλκοπαρηου.
η δ' ουκ εγχος ερυτο, διαπρο δε εισατο χαλκος,
δουπησεν δε πεσων,  αραβησε δε τευχε' επ' αυτω.
εν δ' επεσον προμαχοις Οδυσευς και φαιδιμος υιος,
τυπτον δε ξιφεσιν τε και εγχεσιν αμφιγυοισι.
και νυ κε δη παντας ολεσαν και εθηκαν ανοστους,
ει μη Αθηναιη, κουρη Διος αιγιοχοιο,
ηυσεν φωνη,  κατα εσχεθε λαον απαντα.
“ισχεσθε πτολεμου, Ιθακησιοι, αργαλεοιο,
ως κεν αναιμωτι γε διακρινθητε ταχιστα.”
ως φατ' Αθηναιη, τους δε χλωρον δεος ειλεν:
των δ' αρα δεισαντων εκ χειρων επτατο τευχεα,
παντα δ' επι χθονι πιπτε,  θεας οπα φωνησασης:
προς δε πολιν τρωπωντο λιλαιομενοι βιοτοιο.
σμερδαλεον δ' εβοησε πολυτλας διος Οδυσσευς,
οιμησεν δε αλεις ως τ' αιετος υψιπετηεις.
και τοτε δη Κρονιδης αφιει ψολοεντα κεραυνον,
καδ δ' επεσε προσθε γλαυκωπιδος οβριμοπατρης.
δη τοτ' Οδυσσηα προσεφη γλαυκωπις Αθηνη:
“διογενες Λαερτιαδη, πολυμηχαν' Οδυσσευ,
ισχεο, παυε δε νεικος ομοιιου πολεμοιο,
μη πως τοι Κρονιδης κεχολωσεται ευρυοπα Ζευς.”
ως φατ' Αθηναιη,  ο δ' επειθετο, χαιρε δε θυμω.
ορκια δ' αυ κατοπισθε μετ' αμφοτεροισιν εθηκεν
Παλλας Αθηναιη, κουρη Διος αιγιοχοιο,
Μεντορι ειδομενη ημεν δεμας ηδε και αυδην.